Al-Mukhtasar · Tafsir · in Persian
فاطر
Fatir
Originator · Meccan · 45 ayahs
35:1Page 434
ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ فَاطِرِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ جَاعِلِ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ رُسُلًا أُوْلِيٓ أَجۡنِحَةٖ مَّثۡنَىٰ وَثُلَٰثَ وَرُبَٰعَۚ يَزِيدُ فِي ٱلۡخَلۡقِ مَا يَشَآءُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ١
[All] praise is [due] to Allāh, Creator of the heavens and the earth, [who] made the angels messengers having wings, two or three or four. He increases in creation what He wills. Indeed, Allāh is over all things competent.
تمام ستایشها از آنِ الله است؛ آفریدگارِ آسمانها و زمین بدون نمونۀ قبلی. همان ذاتیکه از میان فرشتگان فرستادگانی قرار داد که اوامر مقدر شدۀ او را اجرا میکنند، و برخی از آنها وحی را به پیامبران میرسانند. و فرشتگان را بر ادای آنچه بر آن امین شدهاند توانا ساخت، چنانکه برخی از آنها دو بال و سه بال و چهار بال دارند، که برای اجرای آنچه به آن فرمان داده است با آنها پرواز میکنند، الله هر عضو یا زیبایی یا صدایی که بخواهد در آفرینش میافزاید، زیرا الله بر هر چیزی توانا است، و هیچچیز او را ناتوان نمیسازد.
35:2Page 434
مَّا يَفۡتَحِ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ مِن رَّحۡمَةٖ فَلَا مُمۡسِكَ لَهَاۖ وَمَا يُمۡسِكۡ فَلَا مُرۡسِلَ لَهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ٢
Whatever Allāh grants to people of mercy - none can withhold it; and whatever He withholds - none can release it thereafter. And He is the Exalted in Might, the Wise.
همانا کلیدهای هر چیزی در دستان الله متعال است؛ و هر نعمتی را اعم از روزی، هدایت و رستگاری و غيره، به مردم ببخشد؛ کسی نمی تواند از آن جلوگیری کند، و هر چيزى را كه بازدارد و از آن جلوگيرى كند، كسى جز او نمى تواند آن را رها و روان سازد. اوست پروردگارِ توانایی که هیچ کس بر او چیره نمی شود، و در آفرینش، تقدیر و تدبیرش حکیم است.
35:3Page 434
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡۚ هَلۡ مِنۡ خَٰلِقٍ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَرۡزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۚ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ فَأَنَّىٰ تُؤۡفَكُونَ ٣
O mankind, remember the favor of Allāh upon you. Is there any creator other than Allāh who provides for you from the heaven and earth? There is no deity except Him, so how are you deluded?
ای مردم نعمت های پروردگارتان را با دل و زبان هایتان یاد کنید و شکر آن ها را در عمل آشکار کنید، آیا آفریدگاری غیر از الله دارید که با نازل کردن باران از آسمان، و با میوه ها و محصولاتی که از زمین می رویاند به شما روزی دهد؟ هیچ معبود برحقی جز او نیست، پس چگونه از راه راست منحرف می شوید و به الله متعال افترا زده و ادعا می کنید که او شریک هایی دارد، در حالی که او شما را آفریده و روزی داده است؟!
35:4Page 435
وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدۡ كُذِّبَتۡ رُسُلٞ مِّن قَبۡلِكَۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرۡجَعُ ٱلۡأُمُورُ ٤
And if they deny you, [O Muḥammad] - already were messengers denied before you. And to Allāh are returned [all] matters.
و - ای رسول- اگر قومت تو را تکذیب کنند شکیبایی کن، زیرا تو اولین رسولی نیستی که قومش او را تکذیب میکنند، و امتهای پیش از تو مانند عاد و ثمود و قوم لوط رسولانشان را تکذیب کردند، و تمام کارها فقط بهسوی الله بازمیگردد، آنگاه تکذیب کنندگان را نابود میکند، و رسولانش و مؤمنان را پیروز میگرداند.
35:5Page 435
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِٱللَّهِ ٱلۡغَرُورُ ٥
O mankind, indeed the promise of Allāh is truth, so let not the worldly life delude you and be not deceived about Allāh by the Deceiver [i.e., Satan].
ای مردم، همانا - رستاخیز و جزای روز قیامت- که الله به آن وعده داده، حقیقتی است که هیچ تردیدی در آن راه ندارد، پس نباید لذات و شهوات زندگی دنیا شما را از انجام عمل صالح به منظور آماده شدن برای این روز بفریبد، و نباید شیطان با آراستن باطل، و تمایل بهسوی زندگی دنیا شما را بفریبد.
35:6Page 435
إِنَّ ٱلشَّيۡطَٰنَ لَكُمۡ عَدُوّٞ فَٱتَّخِذُوهُ عَدُوًّاۚ إِنَّمَا يَدۡعُواْ حِزۡبَهُۥ لِيَكُونُواْ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلسَّعِيرِ ٦
Indeed, Satan is an enemy to you; so take him as an enemy. He only invites his party to be among the companions of the Blaze.
