Аль Имран 3:45–92

ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئۆز ۋاقتىدا پەرىشتىلەر: ئى مەريەم! ھەقىقەتەن ئاللاھ ساڭا ئاتىنىڭ ۋاستىسىز تۇغۇلىدىغان، ئاللاھنىڭ بول دېگەن سۆزىدىن ئاللاھنىڭ ئىزنى بىلەن بولىدىغان بىر بوۋاق بىلەن خوشخەۋەر بېرىدۇ، ئۇنىڭ ئىسمى مەريەم ئوغلى مەسىھ ئىسادۇر، ئۇ دۇنيا-ئاخىرەتتە ئابرۇيلۇق ۋە ئاللاھقا يېقىنلاردىن بولىدۇ.

ئۇ كىشىلەرگە سۆزلەش يېشىدىن بۇرۇنقى بوۋاقلىق ھالىتىدىمۇ سۆز قىلىدۇ، كۇچ-قۇۋۋەتكە تولغان ياشلىق ھالىتىدىمۇ سۆزلەيدۇ، ئۇلارغا دىن ۋە دۇنيا ئىشلىرىدا پايدىلىق بولغان نەرسىلەر بىلەن سۆزلەيدۇ، ئۇ ئۆزىنىڭ سۆز -ھەرىكەتلىرىدە ياخشىلارنىڭ قاتارىدىندۇر

مەريەم ئۆزىنىڭ توي قىلماي تۇرۇپ قانداق بالىسى بولىدىغانلىقىدىن ھەيران قىلىپ: مەن توي قىلمىغان ۋە ماڭا يات ئىنساننىڭ قولى تەگمىگەن تۇرسا قانداقمۇ بالام بولىدۇ؟دېدى، پەرىشتە ئۇنىڭغا: ئاللاھ ساڭا ئاتىسىز پەرزەنت پەيدا قىلغانغا ئوخشاش ئادەتتىكى پىرىنسىپقا زىت ھالەتتە خالىغان نەرسىنى پەيدا قىلىدۇ، بىر ئىشنى مەقسەت قىلسا ئۇنىڭغا بول دەيدۇ-دە بولىدۇ، ئاللاھنى ھېچ نەرسە ئاجىزلاشتۇرالمايدۇ، دەيدۇ.

ئاللاھ ئۇنىڭغا خەت يېزىشنى، توغرا سۆز قىلىشنى، ھېكمەتنى، مۇسا ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلغان تەۋراتنى ۋە ئۇنىڭغا نازىل قىلىنىدىغان ئىنجىلنى ئۈگىتىدۇ.

ئاللاھ ئۇنى بەنى ئىسرائىلغا پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتىدۇ، ئۇ دەيدۇكى: مەن ھەقىقەتەن ئاللاھ تەرىپىدىن سىلەرگە ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر، پەيغەمبەرلىكىمنىڭ راستلىقىنى ئىسپاتلايدىغان بىر مۆجىزە ئىلىپ كەلدىم، ئۇ بولسىمۇ، مەن سىلەرگە لايدىن قۇشنىڭ شەكلىدە بىر نەرسە ياسايمەن، ئاندىن ئۇنىڭغا پۈۋلەيمەن-دە، ئاللاھنىڭ ئىزنى بىلەن ھايات قۇش بولىدۇ، تۇغما كورنى ساقايتىمەن، ئۇ كۆرىدىغان بولىدۇ، بەرەس كېسىلىنى داۋالايمەن، تېرىسى ئەسلىگە كېلىدۇ، ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرىمەن، ئاشۇنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ ئىزنى بىلەن بولىدۇ، سىلەر يەيدىغان ۋە ئۆيۇڭلاردا يوشۇرۇپ قويغان يىمەكلىكلەردىن خەۋەر بېرىمەن، مەن يۇقىرىدا سىلەرگە زىكىر قىلغان كاتتا ئىشلارنى ئىنسان كەلتۈرۈشكە قادىر بولالمايدۇ، ئەگەر سىلەر ئىمان ئېيتىدىغان ۋە ھۆججەتلەرگە ئىشىنىدىغان بولساڭلار يۇقىرىقى ئىشلار مېنىڭ سىلەرگە ئاللاھ تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر ئىكەنلىكىمنىڭ ئاشكارا ئالامىتىدۇر

مەن سىلەرگە مەندىن ئىلگىرى نازىل قىلىنغان تەۋراتنى تەستىق قىلغان ھالدا كەلدىم، سىلەرگە ئاسانلاشتۇرۇش ۋە يەڭگىللەشتۈرۈش ئۈچۈن ئىلگىرى سىلەرگە ھارام قىلىنغان بەزى نەرسىلەرنى ھالال قىلىش ئۈچۈن كەلدىم، دېگەن گىپىمنىڭ راستلىقىنى ئىسپاتلايدىغان روشەن دەلىللەرنى ئىلىپ كەلدىم، ئاللاھنىڭ بۇيرىقىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق بولۇش بىلەن ئاللاھدىن قورقۇڭلار، مەن سىلەرنى دەۋەت قىلىۋاتقان ئىشتا ماڭا ئىتائەت قىلىڭلار

