Al-Insan 76:21

إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ سَلَاسِلَا وَأَغْلَالًا وَسَعِيرًا ما براي کافران زنجيرها و غلها و آتش افروخته آماده کرده ايم. إِنَّ الْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِن كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا نيکان از جامهايي مي نوشند که آميخته به کافور است . عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا چشمه اي که بندگان خدا از آن مي نوشند و آن را به هر جاي که خواهند، روان مي سازند يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا به نذر وفا مي کنند و از روزي که شر آن همه جا را گرفته است مي ترسند. وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا و طعام را در حالي که خود دوستش دارند به مسکين و يتيم و اسير مي خورانند. إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاء وَلَا شُكُورًا جز اين نيست که شما را براي خدا اطعام مي کنيم و از شما نه پاداشي مي خواهيم نه سپاسي إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا يَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِيرًا ما از پروردگار خود مي ترسيم ، در روزي که آن روز عبوس و سخت و هولناک است فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَلِكَ الْيَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُورًا خدا ايشان را از شر آن روز نگه داشت و آنان را طراوت و شادماني بخشيد. وَجَزَاهُم بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا به پاداش صبري که کرده اند پاداششان را بهشت و حرير داد. مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ لَا يَرَوْنَ فِيهَا شَمْسًا وَلَا زَمْهَرِيرًا در آنجا بر، تختها تکيه زده اند نه هيچ آفتابي مي بينند و نه سرمايي. وَدَانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلَالُهَا وَذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْلِيلًا سايه هاي درختانش بر سرشان افتاده و ميوه هايش به فرمانشان باشد وَيُطَافُ عَلَيْهِم بِآنِيَةٍ مِّن فِضَّةٍ وَأَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيرَا کاسه هاي سيمين و کوزه هاي شراب ميانشان به گردش در مي آيد قَوَارِيرَ مِن فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقْدِيرًا کوزه هايي از سيم که آنها را به اندازه پر کرده اند وَيُسْقَوْنَ فِيهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنجَبِيلًا در آنجا جامي بنوشانندشان که آميخته با زنجبيل باشد ، عَيْنًا فِيهَا تُسَمَّى سَلْسَبِيلًا از چشمه اي که آن را سلسبيل مي گويند وَيَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُّخَلَّدُونَ إِذَا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤًا مَّنثُورًا همواره پسراني به گردشان مي چرخند که چون آنها را ببيني ، پنداري ، مرواريد پراکنده اند. وَإِذَا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ نَعِيمًا وَمُلْكًا كَبِيرًا چون بنگري ، هر چه بنگري نعمت فراوان است و فرمانروايي بزرگ عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُندُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِن فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا بر تنشان جامه هايي است از سندس سبز و استبرق و به دستبندهايي از سيم زينت شده اند و پروردگارشان از شرابي پاکيزه سيرابشان سازد. إِنَّ هَذَا كَانَ لَكُمْ جَزَاء وَكَانَ سَعْيُكُم مَّشْكُورًا اين پاداش شماست و از کوششتان سپاسگزاري شده است. إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ تَنزِيلًا ما قرآن را بر تو نازل کرديم ، نازل کردني نيکو فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِمًا أَوْ كَفُورًا در برابر فرمان پروردگارت صابر باش و از هيچ گناهکار يا ناسپاسي اطاعت مکن وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَأَصِيلًا و بامدادان و شامگاهان نام پروردگارت را بر زبان بياور وَمِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَسَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلًا در پاره اي از شب سجده اش کن و در همه درازناي شب تسبيحش گوي. إِنَّ هَؤُلَاء يُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ وَيَذَرُونَ وَرَاءهُمْ يَوْمًا ثَقِيلًا اينان ، اين دنياي زودگذر را دوست دارند و آن روز دشوار را پس پشت مي افکنند نَحْنُ خَلَقْنَاهُمْ وَشَدَدْنَا أَسْرَهُمْ وَإِذَا شِئْنَا بَدَّلْنَا أَمْثَالَهُمْ تَبْدِيلًا ما آدميان را آفريديم و اعضا و مفاصلشان را نيرومند گردانيديم و اگر خواهيم ، به جاي آنها قومي همانندشان بياوريم إِنَّ هَذِهِ تَذْكِرَةٌ فَمَن شَاء اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ سَبِيلًا اين اندرزي است پس هر که خواهد ، راهي به سوي پروردگار خويش برگزيند وَمَا تَشَاؤُونَ إِلَّا أَن يَشَاء اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا و شما جز آن نمي خواهيد که خدا خواسته باشد ، زيرا خدا دانا و حکيم است يُدْخِلُ مَن يَشَاء فِي رَحْمَتِهِ وَالظَّالِمِينَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا هر کس را که بخواهد مشمول رحمت خود سازد ، و براي ستمکاران عذابي ، دردآور آماده کرده است.

