Аш-Шуара

Та-сиим-миим. Ушуга окшогон аяттын түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында келген.

Булар акыйкатты жалгандан ачыктап көрсөткөн Куран аяттары.

Оо, пайгамбар! Алар туура жолго түшсүн деп жанталашып, кайгырып жүрүп өзүңдү өлтүрүп албасаң болду.

Эгерде Биз аларга асмандан аят-белгини түшүрүүнү кааласак, аларга түшүрмөкпүз. Ошондо алар ага шылкыйып моюн сунуп калмак. Бирок Биз алар кайыпка ыйман келтирет бекен деп сынаш үчүн муну каалаган жокпуз.

Ал мушриктерге Ырайымдуу (Аллах) тараптан Анын жалгыздыгын жана пайгамбарынын чынчылдыгын билдирген кандай гана жаңы эскертме келбесин, алар ага кулак салуудан жана ага ишенүүдөн баш тартышты.

Алар болсо пайгамбары алып келген нерсени жалганга чыгарышты. Эми жакында аларга шылдыңдаган нерселеринин анык кабарлары келет жана аларга азап түшөт.

Ал көшөргөндөр каапырлыктан кайтышпайт бекен, алар жерди карашпайбы?! Биз анда ар түрдүү кооз жана пайдасы көп өсүмдүктөрдү өстүрүп койдук.

Чындыгында жер бетинде түркүн-түрлүү өсүмдүктөрдү өстүрүүдө – аны өстүргөн Аллах өлүктөрдү кайра тирилтүүгө кудуреттүү экендигине ачык-айкын белгилер бар. Бирок алардын көпчүлүгү ыйман келтиришкен жок.

Оо, пайгамбар! Чындыгында сенин Раббиң эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү, пенделерине Ырайымдуу.

Оо, пайгамбар! Эстегин, бир кезде Раббиң Мусага буйруду: «Аллахка каапырлык кылган жана Мусанын элин кул кылган залым коомго бар.

Алар Фараондун коому. Аларга сыпайылык жана жумшактык менен буйру: «Аллахтын буйруктарын аткарып, анын тыйгандарын таштап Андан корккула!».

Муса айтты: «Чындыгында мен Сен тууралуу аларга жеткирген нерседе мени жалганга чыгарууларынан коркомун.

Анан алардын мени жалганга чыгаруусунан көкүрөгүм сыгылып, тилим сөзгө келбей калуусу мүмкүн. Ошон үчүн Сен Жебрейилди бир тууганым Харунга жибер, ал мага жардамчы болсун.

Бир коптту өлтүрүп койгонум үчүн алардын алдында күнөөм бар. Ошол себептен алар мени өлтүрүп коюуларынан коркомун».

Аллах Мусага айтты: «Жок! Алар сени өлтүрө алышпайт. Бир тууганың Харун менен бирге силердин чынчылдыгыңарга далил болгон аят-белгилерибизди алып жөнөгүлө! Чындыгында Биз жардам берип жана колдоп силер менен бирге болобуз, силердин аларга айтканыңарды жана алардын силерге айткандарын угуп турабыз. Биз эч бир нерсени өткөрүп жибербейбиз.

Фараонго баргыла да минтип айткыла: «Чындыгында биз сага бүткүл жандуу-жансыз ааламдын Раббисининен элчи болуп жиберилдик.

Сен Исраил урпактарын биз менен коё бер».

Фараон Мусага айтты: «Биз сени кичинеңден өз алдыбызда тарбияладык, өмүрүңдөн жылдар биз менен чогу жашадың, эми сенин пайгамбармын деген сөзүңө эмне түрткү берди?

Сен өз элиңден болгон адамга болушам деп бир коптту өлтүрүп оор иш кылгансың. Сага кылган жакшылыгымды танган адамдардансың».

Муса моюнга алып Фараонго айтты: «Мен ал адамды билбестиктен өлтүрүп алганым мага вахий келгенге чейин болгон.