ئاللاھ ھەقىقەتەن مېنىڭ پەرۋەردىگارىمدۇر، سىلەرنىڭمۇ پەرۋەردىگارىڭلاردۇر، ئۇ قورقۇش ۋە ئىتائەت قىلىشقا ھەقلىق بولغان بىردىن بىر زاتتۇر، يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قىلىڭلار، بۇ ئاللاھقا ئىبادەت قىلىش ۋە تەقۋادارلىق قىلىش بولسا مەن سىلەرنى بۇيرىغان ئىشتۇر، ئۇ .ھېچ قانداق قىڭغىرلىق بولمىغان توغرا يولدۇر

ئىسا ئەلەيھىسسالام يەھۇدىيلارنىڭ كۇپرىدا چىڭ تۇرۇپ ئۆزىنى ئۆلتۈرىدىغانلىقىنى بىلگەن ۋاقىتتا، بەنى ئىسرائىلغا خىتاپ قىلىپ مۇنداق دېدى: ئاللاھقا دەۋەت قىلىش يولىدا كىم ماڭا ياردەم بېرىدۇ؟ ئۇنىڭ ئەگەشكۈچىلىرى ئارىسىدىكى ساپ-سەمىمى كىشىلەر: بىز ئاللاھنىڭ دىنىغا ياردەم بېرىمىز، ئاللاھقا ئىشەندۇق، ساڭا ئەگەشتۇق، ئى ئىسا! گۇۋاھ بولغىنكى، بىز يالغۇز بىر ئاللاھقا ئىتائەت قىلغۇچى ۋە بويسۇنغۇچىمىز دەيدۇ.

شۇنىڭدەك ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەسھابىلىرىمۇ: پەرۋەردىگارىمىز! ئىنجىلدا نازىل قىلىنغان ئايەتلەرگە ئىشەندۇق، ئىسا ئەلەيھىسسالامغا ئەگەشتۇق، بىزنى ساڭا ۋە سېنىڭ پەيغەمبىرىڭگە ئىمان ئېيتقان ۋە ھەقكە شاھىت بولغۇچىلاردىن قىلغىن، دېدى.

بەنى ئىسرائىلدىن بولغان كاپىرلار ھىلە ئىشلىتىپ ئىسا ئەلەيھىسسالامنى ئۆلتۈرمەكچى بولدى، ئاللاھ ئۇلارنىڭ ھېلى-مىكرىنى بەربات قىلىپ ئۇلارنى ئازغۇنلىقىدا قويۇپ قويدى، ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ شەكلىنى يەنە بىر كىشىگە تاشلىدى، ئاللاھ مىكىر قىلغۇچىلارنىڭ جازاسىنى ئوبدان بەرگۈچىدۇر، چۈنكى ئاللاھدىنمۇ بەكراق دۈشمەنلىرىنىڭ مىكرىنى بەربات قىلغۇچى يوقتۇر.

ئاللاھ ئۇلارنىڭ مىكرىنى بەربات قىلدى، ئۆز ۋاقتىدا ئاللاھ ئىسا ئەلەيھىسسالامغا خىتاپ قىلىپ مۇنداق دېدى: ئى ئىسا! مەن سېنى ئەجىلىڭ يەتكەندە ۋاپات تاپتۇرماستىن قەبزى روھ قىلىپ بەدىنىڭنى ۋە روھىڭنى مېنىڭ تەرىپىمگە كۆتۈرىمەن، ساڭا كاپىر بولغانلارنىڭ شەررىدىن پاكلايمەن، سېنى ئۇلاردىن يىراق قىلىمەن، ساڭا ئەگەشكەنلەرنى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا ئىمان ئىيتىش بىلەن ھەق دىندا قىلىمەن، قىيامەتكىچە ھۆججەت ۋە ئىززەت بىلەن كاپىرنىڭ ئۈستىدىن غالىپ قىلىمەن، قىيامەت كۈنىدە سىلەرنىڭ قايتىدىغان جايىڭلار يالغۇز مېنىڭ دەرگاھىمدۇر، سىلەر ئىختىلاپ قىلغان ئىش توغرىسىدا ھەق بىلەن ھۆكۈم قىلىمەن.

ساڭا ۋە سەن ئىلىپ كەلگەن ھەق دىنغا كاپىر بولغان بەدبەختلەرنى دۇنيادا ئۆلتۈرۈش، ئەسىرگە ئىلىش ۋە خار قىلىش قاتارلىق ئازابلار بىلەن قاتتىق ئازابلايمەن، ئاخىرەتتە دوزاختا ئازابلايمەن. ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ئۇلارنى مۇداپىئە قىلغۇچى ھېچ ياردەمچى بولمايدۇ.