- ای مردم- به تحقیق که شیطان دشمنی همیشگی برایتان است، پس با التزام جنگ با او، او را دشمن بگیرید، شیطان پیروانش را فقط به کفر به الله فرامیخواند تا سرانجامِ آنها ورود به آتش شعلهور در روز قیامت باشد.
35:7Page 435
ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَهُمۡ عَذَابٞ شَدِيدٞۖ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَأَجۡرٞ كَبِيرٌ ٧
Those who disbelieve will have a severe punishment, and those who believe and do righteous deeds will have forgiveness and great reward.
کسانیکه به پیروی از شیطان به الله کفر ورزیدهاند، عذابی سخت برایشان است، و کسانیکه به الله ایمان آورده و اعمال صالح انجام دادهاند آمرزشی از جانب الله برای گناهانشان است، و پاداشی بزرگ از جانب او تعالی یعنی بهشت دارند.
35:8Page 435
أَفَمَن زُيِّنَ لَهُۥ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ فَرَءَاهُ حَسَنٗاۖ فَإِنَّ ٱللَّهَ يُضِلُّ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُۖ فَلَا تَذۡهَبۡ نَفۡسُكَ عَلَيۡهِمۡ حَسَرَٰتٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِمَا يَصۡنَعُونَ ٨
Then is one to whom the evil of his deed has been made attractive so he considers it good [like one rightly guided]? For indeed, Allāh sends astray whom He wills and guides whom He wills. So do not let yourself perish over them in regret. Indeed, Allāh is Knowing of what they do.
همانا کسیکه شیطان عمل بدش را برایش آراسته و او آن را نیکو میداند، مانند کسی نیست که الله حق را برایش آراسته و آن را حق میداند، زیرا الله هرکس را بخواهد گمراه میسازد، و هرکس را بخواهد هدایت میکند، و هیچ اجبار کنندهای ندارد، پس - ای رسول- خودت را از اندوه گمراه شدن گمراهان هلاک نکن، زیرا الله سبحانه به آنچه انجام میدهند دانا است، و ذرهای از اعمالشان بر او پوشیده نمیماند.
35:9Page 435
وَٱللَّهُ ٱلَّذِيٓ أَرۡسَلَ ٱلرِّيَٰحَ فَتُثِيرُ سَحَابٗا فَسُقۡنَٰهُ إِلَىٰ بَلَدٖ مَّيِّتٖ فَأَحۡيَيۡنَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَاۚ كَذَٰلِكَ ٱلنُّشُورُ ٩
And it is Allāh who sends the winds, and they stir the clouds, and We drive them to a dead land and give life thereby to the earth after its lifelessness. Thus is the resurrection.
و الله همان ذاتی است که بادها را فرستاد و این بادها ابرها را حرکت میدهند، سپس ابرها را به سرزمینی بدون گیاه میرانیم، و با آب آن، زمین را پس از اینکه خشک بود با گیاهانی که در آن میرویانیم زنده میکنیم، پس رستاخیز مردگان در روز قیامت همانگونه است که این زمین را پس از مرگ، با گیاهانی که در آن به ودیعه گذاشتیم زنده کردیم.
35:10Page 435
مَن كَانَ يُرِيدُ ٱلۡعِزَّةَ فَلِلَّهِ ٱلۡعِزَّةُ جَمِيعًاۚ إِلَيۡهِ يَصۡعَدُ ٱلۡكَلِمُ ٱلطَّيِّبُ وَٱلۡعَمَلُ ٱلصَّٰلِحُ يَرۡفَعُهُۥۚ وَٱلَّذِينَ يَمۡكُرُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ لَهُمۡ عَذَابٞ شَدِيدٞۖ وَمَكۡرُ أُوْلَٰٓئِكَ هُوَ يَبُورُ ١٠
Whoever desires honor [through power] - then to Allāh belongs all honor.1 To Him ascends good speech, and righteous work raises it.2 But they who plot evil deeds will have a severe punishment, and the plotting of those - it will perish.
هرکس عزت در دنیا یا آخرت را میخواهد نباید آن را جز از الله بخواهد، زیرا عزت دنیا و آخرت فقط برای الله است، یاد پاکش بهسوی او صعود میکند، و عمل صالح بندگان بهسوی او بالا میرود، و برای کسانیکه نیرنگهای بد- مانند سوء قصد به جان رسول صلی الله علیه وسلم - میزنند عذابی سخت است، و مکر این کافران تباه و فاسد میشود، و هدفشان محقق نمیگردد.
35:11Page 435
وَٱللَّهُ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٖ ثُمَّ جَعَلَكُمۡ أَزۡوَٰجٗاۚ وَمَا تَحۡمِلُ مِنۡ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلۡمِهِۦۚ وَمَا يُعَمَّرُ مِن مُّعَمَّرٖ وَلَا يُنقَصُ مِنۡ عُمُرِهِۦٓ إِلَّا فِي كِتَٰبٍۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ ١١
And Allāh created you from dust, then from a sperm-drop; then He made you mates. And no female conceives nor does she give birth except with His knowledge. And no aged person is granted [additional] life nor is his lifespan lessened but that it is in a register. Indeed, that for Allāh is easy.
