Аль-Анам

پر مطلقه بشپړتيا یادول او لوړو ښېګڼو د محبت سره ستاينه يوازې هغه الله لره ثابت دي چې پرته له مخکينۍ بېلګې يې آسمانونه او ځمکه پيداکړي دي، په يو بل پسې راتلونکې شپه او ورځ يې پيداکړي دي، چې شپه يې تیاره کړې او ورځ يې رڼا ګرځولې ده او له دې سره چې کومو کسانو کفر کړی، هغوی ورسره بل څوک برابروي او شريک ور لره نیسي.

هغه پاک ذات دی چې تاسو یې پیداکړي یاست –ای خلکو- د خټې نه کله چې یې ستاسو پلار ادم –علیه السلام- د هغې نه پیدا کړ، بیا الله تعالی په ځمکه کې ستاسو د پاتې کیدلو لپاره نیټه مقرره کړې، او د قیامت په ورځ ستاسو د بیا ژوندي کولو لپاره یې بله نیټه مقرر کړي چې نه پوهیږي په هغې باندې مګر یواځې همغه، بیا تاسو شک کوئ د هغه په قدرت کې په بیا ژوندي کولو باندې.

او هغه الله تعالی مستحق د عبادت دی په رښتیا سره په اسمانونو او ځمکه کې، نه پټیږي په هغه باندې هیڅ شی، نو هغه ذات پوهیږي په هغه څه چې تاسو یې پټوئ د نیتونو، ویناګانو او کارونو څخه، او پوهیږي په هغه چې تاسو یې ښکاره کوئ د دې نه، او خامخا به درله پرې بدله درکوي.

او نه راځي مشرکانو ته هیڅ یو دلیل د دوی د رب له طرف نه مګر پریښی یې دی پداسې حال کې چې پرې بې پروا دي، نو بیشکه راغلي دوی ته څرګند او ښکاره دلیلونه دلالت کوونکی د الله تعالی په توحید باندې، او راغلي دوی ته آیتونه دلالت کوونکي په رښتینولۍ د ده د پیغمبرانو، او سره د دې نه بیا هم د دې نه مخ اړوونکي دي هیڅ باک کوونکي (پروا کوونکی) ندي دې لره.

او دوی که چیرته د دې ښکاره او څرګندو دلیلونو څخه مخ واړاوه نو دوی مخ ګرځولی د هغه څه نه چې هغه د دې څخه ډیر ښکاره او څرګند و، نو په تحقیق سره دوی نسبت د دروغو کړی و هغه څه ته چې محمد –صلی الله علیه وسلم- پرې راتګ کړی د قران کریم نه، او زر دی چې دوی به پوهه شي چې بیشکه هغه څه چې دوی پرې مسخرې کولې د هغه څه نه چې دوی ته پرې محمد –صلی الله علیه وسلم- راتګ کړی یقینا هغه حق او ریښتیا دي کله چې دوی د دقیامت په ورځ عذاب وویني.

آیا دا کافران نه پیژني د الله تعالی طریقه په هلاکولو د ظالمو امتونو کې، نو بیشکه الله تعالی هلاک کړي وو د دوی نه مخکې ډیر امتونه چې ورکړي یې وو هغوی ته د قوت او په ځمکه کې د پاتې کیدلو داسې سببونه چې دې کافرانو ته یې نه دي ورکړي، او په هغوی باندې یې پرلپسې بارانونه راورولې وو، او هغوی ته یې د هغوی د کورونو لاندې ویالې (نهرونه) روان کړي وو، نو هغوی د الله تعالی نافرماني وکړه، نو الله تعالی هغوی د خپلو ګناهونو په وجه هلاک کړل، او د هغوی نه وروسته یې نورې ډلی او امتونه راپیداکړل.