Мен аны өлтүрүп алгандан кийин силер ал үчүн мени өлтүрөсүңөр деп Мадиянга качтым. Анан Аллах мага илим берди жана адамдарга жиберген пайгамбарларынан кылды.

Мени Исраил урпактары менен кошо кул кылбастан өз тарбияңа алганың – чындап эле мага кылган жакшылыгың. Бирок бул нерсе мен сени ыйманга чакыруудан тоспойт».

Фараон Мусага айтты: «Сен элчисимин деп ойлоп жаткан ааламдардын Раббиси деген эмне?».

Муса Фараонго жооп кылып: «Ааламдардын Раббиси – ал асмандар менен жердин Раббиси жана алардын ортосундагы нерселердин Раббиси, эгер силер Аны ошолордун Раббиси деп ишенсеңер, анда жалгыз Ага гана сыйынгыла!» – деп айтты.

Фараон өзүнүн айланасындагы эл башчыларына айтты: «Мусанын берген жообун уктуңарбы? Бул анык эле жалган сөз!».

Муса аларга айтты: «Аллах силердин Раббиңер жана мурунку ата-бабаларыңардын Раббиси».

Фараон айтты: «Чындыгында силерге элчи болуп жиберилдим деп ойлоп жаткан адам анык эле жинди, ал кантип жооп беришти билбейт жана өзүнүн акылы жетпеген нерсени айтып жатат».

Муса айтты: «Мен силерди чакырып жаткан Аллах – Ал чыгыштын Раббиси, батыштын Раббиси жана алардын ортосундагылардын Раббиси, эгер силер акылыңарды иштеткен болсоңор».

Фараон Мусага каршы жооп таппай калганда мындай деди: «Эгерде сен менден башка кудайга сыйына турган болсоң, мен сени сөзсүз абактагы адамдарга кошом».

Муса (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы болсун) Фараонго айтты: «Эгер мен сага Аллах тараптан алып келген нерседе чынчылдыгымды далилдеген нерсени алып келсем да мени абактагыларга кошосуңбу?».

Ал айтты: «Кана, сен айтып жаткан, чынчылдыгыңа далил болгон нерсени алып келчи, эгер айтып жаткан сөздөрүңдө чынчыл болсоң».

Ошондо Муса таягын жерге таштады. Ал күтүлбөгөн жерден көз көрүнө чоң жыланга айланды.

Жана ал эч кандай агы жок колун чөнтөгүнө салып кайра чыгарганда ал ала оорусунун агындай эмес нурдуу аппак болуп чыкты. Аны карап тургандар да көрүштү.

Фараон айланасындагы эл башчыларга айтты: «Чындыгында бул адам сыйкырчылыкты абдан билген сыйкырчы.

Ал сыйкыры менен силерди өз жериңерден чыгарууну каалап жатат. Кана, оюңарды айткылачы, буга кандай чара көрөлү?».

Алар ага айтышты: «Аны менен бир тууганына убакыт бер, аларды жазалаганга шашылбай тур жана сыйкырчыларды чогултуп келгенге Мисирдин шаарларына чабармандарды жибер.

Алар (чабармандар) сага сыйкырчылыкты мыкты билген сыйкырчыларды алып келишсин».

Кийин убадалашкан жайда, белгиленген убакта Фараон Муса менен күч сынаштыруу үчүн сыйкырчыларды чогултту.

Адамдарга айтылды: «Кимиси жеңүүчү болорун көрүш үчүн чогулдуңарбы, Мусабы же сыйкырчыларбы?

Үмүтүбүз биз сыйкырчылардын динин ээрчисек, эгер алар Мусаны жеңишкен болсо».

Качан сыйкырчылар Мусаны жеңебиз деп келишкенде Фараонго кайрылып: «Эгерде биз Мусаны жеңсек, бизге матералдык же моралдык сыйлык болобу?» – дешти.

Фараон аларга айтты: «Ооба, сыйлыгыңар бар. Эгерде силер аны жеңе турган болсоңор, анда менин алдымда жакын адамдардан болосуңар, силерге жогорку бийлик орундарын берем».

