Аль-Мухтасар · Тафсир · на тайском
الرعد
Ар-Рад
Гром · Мединская · 43 аята
13:1Страница 249
الٓمٓرۚ تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِۗ وَٱلَّذِيٓ أُنزِلَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَ ٱلۡحَقُّ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يُؤۡمِنُونَ ١
Алиф. Лам. Мим. Ра. Это - аяты Писания. Ниспосланное тебе от твоего Господа является истиной, однако большинство людей не верует.
อะลิฟ ลาม มีม รอ คำเช่นนี้ได้อธิบายไว้แล้วในเบื้องต้นของซูเราะฮฺ อัล บะเกาะเราะฮฺ บรรดาโองการอันสูงส่งต่างๆ ที่มีอยู่ในซูเราะฮฺนี้และอัลกุรอ่านที่อัลลอฮฺประทานให้กับเจ้า โอ้ท่านเราะซูล มันเป็นสัจธรรมที่ไม่มีข้อสงสัยใดๆ และแน่นอนมันมาจากอัลลอฮฺ แต่มนุษย์ส่วนมากนั้นไม่ศรัทธาต่อมันเพราะความดื้อ รั้นและหยิ่งยโส
13:2Страница 249
ٱللَّهُ ٱلَّذِي رَفَعَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيۡرِ عَمَدٖ تَرَوۡنَهَاۖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِي لِأَجَلٖ مُّسَمّٗىۚ يُدَبِّرُ ٱلۡأَمۡرَ يُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّكُم بِلِقَآءِ رَبِّكُمۡ تُوقِنُونَ ٢
Аллах вознес небеса без опор, которые вы могли бы увидеть, а затем вознесся на Трон (или утвердился на Троне). Он подчинил солнце и луну, и они движутся к назначенному сроку. Он управляет делами и разъясняет знамения, - быть может, вы будете убеждены во встрече со своим Господом.
อัลลอฮฺคือผู้ทรงสร้างชั้นฟ้าทั้งหลายในสภาพถูกยกให้สูงโดยปราศจากการค้ำจุนใดๆ ดังที่พวกเจ้าได้เห็นมัน จากนั้นพระองค์ได้สถิตย์อยู่บนบัลลังก์ซึ่งเป็นการสถิตย์ที่คู่ควรเหมาะสมกับพระองค์โดยไม่อธิบายหรือถามถึงรูปลักษณ์และไม่มีการเปรียบเสมือน(กับสิ่งถูกสร้าง) พระองค์ได้ให้ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์เป็นประโยชน์กับทุกสรรพสิ่ง ทั้งดวงอาทิตย์และดวงจันทร์โครจรตามวาระที่ได้กำหนดไว้แล้ว ณ ที่อัลลอฮฺ พระองค์ทรงบริหารกิจการในชั้นฟ้าและแผ่นดินตามที่พระองค์ทรงประสงค์ พระองค์ทรงชี้แจงสัญญาณต่างๆ ที่บ่งบอกถึงความสามารถของพระองค์เพื่อให้พวกเจ้าได้เชื่อมั่นในการพบพระเจ้าของพวกเจ้าในวันกิยามะฮฺ เพื่อพวกเจ้าจะได้เตรียมพร้อมด้วยการปฏิบัติคุณงามความดี
13:3Страница 249
وَهُوَ ٱلَّذِي مَدَّ ٱلۡأَرۡضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَٰسِيَ وَأَنۡهَٰرٗاۖ وَمِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ جَعَلَ فِيهَا زَوۡجَيۡنِ ٱثۡنَيۡنِۖ يُغۡشِي ٱلَّيۡلَ ٱلنَّهَارَۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ٣
Он - Тот, Кто распростер землю, установил на ней незыблемые горы и реки, взрастил на ней из разных плодов по паре. Он покрывает день ночью. Воистину, в этом - знамения для людей размышляющих.
พระองค์คือผู้ทรงแผ่แผ่นดินและปักภูเขาให้มั่นคงเพื่อมิให้เกิดแผ่นดินไหวและทรงให้มีแม่น้ำในแผ่นดินเพื่อเป็นประโยชน์แก่คน สัตว์และพืชไม้ต่างๆ และจากพืชผลทุกชนิดนั้น พระองค์ทรงให้มันมีจำนวนคู่ดังเช่นตัวผู้และตัวเมียที่มีอยู่ในสัตว์ พระองค์ทรงให้กลางคืนครอบคลุมกลางวันจนกลายเป็นความมืดหลังจากที่เคยสว่าง แท้จริงที่กล่าวมานั้นย่อมเป็นสัญญาณหลักฐานสำหรับหมู่ชนที่คิดใคร่ครวญการสร้างของอัลลอฮ์ พวกเขาเหล่านั้นแหละคือหมู่ชนที่รับประโยชน์จากสัญญาณหลักฐานดังกล่าว
13:4Страница 249
وَفِي ٱلۡأَرۡضِ قِطَعٞ مُّتَجَٰوِرَٰتٞ وَجَنَّٰتٞ مِّنۡ أَعۡنَٰبٖ وَزَرۡعٞ وَنَخِيلٞ صِنۡوَانٞ وَغَيۡرُ صِنۡوَانٖ يُسۡقَىٰ بِمَآءٖ وَٰحِدٖ وَنُفَضِّلُ بَعۡضَهَا عَلَىٰ بَعۡضٖ فِي ٱلۡأُكُلِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ٤
На земле есть сопредельные участки, виноградные сады, посевы, финиковые пальмы, растущие из одного корня или из разных корней. Их орошают одной водой, но одни из них Мы создаем более вкусными, чем другие. Воистину, в этом - знамения для людей разумеющих.