او که چیرته مونږ رانازل کړی وی په تا باندې –ای پیغمبره- کتاب چې په ورقو (پاڼو) کې لیکل شوی وي، او دوی په خپلو سترګو لیدلی وی، او دوی متأکد شوي وي د دې کتاب نه په لاس لګولو سره؛ نو بیا به هم دوی په دې باندې ایمان نه وي راوړی د وجې د انکار د دوی نه او د وجې د قصد د دوی نه، او خامخا دوی به ویلي وي: ندي هغه څه چې تا پرې راتګ کړی مګر ښکاره جادو، نو هیڅکله مونږ په دې باندې ایمان نه راوړو.

او ویلی دې کافرانو: که چیرته الله تعالی د محمد سره یو ملایک رالیږلی وي چې مونږ سره یې خبرې کولې او دا ګواهي یې ورکوله چې یقینا دا پیغمبر دی نو مونږ به ایمان راوړی وی، او که چیرته مونږ رالیږلی وی ملایک په هغه ډول چې دوی غوښتلی نو خامخا مونږ به دوی هلاک کړي وو، کله چې دوی ایمان نه و راوړی، او دوی ته به د توبی ایستلو پورې وخت نه وي ورکړل شوی کله چې دا ملایک رانازل شوي وي.

او که چیرته مونږ دوی ته لیږونکی پیغمبر پرښته ګرځولې وه نو خامخا به مونږ د سړي په شکل کې ورلیږلې وه د دې لپاره چې دوی ترې اوریدل وکولای شي او له هغې څخه اخیستل وکولای شي؛ ځکه چې دوی په دغه صورت کې دا کارونه (د خبرې اوریدل او د هغه څخه د وحې او د هدایتو اخیستل) د دې ملایک سره د هغه په خپل شکل کې نشي کولی په کوم کې چې الله تعالی پیداکړی، او که چیرته مونږ دا ملایک د سړي په شکل کې راولیږو نو په دوی به د هغه کار ګډوډ شي.

نو که چیرته دا خلک مسخرې کوي په غوښتلو د دوی د رالیږلو د ملایک ستا سره نو یقینا مسخرې کړې وې بعضو امتونو (ډلو) مخکې ستا څخه په خپلو پیغمبرانو پورې، نو دوی لره راګیر کړل هغه عذاب چې دوی ترې انکار کاوه او په وخت د ویره ورکولو کې به يې ورپسې مسخرې کولې.

ته ووایه –ای پیغمبره- دې دروغجنو او مسخرو کوونکو ته: وګرځئ تاسو په ځمکه کې، بیا سوچ او فکر وکړئ چې څرنګه وو اخرې انجام د هغه چا چې د الله تعالی پیغمبرانو ته د دروغو نسبت کوونکي وو، نو بیشکه په هغوی باندې د الله تعالی عذاب راغلی و سره د هغه قوت او دفاع نه چې د دوی سره وو.

ته ورته ووایه –ای پیغمبره-: د چا لپاره ده بادشاهي او اختیار د اسمانونو او بادشاهي او اختیار د ځمکې او اختیار د هغه څه چې د دې دواړو ترمنځ دي؟ ته ورته ووایه: بادشاهي او اختیار د دې ټولو یواځې الله تعالی لره دی، لازم کړی یې دی په خپل ځان باندې رحمت په خپلو بندګانو د مهربانۍ له مخې، نو هغوی ته په سزا ورکولو کې تیزې او تلوار نه کوي، تر دې پورې چې توبه ونه باسي نو راجمع به کړي ټولو لره د قیامت په ورځ، او دا هغه ورځ ده چې هیڅ شک پکې نشته. هغه کسان چې تاوانیان کړي یې دي خپل ځانونه په کفر کولو سره په الله تعالی باندې ایمان نه راوړي چې ځان پرې د تاوان څخه بچ کړي.

او یواځې الله تعالی لره دی اختیار او د بادشاهي د هر شي، د هغه څه چې اوسیږي او ارام کوي په شپه او ورځ کې دي، او هغه اوریدونکی دی د دوی ویناګانو لره، پوهه دی د هغوی په کارونو، او خامخا به ورله په هغې بدلې ورکوي.