و الله همان ذاتی است که پدرتان آدم را از خاک آفرید، سپس شما را از نطفه آفرید، سپس شما را مردان و زنانی که با یکدیگر ازدواج میکنید قرار داد، و هیچ مادهای جنینی برنمیدارد، و فرزندش را به دنیا نمیآورد مگر به علم او سبحانه، ذرهای از این امر بر او پنهان نمیماند. و در عمر هیچیک از مخلوقاتش افزوده نمیشود و از آن کاسته نمیشود جز اینکه در لوح محفوظ نوشته شده است. بهراستیکه این امر- یعنی آفرینش شما از خاک و آفرینش مرحله به مرحلۀ شما و نوشتن عمرهایتان در لوح محفوظ- بر الله آسان است.
35:12Page 436
وَمَا يَسۡتَوِي ٱلۡبَحۡرَانِ هَٰذَا عَذۡبٞ فُرَاتٞ سَآئِغٞ شَرَابُهُۥ وَهَٰذَا مِلۡحٌ أُجَاجٞۖ وَمِن كُلّٖ تَأۡكُلُونَ لَحۡمٗا طَرِيّٗا وَتَسۡتَخۡرِجُونَ حِلۡيَةٗ تَلۡبَسُونَهَاۖ وَتَرَى ٱلۡفُلۡكَ فِيهِ مَوَاخِرَ لِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ١٢
And not alike are the two seas [i.e., bodies of water]. One is fresh and sweet, palatable for drinking, and one is salty and bitter. And from each you eat tender meat and extract ornaments which you wear, and you see the ships plowing through [them] that you might seek of His bounty; and perhaps you will be grateful.
و دو دریا یکسان نیستند: یکی از آن دو بسیار شیرین و گوارا است، و بهسبب شیرین بودنش نوشیدن آب آن آسان است، و دومی شورمزه و تلخ که از شوری زیاد امکان نوشیدن آب آن وجود ندارد، و از هر یک از این دو دریا گوشتی تازه یعنی ماهی میخورید، و از آن دو مرواریدهای ریز و درشت که برای زیور میپوشید استخراج میکنید، و - ای بیننده- کشتیها را رویآورنده و پشتکننده میبینی که با حرکت خویش دریا را میشکافند تا با تجارت از فضل الله جستجو کنید، و باشد که از الله در قبال نعمتهای زیادی که به شما ارزانی داشته سپاسگزاری کنید.
35:13Page 436
يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِي لِأَجَلٖ مُّسَمّٗىۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡ لَهُ ٱلۡمُلۡكُۚ وَٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ مَا يَمۡلِكُونَ مِن قِطۡمِيرٍ ١٣
He causes the night to enter the day, and He causes the day to enter the night and has subjected the sun and the moon - each running [its course] for a specified term. That is Allāh, your Lord; to Him belongs sovereignty. And those whom you invoke other than Him do not possess [as much as] the membrane of a date seed.
الله شب را در روز درمیآورد و بر طولش میافزاید، و روز را در شب درمیآورد و بر طولش میافزاید، و او سبحانه خورشید و ماه را رام کرده است، هر یک از این دو برای موعدی اندازهگیری شده که الله آن را میداند، یعنی روز قیامت، در حرکت هستند، آن ذاتیکه تمام این موارد را مقدر و روان میکند همان الله پروردگارتان است؛ فرمانروایی فقط از آنِ او است، و بتهایی را که به جای او عبادت میکنید به اندازۀ پوشش هستۀ خرمایی مالک نیستند، پس چگونه آنها را به جای من عبادت میکنید؟!
35:14Page 436
إِن تَدۡعُوهُمۡ لَا يَسۡمَعُواْ دُعَآءَكُمۡ وَلَوۡ سَمِعُواْ مَا ٱسۡتَجَابُواْ لَكُمۡۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يَكۡفُرُونَ بِشِرۡكِكُمۡۚ وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثۡلُ خَبِيرٖ ١٤
If you invoke them, they do not hear your supplication; and if they heard, they would not respond to you. And on the Day of Resurrection they will deny your association.1 And none can inform you like [one] Aware [of all matters].
اگر معبودهایتان را در دعا بخوانید دعایتان را نمیشنوند، زیرا آنها جماداتی بدون زندگی و گوش هستند، و - به فرض- اگر دعایتان را هم بشنوند به شما پاسخ نمیدهند، و روز قیامت از شرک و عبادتی که برایشان انجام دادید بیزاری میجویند، و - ای رسول- هیچکس راستگوتر از الله سبحانه، تو را باخبر نمیکند.
35:15Page 436
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ أَنتُمُ ٱلۡفُقَرَآءُ إِلَى ٱللَّهِۖ وَٱللَّهُ هُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ ١٥
O mankind, you are those in need of Allāh, while Allāh is the Free of need, the Praiseworthy.
ای مردم، شما در تمام کارها، و تمام احوالتان به الله نیازمندید، و الله همان ذات بینیازی است که در هیچچیز به شما نیاز ندارد، و بر آنچه که برای بندگانش مقدر میکند در دنیا و آخرت ستودهشده است.
35:16Page 436
إِن يَشَأۡ يُذۡهِبۡكُمۡ وَيَأۡتِ بِخَلۡقٖ جَدِيدٖ ١٦
If He wills, He can do away with you and bring forth a new creation.