และในแผ่นดินมีเขตแดนติดต่อใกล้เคียงกัน มีสวนองุ่น พืชผล และอินทผลัมทั้งที่มาจากหน่อเดียวกันและต่างกัน สวนและพืชผลเหล่านี้ได้รับแหล่งน้ำเดียวกัน และเราได้ให้รสชาติและประโยชน์ของบางชนิดดีกว่าอีกบางชนิด ทั้งๆ ที่อยู่ใกล้เคียงกันและได้รับแหล่งน้ำเดียวกัน แท้จริงที่กล่าวมานั้นย่อมเป็นสัญญาณหลักฐานสำหรับหมู่ชนที่ใช้สติปัญญา เพราะพวกเขาคือหมู่ชนที่ได้รับบทเรียนจากเรื่องดังกล่าว
13:5Страница 249
۞ وَإِن تَعۡجَبۡ فَعَجَبٞ قَوۡلُهُمۡ أَءِذَا كُنَّا تُرَٰبًا أَءِنَّا لَفِي خَلۡقٖ جَدِيدٍۗ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِرَبِّهِمۡۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ ٱلۡأَغۡلَٰلُ فِيٓ أَعۡنَاقِهِمۡۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ٥
Если ты удивляешься, то удивляйся их словам: «Неужели после того, как мы станем прахом, мы возродимся в новом творении?». Они - те, которые не уверовали в своего Господа. Они - те, у кого на шеях оковы. Они - обитатели Огня, которые пребудут в нем вечно.
หากเจ้า (โอ้ท่านเราะสูล) ประหลาดใจกับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง สิ่งที่เจ้าน่าจะประหลาดใจกว่าคือการปฏิเสธวันฟื้นคืนชีพของพวกเขาต่างหาก และคำกล่าวของพวกเขาที่เป็นการยืนยันถึงการปฎิเสธต่อวันฟื้นคืนชีพนั้นคือคำที่ว่า "เมื่อเราตายกลายเป็นผุยผงกระดูกผุเปื่อย เราจะกลับมามีชีวิตใหม่กระนั้นหรือ?! บรรดาผู้ปฏิเสธวันฟื้นคืนชีพหลังความตายเหล่านั้นคือผู้ที่ปฏิเสธศรัทธาต่อพระผู้อภิบาลของพวกเขา ด้วยเหตุนี้พวกเขาปฏิเสธความสามารถของพระองค์อัลลอฮฺในการฟื้นคืนชีพผู้ตาย พวกเขาเหล่านั้นจะถูกโซ่ตรวนจากไฟนรกล่ามอยู่บนต้นคอของพวกเขาในวันกิยามะฮฺ และพวกเขาคือชาวนรกและอยู่ในนั้นตลอดกาล พวกเขาจะไม่สูญสลายและการลงโทษก็จะไม่ถูกตัดขาดออกไปจากพวกเขา
13:6Страница 250
وَيَسۡتَعۡجِلُونَكَ بِٱلسَّيِّئَةِ قَبۡلَ ٱلۡحَسَنَةِ وَقَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهِمُ ٱلۡمَثُلَٰتُۗ وَإِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغۡفِرَةٖ لِّلنَّاسِ عَلَىٰ ظُلۡمِهِمۡۖ وَإِنَّ رَبَّكَ لَشَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ ٦
Они торопят тебя со злом прежде добра, но ведь до них уже были примеры поучительного наказания. Воистину, твой Господь прощает людей, несмотря на их несправедливость. Воистину, твой Господь суров в наказании.
และบรรดามุชริกีนผู้ตั้งภาคีได้เร่งเร้าเจ้า(โอ้ท่านเราะสูล) ขอการลงโทษ (ที่เจ้าได้กล่าวเตือนพวกเขา) ซึ่งพวกเขารู้สึกว่ามันช้า ก่อนที่ความโปรดปรานที่อัลลอฮฺกำหนดให้พวกเขาจะสมบูรณ์ แท้จริงได้มีการลงโทษมากมายหลายตัวอย่างเกิดขึ้นกับประชาชาติผู้ปฏิเสธศรัทธาก่อนหน้าพวกเขาแล้ว แต่ทำไม่พวกเขาไม่คิดที่จะเอามาเป็นบทเรียนจากบทลงโทษเหล่านั้น?! และแท้จริงพระเจ้าของเจ้า โอ้ท่านเราะสูล เป็นผู้ทรงอภัยโทษแก่มนุษย์ที่อธรรมโดยพระองค์ไม่รีบลงโทษพวกเขาเพื่อให้พวกเขาได้เตาบะฮฺกลับเนื้อกลับตัวไปสู่พระองค์ และแท้จริงพระองค์เป็นผู้ทรงอำนาจยิ่งในการลงโทษบรรดาผู้ยืนกรานในการปฏิเสธศรัทธา หากพวกเขาไม่เตาบะฮฺกลับเนื้อกลับตัว
13:7Страница 250
وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡهِ ءَايَةٞ مِّن رَّبِّهِۦٓۗ إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٞۖ وَلِكُلِّ قَوۡمٍ هَادٍ ٧
Неверующие говорят: «Почему ему не ниспослано знамение от его Господа?». Воистину, ты - всего лишь предостерегающий увещеватель, и у каждого народа есть наставник.
บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาต่ออัลลอฮฺกล่าว (แบบผินหลังไม่ยอมรับความจริงและดื้อดึง) ว่า "ทำไมไม่มีปาฏิหาริย์จากพระเจ้าของเขาประทานลงมาให้แก่มุฮัมมัดดังที่มันถูกประทานลงมาให้แก่มูซาและอีซา? และที่จริงเจ้า โอ้ท่านเราะสูล เป็นเพียงผู้ตักเตือนให้มนุษย์กลัวการลงโทษของอัลลอฮฺเท่านั้น เจ้าไม่มีปาฏิหาริย์ใดๆ นอกจากสิ่งที่อัลลอฮฺประทานให้กับเจ้า และสำหรับทุกๆ หมู่ชนนั้นจะมีนบีคอยชี้แนะสู่แนวทางสัจธรรม
13:8Страница 250
ٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تَحۡمِلُ كُلُّ أُنثَىٰ وَمَا تَغِيضُ ٱلۡأَرۡحَامُ وَمَا تَزۡدَادُۚ وَكُلُّ شَيۡءٍ عِندَهُۥ بِمِقۡدَارٍ ٨
Аллаху известно, что носит каждая самка, насколько сжимается или расширяется каждая утроба. Всякая вещь у Него имеет меру.