Муса Аллахтын жардамына ишенип жана андагы нерсе сыйкыр эместигин баяндап аларга мындай деди: «Таштайбыз деген жиптериңерди жана таяктарыңарды таштагыла».

Алар жиптерин жана таяктарын ташташты. Таштап жатканда: «Фараондун күч-кудурети менен биз гана жеңебиз, Муса болсо жеңилет» – дешти.

Муса дагы таягын таштады, ал ошол замат чоң жыланга айланды да капыстан эле алардын сыйкырлык менен адамдарды алдаган нерселерин жутуп баштады.

Качан сыйкырчылар Мусанын таягы алардын сыйкырлык менен таштаган нерселерин жутуп жатканын көргөндө саждага жыгылышты.

Алар мындай дешти:«Биз бүткүл ааламдардын Раббисине ыйман келтирдик.

Муса менен Харундун Раббисине ыйман келтирдик».

Фараон ал сыйкырчылардын ыйман келтиришкенин четке кагып мындай деди: «Менин уруксатымсыз эле Мусага ыйман келтирдиңерби? Чынында Муса силерге сыйкырчылыкты үйрөткөн башчыңар турбайбы. Көрсө силер баарыңар мисирликтерди өз жеринен чыгарайын деп келишкен турбайсыңарбы. Силерге кандай жаза береримди жакында билесиңер. Мен эми ар бириңердин оң буту менен сол колун же сол буту менен оң колун кайчылаш кесемин жана баарыңарды курма дарагынын сөңгөктөрүнө асамын. Бириңерди да калтырбайм».

Сыйкырчылар Фараонго айтышты: «Сенин бул дүйнөдө бизди кесем, дарга асам деп коркутуп жаткан нерселериңдин эч зыяны жок. Сенин азабың убактылуу. Биз болсо Раббибизге кайтабыз жана Ал бизди Өзүнүн түбөлүк ырайымына алат.

Биз Мусага биринчилерден болуп ыйман келтирип жана ага ишенгенибиз себептүү Аллах биздин мурунку кылган күнөөлөрүбүздү өчүрөт деп үмүт кылабыз».

Жана Биз Мусага буйруп: «Исраил урпактарын алып түндө жолго чык. Фараон жана аны менен бирге болгондор силерди кайтарыш үчүн артыңардан түшөт» – деп вахий кылдык.

Фараон Исраил урпактары Мисирден чыгып кетишкенин билгенде аларды артка кайтарыш үчүн аскер жыйнасын деп бир топ жоокерин шаарларга жиберди.

Фараон Исраил урпактарын теңине албай мындай деди: «Алар болгону бир аз топ эле.

Булар биздин ачуубузду күчөйткөн нерсени кылып жатышат.

Эми биз аларга даярданып сак бололу».

Биз Фараон менен анын коомун Мисир жергесинен чыгардык. Ал жерде түшүмдүү бакчалар жана суу аккан булактар бар.

Байлык казыналары жана кооз турак-жайлар бар.

Биз Фараон менен анын коомун мына ушундай жыргалчылыктардан чыгарганыбыз сыяктуу Биз алардан кийин Шам жергесинде мына ошондой эле жакшылыктарды Исраил урпактарына да бердик.

Фараон менен анын коому Исраил урпактарын күн чыккан маалда кууп жетишти.

Качан Фараондун коому менен Мусанын коому бири-бирине жолукканда, алар бири-бирин көрүшкөндө Мусанын шериктери айтты: «Чындыгында Фараон менен анын коому бизди кууп жетерине аз калды. Биз аларга туруштук бере албайбыз».

Муса элине айтты: «Абал силер элестеткендей эмес! Чындыгында Раббим мени менен бирге, Ал колдойт жана жардам берет. Ал мага жол кутулуунун жолун көргөзөт».