ئەمما ساڭا ۋە سەن ئىلىپ كەلگەن ھەق دىنغا ئىشەنگەن، ناماز، زاكات، روزا ۋە ئۇرۇغ-تۇغقانچىلىقنى ئۇلاش قاتارلىق ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان كىشىلەرگە، ئاللاھ ئۇلارنىڭ قىلغان ئەمەللىرىنىڭ ساۋابىدىن ھېچ نەرسىنى كېمەيتىۋەتمەستىن تولۇق بېرىدۇ، بۇ ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆزىنىڭ ئەگەشكۈچىلىرىگە، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتىلىشتىن بۇرۇن ئۆزى بىشارەت بېرىپ دېگەن سۆزىدۇر. ئاللاھ زالىملارنى ياقتۇرمايدۇ، ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش ۋە ئۇنىڭ رەسۇلىنى يالغانغا چىقىرىش ئەڭ بۈيۇك زۇلۇمدۇر.

ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ خەۋىرىدىن بىز ساڭا بىلدۇرگەن بۇ ۋەقەلىك ساڭا نازىل قىلىنغان قۇرئاننىڭ سەھىھ ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدىغان روشەن ئالامەتلەردىندۇر. بۇ قۇرئان بولسا تەقۋادارلارغا ۋەز-نەسىھەتتۇر، مەنىسى ئوچۇق بولۇپ ئۇنىڭغا ھېچقانداق باتىل ئارىلاشمايدۇ.

ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ نەزىرىدە ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاتىسىز يارىتىلىشى، ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاتا-ئانىسىز توپىدىن يارىتىلغانلىقىغا ئوخشايدۇ، ئاللاھ ئادەم ئەلەيھىسسالامغا: ئىنسان بول دېدى، ئۇ ئاللاھ ئىرادە قىلغاندەك بولدى، ئۇلار ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىنسان تۇرۇقلۇق ئاتا-ئانىسىز يارىتىلغانلىقىنى ئىقرار قىلىدۇ. ئۇلار ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاتىسىز يارىتىلغانلىقىنى دەلىل قىلىپ تۇرۇپ قانداقمۇ ئۇنى ئىلاھ دەپ قارايدۇ؟.

پەرۋەردىگارىڭ تەرىپىدىن ساڭا نازىل قىلىنغان ئىسا ئەلەيھىسسالام توغرىسىدىكى بۇ سۆز شەكسىز ھەقىقەتتۇر، سەن بۇ توغرىدا ئىككىلىنىپ شەك قىلغۇچىلاردىن بولۇپ قالمىغىن، بەلكى سەن ئۆزۈڭ تۇرىۋاتقان .ھەقىقەتتە مۇستەھكەم تۇرغىن

ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! نەجران ناسارالىرىدىن بىر قىسمى ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىشى توغرىسىدا ساڭا توغرا ئىلىم كەلگەندىن كېيىن ئۇلار ئىسا ئەلەيھىسسالامنى ئاللاھنىڭ بەندىسى ئەمەس دەپ قاراپ سەن بىلەن مۇنازىرلەشسە، سەن ئۇلارغا: كىلىڭلار، ھازىر بولۇش ئۈچۈن بىزمۇ ئوغۇللىرىمىزنى چاقىرايلى، سىلەرمۇ ئوغۇللىرىڭلارنى چاقىرىڭلار، ئاياللىرىمىزنى چاقىرايلى، سىلەرمۇ ئاياللىرىڭلارنى چاقىرىڭلار، ئۆزىمىزنى تەييار قىلايلى، سىلەرمۇ ئۆزۈڭلارنى تەييار قىلىڭلار، ھەممەيلەن توپلۇشۇپ ئاللاھقا دۇئا قىلىپ يالۋۇرايلىكى، سىلەردىن ياكى بىزدىن بولغان يالغانچىلارغا ئاللاھنىڭ لەنىتى چۇشسۇن، دېگەن

ھەقىقەتەن ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىشى توغرىسىدا بىز ساڭا زىكىر قىلغان بۇ ۋەقەلىك ئۇنىڭدا ھېچ قانداق شەك-شۈبھە ۋە يالغان بولمىغان راست ۋەقەلىكتۇر، يالغۇز بىر ئاللاھدىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ھەق مەبۇد يوقتۇر، ھەقىقەتەن ئاللاھ ئۆز پادىشاھلىقىدا غالىپتۇر، خالايىقلارنىڭ .ئىشلىرىنى ئىدارە قىلىشتا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر

ئەگەر ئۇلار سەن ئىلىپ كەلگەن ھەق دىندىن يۈز ئۆرۈپ ساڭا ئەگەشمىسە، بۇ ئۇلارنىڭ پاسىق-بۇزغۇنچىلىقىدىندۇر، ئاللاھ زېمىندىكى بۇزغۇنچىلارنى بىلگۈچىدۇر، شۇنىڭغا ئاساسەن ئۇلارنى جازالايدۇ

ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئۇلارغا: ئى يەھۇدى ۋە ناسارالاردىن بولغان ئەھلى كىتابلار كىلىڭلار، ھەممەيلەن باراۋەر بولىدىغان بىر سۆزگە توپلىنايلى، ئىبادەتنى يالغۇز بىر ئاللاھقا قىلايلى، ھەرقانچە ئورنى يۇقىرى ۋە مەرتىۋىسى ئۈستۈن بىرى بولسىمۇ ئۇنى ئىبادەتتە ئاللاھقا شېرىك قىلمايلى، ئاللاھنى قويۇپ بەزىمىز بەزىمىزنى ئىتائەت قىلىدىغان ۋە چوقۇنىدىغان رەب قىلىۋالمايلى، ئەگەر ئۇلار سىلەر چاقىرىلغان بۇ ھەقىقەت ۋە ئادالەتتىن يۈز ئۆرۈسە، ئى مۆمىنلەر! ئۇلارغا: گۇۋاھ بولۇڭلاركى، ھەقىقەتەن بىز ئاللاھقا تەسلىم بولغۇچى ۋە ئىتائەت قىلىش .بىلەن بويسۇنغۇچى دەڭلار

ئى ئەھلى كىتاب! سىلەر نېمە ئۈچۈن ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ مىللىتى-دىنى توغرىسىدا مۇنازىرىلىشىسىلەر؟يەھۇدىيلار ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنى يەھۇدىي دەپ قارايدۇ، ناسارالار ناسارا دەپ قارايدۇ، ھەقىقەتەن سىلەر يەھۇدىيەت بىلەن خرىستىئانلارنىڭ ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ۋاپات بولۇپ ئۇزۇن مۇددەتتىن كېيىن مەيدانغا كەلگەنلىكىنى ياخشى بىلىسىلەر، سىلەر ئەقلىڭلار بىلەن سۆزۈڭلارنىڭ باتىللىقى ۋە قارىشىڭلارنىڭ خاتالىقىنى بىلمىدىڭلارمۇ؟.

ئى ئەھلى كىتاب! مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام بىلەن سىلەر بىلگەن ۋە سىلەرگە ۋەھيى نازىل قىلىنغان ئىش توغرىسىدا مۇنازىرىلەشتىڭلار، ئەمدى سىلەر ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ دىنى ۋە ئىشى توغرىسىدا ئىلمىڭلار بولمىغان ۋە سىلەرنىڭ پەيغەمبىرىڭلارمۇ كىتابلىرىڭلارغا بىر نەرسە بايان قىلمىغان ئىش توغرىسىدا مۇنازىرىلىشىلەر؟ ئىشلارنىڭ ھەقىقىتى ۋە مەخپىيىتىنى ئاللاھ بىلگۈچىدۇر، سىلەر بىلمەيسىلەر.

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام يەھۇدىي دىنىدىمۇ بولمىغان ۋە خىرىستىئان دىنىدىمۇ بولمىغان، لېكىن ئۇ باتىل دىنلاردىن مەيدانىنى ئايرىپ، يالغۇز بىر ئاللاھقا بويسۇنغان، ئەرەب مۇشرىكلىرى ئىبراھىمنى ئۆزىنىڭ دىنىدا دەپ ئويلىغاندەك ئۇ مۇشرىكلاردىن بولمىغان.

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامغا نىسبەت بېرىلىشتە ئىنسانلارنىڭ ئەڭ ھەقلىق بولغانلىرى، ئۇلار ئۆز زامانىدا ئىبراھىمنىڭ يولىغا ئەگەشكەنلەر، ھەم ئىنسانلارنىڭ ئەڭ ھەقلىق بولغىنى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ۋە مۇشۇ ئۈممەتتىن ئۇنىڭغا ئىشەنگەن مۆئمىنلەر، ئاللاھ ئۇنىڭ دىنى بىلەن مۆئمىنلەرگە ياردەم بېرىدۇ ۋە ئۇلارنى مۇھاپىزەت قىلىدۇ.

ئى مۆمىنلەر! يەھۇدى ۋە ناسارالاردىن ئىبارەت بولغان ئەھلى كىتابنىڭ موللىلىرى، ئاللاھ سىلەرنى ھەقىقەتكە ھىدايەت قىلغاندىن كېيىن سىلەرنىڭ ئۇ ھەقىقەتتىن ئېزىپ كىتىشىڭلارنى ئارزۇ قىلىدۇ، ئۇلار ئۆزلىرىدىن باشقىلارنى ئازدۇرالمايدۇ، چۈنكى ئۇلارنىڭ مۆئمىنلەرنى ئازدۇرۇش ئۈچۈن قىلغان تېرىشچانلىقى ئۆلىرىنىڭ ئازغۇنلىقىنى زىيادە قىلىدۇ، ئۇلار ئۆز قىلمىشىنىڭ ئاقىۋىتىنى بىلمەيدۇ.