อัลลอฮฺทรงรอบรู้ทุกสิ่งที่ผู้หญิงทุกคนอุ้มครรภ์ ทรงรอบรู้สิ่งที่เกิดขึ้นภายในมดลูกว่าจะคลอดก่อนกำหนดหรือเกินกำหนด จะมีสุขภาพดีหรือไม่ดี และทุกๆ สิ่ง ณ ที่พระองค์นั้นได้ถูกกำหนดด้วยกำหนดการที่แน่นอน มันจะไม่เกินและจะไม่ลดจากที่ได้กำหนดไว้
13:9Страница 250
عَٰلِمُ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ ٱلۡكَبِيرُ ٱلۡمُتَعَالِ ٩
Он - Ведающий сокровенное и явное, Большой, Превознесшийся.
เพราะพระองค์นั้นทรงรอบรู้ทุกสิ่งที่ไม่สามารถรับรู้และสามารถรับรู้ด้วยประสาทสัมผัสของมนุษย์ได้ พระองค์ทรงยิ่งใหญ่ในด้านคุณลักษณะ พระนามและการกระทำของพระองค์ พระองค์ทรงสูงส่งยิ่งเหนือทุกสรรพสิ่งด้วยตัวตนของพระองค์และคุณลักษณะของพระองค์
13:10Страница 250
سَوَآءٞ مِّنكُم مَّنۡ أَسَرَّ ٱلۡقَوۡلَ وَمَن جَهَرَ بِهِۦ وَمَنۡ هُوَ مُسۡتَخۡفِۭ بِٱلَّيۡلِ وَسَارِبُۢ بِٱلنَّهَارِ ١٠
Скрываете вы свои речи или произносите их вслух, прячетесь вы ночью или открыто передвигаетесь днем - все вы равны перед Аллахом.
พระองค์ผู้ทรงรอบรู้ความลับที่ปกปิด ดังนั้น โอ้มนุษย์เอ๋ย ผู้ที่ปกปิดคำพูดและเปิดเผยมันในหมู่พวกเจ้าจะเท่าเทียมกันหมดในความรู้ของพระองค์ และเช่นกันผู้ที่ซ่อนการกระทำจากสายตาผู้คนในเวลากลางคืนและผู้ที่เปิดเผยมันในเวลากลางวันที่แจ่มแจ้ง
13:11Страница 250
لَهُۥ مُعَقِّبَٰتٞ مِّنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَمِنۡ خَلۡفِهِۦ يَحۡفَظُونَهُۥ مِنۡ أَمۡرِ ٱللَّهِۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوۡمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُواْ مَا بِأَنفُسِهِمۡۗ وَإِذَآ أَرَادَ ٱللَّهُ بِقَوۡمٖ سُوٓءٗا فَلَا مَرَدَّ لَهُۥۚ وَمَا لَهُم مِّن دُونِهِۦ مِن وَالٍ ١١
Есть у него (человека) ангелы, следующие впереди него и позади него и охраняющие его по повелению Аллаха. Воистину, Аллах не меняет положения людей, пока они не изменят самих себя. Если же Аллах пожелает людям зла, то ничто не предотвратит этого. Нет у них властелина, кроме Него.
และสำหรับพระองค์นั้นจะมีมลาอิกะฮฺสับเปลี่ยนเวรกันคอยเฝ้าติดตามมนุษย์ บางท่านจะมาในเวลากลางคืนและบางท่านจะมาในเวลากลางวัน เพื่อดูแลรักษามนุษย์จากการลิขิตที่อัลลอฮฺได้ทรงอนุญาตให้พวกเขาสกัดกั้นมันได้ด้วยคำบัญชาของอัลลอฮฺ บรรดามลาอิกะฮฺจะบันทึกคำพูดและการกระทำของเขา แท้จริงพระองค์จะมิทรงเปลี่ยนแปลงสภาพความดีของชนกลุ่มหนึ่งไปสู่สภาพอื่นที่ทำให้พวกเขาไม่พอใจ จนกว่าพวกเขาจะเปลี่ยนแปลงสภาพของพวกเขาเองจากสภาพการสำนึกในความโปรดปรานของอัลลอฮฺสู่การเนรคุณต่อความโปรดปรานของพระองค์ และเมื่ออัลลอฮฺทรงประสงค์ความหายนะให้กับกลุ่มชนหนึ่งก็จะไม่มีผู้ใดมาต้านทานความประสงค์ของพระองค์ได้ และไม่มีสำหรับพวกเจ้า โอ้มนุษย์ทั้งหลายเอ๋ย ผู้ที่จะช่วยเหลือกิจการของพวกเจ้านอกจากอัลลอฮฺเท่านั้น ดังนั้นพวกเจ้าจงอาศัยพระองค์ในการปกป้องภัยต่างๆที่เกิดขึ้นกับพวกเจ้า
13:12Страница 250
هُوَ ٱلَّذِي يُرِيكُمُ ٱلۡبَرۡقَ خَوۡفٗا وَطَمَعٗا وَيُنشِئُ ٱلسَّحَابَ ٱلثِّقَالَ ١٢
Он - Тот, Кто показывает вам молнию, чтобы вы боялись и надеялись, и создает тяжелые тучи.