اگر او سبحانه بخواهد شما را نابود کند و از بین ببرد بهطور قطع این کار را خواهد کرد، و به جای شما مردمی را میآفریند که او را عبادت میکنند، و هیچچیز را با او شریک نمیگردانند.
و بُردن و نابودی شما و آوردن مردمی جدید به جای شما، بر الله ناممکن نیست.
35:18Page 436
وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٞ وِزۡرَ أُخۡرَىٰۚ وَإِن تَدۡعُ مُثۡقَلَةٌ إِلَىٰ حِمۡلِهَا لَا يُحۡمَلۡ مِنۡهُ شَيۡءٞ وَلَوۡ كَانَ ذَا قُرۡبَىٰٓۗ إِنَّمَا تُنذِرُ ٱلَّذِينَ يَخۡشَوۡنَ رَبَّهُم بِٱلۡغَيۡبِ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَۚ وَمَن تَزَكَّىٰ فَإِنَّمَا يَتَزَكَّىٰ لِنَفۡسِهِۦۚ وَإِلَى ٱللَّهِ ٱلۡمَصِيرُ ١٨
And no bearer of burdens will bear the burden of another. And if a heavily laden soul calls [another] to [carry some of] its load, nothing of it will be carried, even if he should be a close relative. You can only warn those who fear their Lord unseen and have established prayer. And whoever purifies himself only purifies himself for [the benefit of] his soul. And to Allāh is the [final] destination.
و هیچ شخص گناهکاری گناه گناهکار دیگری را برنمیدارد، بلکه هر گناهکاری گناه خودش را برمیدارد، و اگر کسیکه از گناهانش سنگینبار است، از کسی بخواهد اندکی از گناهانش را به جای او بردارد ذرهای از گناهانش را به جای او برنخواهد داشت، هر چند آن شخصِ فراخوانده شده، خویشاوندش باشد. - ای رسول- تو فقط کسانی را از عذاب الله میترسانی که در نهان از پروردگارشان میترسند، و نماز را به کاملترین وجه برپا میدارند، زیرا آنها هستند که از ترساندن تو سود میبرند، و هرکس از گناهان- که بزرگترین آنها شرک است- پاک شود تنها به سود خودش پاک میشود؛ زیرا سود این کار به خودش بازمیگردد، و الله از طاعت او بینیاز است، و بازگشت برای حسابرسی و جزا در روز قیامت بهسوی الله است.
و کافر و مؤمن جایگاه یکسانی ندارند، چنانکه کور و بینا یکسان نیستند.
و کفر و ایمان یکسان نیستند، چنانکه تاریکیها و نور یکسان نیستند.
و بهشت و جهنم آثار یکسانی ندارند، چنانکه سایه و باد سوزان یکسان نیستند.
35:22Page 437
وَمَا يَسۡتَوِي ٱلۡأَحۡيَآءُ وَلَا ٱلۡأَمۡوَٰتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُسۡمِعُ مَن يَشَآءُۖ وَمَآ أَنتَ بِمُسۡمِعٖ مَّن فِي ٱلۡقُبُورِ ٢٢
And not equal are the living and the dead. Indeed, Allāh causes to hear whom He wills, but you cannot make hear those in the graves.1
و مؤمنان و کافران یکسان نیستند، چنانکه زندگان و مردگان یکسان نیستند، الله هرکس را که بخواهد هدایت کند شنوا میگرداند، و - ای رسول- تو نمیتوانی کافران را که مانند مردگان قبرها هستند شنوا کنی.
و تو جز انذار دهندهای از عذاب الله برای آنها نیستی.
35:24Page 437
إِنَّآ أَرۡسَلۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ بَشِيرٗا وَنَذِيرٗاۚ وَإِن مِّنۡ أُمَّةٍ إِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٞ ٢٤
Indeed, We have sent you with the truth as a bringer of good tidings and a warner. And there was no nation but that there had passed within it a warner.
- ای رسول- بهراستیکه ما تو را با حقیقتی که هیچ تردیدی در آن نیست، مژده دهندۀ مؤمنان به پاداشی گرامی که الله برایشان آماده ساخته است، و انذار دهندۀ کافران از عذابی دردناک که برایشان آماده کرده است، فرستادیم و در میان هر یک از امتهای پیشین رسولی از جانب الله که آنها را از عذابش میترساند گذشته است.
35:25Page 437
وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدۡ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَبِٱلزُّبُرِ وَبِٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡمُنِيرِ ٢٥
And if they deny you - then already have those before them denied. Their messengers came to them with clear proofs and written ordinances and with the enlightening Scripture.
و - ای رسول- اگر قومت تو را تکذیب کنند شکیبایی کن، زیرا تو اولین رسولی نیست که قومش او را تکذیب کردند، و امتهای پیش از اینها مانند عاد و ثمود و قوم لوط رسولانشان را تکذیب کردهاند، درحالیکه رسولانشان از جانب الله حجتهایی آشکار و دلالتکننده بر راستگوییشان، و صحیفهها و کتاب روشنگر برای کسیکه در آن تدبر کند و بیندیشد آوردند.