يەھۇدىي ۋە ناسارالاردىن بولغان ئى ئەھلى كىتابلار! سىلەر نېمە ئۈچۈن ئاللاھنىڭ سىلەرگە نازىل قىلغان ئايەتلىرىگە كاپىر بولىسىلەر؟ ئۇ ئايەتلەردە مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى ئىسپاتلايدىغان دەلىللەر بولۇپ، سىلەر بۇنىڭ كىتابىڭلاردا ئىپادىلەنگەن ھەقىقەت ئىكەنلىكىنى بىلىسىلەر؟

ئى ئەھلى كىتاب! نېمە ئۈچۈن سىلەرنىڭ كىتابىڭلاردىكى ھەقىقەتنى ئۆزۈڭلارنىڭ يېنىڭلاردىكى باتىلغا ئارىلاشتۇرىسىلەر، ئۇنىڭدىكى ھەقىقەت ۋە ھىدايەتنى يوشۇرىسىلەر. سىلەر باتىلدىن ھەقىقەتنى ۋە ئازغۇنلۇقتىن ھىدايەتنى بىلىپ تۇرۇپ، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ پەيغەمبەرلىكىنىڭ .راستلىقىنى بىلدۈرىدىغان ھەقىقەتنى يوشۇرسىلەر

يەھۇدىي ئۆلىمالىرىدىن بولغان بىر جامائەت مۇنداق دەيدۇ: مۆئمىنلەرگە نازىل قىلىنغان قۇرئان كەرىمگە ئەتتىگەندە ئىمان ئېيتىڭلار، كەچ تەرەپتە كاپىر بولۇڭلار، سىلەرنىڭ ئەتتىگەندە ئىمان ئېيتىپ كەچتە يېنىۋالغانلىقىڭلار سەۋەبىدىن ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ دىنىدا شەك قىلىپ: ئەھلى كىتابلار ئاللاھنىڭ كىتابىنى بىزدىن ياخشى بىلىدۇ، ئۇلار ئىمان ئېيتىپ بولۇپ يېنىۋالدى دەپ ئۇلارمۇ دىندىن يېنىۋالىدۇ، دەيدۇ.

ئۇلار يەنە: سىلەر پەقەت سىلەرگە ئەگەشكەن كىشىلەرگە ئىشىنىڭلار ۋە ئەگىشىڭلار دەيدۇ، ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئېيتقىنكى: ھەقىقەتەن توغرا يول ئاللاھنىڭ يولىدۇر، سىلەر داۋاملاشتۇرىۋاتقان يالغانچىلىق ۋە تەكەببۇرلۇقىڭلار سەۋەبلىك، سىلەرگە بېرىلگەنگە ئوخشاش ياخشىلىقنىڭ باشقا بىرىگە بېرىلىشىدىن ئەنسىرەيسىلەر ياكى ئۇلارغا يەنى مۇئمىنلەرگە نازىل قىلىنغان دىننى ئېتىراپ قىلساڭلار، ئۇلارنىڭ سىلەر بىلەن پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ ھوزۇرىدا مۇنازىرىلىشىشىدىن ئەنسىرەيسىلەر. ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئۇلارغا ئىيتقىنكى، ھەقىقەتەن پەزلى ئاللاھنىڭ قولىدا بولۇپ، ئاللاھ ئۇنى ئۆزىنىڭ بەندىلىرىدىن خالىغان كىشىگە بېرىدۇ، ئۇنىڭ پەزلى-رەھمىتى بىر ئۈممەت بىلەنلا چەكلەنمەيدۇ، ئاللاھنىڭ پەزلى -رەھمىتى كەڭرىدۇر، ئاللاھ ئۇنىڭغا كىمنىڭ ھەقلىق بولىدىغانلىقىنى ياخشى بىلگۈچىدۇر.

ئاللاھ ئۆزىنىڭ رەھمىتىنى خەلقىدىن ئۆزى خالىغان كىشىگە خاس قىلىدۇ، ئۇ كىشىگە ھىدايەت، پەيغەمبەرلىك ۋە تۈرلۈك ئاتا-ئېھسانلارنى بېرىدۇ، ئاللاھ ئۇلۇغ پەزلى ئىگىسى بولۇپ، چەكسىز پەزلى ئىگىسىدۇر.