ته ووایه -ای پیغمبره! مشرکانو ته هغه چې بندګي کوي د الله تعالی سره د بوتانو او نورو شیانو: ایا دا خبره عقل منې (ایا کیدای شي) چې زه ونیسم پرته له الله تعالی څخه بل څوک مددګار چې زه ورسره دوستي وکړم او مرسته ترې وغواړم؟! او خاص الله تعالی هغه ذات دی چې پیدا کړي یې دي اسمانونه او ځمکه په نا اشنا او نوې ډول چې مخکې نه وو، او د هغه څخه مخکې هیچا دغه شان نه وو پیدا کړی. او الله تعالی هغه ذات دی چې روزي ورکوي چاته چې وغواړي د خپلو بندګانو نه، او د هغه د بندګانو څخه هیڅوک داسې نشته چې هغه ته روزي ورکړي، نو هغه بی حاجته دی د خپلو بندګانو نه، او د هغه ټول بندګان هغه ته محتاج دي، ته ووایه -ای پیغمبره!-: بیشکه ماته امر کړی رب زما -پاک دی د هر قسم شریک نه- چې شم زه اول د هغه چانه چې هغه ته یې غاړه کیښودي وي د دې امت نه، او زه یې منع کړی یم چې زه د هغه چا څخه شم چې د هغه سره بل څوک شریکوي.

ته ووایه –ای پیغمبره-: بیشکه زه ویریږم که چیرته زه د الله تعالی نافرماني وکړم په کولو د هغه څه سره چې په مایې حرام کړي د شرک او نورو ګناهونو نه، او یا په پریښودلو د هغه څه سره چې ما ته یې پرې امر کړی د ایمان او نورو نیکیو نه، چې ما لره به د قیامت په ورځ ډیر لوی عذاب راکړي.

د چا نه چې الله تعالی دغه عذاب د قیامت په ورځ لرې کړي، نو بیشکه دا کامیاب شو د الله تعالی په خاص رحمت باندې، او دا خلاصیدل د دې عذاب نه همدا ښکاره کامیابي ده چې هیڅ کامیابي ورسره نشي برابریدلی.

او که تاته درورسیږي –ای بنی ادم- د الله تعالی له طرفه یو مصیبت نو نشته څوک دفع کوونکی د دې مصیبت ستانه مګر الله تعالی دی، او که چیرته تاته درورسیږي د الله تعالی نه څه خیر نو نشته هیڅ څوک بندوونکی دې خیر لره ستا نه، او نشته څوک واپس کوونکی د الله تعالی مهربانۍ لره، نو پس هغه په هر څه باندې قادر ذات دی هیڅ شی یې نشې عاجز کولی.

او هغه غالب دی په خپلو بندګانو ذلیلوونکی دی هغوی لره، اوچت دی په هغوی باندې د هر اړخه هغه ذات دی چې هیڅ شی یې نشي عاجز کولی، او هیڅوک پرې نشي غالب کیدلی، ټول هغه ته غاړه کیښودونکي دي، د خپلو بندګانو نه اوچت دی لکه څرنګه چې د هغه د شان سره مناسب وي، او د حکمت والا دی په خپل پیدایښت، کار جوړولو او شرع کې، په هر شي باندې خبردار دی هیڅ شی پرې پټ نشي پاتی کیدلی.

ووايه –ای پیغمبره- مشرکانو ته هغوی چې تا ته یې د دروغو نسبت کړی: کوم یو شی ډیر عزتمند او لوی ګواهي کوونکی دی زما په رښتینولۍ؟ ته ووایه: الله تعالی د ډير عزت والا دی او ډیر لوی ګواهي کوونکی دی زما په رښتینولۍ، او هغه ګواه دی زما او ستاسو ترمنځ، پوهیږي په هغه څه باندې چې ما پرې تاسو ته راتګ کړی، او په هغه څه چې تاسو پرې رد کیدلی شئ، او بیشکه ماته الله تعالی د دې قران وحي کړې چې زه پرې تاسو وویروم، او ویروم په دې سره هغه څوک چې دا وحې ورته ورسیږي د انسانانو او پیریانو څخه، بیشکه تاسو –ای مشرکانو- عقیده لرئ چې یقینا د الله تعالی سره نور څوک هم د عبادت لایق شته، ته ووایه –ای پیغمبره-: زه ګواهي نه ورکوم په هغه څه چې تاسو پرې اقرار کړی د وجې د باطلوالی د هغه نه، بیشکه الله تعالی چې دی یواځې د عبادت مستحق دی هیڅ شریک ورله نشته، او بیشکه زه بیزاره یم د هر هغه شي نه چې تاسو یې د الله تعالی سره شریکوئ.