35:26Page 437
ثُمَّ أَخَذۡتُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۖ فَكَيۡفَ كَانَ نَكِيرِ ٢٦
Then I seized the ones who disbelieved, and how [terrible] was My reproach.
با این وجود به الله و رسولانش کفر ورزیدند و آنها را در آنچه که از جانب او تعالی آورده بودند تصدیق نکردند، و کسانی را که کفر ورزیدند نابود کردم، پس - ای رسول- بیندیش که کیفر من برایشان وقتی آنها را نابود ساختم چگونه بود.
35:27Page 437
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجۡنَا بِهِۦ ثَمَرَٰتٖ مُّخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهَاۚ وَمِنَ ٱلۡجِبَالِ جُدَدُۢ بِيضٞ وَحُمۡرٞ مُّخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهَا وَغَرَابِيبُ سُودٞ ٢٧
Do you not see that Allāh sends down rain from the sky, and We produce thereby fruits of varying colors? And in the mountains are tracts, white and red of varying shades and [some] extremely black.
- ای رسول- آیا ندیدهای که الله سبحانه آب باران را از آسمان فرود میآوَرَد، سپس با آن آب، میوههایی با رنگهای مختلف به رنگ قرمز و سبز و زرد و سایر رنگها پس از اینکه درختانشان را از آن آب سیراب کردیم درمیآوریم، و از کوهها راههایی سفید و قرمز، و راههایی بسیار سیاه است.
35:28Page 437
وَمِنَ ٱلنَّاسِ وَٱلدَّوَآبِّ وَٱلۡأَنۡعَٰمِ مُخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهُۥ كَذَٰلِكَۗ إِنَّمَا يَخۡشَى ٱللَّهَ مِنۡ عِبَادِهِ ٱلۡعُلَمَٰٓؤُاْۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ ٢٨
And among people and moving creatures and grazing livestock are various colors similarly. Only those fear Allāh, from among His servants, who have knowledge. Indeed, Allāh is Exalted in Might and Forgiving.
و از مردم، و از جانوران، و از دامها (شتر و گاو و گوسفند) که مانند موارد مذکور رنگهای مختلفی دارند، و فقط بندگان دانا به او سبحانه هستند که مقام الله تعالی را بزرگ میشمردند و از او میترسند؛ زیرا آنها هستند که صفات و احکام و دلایل قدرتش را میدانند، بهراستیکه الله ذات شکست ناپذیری است که هیچکس بر او چیره نمیشود، و نسبت به گناهان بندگان توبهکارش بسیار آمرزنده است.
35:29Page 437
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَتۡلُونَ كِتَٰبَ ٱللَّهِ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنفَقُواْ مِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ سِرّٗا وَعَلَانِيَةٗ يَرۡجُونَ تِجَٰرَةٗ لَّن تَبُورَ ٢٩
Indeed, those who recite the Book of Allāh and establish prayer and spend [in His cause] out of what We have provided them, secretly and publicly, [can] expect a transaction [i.e., profit] that will never perish -
همانا کسانیکه کتاب الله را که آن را بر رسولمان فرو فرستادیم میخوانند و به آنچه در آن است عمل میکنند، و نماز را به بهترین وجه برپا میدارند، و از آنچه برایشان روزی دادهایم از باب زکات و غیر آن نهان و آشکارا انفاق میکنند، با این اعمال به تجارتی از جانب الله که هرگز کساد نمیشود امید دارند.
35:30Page 437
لِيُوَفِّيَهُمۡ أُجُورَهُمۡ وَيَزِيدَهُم مِّن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ غَفُورٞ شَكُورٞ ٣٠
That He may give them in full their rewards and increase for them of His bounty. Indeed, He is Forgiving and Appreciative.1
تا الله پاداش اعمالشان را کامل بدهد، و از فضل خویش بر آنها بیفزاید، زیرا سزاوار این کار است، بهراستیکه او سبحانه نسبت به گناهان مُتَّصِفان به این صفات، بسیار آمرزنده است، و حقشناس اعمال نیکشان است.
35:31Page 438
وَٱلَّذِيٓ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ مِنَ ٱلۡكِتَٰبِ هُوَ ٱلۡحَقُّ مُصَدِّقٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهِۗ إِنَّ ٱللَّهَ بِعِبَادِهِۦ لَخَبِيرُۢ بَصِيرٞ ٣١
And that which We have revealed to you, [O Muḥammad], of the Book is the truth, confirming what was before it. Indeed Allāh, of His servants, is Aware and Seeing.
و - ای رسول- کتابی که بهسوی تو وحی کردیم همان حقیقتی است که هیچ تردیدی در آن راه ندارد، و تصدیقکنندۀ کتابهای پیشین است، بهراستیکه الله نسبت به بندگانش بسیار آگاه و بیناست، و او تعالی به رسول هر امتی آنچه را که در زمان خویش به آن نیاز دارند وحی میکند.