พระองค์คือผู้ทรงให้พวกเจ้า โอ้มนุษย์ทั้งหลาย เห็นฟ้าแลบ เพื่อให้พวกเจ้ากลัวฟ้าผ่าและหวังที่จะมีฝนตก และพระองค์ทรงให้เกิดเมฆทึบที่เต็มไปด้วยน้ำฝน
13:13Страница 250
وَيُسَبِّحُ ٱلرَّعۡدُ بِحَمۡدِهِۦ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ مِنۡ خِيفَتِهِۦ وَيُرۡسِلُ ٱلصَّوَٰعِقَ فَيُصِيبُ بِهَا مَن يَشَآءُ وَهُمۡ يُجَٰدِلُونَ فِي ٱللَّهِ وَهُوَ شَدِيدُ ٱلۡمِحَالِ ١٣
Гром прославляет Его хвалой, а также ангелы от страха перед Ним. Он мечет молнии и поражает ими, кого пожелает. Они спорят об Аллахе, а ведь Он силен и суров в наказании.
และฟ้าลั่นจะสดุดีพระเจ้าของมันพร้อมด้วยการสรรเสริญที่บริสุทธิ์แด่พระองค์ และบรรดามลาอิกะฮ์ก็สดุดีพระเจ้าของพวกเขาเนื่องจากเกรงกลัวและให้เกียรติพระองค์ และพระองค์ทรงให้ฟ้าผ่าลงมาเป็นไฟที่ลุกไหม้ประสบกับสรรพสิ่งต่าง ๆ ที่พระองค์ทรงประสงค์ แล้วมันก็จะทำให้สิ่งนั้นเสียหายและพินาศไป โดยที่บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธายังคงโต้เถียงกันในเรื่องเอกภาพของอัลลอฮ์ และอัลลอฮ์ทรงมีพลังอำนาจยิ่ง ดังนั้นพระองค์จะทำตามที่พระองค์ทรงประสงค์
13:14Страница 251
لَهُۥ دَعۡوَةُ ٱلۡحَقِّۚ وَٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ لَا يَسۡتَجِيبُونَ لَهُم بِشَيۡءٍ إِلَّا كَبَٰسِطِ كَفَّيۡهِ إِلَى ٱلۡمَآءِ لِيَبۡلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَٰلِغِهِۦۚ وَمَا دُعَآءُ ٱلۡكَٰفِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَٰلٖ ١٤
К Нему обращен призыв истины. А те, которых они призывают вместо Него, ничем не отвечают им. Они подобны тому, кто простирает руки к воде, чтобы поднести ее ко рту, но не может этого сделать. Воистину, мольба неверующих является всего лишь заблуждением.
การเรียกร้องเชิญชวนสู่เอกภาพ(เตาฮีด)มีไว้สำหรับอัลลอฮฺผู้เดียวเท่านั้น ไม่มีผู้ใดมาร่วมภาคีกับพระองค์ เจว็ดต่างๆ ที่บรรดามุชริกีนผู้ตั้งภาคีวิงวอนขออื่นจากอัลลอฮฺนั้น จะไม่มีการตอบสนองใดๆต่อคำวิงวอนเหล่านั้น การวิงวอนของพวกเขาที่มีต่อเจว็ดนั้นไม่ใช่อื่นใดนอกจากเหมือนกับผู้กระหายน้ำที่แบมือทั้งสองรับน้ำเพื่อให้มันไหลเข้าสู่ปากของเขาเพื่อที่จะดื่มและมันจะไม่ไหลถึงปากของเขาแน่นอน และการวิงวอนของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาที่มีต่อเจว็ดของพวกเขานั้นก็เช่นกัน มันไม่ใช่อื่นใดนอกจากเป็นการหลงและห่างไกลจากความถูกต้อง เพราะรูปเจว็ดเหล่านั้นไม่สามารถให้ประโยชน์และไม่สามารถให้โทษได้
13:15Страница 251
وَلِلَّهِۤ يَسۡجُدُۤ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ طَوۡعٗا وَكَرۡهٗا وَظِلَٰلُهُم بِٱلۡغُدُوِّ وَٱلۡأٓصَالِ۩ ١٥
Те, кто на небесах и на земле, а также их тени добровольно или невольно падают ниц перед Аллахом по утрам и перед закатом.
และทุกสิ่งที่อยู่ในชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดินต่างก็น้อมตัวสุญูดต่ออัลลอฮฺเพียงพระองค์เดียว ทั้งผู้ศรัทธาและผู้ปฏิเสธศรัทธาจะเหมือนกันหมด เว้นแต่ผู้ศรัทธานั้นจะน้อมตัวสุญูดด้วยความภักดี ส่วนผู้ปฏิเสธศรัทธานั้นจะน้อมตัวสุญูดด้วยความจำยอมโดยที่สัญชาตญาณของเขาต้องการสุญูดด้วยความภักดี และเงาของทุกสรรพสิ่งจะสุญุดต่อพระองค์ทั้งยามเช้าและยามเย็น
13:16Страница 251
قُلۡ مَن رَّبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ قُلِ ٱللَّهُۚ قُلۡ أَفَٱتَّخَذۡتُم مِّن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ لَا يَمۡلِكُونَ لِأَنفُسِهِمۡ نَفۡعٗا وَلَا ضَرّٗاۚ قُلۡ هَلۡ يَسۡتَوِي ٱلۡأَعۡمَىٰ وَٱلۡبَصِيرُ أَمۡ هَلۡ تَسۡتَوِي ٱلظُّلُمَٰتُ وَٱلنُّورُۗ أَمۡ جَعَلُواْ لِلَّهِ شُرَكَآءَ خَلَقُواْ كَخَلۡقِهِۦ فَتَشَٰبَهَ ٱلۡخَلۡقُ عَلَيۡهِمۡۚ قُلِ ٱللَّهُ خَٰلِقُ كُلِّ شَيۡءٖ وَهُوَ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّٰرُ ١٦
Скажи: «Кто Господь небес и земли?». Скажи: «Аллах». Скажи: «Неужели вы взяли себе вместо Него покровителей и помощников, которые не властны принести пользу и вред даже самим себе?». Скажи: «Разве равны слепой и зрячий? Или же равны мраки и свет?». Или же они нашли сотоварищей Аллаха, которые творят так, как творит Аллах, и эти творения кажутся им схожими? Скажи: «Аллах - Творец всякой вещи. Он - Единственный, Всемогущий».