(4) ما برای کسی که به خداوند کفر ورزد و پیامبرانش را تکذیب کند و بر ارتکاب گناهان جرأت نماید، زنجیرهایی در آتش جهنم آماده کرده‌ایم. چنانکه می‌فرماید:﴿ثُمَّ فِي سِلۡسِلَةٖ ذَرۡعُهَا سَبۡعُونَ ذِرَاعٗا فَٱسۡلُكُوهُ﴾ سپس او را در زنجیری که هفتاد گز است به بند کشید. (﴿وَأَغۡلَٰلٗا﴾) و طوق‌هایی که دست‌هایشان را به گردن‌هایشان می‌بندد. (﴿وَسَعِيرًا﴾) وآتشی که جسم‌های آنان را می‌سوزاند. ﴿كُلَّمَا نَضِجَتۡ جُلُودُهُم بَدَّلۡنَٰهُمۡ جُلُودًا غَيۡرَهَا لِيَذُوقُواۡ ٱلۡعَذَابَ﴾ هرگاه پوست جهنّمیان از بین برود و سوخته شود، پوست‌های تازه‌ای جایگزین آن می‌کنیم تا عذاب را بچشند. و این عذاب همیشگی است، و آنان جاودانه در آن می‌مانند.

(5) (﴿ٱلۡأَبۡرَارَ﴾) آنها کسانی هستند که به سبب معرفت خداوند و محبت الهی که در دل‌هایشان است و اخلاق زیبایی که دارند، پاکدل و نیکوکارند. پس خداوند خبر داد که ایشان (﴿يَشۡرَبُونَ مِن كَأۡسٖ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا﴾) از شراب لذیذی می‌نوشند که با کافور آمیخته شده است تا کافور آن را خنک کند و از تندی آن بکاهد. این کافور بسیار لذیذ است، و از هرعیب و آلودگی‌ای که در کافور دنیا هست سالم و پاک می‌باشد. چون آفت‌های دنیا در نعمت‌های بهشتی وجود ندارد. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿فِي سِدۡرٖ مَّخۡضُودٖ وَطَلۡحٖ مَّنضُودٖ﴾ بهشتیان در میان درختان سدرِ بی‌خار، و درختان موز که میوه‌هایشان روی هم چیده شده است می‌باشند. و ﴿وَأَزۡوَٰجٞ مُّطَهَّرَةٞ﴾ و همسران پاکیزه. ﴿لَهُمۡ دَارُ ٱلسَّلَٰمِ عِندَ رَبِّهِمۡ﴾ آنان در سرای امنیت نزد پروردگارشان می‌باشند. ﴿وَفِيهَا مَا تَشۡتَهِيهِ ٱلۡأَنفُسُ وَتَلَذُّ ٱلۡأَعۡيُنُ﴾ و در بهشت چیزهایی است که دل‌ها در پی آنند، و چشم‌ها از دیدن آن لذّت می‌برند.

(6) (﴿عَيۡنٗا يَشۡرَبُ بِهَا عِبَادُ ٱللَّهِ﴾) جام لذیذی که سر می‌کشند از تمام شدن آن هراسی ندارند، بلکه چشمه‌ای دارد که تمام نمی‌شود و همواره روان است، و بندگان خدا هرجا و هرگونه که بخواهند آن را می‌برند و روان می‌کنند. پس می‌توانند آن را به سوی باغ‌های سرسبز و یا میان کاخ‌ها و منازل آراسته شده و یا به هر سمت و سویی جاری ‌نمایند.

(7) سپس جمله‌ای از کارهای آنان را بیان کرد و فرمود: (﴿يُوفُونَ بِٱلنَّذۡرِ﴾) به نذر و پیمان‌هایی که خود را بدان ملزم نموده‌اند وفا می‌کنند. آنان به نذرهایی وفا می‌کنند که در اصل بر آنها واجب نبوده است، بلکه خودشان آن را بر خود واجب نموده‌اند؛ پس آنان به طریق اولی فرایض را به جای می‌آورند. (﴿وَيَخَافُونَ يَوۡمٗا كَانَ شَرُّهُۥ مُسۡتَطِيرٗا﴾) و از روزی سخت که بلای آن گسترده و فراگیر است می‌ترسند که بلایش به آنها برسد. از این رو هر آنچه که باعث گرفتار شدن به بلای آن روز می‌گردد را ترک گفته، و از آن دوری می‌جویند.