35:32Page 438
ثُمَّ أَوۡرَثۡنَا ٱلۡكِتَٰبَ ٱلَّذِينَ ٱصۡطَفَيۡنَا مِنۡ عِبَادِنَاۖ فَمِنۡهُمۡ ظَالِمٞ لِّنَفۡسِهِۦ وَمِنۡهُم مُّقۡتَصِدٞ وَمِنۡهُمۡ سَابِقُۢ بِٱلۡخَيۡرَٰتِ بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَضۡلُ ٱلۡكَبِيرُ ٣٢
Then We caused to inherit the Book those We have chosen of Our servants;1 and among them is he who wrongs himself [i.e., sins], and among them is he who is moderate, and among them is he who is foremost in good deeds by permission of Allāh. That [inheritance] is what is the great bounty.
سپس به امت محمد صلی الله علیه وسلم که آنها را بر سایر امتها برگزیدیم قرآن را عطا کردیم، اما برخی از آنها با انجام محرمات و ترک واجبات بر خود ستم میکنند، و برخی از آنها با انجام واجبات و ترک محرمات، با ترک برخی مستحبات و انجام برخی مکروهات میانهرو هستند، و برخی از آنها به اذن الله در نیکیها پیشتاز هستند، که این امر با انجام واجبات و مستحبات و ترک محرمات و مکروهات حاصل میشود. امر مذکور- یعنی برگزیدن امت اسلام و اعطای قرآن به آنها- بزرگترین فضیلت است که هیچ فضیلت دیگری با آن برابری نمیکند.
35:33Page 438
جَنَّٰتُ عَدۡنٖ يَدۡخُلُونَهَا يُحَلَّوۡنَ فِيهَا مِنۡ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٖ وَلُؤۡلُؤٗاۖ وَلِبَاسُهُمۡ فِيهَا حَرِيرٞ ٣٣
[For them are] gardens of perpetual residence which they will enter. They will be adorned therein with bracelets of gold and pearls, and their garments therein will be silk.
بهشتهای جاویدانی که برگزیدگان در آن درمیآیند، و مروارید و دستبندهایی طلایی در آن میپوشند، و لباسشان در آنجا ابریشم است.
35:34Page 438
وَقَالُواْ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِيٓ أَذۡهَبَ عَنَّا ٱلۡحَزَنَۖ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٞ شَكُورٌ ٣٤
And they will say, "Praise to Allāh, who has removed from us [all] sorrow. Indeed, our Lord is Forgiving and Appreciative -
و پس از ورودشان به بهشت میگویند: تمام ستایشها از آن الله است که اندوهِ ورود به جهنم را که از آن میترسیدیم از ما برطرف کرد، بهراستیکه پروردگار ما نسبت به گناهان بندگان توبهکارش بسیار آمرزنده، و قدرشناس طاعتشان است.
35:35Page 438
ٱلَّذِيٓ أَحَلَّنَا دَارَ ٱلۡمُقَامَةِ مِن فَضۡلِهِۦ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٞ وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٞ ٣٥
He who has settled us in the home of duration [i.e., Paradise] out of His bounty. There touches us not in it any fatigue, and there touches us not in it weariness [of mind]."
ذاتیکه به فضل خویش، نه به قدرت و نیرویی از جانب ما، ما را در سرای ابدی- که هیچ انتقالی پس از آن نیست- جای داد، و هیچ رنج و زحمتی در آن به ما نمیرسد.
35:36Page 438
وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَهُمۡ نَارُ جَهَنَّمَ لَا يُقۡضَىٰ عَلَيۡهِمۡ فَيَمُوتُواْ وَلَا يُخَفَّفُ عَنۡهُم مِّنۡ عَذَابِهَاۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي كُلَّ كَفُورٖ ٣٦
And for those who disbelieve will be the fire of Hell. [Death] is not decreed for them1 so they may die, nor will its torment be lightened for them. Thus do We recompense every ungrateful one.
و کسانیکه به الله کفر ورزیدهاند آتش جهنم برایشان است که برای همیشه در آن میمانند، و مرگ برایشان مقدر نمیشود تا بمیرند و از عذاب راحت شوند، و ذرهای از عذاب جهنم نیز بر آنها تخفیف داده نمیشود، مانند این جزا، روز قیامت هر ناسپاس از نعمتهای پروردگارش را جزا میدهیم.
35:37Page 438
وَهُمۡ يَصۡطَرِخُونَ فِيهَا رَبَّنَآ أَخۡرِجۡنَا نَعۡمَلۡ صَٰلِحًا غَيۡرَ ٱلَّذِي كُنَّا نَعۡمَلُۚ أَوَلَمۡ نُعَمِّرۡكُم مَّا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَن تَذَكَّرَ وَجَآءَكُمُ ٱلنَّذِيرُۖ فَذُوقُواْ فَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِن نَّصِيرٍ ٣٧
And they will cry out therein, "Our Lord, remove us;1 we will do righteousness - other than what we were doing!" But did We not grant you life enough for whoever would remember therein to remember, and the warner had come to you? So taste [the punishment], for there is not for the wrongdoers any helper.