هغه یهودیان چې مونږ ورته تورات ورکړی او هغه نصاری چې مونږ ورته انجیل ورکړی پیژني محمد –صلی الله علیه وسلم- لره په پوره پیژندلو سره، لکه څرنګه چې خپل بچي د نور چا د بچو نه پیژني، نو دغه هغه کسان دي چې په تاوان کې یې اچولي خپل ځانونه اور ته په ننباستلو، نو دوی هیڅکه ایمان نه راوړي.

نشته هیڅوک ډیر ظلم کوونکی د هغه چا نه چې الله تعالی ته یې د شریک نسبت کړی وي، نو د هغه سره یې ورله عبادت کړی وي، او یا یې دروغ ګڼلي وي د الله تعالی هغه آیتونه چې په خپل پیغمبر یې رالیږلي، بیشکه هغه ظالمان چې نسبت د شریک یې الله تعالی ته کړی او د هغه د آیتونو تکذیب یې کړی هیڅکله نشي کامیابیدلی که چیرته توبه ونه باسي.

او یاده کړه ورځ د قیامت کله چې به مونږ دوی ټول راجمع کړو، نه به پریږدو هیڅوک د دوی نه، بیا به مونږ د رټنې په ډول هغه چا ته ووایو چې د الله تعالی سره یې د نور چا بندګي کړې وه: هغه برخه وال مو چېرته دي چې په درغو مو دعوه کوله چې دوی د الله تعالی سره برخې والا دي.

بیا به نه وي د دوی بهانه وروسته د دې ازمیښت نه مګر دا چې دوی به د خپلو معبودانو څخه بیزاره شي، او دروغ به ووایې چې: قسم دی په تا باندې اې زمونږه ربه مونږ خو ستا سره په دنیا کې څوک شریکان نه و جوړ کړي، بلکه مونږ خو په تاباندې ایمان لرلو، خاص ستا بندګي مو کوله.

وګوره ای محمده! - صلی الله علیه وسلم - څرنګه دې خلکو په خپل ځان باندې دروغ وویل په نفی کولو د شرک سره د خپلو ځانونو نه، او ورک شو (پټ شو) د دوی نه او رسوا یې کړل دوی لره هغوی چې دوی جوړ کړي وو د شریکانو نه د الله تعالی سره د دوی په دنیوی ژوند کې؟!.

او ځیني له مشرکانو نه هغه دي چې غوږ ږدي تاته –ای پیغمبره- کله چې ته قران کریم لولې، لیکن دوی ته ګټه نه رسوي هغه څه چې دوی ورته غوږ ږدي؛ ځکه چې مونږ د دوی په زړونو باندې پردې ګرځولي تر څو په قران کریم باندې پوه نشي، د دوی د ضد او مخ اړولو د وجې نه، او مونږ د دوی په غوږونو کې کوڼوالی ایښودی د فایده مندو اوریدلو نه، او څومره چې دوی د ښکاره نښو او ښکاره دلیلونو څخه وویني بیا پرې هم ایمان نه راوړي، تر دې چې دوی تاته راشي او تاسره د حق په مقابل کې په باطل باندې جګړې کوي او وایې: نه دي هغه څه چې تا پرې راتګ کړی مګر اخیستل شوي د پخوانیو کتابونو څخه.