โอ้ท่านเราะสูล จงกล่าวแก่บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาที่กราบไหว้สิ่งอื่นพร้อมกับอัลลอฮ์เถิดว่า "ใครคือผู้สร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดินและเป็นผู้บริหารกิจการทั้งสอง? จงกล่าวเถิดโอ้เราะสูล ว่า "อัลลอฮ์คือผู้สร้างมันทั้งสองและเป็นผู้บริหารกิจการของมันทั้งสองโดยที่พวกท่านยอมรับในเรื่องดังกล่าวอยู่แล้ว" โอ้ท่านเราะสูล จงกล่าวแก่พวกเขาอีกว่า "พวกท่านได้ยึดเอาบรรดาผู้คุ้มครองที่ไร้ความสามารถอื่นจากอัลลอฮ์กระนั้นหรือ พวกเขาไม่สามารถให้คุณและป้องกันโทษให้กับตัวเองได้ แล้วสิ่งเหล่านั้นจะสามารถให้กับคนอื่นได้อย่างไร?!" โอ้ท่านเราะสูล จงกล่าวแก่พวกเขาอีกว่า "ผู้ปฏิเสธศรัทธาที่หัวใจมืดบอดกับผู้ศรัทธาที่ได้รับทางนำจะเท่าเทียมกันหรือ? หรือการปฏิเสธศรัทธาที่เป็นความมืดมนจะเท่าเทียมกับการศรัทธาที่เป็นแสงสว่าง? หรือพวกเขาได้ตั้งสิ่งที่เป็นภาคีต่ออัลลอฮ์สามารถสร้างเหมือนกับการสร้างของอัลลอฮ์กระนั้นหรือ?ً แล้วพวกเขาก็สับสนระหว่างสิ่งที่อัลลอฮ์สร้างกับสิ่งที่เหล่าภาคีของพวกเขาสร้าง โอ้ท่านเราะสูล จงกล่าวแก่พวกเขาอีกว่า "อัลลอฮ์เพียงพระองค์เดียวเท่านั้นที่สร้างทุกสิ่งทุกอย่างโดยไม่มีภาคีใด ๆ สำหรับพระองค์ อัลลอฮ์พระองค์เดียวที่เป็นพระเจ้าที่สมควรได้รับการเคารพอิบาดะฮ์ พระองค์ผู้ทรงอานุภาพ"
13:17Страница 251
أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَسَالَتۡ أَوۡدِيَةُۢ بِقَدَرِهَا فَٱحۡتَمَلَ ٱلسَّيۡلُ زَبَدٗا رَّابِيٗاۖ وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيۡهِ فِي ٱلنَّارِ ٱبۡتِغَآءَ حِلۡيَةٍ أَوۡ مَتَٰعٖ زَبَدٞ مِّثۡلُهُۥۚ كَذَٰلِكَ يَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡحَقَّ وَٱلۡبَٰطِلَۚ فَأَمَّا ٱلزَّبَدُ فَيَذۡهَبُ جُفَآءٗۖ وَأَمَّا مَا يَنفَعُ ٱلنَّاسَ فَيَمۡكُثُ فِي ٱلۡأَرۡضِۚ كَذَٰلِكَ يَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡأَمۡثَالَ ١٧
Он ниспосылает с неба воду, и долины наполняются потоками в соответствии с их размерами. Поток несет пену, поднявшуюся на поверхность. Подобная же пена появляется на том, что раскаливают в огне для изготовления украшений или утвари. Такими притчами Аллах разъясняет истину и ложь. Пена будет выброшена, а то, что приносит людям пользу, останется в земле. Такие притчи приводит Аллах.
อัลลอฮ์ได้ยกตัวอย่างเปรียบเทียบให้เห็นว่าความเท็จจะมลายหายไปและสัจธรรมยังคงอยู่ เสมือนกับน้ำฝนที่ลงมาจากฟากฟ้าจนทำให้ลำน้ำต่าง ๆ ไหลตามปริมาณของมันเล็กหรือใหญ่ แล้วกระแสน้ำก็ได้พัดพาเอาฟองลอยอยู่เหนือน้ำ และพระองค์ได้ทรงเปรียบเทียบความเท็จและสัจธรรมขึ้นมาอีก 1 ตัวอย่าง ซึ่งได้เปรียบเทียบกับบางสิ่งที่เป็นแร่ธาตุอันมีค่าต่าง ๆ ที่มนุษย์หลอมในไฟเพื่อให้มันละลายและทำเป็นเครื่องประดับ ด้วยทั้งสองตัวอย่างนี้อัลลอฮ์ได้เปรียบเทียบกับสัจธรรมและความเท็จ ซึ่งความเท็จนั้นเปรียบเสมือนฟองที่ลอยอยู่เหนือน้ำและสนิมที่ออกมาจากการละลายของแร่ธาตุ ส่วนสัจธรรมนั้นเปรียบเสมือนน้ำบริสุทธิ์ที่ใช้ดื่ม ให้พืชผลทุ่งหญ้างอกเงย และแร่ธาตุที่หลงเหลือหลังจากที่มันละลาย ซึ่งมนุษย์สามารถใช้ประโยชน์จากมันได้ ดังที่อัลลอฮ์ได้เปรียบเทียบสองตัวอย่างนี้พระองค์ได้เปรียบเทียบอีกหลาย ๆ ตัวอย่างให้กับมนุษย์เพื่อให้สัจธรรมปรากฏชัดเหนือความเท็จ
13:18Страница 251
لِلَّذِينَ ٱسۡتَجَابُواْ لِرَبِّهِمُ ٱلۡحُسۡنَىٰۚ وَٱلَّذِينَ لَمۡ يَسۡتَجِيبُواْ لَهُۥ لَوۡ أَنَّ لَهُم مَّا فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا وَمِثۡلَهُۥ مَعَهُۥ لَٱفۡتَدَوۡاْ بِهِۦٓۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ سُوٓءُ ٱلۡحِسَابِ وَمَأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ ١٨
Тем, которые ответили на призыв своего Господа, уготовано Наилучшее (Рай). А расчет с теми, которые не ответили на Его призыв, будет ужасен. Завладей они всем, что есть на земле, и еще стольким же, они попытались бы откупиться этим. Их пристанищем будет Геенна. Как же скверно это ложе!