و آنها در جهنم با بلندترین حد فریاد برمیآورند و اینگونه درخواست کمک میکنند: پروردگارا، ما را از جهنم درآوَر تا عملی صالح و مخالف آنچه در دنیا مرتکب میشدیم انجام دهیم تا به رضایت تو دست یابیم، و از عذاب نجات پیدا کنیم، اما الله اینگونه به آنها پاسخ میدهد: آیا عمری را که در آن هرکس بخواهد پند بگیرد پند میگرفت، و بهسوی الله توبه میکرد و عمل صالح انجام میداد برای زندگی شما قرار ندادیم، و رسولی انذار دهنده از عذاب الله بهسوی شما نیامد؟! بعد از تمام این موارد، هیچ دلیل و عذری ندارید، پس عذاب جهنم را بچشید، و کسانیکه با کفر و گناهان به خودشان ستم کردهاند هیچ یاوری ندارند که آنها را از عذاب الله نجات دهد یا آن را برایشان تخفیف دهد.
35:38Page 438
إِنَّ ٱللَّهَ عَٰلِمُ غَيۡبِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّهُۥ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ٣٨
Indeed, Allāh is Knower of the unseen [aspects] of the heavens and earth. Indeed, He is Knowing of that within the breasts.
بهراستیکه الله دانای نهان آسمانها و زمین است، و ذرهای از آن از دستش نمیرود، همانا او از خیر و شری که بندگانش در سینههایشان پنهان میدارند آگاه است.
35:39Page 439
هُوَ ٱلَّذِي جَعَلَكُمۡ خَلَٰٓئِفَ فِي ٱلۡأَرۡضِۚ فَمَن كَفَرَ فَعَلَيۡهِ كُفۡرُهُۥۖ وَلَا يَزِيدُ ٱلۡكَٰفِرِينَ كُفۡرُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡ إِلَّا مَقۡتٗاۖ وَلَا يَزِيدُ ٱلۡكَٰفِرِينَ كُفۡرُهُمۡ إِلَّا خَسَارٗا ٣٩
It is He who has made you successors upon the earth. And whoever disbelieves - upon him will be [the consequence of] his disbelief. And the disbelief of the disbelievers does not increase them in the sight of their Lord except in hatred; and the disbelief of the disbelievers does not increase them except in loss.
- ای مردم- او همان ذاتی است که در زمین، برخی از شما را جانشین برخی دیگر قرار داد تا شما را بیازماید چگونه عمل میکنید، پس هرکس به الله و آنچه رسولانش آوردهاند کفر ورزد گناه و کیفر کفرش به خودش بازمیگردد، و کفرش به الله زیان نمیرساند، و کفر کافران نزد پروردگارشان سبحانه جز بر خشم شدید از آنها نمیافزاید، و چیزی جز زیان نصیب آنها نمیکند، چون آنچه را الله در بهشت به شرط ایمان آنها برایشان آماده ساخته است تباه میسازند.
35:40Page 439
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ شُرَكَآءَكُمُ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَرُونِي مَاذَا خَلَقُواْ مِنَ ٱلۡأَرۡضِ أَمۡ لَهُمۡ شِرۡكٞ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ أَمۡ ءَاتَيۡنَٰهُمۡ كِتَٰبٗا فَهُمۡ عَلَىٰ بَيِّنَتٖ مِّنۡهُۚ بَلۡ إِن يَعِدُ ٱلظَّٰلِمُونَ بَعۡضُهُم بَعۡضًا إِلَّا غُرُورًا ٤٠
Say, "Have you considered1 your 'partners' whom you invoke besides Allāh? Show me what they have created from the earth, or have they partnership [with Him] in the heavens? Or have We given them a book so they are [standing] on evidence therefrom? [No], rather, the wrongdoers do not promise each other except delusion."2
- ای رسول- به این مشرکان بگو: از شریکانتان که آنها را به جای الله عبادت میکنید به من خبر دهید، چه چیزی از زمین آفریدهاند؟ آیا کوههای زمین را؟ یا رودهایش؟ یا جنبندگانش را آفریدهاند؟ یا آنها در آفرینش آسمانها شریکان الله هستند؟ یا کتابی به آنها دادهایم که حجتی بر صحت عبادت شریکانشان توسط آنها در آن کتاب است؟ هیچیک از این موارد حاصل نیست، بلکه کسانیکه با کفر و گناهان به خودشان ستم کردهاند جز فریب به یکدیگر وعده نمیدهند.
35:41Page 439
۞ إِنَّ ٱللَّهَ يُمۡسِكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ أَن تَزُولَاۚ وَلَئِن زَالَتَآ إِنۡ أَمۡسَكَهُمَا مِنۡ أَحَدٖ مِّنۢ بَعۡدِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ كَانَ حَلِيمًا غَفُورٗا ٤١
Indeed, Allāh holds the heavens and the earth, lest they cease. And if they should cease, no one could hold them [in place] after Him. Indeed, He is Forbearing1 and Forgiving.
همانا الله سبحانه آسمانها و زمین را به گونهای که از بین نروند نگاه میدارد، و - بنا بر فرض- اگر از بین بروند هیچکس نمیتواند آنها را پس از او سبحانه از نابودی نگاه دارد. بهراستیکه او تعالی ذات بسیار بردباری است که در کیفر شتاب نمیکند، و نسبت به گناهان بندگان توبهکارش بسیار آمرزنده است.