او دوی خلک منع کوي د ایمان راوړلو نه په پیغمبر باندې، او پخپله هم د هغه نه لری کیږي، نو څوک نه پریږدي چې فایده ترې واخلي، او په خپله ترې هم فایده نه اخلي، او دوی په دې کار سره نه هلاکوي مګر خپل ځانونه، او دوی په دې نه پوهیږي چې دا کوم کار چې دوی کوي دا د دوی لپاره هلاکت دی.

او که ته ووینې –ای پیغمبره- کله چې به دوی پیش کیدلی شي د قیامت په ورځ په اور باندې، نو دوی به د پیښمانتیا نه وایې: کاش چې مونږ بیرته دنیا ته ګرځول شوي و، او مونږ د الله تعالی آیتونو ته د دروغو نسبت نه وي کړی، او مونږ به په الله تعالی باندې د ایمان لرونکو نه و- نو تا به تعجب کړی و د دوی د بد حال څخه.

خبره داسې نده لکه دوی چې وایې که چیرته دوی بیرته دنیا ته واپس شي نو دوی به ایمان رواړي، بلکه دوی ته ښکاره شو هغه څه چې دوی پټ کړي وو د دوی لدې وینا څخه: (په الله تعالی مو دې قسم وي چې مونږ مشرکان نه وو)، کله چې په دوی باندې خپلو اندامونو ګواهي ورکړه، او که چیرته بالفرض دوی دنیا ته راوګرځي نو خامخا دوی به بیرته هغه کفر او شرک ته وروګرځي چې دوی ترې منع شوي وو، او بیشکه دوی دروغجن دي په خپله وعده کې په ایمان باندې کله چې دوی بیرته وګرځول شي.

او وایې دا مشرکان: نه دی ژوند مګر هغه ژوند دی چې مونږ پکې اوس یاستو، او مونږ بیرته د حساب لپاره نشو راپورته (راژوندي) کیدلی.

او که چیرته ته ووینې –ای پیغمبره- کله چې د بیرته راژوندي کیدلو نه انکار کوونکي د خپل رب مخې ته ودرول شي نو خامخا ته به نا اشنا ووینې د دوی بد حال، کله چې به ورته الله تعالی ووایې: آیا نه دی دا هغه دوباره ژوند چې تاسو ورته د دروغو نسبت کاوه په رښتیا سره چې ثابت دی او هیڅ شک او شبهه پکې نشته؟! دوی به ووایې: زمونږ دې قسم وي زمونږ په هغه رب چې مونږ یې پیداکړی یو یقینا دا حق دی او ثابت دی هیڅ شک پکې نشته، نو الله تعالی به ورته په دغه وخت کې ووایې: نو وڅکئ تاسو عذاب په سبب د کفر ستاسو په دې ورځ باندې؛ نو وئ تاسو چې نسبت د دروغو مو کولو دې ورځې ته په دنیا کې.

یقینا تاوان کې پریوتلي هغه کسان چې نسبت د دروغو یې کړی دوباره ژوندون ته د قیامت په ورځ او د الله تعالی مخې ته ودریدل یې ډیر لرې او نااشنا کڼلي، تر دې چې راغی دوی ته قیامت ناڅاپه پرته لدې چې مخکې ورته علم وي، وبه وایې دوی د زیاتې پښیمانتیا له وجې نه: های افسوس دی او برباد دي زمونږ امیدونه د دې وجې نه چې مونږ د الله تعالی په حق کې کوتاهي کړې وه د کفر کولو نه په هغه او د قیامت ورځې ته په تیاري نه کولو سره، او دوی به باروي خپل ګناهونه د دوی په شاګانو، خبردار! ډیر بد دي هغه چې دوی یې باروي د دې ګناهونو نه.