บรรดาผู้ศรัทธาที่ตอบรับคำเรียกร้องเชิญชวนของพระเจ้าของเขาสู่การให้เอกภาพ(เตาฮีด)และเชื่อฟังพระองค์จะได้รับผลตอบแทนที่ดียิ่ง นั้นคือสรวงสวรรค์ ส่วนบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาที่ไม่ตอบรับคำเรียกร้องเชิญชวนของพระองค์สู่การให้เอกภาพและเชื่อฟังพระองค์ หากพวกเขามีทรัพย์สินที่หลากหลายชนิดอยู่ในแผ่นดินและมีเช่นนั้นอีกเท่าตัว แน่นอนพวกเขาจะทุ่มทั้งหมดที่มีนั้นมาไถ่ตัวของพวกเขาเพื่อให้หลุดพ้นจากการลงโทษ ชนเหล่านนั้นที่ไม่ตอบรับคำเรียกร้องเชิญชวนของพระองค์จะถูกคิดบัญชีความชั่วทั้งหมด และที่พำนักของพวกเขาคือนรกญะฮันนัม มันคือที่พำนักที่ชั่วช้ายิ่ง นั้นคือไฟนรก
13:19Страница 252
۞ أَفَمَن يَعۡلَمُ أَنَّمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَ ٱلۡحَقُّ كَمَنۡ هُوَ أَعۡمَىٰٓۚ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ ١٩
Разве тот, кто знает, что ниспосланное тебе является истиной, может быть подобен слепцу? Воистину, поминают это только обладающие разумом,
ผู้ที่รู้ว่าสิ่งที่อัลลอฮฺประทานลงมาให้กับเจ้า (โอ้ท่านเราะซูล) นั้นเป็นสัจธรรมที่ไม่มีข้อสงสัยใดๆ ซึ่งเขาคือผู้ศรัทธาที่ตอบรับคำเชิญชวนของอัลลอฮฺ จะไม่เหมือนกับผู้ที่ตาบอด ซึ่งเขาคือผู้ปฏิเสธศรัทธาที่ไม่ตอบรับคำเชิญชวนของอัลลอฮฺ แท้จริงผู้มีสติปัญญาดีเท่านั้นที่คิดไตร่ตรองและได้รับบทเรียนจากเรื่องดังกล่าว
13:20Страница 252
ٱلَّذِينَ يُوفُونَ بِعَهۡدِ ٱللَّهِ وَلَا يَنقُضُونَ ٱلۡمِيثَٰقَ ٢٠
которые верны завету с Аллахом и не нарушают обязательств,
(คุณลักษณะของ)บรรดาผู้ที่ตอบรับคำเชิญชวนของอัลลอฮฺคือ ผู้ที่ปฏิบัติสิ่งที่ได้สัญญาไว้กับอัลลอฮฺและกับบ่าวของพระองค์อย่างครบถ้วน และไม่ละเมิดสัญญาอันมั่นคงกับอัลลอฮฺหรือผู้อื่น
13:21Страница 252
وَٱلَّذِينَ يَصِلُونَ مَآ أَمَرَ ٱللَّهُ بِهِۦٓ أَن يُوصَلَ وَيَخۡشَوۡنَ رَبَّهُمۡ وَيَخَافُونَ سُوٓءَ ٱلۡحِسَابِ ٢١
которые поддерживают то, что Аллах велел поддерживать, страшатся своего Господа и боятся ужасного расчета,
และพวกเขาคือบรรดาผู้ที่เชื่อมสัมพันธ์ทุกสิ่งที่อัลลอฮฺสั่งใช้ เช่น การเชื่อมสัมพันธ์ทางเครือญาติ เกรงกลัวพระเจ้าของเขาที่ผลักดันให้เขาปฏิบัติตามคำสั่งใช้ของพระองค์และหลีกห่างจากข้อห้ามของพระองค์ และกลัวการที่อัลลอฮฺจะคิดบัญชีพวกเขาทุกความผิดบาปที่พวกเขาได้กระทำไว้ เพราะผู้ที่ถูกสอบสวนบัญชีจะพินาศเสียหาย
13:22Страница 252
وَٱلَّذِينَ صَبَرُواْ ٱبۡتِغَآءَ وَجۡهِ رَبِّهِمۡ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنفَقُواْ مِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ سِرّٗا وَعَلَانِيَةٗ وَيَدۡرَءُونَ بِٱلۡحَسَنَةِ ٱلسَّيِّئَةَ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عُقۡبَى ٱلدَّارِ ٢٢
которые проявляют терпение, стремясь к Лику своего Господа, совершают намаз, расходуют тайно и открыто из того, чем Мы их наделили, и добром отталкивают зло. Им уготована Последняя обитель -
และพวกเขาคือบรรดาผู้ที่อดทนในการเชื่อฟังอัลลอฮฺ อดทนกับสิ่งที่พระองค์ได้ลิขิตไว้กับพวกเขาทั้งความสุขและความทุกข์ อดทนในการออกห่างจากสิ่งที่ผิดบาปเพื่อหวังความพอพระทัยของอัลลอฮฺ ดำรงไว้ซึ่งการละหมาดอย่างเต็มรูปแบบ บริจาคทรัพย์สินที่เราได้ประทานให้กับพวกเขาที่เป็นภาคบังคับ บริจาคทรัพย์สินโดยสมัครใจอย่างลับๆ เพื่อห่างไกลจากการโอ้อวดให้คนอื่นมองเห็นและอย่างเปิดเผยเพื่อเป็นตัวอย่างให้คนอื่นได้ปฏิบัติ และปฏิบัติความดีให้กับผู้ที่ปฏิบัติชั่วให้กับพวกเขา บรรดาผู้ที่มีคุณลักษณะเหล่านี้พวกเขาจะได้รับผลตอบแทนที่ดีในวันกิยามะฮฺ
13:23Страница 252
جَنَّٰتُ عَدۡنٖ يَدۡخُلُونَهَا وَمَن صَلَحَ مِنۡ ءَابَآئِهِمۡ وَأَزۡوَٰجِهِمۡ وَذُرِّيَّٰتِهِمۡۖ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ يَدۡخُلُونَ عَلَيۡهِم مِّن كُلِّ بَابٖ ٢٣
сады Эдема, в которые они войдут вместе со своими праведными отцами, супругами и потомками. Ангелы будут входить к ним через любые врата.
ผลตอบแทนที่ดีนี้คือ สรวงสวรรค์ที่พวกเขาพำนักอยู่ในนั้นพร้อมความโปรดปรานตลอดกาล และส่วนหนึ่งของความโปรดปรานที่สมบูรณ์ที่พวกเขาจะได้รับคือ การได้อยู่ร่วมกับบรรดาพ่อแม่ ภรรยาและลูกๆ ที่เที่ยงตรงในสวนสวรรค์ เพื่อเป็นการเติมเต็มความปิติร่าเริงที่ได้พบกับพวกเขา และบรรดามลาอิกะฮฺจะเข้ามาอวยพรให้พวกเขาจากทุกประตูของสวรรค์
13:24Страница 252
سَلَٰمٌ عَلَيۡكُم بِمَا صَبَرۡتُمۡۚ فَنِعۡمَ عُقۡبَى ٱلدَّارِ ٢٤
Мир вам за то, что вы проявили терпение! Как же прекрасна Последняя обитель!
บรรดามลาอิกะฮฺจะอวยพรทุกครั้งที่เข้าไปหาพวกเขาด้วยการกล่าวว่า "ความสานติจงมีแด่พวกท่าน" ซึ่งหมายถึง พวกท่านปลอดภัยจากความเสียหายต่างๆ แล้ว เพราะพวกท่านได้อดทนในการเชื่อฟังอัลลอฮฺ อดทนต่อความขื่นขมของลิขิตของอัลลอฮฺ อดทนในการออกห่างจากสิ่งที่ผิดบาป ดังนั้นมันช่างเป็นที่พำนักที่ดียิ่งที่เป็นผลตอบแทนของพวกท่าน
13:25Страница 252
وَٱلَّذِينَ يَنقُضُونَ عَهۡدَ ٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ مِيثَٰقِهِۦ وَيَقۡطَعُونَ مَآ أَمَرَ ٱللَّهُ بِهِۦٓ أَن يُوصَلَ وَيُفۡسِدُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمُ ٱللَّعۡنَةُ وَلَهُمۡ سُوٓءُ ٱلدَّارِ ٢٥
А тем, которые нарушают завет с Аллахом после того, как они заключили его, разрывают то, что Аллах велел поддерживать, и распространяют нечестие на земле, уготованы проклятие и Скверная обитель.
และบรรดาผู้ที่ละเมิดสัญญาของอัลลอฮ์หลังจากที่ได้ให้คำมั่นสัญญาและตัดขาดสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงสั่งใช้ให้เชื่อมสัมพันธ์จากเครือญาติ และก่อความเสื่อมเสียบนหน้าแผ่นดินด้วยการฝ่าฝืนต่ออัลลอฮ์ พวกเขาคือบรรดาผู้ที่ห่างไกลที่ชั่ว สำหรับพวกเขาคือการถูกขับออกจากความเมตตาของอัลลอฮ์และสำหรับพวกเขาคือผลตอบแทนที่ไม่ดี นั้นคือไฟนรก
13:26Страница 252
ٱللَّهُ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ وَفَرِحُواْ بِٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَمَا ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا فِي ٱلۡأٓخِرَةِ إِلَّا مَتَٰعٞ ٢٦
Аллах увеличивает или ограничивает удел тому, кому пожелает. Они радуются мирской жизни, но ведь мирская жизнь по сравнению с Последней жизнью - всего лишь преходящее удовольствие.