ئەھلى كىتابتىن بەزى كىشىلەر باركى، ئۇنىڭغا سەن كۆپ مالنى ئامانەت قويساڭ، ئۇ ساڭا ئامانەت قويغان مېلىڭنى تولۇق قايتۇرىدۇ، ئۇلاردىن يەنە بەزى كىشىلەر باركى، ئۇلارغا ئازغىنە بىر نەرسىنى ئامانەت قويساڭ، سەن ئۇلاردىن قايتا-قايتا تەلەپ قىلىپ، سۈيلەپ تۇرمىغۇچە ئۇلار ئامانەتنى ساڭا قايتۇرمايدۇ، ئۇنداق قىلىش ئۇلارنىڭ: ئەرەبلەرنىڭ مال-مۈلكىنى يىۋالساق بىزگە گۇناھ بولمايدۇ، چۈنكى ئاللاھ ئۇنى بىزگە ھالال قىلدى دېگەن، باتىل سۆزى ۋە بۇزۇق گۇمانى ئۈچۈندۇر، ئۇلار مۇشۇ يالغاننى دەيدۇ، ۋاھالەنكى ئۇلار بۇ سۆزىنىڭ ئاللاھقا قىلىنغان ئىپتىرا .ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ

ئىش ئۇلار ئويلىغاندەك ئەمەس، بەلكى ئۇلارغا گۇناھ بولىدۇ، لېكىن كىمكى ئۆزىنىڭ ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىشىنىشتىن ئىبارەت بولغان ۋەدىسىگە ۋاپا قىلىدىكەن، شۇنداقلا ئىنسانلار بىلەن بولغان ۋەدىسىگىمۇ ۋاپا قىلىدىكەن، ئامانەتنى ئادا قىلغان، ئاللاھنىڭ بۇيرىقىغا بويسۇنۇپ، چەكلىمىسىدىن يېنىش بىلەن ئاللاھقا تەقۋادارلىق قىلغان بولىدۇ، ھەقىقەتەن ئاللاھ تەقۋادارلارنى ياخشى كۆرىدۇ، ئۇلارنى شۇنڭغا ئاساسەن ئەڭ ئېسىل مۇكاپات بىلەن مۇكاپاتلايدۇ

ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ نازىل قىلغان كىتابىغا ۋە ئەۋەتكەن پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتىش ۋە ئەگىشىش توغرىسىدا ئاللاھ ئۇلاردىن كەسكىن ۋەدە ئالغاندىن كېيىن ئاللاھقا بەرگەن ۋەدىسىنى بۇزغانلار، دۇنيا مەنپەئەتىدىن ئازغىنە نەرسىگە ئالماشتۇرغانلار ئۈچۈن ئاخىرەتتە ساۋاپتىن ھېچ نەسىۋە بولمايدۇ. ئاللاھ ئۇلارنى خۇرسەن قىلىدىغان سۆز قىلمايدۇ، قىيامەت كۈنىدە ئۇلارغا رەھمەت نەزىرى بىلەن قارىمايدۇ، ئۇلارغا دەرتلىك ئازاب باردۇر.

يەھۇدىيلاردىن بىر تائىپە ئاللاھ تەرىپىدىن نازىل قىلىنغان تەۋراتتا يوق نەرسىلەرنى قوشۇپ ئوقۇپ بېرىۋاتىدۇ، سىلەر ئۇلارنى تەۋرات ئوقۇۋاتىدۇ دەپ ئويلاپ قالىسىلەر، بەلكى ئۇ ئۇلارنىڭ ئاللاھقا قىلغان يالغان-توقۇلمىلىرىدىن ئىبارەت بولۇپ، ئۇلار: بىز ئاللاھ تەرىپىدىن نازىل قىلىنغان كىتابنى ئوقۇۋاتىمىز دەيدۇ، لېكىن ئۇ ئاللاھ تەرىپىدىن نازىل قىلىنغان كىتاب ئەمەس، ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ ئاللاھ ۋە ئاللاھنىڭ رەسۇلىغا .يالغاننى توقۇغانلىقىنى بىلىپ تۇرۇپ ئاللاھقا يالغاننى نىسبەت بېرىدۇ

ئاللاھ ئۆزىنىڭ ھوزۇرىدىن نازىل قىلىنغان كىتابنى بەرگەن، ئۇنىڭغا ئىلىم-چۈشەنچە ئاتا قىلغان، ئۇنى پەيغەمبەر قىلىپ تاللىغان بىر كىشىنىڭ شۇنىڭدىن كېيىن كىشىلەرگە: ئاللاھنى قويۇپ ماڭا ئىبادەت قىلىڭلار دېيىشى لايىق بولمايدۇ، لېكىن ئۇ ئىنسانلارغا: ئىلمىگە ئەمەل قىلىپ كىشىلەرنى تەربىيلەيدىغان ئۆلىمالاردىن بولۇڭلار. سىلەرگە نازىل قىلىنغان كىتابنى كىشىلەرگە تەلىم بېرىشىڭلار سەۋەبىدىن ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ ئىشلىرىنى ئىسلاھ قىلىدۇ، سىلەر كىتابتىن ئېسىڭلاردا تۇتقان ۋە چۈشەنگەن نەرسىلەرنى دەرىسلىك قىلىسىلەر.