او ندی ژوند د دنیا هغه چې تاسو ورته کږیږئ او مایله کیږئ مګر ساعت تیري او لویي ده د هغه چا لپاره چې د الله تعالی دخوشحالولو کارونه پکې نه کوي، او هر چې کور وروستنی دی نو هغه غوره دی د هغه چا لپاره چې ویریږي د الله تعالی څخه په کولو د هغه څه سره چې امر یې پرې کړی د ایمان او تابعدارۍ نه، او په پریښودلو د هغه څه چې منع یې ترې کړې؛ له شرک او نافرمانۍ نه، نو آیا تاسو نه پوهیږئ -ای مشرکانو- په دې باندې؟! تر څو ایمان راوړئ او نیک کارونه وکړئ.

مونږه پوهیږو -ای پیغمبره- چې بیشکه خپه کوي تالره دروغجن ګڼل د دوی تالره په ښکاره، نو ته پوهه شه چې دوی په زړونو کې تا دروغجن نه ګڼي؛ ځکه چې دوی ستا ریښتنولي او امانتداري پیژني، لیکن دوی ظالم قوم دی په ښکاره ستا د حکم نه انکار کوي او دوی په زړونو کې پدې باندې یقین لري.

او ته دا ګمان مه کوه چې بیشکه دا دروغجن ګڼل یوازې په تا پورې خاص دي، نو یقینا ستا نه مخکې نور پیغمبران هم دروغجن ګڼل شوي وو، او خپلو قومونو ورته تکلیف وررسولی و، نو هغوی د دوی مقابله په صبر کولو سره په دعوت او د الله تعالی په لاره کې په جهاد کولو سره وکړه تر دې چې د الله تعالی له طرفه ورته مرسته او مدد راغی، او نشته څوک بدلوونکی هغه مدد لره چې الله تعالی لیکلی وي، او د خپلو پیغمبرانو سره یې پرې وعده کړي وي، او یقینا راغلي تاته -ای پیغمبره- خبرونه د پخوانیو پیغمبرانو او د هغو تکلیفونو چې د خپلو قومونو نه ورته وررسیدلی وو، او د هغو کامیابیو چې الله تعالی ورته ورکړې وې په هلاکولو د هغوی د دښمنانو.

او که چیرته ګران وي په تا باندې -ای پیغمبره- هغه چې دررسیږي تاته د دوی د دروغجن ګڼلو نه او د دوی د مخ اړولو نه د هغه حق څخه چې تا پرې راتګ کړی، نو که چیرته ته توان ولرې د دې خبرې چې ولټوې سورنګ په ځمکه کې او یا پوړئ (زینه) اسمان ته؛ تر څو راوړې دوی ته یو ښکاره دلیل پرته له هغه نه چې مونږ پرې ته مضبوط کړی یې نو وکړه دا کار، او که چیرې غوښتلی وی الله تعالی راټولول د دوی په هغه هدایت باندې چې تاپرې راتک ګړی نو راجمع کړی به یې پرې وی، لیکن الله تعالی دا نه غواړې د يو غټ حکمت له وجې نه، نو ته په دې باندې د ناخبرو نه مه کیږه، نو ته به بیا خپل ځان په پښیمانتیا کې واچوي د دې وجې نه چې دوی ایمان نه راوړي.

یقینا قبلوي ستا خبرې هغه چې تا پرې راتګ کړی هغه خلک چې خبرې اوري او پوهیږي پرې، او کافران (خو) مړه دي د هغوی هیڅ حیثیت نشته، ځکه چې د هغوی زړونه مړه شوي، او مړي به الله تعالی د قیامت په ورځ بیا راژوندي کړي، بیا به یوازې هغه ته وروګرځول شي د دې لپاره چې د هغوی په مخکنیو عملونو باندې بدلې ورکړي.

او وایې مشرکان په داسې حال کې چې سختي کوونکي او ځنډونکي وي ایمان لره: ولې نه نازلیږي په محمد باندې یوه معجزه چې دلیل وي د هغه په ریښتنولۍ باندې په هغه څه کې چې ده پرې راتګ کړی؟ ته ووایه: -ای پیغمبره-: بیشکه الله تعالی قادر دی په رالیږلو د معجزې په هغه ډول چې دوی یې غواړي، خو لیکن ډیر د دې مشرکانو نه کوم چې د معجزې غوښتونکي دي په دې نه پوهیږي چې بیشکه د معجزو رالیږل د الله تعالی د حکمت په اساس وي، نه د دوی د غوښتنو په اساس، نو که چیرته یې راولیږي او بیا دوی ایمان رانه وړي نو هلاک به یې کړي.