(8 - 10) (﴿وَيُطۡعِمُونَ ٱلطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِۦ مِسۡكِينٗا وَيَتِيمٗا وَأَسِيرًا﴾) آنها در حالی که مال و غذا را دوست می‌دارند آن را به کسانی که از آنها نیازمندترند مانند بینوایان و یتیمان و اسیران می‌دهند؛ زیرا محبت خدا را بر محبت خود مقدم می‌دارند. هدفِ آنان از انفاق و خوراک دادن، جلب رضایت خداوند است و با زبان حال می‌گویند: (﴿إِنَّمَا نُطۡعِمُكُمۡ لِوَجۡهِ ٱللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمۡ جَزَآءٗ وَلَا شُكُورًا﴾) ما شما را فقط برای رضایت خداوند خوراک می‌دهیم، و از شما پاداش مالی نمی‌خواهیم، و همچنین از شما نمی‌خواهیم که ما را تعریف و تمجید کنید. (﴿إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا يَوۡمًا عَبُوسٗا قَمۡطَرِيرٗا﴾) و از روزی سخت و وحشتناک که قیامت است هراس داریم.

(11) (﴿فَوَقَىٰهُمُ ٱللَّهُ شَرَّ ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمِ﴾) پس خداوند آنان را از شر آن روز حفظ کرد، و مسلّماً وحشت بزرگ قیامت، آنان را پریشان نخواهد کرد، و فرشتگان با آنان روبه‌رو می‌شوند و می‌گویند: این همان روزی است که وعده داده می‌شدید. (﴿وَلَقَّىٰهُمۡ نَضۡرَةٗ وَسُرُورٗا﴾) و آنان را مورد عنایت خود قرار می‌دهد، و چهره‌هایشان را تر و تازه می‌کند، و دل‌هایشان را شاد می‌گرداند. پس هم نعمت ظاهری و هم نعمت باطنی به آنان می‌دهد.

(12) (﴿وَجَزَىٰهُم بِمَا صَبَرُواۡ جَنَّةٗ وَحَرِيرٗا﴾) و به پاداش اینکه آنها بر طاعت خداوند شکیبایی ورزیده‌اند، و به اندازۀ توان خود عبادت کرده‌اند و از گناهان دوری نموده‌اند، و در برابر بلاهایی که خداوند برایشان مقدر نموده است صبر کرده‌اند، به آنان بهشت و لباس ابریشمی عطا می‌نماید؛ بهشتی که هر نوع نعمتی را در بر دارد. و از هر نوع آفت و بدی به‌دور است. احتمال دارد که خداوند به این خاطر ابریشم را به طور ویژه ذکر کرد چون لباس ظاهری آدمی، نشانگر حالت و وضع صاحب لباس است. ﴿وَلِبَاسُهُمۡ فِيهَا حَرِيرٞ﴾ و لباسشان در بهشت ابریشم است.

(13) (﴿مُّتَّكِ‍ِٔينَ فِيهَا عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِ﴾) آنها در بهشت با آرامش و خاطر آسوده بر تخت‌هایی که با پرده‌هایی آراسته شده پوشیده شده‌اند تکیه می‌زنند. (﴿لَا يَرَوۡنَ فِيهَا شَمۡسٗا وَلَا زَمۡهَرِيرٗا﴾) و در بهشت نه گرمای خورشید را می‌بینند و نه از سوز و سرما به آنها می‌رسد، بلکه در همۀ اوقات در سایه‌ای گوارا که نه سرد است و نه گرم به سر می‌برند، طوری که از آن لذت می‌برند و با گرما و سرما اذیت نمی‌شوند.

(14) (﴿وَدَانِيَةً عَلَيۡهِمۡ ظِلَٰلُهَا وَذُلِّلَتۡ قُطُوفُهَا تَذۡلِيلٗا﴾) و میوه‌های بهشت چنان به آنان نزدیک می‌گردد که در حالت نشسته و ایستاده و در حالی که خوابیده‌اند به آن دسترسی دارند.