شۇنىڭدەك ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ سىلەرنى ئاللاھنى قويۇپ پەرىشتىلەرنى ۋە پەيغەمبەرلەرنى چوقۇنىدىغان ئىلاھ قىلىشقا بۇيرىشى ئۇنىڭ شەنىگە لايىق بولمايدۇ، سىلەر ئاللاھقا بويسۇنغان ۋە تەسلىم بولغاندىن كېيىن ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ سىلەرنى كۇپىرغا بۇيرىشى توغرا بولمايدۇ؟

ئى پەيغەمبەر! ئاللاھ تائالا ئۆز ۋاقتىدا پەيغەمبەرلەردىن تەكىتلەنگەن ئەھدە ئىلىپ ئۇلارغا: مەن سىلەر نازىل قىلىنغان كىتابنى بەردىم، سىلەرگە ھېكمەتنى ئاتا قىلدىم، سىلەرنىڭ بىرىڭلار ئىلىم-ھېكمەتتىن يۇقىرى مەرتىۋىگە يەتكەندىن كېيىن مېنىڭ تەرىپىمدىن پەيغەمبەر كەلسە، ئۇ مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام سىلەر بىلەن بىرگە بولغان ئىلىم-ھېكمەتنى تەستىقلايدۇ، ئەلۋەتتە ئۇ ئىلىپ كەلگەن دىنغا ئىشىنىشىڭلار، ئۇنىڭغا ئەگىشىشىڭلار ۋە ياردەم بېرىشىڭلار كېرەك، ئى پەيغەمبەرلەر! بۇ ئەھدىنى ئېتىراپ قىلدىڭلارمۇ؟ مېنىڭ قاتتىق ئەھدىمنى قوبۇل قىلدىڭلارمۇ؟دېگەندە، ئۇلار جاۋاپ بېرىپ: ئۇ ئەھدىنى ئېتىراپ قىلدۇق دەيدۇ، ئاللاھ:ئۆزۈڭلار ۋە سىلەرنىڭ ئۈممەتلىرىڭلارنىڭ ئېتىراپ قىلغانلىقىغىمۇ شاھىت بولۇڭلار، مەنمۇ سىلەر بىلەن سىلەرگە ۋە ئۇلارغا .شاھىت بولىمەن، دەيدۇ

كىمكى ئاللاھ ۋە ئاللاھنىڭ رەسۇلىنىڭ گۇۋاھلىقى بىلەن تەكىتلەنگەن بۇ ئەھدىدىن كېيىن ئەھدىسىنى بۇزسا، ئۇلار ئاللاھنىڭ دىنى ۋە ئىتائىتىدىن چىققۇچىلاردۇر.

ئاللاھنىڭ تائىتى ۋە دىنىدىن چىققان ئاشۇ يەھۇدىي-ناسارالار ئاللاھ ئۆز بەندىلىرى ئۈچۈن تاللىغان ئىسلام دىنىدىن باشقا دىننى تەلەپ قىلامدۇ؟ ئاسماندىكىلەر ۋە زېمىندىكىلەرنىڭ ھەممىسى مۆئمىنلارغا ئوخشاش ئىختىيارى ۋە كاپىرلارغا ئوخشاش ئىختىيارسىز ئاللاھقا بويسۇنغان بولۇپ، ئاندىن ئىنسانلارنىڭ ھەممىسى قىيامەت كۈنىدە ھېساب-جازا .ئۈچۈن ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا قايتۇرىلىدۇ

ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئېيتقىنكى: بىز ئاللاھنى ئىلاھ دەپ ئىشەندۇق، بىزنى بۇيرىغان ئىشلاردا ئىتائەت قىلدۇق، بىزگە نازىل قىلىنغان ۋەھىيگە، ئىبراھىمغا ئىسمائىلغا، ئىسھاققا، يەئقۇبقا ۋە ئۇنىڭ ئەۋلادلىرىدىن بولغان پەيغەمبەرلەرگە نازىل قىلىنغان ۋەھىيگە، مۇساغا بېرىلگەن تەۋراتقا، ئىساغا بېرىلگەن ئىنجىلغا ۋە بارلىق پەيغەمبەرلەرگە پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن بېرىلگەن ئايەت ۋە كىتابلارغا ئىشەندۇق، ئۇلارنىڭ ھېچ بىرىنى ئايرىۋەتمەيمىز، بەزىسىگە ئىشىنىپ بەزىسىگە ئىنكار قىلمايمىز، بىز يالغۇز ئاللاھقا تەسلىم بولغۇچى ۋە بۇيسۇنغۇچىلارمىز.

كىمكى ئاللاھ ئۆزى رازى بولغان ئىسلام دىنىدىن باشقا دىننى تاللايدىكەن، ئاللاھ ئۇ كىشىدىن ئۇ دىننى قوبۇل قىلمايدۇ، ئۇ ئاخىرەتتە دوزاخقا كېرىش بىلەن ئۆز نەپسىنى زىيانغا ئۇچراتقۇچىلار بىلەن بىللىدۇر.

ئاللاھقا ئىمان ئېيتقاندىن، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئىلىپ كەلگەن دىننىڭ ھەق ئىكەنلىكىگە شاھىت بولغاندىن، ئۇنىڭ توغرا ئىكەنلىكىگە روشەن دەلىل-ئىسپاتلار كەلگەندىن كېيىن كاپىر بولغان قەۋمنى ئاللاھ قانداقمۇ ئۆزىگە ۋە پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتىشقا مۇۋەپپەق قىلسۇن؟ ئاللاھ ھىدايەتنىڭ ئورنىغا ئازغۇنلۇقنى تاللىغان زالىم قەۋمنى ئىمانغا مۇۋەپپەق .قىلمايدۇ

ھەقىقەتەن باتىل يولنى تاللىغان ئاشۇ زالىملارنىڭ جازاسى بولسا، ئۇلار ئاللاھنىڭ، پەرىشتىلەرنىڭ ۋە بارلىق ئىنسانلارنىڭ لەنىتىگە ئۇچرايدۇ. شۇنداقلا، ئۇلار ئاللاھ رەھمىتىدىن يىراقلاشتۇرغۇچى ۋە قوغلانغۇچىدۇر.

ئۇلار دوزاختا ئەبەدىي قالىدۇ، دوزاختىن چىقمايدۇ، دوزاخ ئازابى ئۇلاردىن يەڭگىللىتىلمەيدۇ، ئۇلارنىڭ تەۋبە قىلىۋىلىشى ۋە ئۆزۈر ئېيتىۋىلىشى ئۈچۈن ئازاب كىچىكتۈرۈلمەيدۇ.

پەقەت كاپىر بولۇپ، ئۆزىگە زۇلۇم قىلغاندىن كېيىن ناچار قىلمىشلىرىنى ئىسلاھ قىلىپ، ئاللاھقا تەۋبە قىلىپ ۋە ئۇنىڭ تەرىپىگە يۈزلەنگەنلەر بۇنىڭ سىرتىدا، ھەقىقەتەن ئاللاھ بەندىلىرىدىن تەۋبە قىلغان كىشىلەرنىڭ .تەۋبىسىنى قوبۇل قىلغۇچىدۇر ۋە ئۇلارغا ناھايىتى مېھرىباندۇر

ھەقىقەتەن ئىمان ئېيتقاندىن كېيىن كاپىر بولغانلار، ئۆلۈم كەلگەنگە قەدەر كۇپىرنى داۋاملاشتۇرغانلارنىڭ ئۆلۈم ھازىر بولغان، تەۋبىنىڭ ۋاقتى ئۆتكەنلىكى ئۈچۈن ئۇ ۋاقىتتا قىلغان تەۋبىسى قوبۇل بولمايدۇ. ئۇلار .ئاللاھنىڭ تەرىپىگە يەتكۈزىدىغان توغرا يولدىن ئېزىپ كەتكەنلەردۇر

ھەقىقەتەن كاپىر بولغانلار ۋە كاپىر ھالەتتە ئۆلگەنلەرنىڭ ھېچبىرىدىن دوزاختىن قۇتۇلۇشنىڭ باراۋىرىگە زېمىن تولغۇدەك ئالتۇن پىديە بەرسىمۇ ھەرگىز قوبۇل قىلىنمايدۇ، ئۇلارغا دەرتلىك ئازاب بار، ئۇلارغا قىيامەت .كۈنىدە ئازابنى مۇداپىئە قىلىدىغان مەدەتكار بولمايدۇ

ئى مۆمىنلەر! سىلەر ماللىرىڭلاردىن ئۆزۇڭلار ياخشى كۆرگەن نەرسەڭلارنى ئاللاھ يولىدا سەرپ قىلمۇغۇچە ياخشىلىقنىڭ ساۋابىغا ۋە ياخشىلارنىڭ مەرتىۋىسىگە يېتەلمەيسىلەر، ئاللاھنىڭ يولىدا ئاز بولسۇن ياكى كۆپ بولسۇن نېمىنى سەرپ قىلساڭلار، ئاللاھ سىلەرنىڭ نىيەتلىرىڭلار ۋە قىلغان ئەمەللىرىڭلارنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر، ئاللاھ ھەر كىشىنىڭ ئۆز ئەمىلىگە قارىتا جازا- مۇكاپات بېرىدۇ.