او نشته هیڅ یو حیوان چې د ځمکې پر سر حرکت کوي (خوځیږي)، او نه هیڅ یو مارغه چې الوځي په اسمان کې مګر دا جنسونه دي ستاسو په شان -ای بنی ادمو:- په پیدایش او روزۍ کې، مونږ ندی پریښودی په لوح محفوظ کې هیڅ یو شي مګر هغه مو ثابت (واضح) کړی، او د ټولو علم د الله تعالی سره دی، بیا به دوی یواځې خپل رب ته د قیامت په ورځ راجمع کیدلی شي لپاره د فیصلی کولو، نو بدله به ورکړي هر چاته د هغه څه چې حقدار یې وي.

او هغه کسان چې دروغ یې ګڼلې آیتونه زمونږ په شان د هغو کڼو دي چې څه نه اوري، او په شان د ګونګیانو دي هغوی چې خبرې نشې کولای، او دوی سره د دې نه په تیارو کې هم دي؛ څه نه شي لیدلای، نو د چا چې دا حال وي څرنګه به هدایت ومومي؟! چا لره چې الله تعالی وغواړي د خلکو نه ګمراه کول د هغه نو ګمراه کوی یې، او چا لره چې وغواړي چې هدایت ورته وکړي نو هدایت ورته کوي داسې چې په سمه لاره یې روان کړي چې کوږوالی پکې نه وي.

ووایه -ای پیغمبره- دې مشرکانو ته: خبر راکړئ ماته که چیرته راشي تاسو ته عذاب د الله تعالی له طرفه او یا تاسو ته قیامت ناڅاپه راشي هغه چې تاسو سره یې وعده شوې چې یقینا دا راتلونکی دی؛ آیا تاسو به په دغه وخت کې د الله تعالی نه پرته بل چا نه وغواړئ چې ستاسو څخه هغه مصیبت او سختي لرې کړي چې په تاسو راغلې، که چیرته تاسو په خپله دې دعوه کې ریښتوني یاست چې یقینا ستاسو معبودان تاسو ته خیر دررسوي او یا ستاسو څخه شر بچ (دفع) کوي؟!.

حق خبره دا ده چې هغه مهال بيا له هغه الله پرته؛ چې پيداکړي يې ياست بل څوک نه رابولئ، ترڅو که هغه وغواړي مصيبت درڅخه لېرې کړي او ضررمو پورته کړي، همغه الله د دغه څښتن دی او پرې ځواکمن دی، خو کوم چې ستاسو معبودان دي چې له الله سره مو شريک کړي دي؛ نو هغه نه رابولئ، ځکه تاسې پوهېږئ چې هغه ګټه او توان نشي رسولای.

او یقینا مونږ لیږلی وو ستا نه مخکې نورو امتونو ته -ای پیغمبره- پیغمبران نو هغوی دروغجن وګڼل، او مخ یې واړاوه د هغه څه نه چې دوی پرې راتګ کړی و، نو مونږ هغوی ته په مالي تکلیفونو لکه غریبۍ سزا ورکړه او په هغه څه مو ورته سزا ورکړه چې د دوی بدنونو ته ضرر رسوي لکه مرض (بیمارتیا) د دې وجې نه چې دوی خپل رب ته عاجزي وکړي، او هغه ته غاړه کیږدي.