อัลลอฮฺจะทรงให้ปัจจัยยังชีพที่กว้างขวางและคับแคบแก่บ่าวผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์ และการที่ได้รับปัจจัยยังชีพที่กว้างขวางมันไม่ใช่สัญลักษณ์ของความสุขหรือความรักของอัลลอฮฺ และก็เช่นเดียวกัน การที่ได้รับปัจจัยยังชีพที่คับแคบนั้นมันไม่ใช่สัญลักษณ์ของความทุกข์ บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธามีความสุขดีใจกับชีวิตในโลกดุนยานี้ ดังนั้นพวกเขาจะอยู่อย่างสบายและไว้ใจมัน และชีวิตของโลกดุนยานี้เมื่อเทียบกับโลกอาคิเราะฮฺ (โลกหน้า) แล้ว มันไม่ใช่อื่นใดนอกจากจะเป็นความเพลิดเพลินที่น้อยนิดและหายไป
13:27Страница 252
وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡهِ ءَايَةٞ مِّن رَّبِّهِۦۚ قُلۡ إِنَّ ٱللَّهَ يُضِلُّ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِيٓ إِلَيۡهِ مَنۡ أَنَابَ ٢٧
Неверующие говорят: «Почему ему не ниспослано знамение от его Господа?». Скажи: «Аллах вводит в заблуждение того, кого пожелает, и ведет прямым путем тех, кто обратился к Нему с покаянием».
บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาต่ออัลลอฮฺและสัญญาณต่างๆ ของพระองค์กล่าวว่า "ทำไมไม่ถูกประทานให้กับมุฮัมมัดซึ่งสัญญาณที่สามารถสัมผัสได้จากพระเจ้าของเขาที่บ่งบอกถึงความจริงที่เขาได้นำมาเพื่อพวกเราจะได้ศรัทธาต่อเขา" โอ้ท่านเราะสูล จงกล่าวกับพวกเขาเถิดว่า" แท้จริงอัลลอฮฺจะให้หลงทางแก่ผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์ด้วยความยุติธรรมของพระองค์ และให้ทางนำแก่ผู้ที่เตาบะฮฺ (กลับเนื้อกลับตัว) ด้วยความโปรดปรานของพระองค์ และทางนำ (ฮิดายะฮฺ) นั้นมิได้อยู่ในกำมือของพวกเขาจนพวกเขาสามารถผูกมัดมันไว้กับการประทานสัญญาณต่างๆ ลงมา"
13:28Страница 252
ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَتَطۡمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكۡرِ ٱللَّهِۗ أَلَا بِذِكۡرِ ٱللَّهِ تَطۡمَئِنُّ ٱلۡقُلُوبُ ٢٨
Они уверовали, и их сердца утешаются поминанием Аллаха. Разве не поминанием Аллаха утешаются сердца?
บรรดาผู้ที่อัลลอฮ์ให้ทางนำแก่พวกเขา พวกเขาชนคือผู้ศรัทธา จิตใจของพวกเขาสงบด้วยการรำลึกถึงอัลลอฮ์ ด้วยการตัสบีห์ (ให้ความบริสุทธิ์)และตะห์มีด (สดุดีต่อพระองค์) อ่านและฟังอัลกุรอานเป็นต้น พึงทราบเถิดว่าด้วยการรำลึกถึงอัลลอฮฺ์เท่านั้นที่จะทำให้จิตใจสงบ
13:29Страница 253
ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ طُوبَىٰ لَهُمۡ وَحُسۡنُ مَـَٔابٖ ٢٩
Тем, которые уверовали и совершали праведные деяния, уготованы блаженство и прекрасное место возвращения.
บรรดาผู้ศรัทธาต่ออัลลอฮฺและกระทำคุณงามความดีต่างๆ ที่ทำให้พวกเขาใกล้ชิดพระองค์ พวกเขาจะได้ใช้ชีวิตอย่างผาสุกในโลกหน้าและจะได้สรวงสวรรค์เป็นการตอบแทนที่ดียิ่ง
13:30Страница 253
كَذَٰلِكَ أَرۡسَلۡنَٰكَ فِيٓ أُمَّةٖ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهَآ أُمَمٞ لِّتَتۡلُوَاْ عَلَيۡهِمُ ٱلَّذِيٓ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ وَهُمۡ يَكۡفُرُونَ بِٱلرَّحۡمَٰنِۚ قُلۡ هُوَ رَبِّي لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ عَلَيۡهِ تَوَكَّلۡتُ وَإِلَيۡهِ مَتَابِ ٣٠
Так Мы отправили тебя к народу, до которого жили другие народы, чтобы ты прочел им то, что Мы внушили тебе в откровении, но они не уверовали в Милостивого. Скажи: «Он - мой Господь, и нет божества, кроме Него. Я уповаю только на Него, и к Нему я вернусь с покаянием».
ดั่งที่เราได้ส่งเราะสูลก่อนๆ มายังประชาชาติของเขา เราก็ได้ส่งเจ้า โอ้ท่านเราะสูล มายังกลุ่มชนหนึ่งเช่นกัน เพื่อที่เจ้าจะได้อ่านอัลกุรอ่านที่เราประทานให้แก่เจ้าให้พวกเขาฟัง ซึ่งมันเป็นหลักฐานที่เพียงพอแล้วที่จะบ่งบอกถึงความสัจจริงของเจ้า แต่ดูสภาพของพวกเขาแล้ว พวกเขาปฏิเสธต่ออายะฮฺอัลกุรอ่าน เพราะพวกเขาปฏิเสธศรัทธาต่ออัลลอฮฺผู้ทรงกรุณาปราณีด้วยการตั้งภาคีกับพระองค์ โอ้ท่านเราะสูล จงกล่าวแก่พวกเขาเถิด "อัลลอฮฺผู้ทรงกรุณาปราณีที่พวกเจ้าตั้งภาคีนั้นพระองค์คือพระผู้อภิบาลของฉันที่ไม่มีพระเจ้าอื่นใดที่สมควรได้รับการเคารพสักการะอย่างแท้จริงนอกจากพระองค์ เฉพาะพระองค์เท่านั้นที่ฉันมอบหมายการงานของฉันทั้งหมด และยังพระองค์คือการเตาบะฮฺ (กลับตัวสำนึกผิด) ของฉัน"
Текст: Quranic Universal Library (Tarteel) через spa5k/tafsir_api (MIT), в зафиксированной версии. Аяты: Quran Foundation. Источники и лицензии