Биз Мусага вахий кылып: «Таягың менен деңизди чап!» – деп буйрудук. Ал аны чапканда деңиз экиге бөлүнүп, ал Исраил урпактарынын урууларынын санына барабар он эки жолго айланды. Деңиздин ар бир ачылган бөлүгү бекемдиги менен чоңдугунда улуу тоо сыяктуу болуп, алардан эч кандай суу акпай калды.

Биз Фараон менен анын коомун жакын алып келдик, анан алар жолдон өтсө болот экен деген ойдо деңизге киришти.

Биз Муса жана аны менен бирге болгон Исраил урпактарын куткардык. Алардан бир да адам өлгөн жок.

Андан соң Фараон менен анын коомун деңизге чөктүрүп жок кылдык.

Чындыгында Мусага деңиздин экиге бөлүнүшүндө, анын куткарылышында жана Фараон менен коомунун кыйроосунда Мусанын чынчыл экенин билдирген аят-белгилер бар. Бирок Фараон менен болгондордун көпчүлүгү ыйман келтиришкен жок.

Оо, пайгамбар! Чындыгында сенин Раббиң душмандарынан өч алууга Кудуреттүү, алардын тообо кылгандарына Ырайымдуу.

Оо, пайгамбар! Аларга Ибрахимдин окуясын окуп бер.

Бир кезде ал атасы Азарга жана элине: «Аллахтан башка эмнеге сыйынып жатасыңар?» – деди.

Эли айтты: «Биз айкелдер-буттарга сыйынып жатабыз. Аларга сыйынганыбызды токтотпойбуз жана аларды таштабайбыз».

Ибрахим аларга айтты: «Ал айкелдер-буттарга дуба кылсаңар дубаңарды угушабы?

Же силер аларга моюн сунсаңар пайда келтире алышабы? Же силер аларга баш ийбестик кылсаңар зыян тийгизе алышабы?».

Алар айтышты: «Аларга дуба кылсак бизди угушпайт, аларга моюн сунсак бизге пайда келтире алышпайт, аларга баш ийбестик кылсак бизге зыян тийгизе алышпайт. Бирок биз ата-бабаларыбыздын ушундай кылышкандарын көргөнбүз. Ошондуктан биз аларды ээрчийбиз».

Ибрахим айтты: «Силер ойлонуп көрдүңөр беле, Аллахтан башка эмне деген айкел-буттарга сыйынып жатканыңарды?

Жана силердин илгерки ата-бабаларыңардын эмнелерге сыйынышкандарын?

Чындыгында алардын баарысы – менин душмандарым. Анткени бүткүл ааламдардын Раббиси Аллахтан башкалары жалган.

Ал мени жаратты жана Ал мени дүйнө жана акырет жакшылыктарына багыттайт.

Ал жалгыз Өзү мени тамактандырат, эгер ачка болсом жана Ал мага ичирет, эгер чаңкаган болсом.

Эгер ооруп калсам, Ал жалгыз Өзү мени оорумдан айыктырат. Менин Андан башка айыктыруучум жок.

Ажалым жеткен кезде Ал жалгыз Өзү мени өлтүрөт. Жана Ал мени өлгөндөн кийин кайра тирилтет.

Жана мен сурак күнү жалгыз Андан гана күнөөлөрүмдү кечирүүсүн үмүт кылам.

Ибрахим Раббисине дуба кылып: «Оо, Раббим! Мага динде туура түшүнүк бер жана мени пайгамбарлардан болгон такыбалуулардын катарына кош, алар менен бирге бейишке киргиз» – деди.

Мени кийинки муундар алкыш-мактоо менен эскере тургандай кыл.

Жана мени ыймандуу пенделерин ырахаттанган бейиштеги орундардын мурасчыларынан кыл жана анда жашат.

Атамды кечире көр! Чындыгында ал ширк кылганы себептүү акыйкат жолдон адашкандардан болду. Ибрахимге атасы тозок ээлеринен экендигинин кабары билингенге чейин ал ага дуба кылды. Качан ага бул нерсе анык болгондо ал андан баш тартты жана ага дуба кылбай калды.

Адамдарды сурак үчүн кайра тирилткен күнү мени азап менен шерменде кылба.