نو که چیرته دوی په دغه وخت کې کله چې دوی ته زمونږ عذاب راغی الله تعالی ته عاجزي کړي وي، او هغه ته یې غاړه کیښودې وي د دې لپاره چې د دوی نه عذاب لرې کړی شوی وی، نو مونږ به په دوی باندې رحم کړی وي لیکن دوی دا کار ونه کړ، بلکې زړونه یې سخت شول، نو عبرت یې وانه خیست او پند یې هم وانه خیست، او ښایسته کړل دوی ته شیطان هغه کفر او ګناهونه چې دوی کول، نو همیشوالی یې وکړ په خپلو هغو ګناهونو او کفر چې دوی مخکې کولو.

نو هر کله چې پریښودل دوی هغه څه چې دوی ته پرې پند ورکړ شوی و د سختې غریبۍ او مرض څخه او د الله تعالی په حکمونو باندې یې عمل ونه کړ، مونږ دوی ته مهلت ورکړ په پرانیستلو د دروازو د روزئ په دوی باندې، او په مالداره کولو د دوی سره وروسته له غریبۍ نه، او مونږ د دوی بدنونه روغ کړل وروسته د مرض نه، تر دې چې دوی تکبر وکړ، او په دوی باندې ځان ښودنه غالبه شوه د هغو خوشحالیو او نعمتونو په وجه چې دوی ته ورکړی شوی و ناڅاپه ورته زمونږ عذاب راغی، نو په دغه وخت کې دوی حیران او ناامیده شول د هغه څه نه چې دوی امیدوار وو.

نو پرې کړی شو اخرنی د کافرانو څخه په بیخ ویستلو او هلاکولو د هغوی ټولو، او په کامیابۍ د الله تعالی د پیغمبرانو، او شکر او ثنا او صفت یواځې الله تعالی لره دي چې رب د ټولو مخلوقاتو دی؛ په هلاکولو د خپلو دښمنانو او په کامیابولو د خپلو ولیانو.

ته ووایه -ای پیغمبره- دې مشرکانو ته: خبر راکړئ ماته که الله تعالی تاسو کاڼه کړي په اخیستلو د غوږونو ستاسو، او ړانده کړي تاسو په اخیستلو د سترګو ستاسو، او مهر ولګوي ستاسو په زړونو، نو په هیڅ شي باندې به نه پوهیږئ؛ څوک دی معبود په ریښتیا سره چې راوړي تاسو ته هغه څه چې ستاسو څخه ورک شوي د دې اندامونو نه؟ فکر وکړه -ای پیغمبره- څرنګه مونږ دوی ته دلیلونه بیانوو، او دلیلونه ورته بدلوو رابدلوو، بیا هم دوی د هغه څخه مخ اړوي!.

ته دوی ته ووایه -ای پیغمبره-: خبر راکړئ ماته که چیرته راشي تاسو ته عذاب د الله تعالی ناڅاپه پغیر ستاسو د خبرولو نه په دې راتګ سره، او یا راشي تاسو ته ښکاره، نو شان دا دې چې نه به رانیول کیږي په دې عذاب سره مګر ظالمان د وجې د کفر کولو د دوی نه په الله تعالی باندې او په وجې د دروغجن ګڼلو د دوی پیغمبرانو لره.

او نه لیږو مونږ هغه څوک چې لیږو یې د خپلو پیغمبرانو نه مګر لپاره د خبر ورکولو مومنانو او تابعدارنو ته په هغه څه چې خوشحالوي يې د همیشني نعمتونو څخه، هغه چې نه ختمیږي او نه پرې کیږي، او ویرول د کافرانو او نافرمانو خلکو لره زمونږ د سخت عذاب نه، نو چاچې په پیغمبرانو باندې ایمان راوړ، او خپل عمل یې برابر کړ، نو نه به وي په دوی باندې هیڅ ویره د هغه څه نه چې دوی به ورسره په اخرت کې مخامخ کیږي، او نه به خپه کیږي او غمجن کیږي په هغه څه چې د دوی څخه په دنیا کې پاتې شوي دي.

او هغه کسان چې نسبت د دروغو کوي زمونږ آیتونو ته وبه رسیږي دوی ته عذاب په سبب د وتلو د دوی دالله تعالی د نافرمانۍ څخه.