35:42Page 439
وَأَقۡسَمُواْ بِٱللَّهِ جَهۡدَ أَيۡمَٰنِهِمۡ لَئِن جَآءَهُمۡ نَذِيرٞ لَّيَكُونُنَّ أَهۡدَىٰ مِنۡ إِحۡدَى ٱلۡأُمَمِۖ فَلَمَّا جَآءَهُمۡ نَذِيرٞ مَّا زَادَهُمۡ إِلَّا نُفُورًا ٤٢
And they swore by Allāh their strongest oaths that if a warner came to them, they would be more guided than [any] one of the [previous] nations. But when a warner came to them, it did not increase them except in aversion
و این کافران تکذیبکننده به صورت مؤکد و سخت سوگند یاد کردند که: اگر رسولی از جانب الله بیاید که آنها را از عذاب بترساند بهطور قطع از یهودیان و نصاری و دیگران استوارتر و بیشتر پیرو حق خواهند بود، اما وقتی محمد صلی الله علیه وسلم به عنوان فرستادهای از جانب پروردگارش آمد که آنها را از عذاب الله میترساند آمدن او فقط دوری از حق و تعلق به باطل را نصیب آنها کرد، و به سوگندهای موکّدی که میگفتند هدایتیافتهتر از پیشینیان خود خواهند بود وفا نکردند.
35:43Page 439
ٱسۡتِكۡبَارٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَكۡرَ ٱلسَّيِّيِٕۚ وَلَا يَحِيقُ ٱلۡمَكۡرُ ٱلسَّيِّئُ إِلَّا بِأَهۡلِهِۦۚ فَهَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ ٱلۡأَوَّلِينَۚ فَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ ٱللَّهِ تَبۡدِيلٗاۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ ٱللَّهِ تَحۡوِيلًا ٤٣
[Due to] arrogance in the land and plotting of evil; but the evil plot does not encompass except its own people. Then do they await except the way [i.e., fate] of the former peoples? But you will never find in the way [i.e., established method] of Allāh any change, and you will never find in the way of Allāh1 any alteration.2
و سوگندشان به الله بر آنچه که به آن سوگند یاد کردند از روی حسن نیت و قصد سالم نبود، بلکه برای گردنکشی در زمین و فریبدادن مردم بود، و مکر بد فقط صاحبان مکرزنندۀ خودش را فرامیگیرد، پس آیا این مستکبران مکرزننده جز سنت ثابت الله را انتظار میبرند؛ یعنی نابودشدنشان همانگونه که امثال آنها از میان پیشینیان را نابود کرد؟! و هرگز در سنت الله در نابودی مستکبران نه هیچ تبدیلی خواهی یافت به اینکه بر آنها واقع نشود، و نه هیچ دگرگونیای به اینکه بر غیر آنها واقع شود؛ زیرا این سنت ثابت الهی است.
35:44Page 439
أَوَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ وَكَانُوٓاْ أَشَدَّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗۚ وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُعۡجِزَهُۥ مِن شَيۡءٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَلِيمٗا قَدِيرٗا ٤٤
Have they not traveled through the land and observed how was the end of those before them? And they were greater than them in power. But Allāh is not to be caused failure [i.e., prevented] by anything in the heavens or on the earth. Indeed, He is ever Knowing and Competent.
آیا تکذیبکنندگان تو از میان قریش در زمین نگشتهاند تا بیندیشند سرانجام کسانی از امتهای پیش از آنها که تکذیب کردند چگونه بوده است؟ آیا سرانجام بدی نداشتهاند وقتی الله آنها را نابود ساخت، درحالیکه نیرومندتر از قریش بودند؟! و هیچ چیزی نه در آسمانها و نه در زمین الله را درمانده نخواهد کرد، زیرا او از اعمال این تکذیب کنندگان بسیار آگاه است، و ذرهای از اعمالشان نه بر او پوشیده میماند و نه از دستش میرود، و بر نابودی آنها هرگاه بخواهد بسیار توانا است.
35:45Page 440
وَلَوۡ يُؤَاخِذُ ٱللَّهُ ٱلنَّاسَ بِمَا كَسَبُواْ مَا تَرَكَ عَلَىٰ ظَهۡرِهَا مِن دَآبَّةٖ وَلَٰكِن يُؤَخِّرُهُمۡ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗىۖ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِعِبَادِهِۦ بَصِيرَۢا ٤٥
And if Allāh were to impose blame on the people for what they have earned, He would not leave upon it [i.e., the earth] any creature. But He defers them for a specified term. And when their time comes, then indeed Allāh has ever been, of His servants, Seeing.
و اگر الله کیفر مردم را بهسبب معاصی و گناهانی که مرتکب میشوند به تعجیل اندازد، بهطور قطع فوراً تمام اهالی زمین و چارپایان و اموالی را که در اختیار دارند به سرعت نابود خواهد کرد، اما او سبحانه تا زمانی مشخص در علم خویش یعنی روز قیامت به آنها مهلت میدهد، و چون روز قیامت فرا رسد بهراستیکه الله نسبت به بندگانش بسیار بینا است و هیچچیز از آنها بر او پوشیده نمیماند، آنگاه آنها را در قبال اعمالشان جزا میدهد؛ اگر خیر باشد جزای خیر، و اگر شر باشد جزای شر میدهد.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences