Аль-Мухтасар · Тафсир · на узбекском
Аль-Бакара 2:145–188
2:145Страница 22
وَلَئِنۡ أَتَيۡتَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ بِكُلِّ ءَايَةٖ مَّا تَبِعُواْ قِبۡلَتَكَۚ وَمَآ أَنتَ بِتَابِعٖ قِبۡلَتَهُمۡۚ وَمَا بَعۡضُهُم بِتَابِعٖ قِبۡلَةَ بَعۡضٖۚ وَلَئِنِ ٱتَّبَعۡتَ أَهۡوَآءَهُم مِّنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَكَ مِنَ ٱلۡعِلۡمِ إِنَّكَ إِذٗا لَّمِنَ ٱلظَّٰلِمِينَ ١٤٥
Какое бы знамение ты ни показал тем, кому было даровано Писание, они все равно не станут обращаться к твоей кибле, а ты не станешь обращаться к их кибле. Никто не станет обращаться к кибле других. А если ты станешь потакать их желаниям после того, как к тебе явилось знание, то тогда ты окажешься в числе беззаконников.
Аллоҳга қасамки, эй Муҳаммад алайҳиссалом, яҳуд ва насоролардан бўлган аҳли китобларга қибланинг ўзгартирилишига доир ҳамма оят-аломатларни, очиқ-равшан ҳужжатларни келтирсангиз ҳам улар сизнинг қиблангизга юзланмаслар. Чунки улар сиз олиб келган ваҳийга саркашлик қиладилар, ҳаққа эргашишдан ўзларини катта оладилар. Энди Аллоҳ сизни буриб қўйганидан кейин сиз ҳам уларнинг қибласига ҳаргиз юзланмайсиз. Улар ҳатто бир-бирларининг қибласига ҳам юзланмаслар. Негаки, улардан ҳар бири бошқасини кофирга чиқаради. Энди сизга ҳар қандай шубҳадан холи соғлом илм келиб турганидан кейин ҳам қибла ва бошқа шариатлару ҳукмлар борасида уларнинг ҳавойи нафсларига эргашадиган бўлсангиз, ҳидоятни ташлаб, ҳавойи нафсга эргашган золимлардан бўлиб қоласиз. Пайғамбар алайҳиссаломга қарата қилинаётган бу хитоб уларга эргашиш нақадар қабиҳ эканини кўрсатиб бериш учун бўляпти, холос. Аслида эса Аллоҳ Ўз пайғамбарини бундай қабоҳатдан албатта асрайди. Айни дамда бу огоҳлантириш у зотдан кейин келадиган уммат учун ҳамдир.
2:146Страница 23
ٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ يَعۡرِفُونَهُۥ كَمَا يَعۡرِفُونَ أَبۡنَآءَهُمۡۖ وَإِنَّ فَرِيقٗا مِّنۡهُمۡ لَيَكۡتُمُونَ ٱلۡحَقَّ وَهُمۡ يَعۡلَمُونَ ١٤٦
Те, кому Мы даровали Писание, знают его (Мухаммада или Каабу), как знают своих сыновей. Однако часть их сознательно скрывает истину.
Яҳуд ва насоролардан бўлган аҳли китобларнинг олимлари қибланинг ўзгартирилиши Муҳаммад алайҳиссаломнинг пайғамбарлигига далолат қилувчи аломатлардан бири эканини яхши биладилар. Улар бу ҳақиқат билан худди ўз фарзандларини бошқалардан ажрата оладигандек яхши танишлар. Шунга қарамасдан, улардан бир тоифаси ҳасад қилганларидан билиб туриб ҳақни яширадилар.
2:147Страница 23
ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡمُمۡتَرِينَ ١٤٧
Истина - от твоего Господа. Посему не будь в числе тех, кто сомневается.
Бу ҳақ Парвардигорингиз тарафидандир. Шундай экан, эй Муҳаммад алайҳиссалом, ҳаргиз шубҳа қила кўрманг!
2:148Страница 23
وَلِكُلّٖ وِجۡهَةٌ هُوَ مُوَلِّيهَاۖ فَٱسۡتَبِقُواْ ٱلۡخَيۡرَٰتِۚ أَيۡنَ مَا تَكُونُواْ يَأۡتِ بِكُمُ ٱللَّهُ جَمِيعًاۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ١٤٨
У каждого есть сторона, куда он обращается лицом. Стремитесь же опередить друг друга в добрых делах. Где бы вы ни были, Аллах приведет всех вас вместе. Воистину, Аллах способен на всякую вещь.
Ўтган умматлардан ҳар бирининг ҳиссий бўлсин, маънавий бўлсин, ўз юзланадиган жиҳати бор. Қибла борасида ҳам, Аллоҳнинг шариати борасида ҳам умматларнинг ихтилофи шулар жумласидандир. Модомики, Аллоҳнинг буйруғи ва шариати билан бўлаётган экан, жиҳатларнинг хилма-хиллиги зарар қилмайди. Шундай экан, эй мўминлар, бўйнингизга юклатилган вазифалар бўлмиш яхшиликларни қилишга шошилаверинг. Қаерда бўлсангиз ҳам Аллоҳ қиёмат кунида ҳаммангизни бир жойга тўплайди ва амалларингизга яраша жазо ёки мукофот беради. Аллоҳ ҳар ишга қодирдир. Сизларни тўплаш ва жазолаш ёки мукофотлаш У Зот учун оғир иш эмас.
2:149Страница 23
وَمِنۡ حَيۡثُ خَرَجۡتَ فَوَلِّ وَجۡهَكَ شَطۡرَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِۖ وَإِنَّهُۥ لَلۡحَقُّ مِن رَّبِّكَۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعۡمَلُونَ ١٤٩
Откуда бы ты ни вышел, обращай лицо в сторону Заповедной мечети. Воистину, такова истина от твоего Господа. Аллах не пребывает в неведении относительно того, что вы совершаете.
Эй Пайғамбар алайҳиссалом, қаерда бўлманг, қайси тарафдан чиқманг, намоз ўқимоқчи бўлсангиз, Масжидул-Ҳаром тарафга юзланинг. Саҳобаларингиз ҳам шундай қилсинлар. Шундай қилиш Парвардигорингиз тарафидан сизга юборилган ваҳийдир. Аллоҳ сизлар қилаётган ишдан ғофил эмас. У Зот ҳамма ишларингизни кўриб-билиб туради ва амалларингизга яраша жазо ёки мукофот беради.
2:150Страница 23
وَمِنۡ حَيۡثُ خَرَجۡتَ فَوَلِّ وَجۡهَكَ شَطۡرَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِۚ وَحَيۡثُ مَا كُنتُمۡ فَوَلُّواْ وُجُوهَكُمۡ شَطۡرَهُۥ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَيۡكُمۡ حُجَّةٌ إِلَّا ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡهُمۡ فَلَا تَخۡشَوۡهُمۡ وَٱخۡشَوۡنِي وَلِأُتِمَّ نِعۡمَتِي عَلَيۡكُمۡ وَلَعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ ١٥٠
Откуда бы ты ни вышел, обращай лицо в сторону Заповедной мечети. Где бы вы ни оказались, обращайте ваши лица в ее сторону, чтобы у людей, если только они не беззаконники, не было довода против вас. Не бойтесь их, а бойтесь Меня, чтобы Я довел до конца Мою милость к вам. Быть может, вы последуете прямым путем.
Эй Пайғамбар, намоз ўқиш учун қайси тарафдан чиқиб келсангиз ҳам Масжидул-ҳаром тарафга юзланинг. Эй мўминлар, намоз ўқимоқчи бўлган пайтингизда сизлар ҳам юзингизни Каъба тарафга буринглар. Токи, одамларда сизларга қарши бирон ҳужжат қолмасин. Фақат золим кимсалар саркашлигида давом этиб, сизларга қарши энг заиф ҳужжатни ҳам келтираверадилар. Улардан эмас, Парвардигорингиздан қўрқинглар - буйруқларини бажаринглар ва тақиқларидан тийилинглар. Зеро, Аллоҳ сизларга Ўз неъматини тўла қилиб бериш, сизларни бошқа умматлардан ажратиб олиш ва энг улуғ қиблага ҳидоят қилиб қўйиш учун Каъба тарафга юзланишни шариатлаштирди.
2:151Страница 23
كَمَآ أَرۡسَلۡنَا فِيكُمۡ رَسُولٗا مِّنكُمۡ يَتۡلُواْ عَلَيۡكُمۡ ءَايَٰتِنَا وَيُزَكِّيكُمۡ وَيُعَلِّمُكُمُ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَيُعَلِّمُكُم مَّا لَمۡ تَكُونُواْ تَعۡلَمُونَ ١٥١
Таким же образом Я отправил к вам Посланника из вашей среды, который читает вам Наши аяты, очищает вас, обучает вас Писанию и мудрости, обучает вас тому, чего вы не знали.
Шунингдек, сизларга яна бир неъматни ҳам ато этдик. Яъни, сизларга ўзларингиздан бир пайғамбар юбордик. У сизларга оятларимизни ўқиб беради. Сизларни яхши, эзгу ишларга буюриб ва ёвузлик, разилликдан қайтариб, қалбингларни поклайди. Сизларга Қуръонни ва Суннатни ўргатади. Диний бўлсин, дунёвий бўлсин, билмаган ишларингизда таълим беради.
2:152Страница 23
فَٱذۡكُرُونِيٓ أَذۡكُرۡكُمۡ وَٱشۡكُرُواْ لِي وَلَا تَكۡفُرُونِ ١٥٢
Поминайте Меня, и Я буду помнить о вас. Благодарите Меня и не будьте неблагодарны Мне.
Қалбларингиз ва бошқа аъзоларингиз билан мени эсланглар. Шунда мен ҳам сизларни мақташ ва Ўз ҳимоямга олиш билан эслайман. Амал қандай бўлса, жазо ёки мукофот ҳам ўшанга яраша бўлади. Сизларга берган неъматларим учун Менга шукр қилинглар, нонкўрлик қилиш ва ҳаромдан тап тортмаслик билан Менга куфр келтирманглар.
2:153Страница 23
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱسۡتَعِينُواْ بِٱلصَّبۡرِ وَٱلصَّلَوٰةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلصَّٰبِرِينَ ١٥٣
О те, которые уверовали! Обратитесь за помощью к терпению и намазу. Воистину, Аллах - с терпеливыми.
Эй иймон келтирганлар, Менга тоат қилиш ва фармонимга бўйсунишда сабр ва намоз билан мадад сўранглар. Аллоҳ сабр қилгувчилар билан биргадир. Уларни яхши ишларга муваффақ айлайди ва уларга мадад беради.
2:154Страница 24
وَلَا تَقُولُواْ لِمَن يُقۡتَلُ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ أَمۡوَٰتُۢۚ بَلۡ أَحۡيَآءٞ وَلَٰكِن لَّا تَشۡعُرُونَ ١٥٤
Не говорите о тех, кто погиб на пути Аллаха: «Мертвецы!». Напротив, они живы, но вы не ощущаете этого.
Эй мўминлар, Аллоҳ йўлида жиҳод қилиб ҳалок бўлганларни бошқа ўликларга ўхшаган ўликлар, дея кўрманглар. Йўқ, улар Парвардигорлари наздида тирикдирлар. Лекин сизлар уларнинг ҳаётини идрок қила олмайсизлар. Чунки у ўзига хос бир ҳаёт бўлиб, уни Аллоҳ таоло тарафидан келадиган бир ваҳий билангина билиш мумкин бўлади.
2:155Страница 24
وَلَنَبۡلُوَنَّكُم بِشَيۡءٖ مِّنَ ٱلۡخَوۡفِ وَٱلۡجُوعِ وَنَقۡصٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡوَٰلِ وَٱلۡأَنفُسِ وَٱلثَّمَرَٰتِۗ وَبَشِّرِ ٱلصَّٰبِرِينَ ١٥٥
Мы непременно испытаем вас незначительным страхом, голодом, потерей имущества, людей и плодов. Обрадуй же терпеливых,
Сизларни душмандан хавфсираш, озуқанинг етишмаслиги сабабли келган очлик, мол-дунё танқислиги ва уни топишдаги машаққатлар, офатлар ёки Аллоҳ йўлида шаҳид бўлиш туфайли жонларнинг қирилиши ҳамда ерда ўсадиган меваларнинг камлиги каби турли хил мусибатлар билан синаймиз. Эй Пайғамбар алайҳиссалом, шу мусибатларга сабр қилувчиларга хушхабар берингки, Аллоҳ бу дунёда ҳам, охиратда ҳам уларнинг ишини ўнглайди.
2:156Страница 24
ٱلَّذِينَ إِذَآ أَصَٰبَتۡهُم مُّصِيبَةٞ قَالُوٓاْ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّآ إِلَيۡهِ رَٰجِعُونَ ١٥٦
которые, когда их постигает беда, говорят: «Воистину, мы принадлежим Аллаху, и к Нему мы вернемся».
Уларга шу мусибатлардан биронтаси етса, тақдирга рози ва таслим бўлиб шундай дейдилар: "Биз Аллоҳнинг мулкимиз. Бизни Ўзи истаганича тасарруф қилаверади. Қиёмат куни Унга қайтамиз. Бизни яратган ҳам, Ўз фазлу карами ила бизга турли хил неъматларни ато этган ҳам Унинг Ўзидир. Оқибатимиз ва қайтиб борар жойимиз ҳам Унгадир".
2:157Страница 24
أُوْلَٰٓئِكَ عَلَيۡهِمۡ صَلَوَٰتٞ مِّن رَّبِّهِمۡ وَرَحۡمَةٞۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُهۡتَدُونَ ١٥٧
Они удостаиваются благословения своего Господа и милости. Они следуют прямым путем.
Бу сифатга эга бўлганларни малаи аълода (самодаги олий жамоада) Аллоҳ мақтайди, улар устига Ўзининг раҳматини ёғдиради. Ҳақ йўлга ҳидоят топганлар ана ўшалардир.
2:158Страница 24
۞ إِنَّ ٱلصَّفَا وَٱلۡمَرۡوَةَ مِن شَعَآئِرِ ٱللَّهِۖ فَمَنۡ حَجَّ ٱلۡبَيۡتَ أَوِ ٱعۡتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِ أَن يَطَّوَّفَ بِهِمَاۚ وَمَن تَطَوَّعَ خَيۡرٗا فَإِنَّ ٱللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ ١٥٨
Воистину, ас-Сафа и аль-Марва - одни из обрядовых знамений Аллаха. Кто совершает хадж к Каабе или малое паломничество, тот не совершит греха, если пройдет между ними. А если кто добровольно совершает доброе дело, то ведь Аллах - Признательный, Знающий.
Каъба яқинидаги икки машҳур Сафо ва Марва тоғлари шариатнинг зоҳирий белгиларидан. Ҳаж ва умра ибодатига борганлар улар орасида саъй (ҳаракат, яъни, юриш ёки енгил югуриш) қиладилар. Бу амал Исломдан олдин жоҳилиятда ҳам бўлгани учун саҳобалар уни қилишга иккиланганлар. Оятдаги уни қилган одамга гуноҳ йўқ, дейилиши шундан. Аллоҳ таоло бу амалнинг ҳаж ибодатларидан эканини баён қилди. Энди ким ўз ихтиёри билан ихлос қилиб, мустаҳаб (қилса савоб, қилмаса гуноҳ йўқ) амалларни қилса, Аллоҳ унинг савобини кўп қилиб беради, амалини қабул қилади ва мукофотлайди. Аллоҳ яхши амал қилганни ҳам, савобга ким лойиқлигини ҳам биладиган Зотдир.
2:159Страница 24
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكۡتُمُونَ مَآ أَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡبَيِّنَٰتِ وَٱلۡهُدَىٰ مِنۢ بَعۡدِ مَا بَيَّنَّٰهُ لِلنَّاسِ فِي ٱلۡكِتَٰبِ أُوْلَٰٓئِكَ يَلۡعَنُهُمُ ٱللَّهُ وَيَلۡعَنُهُمُ ٱللَّٰعِنُونَ ١٥٩
Воистину, тех, которые скрывают ниспосланные Нами ясные знамения и верное руководство после того, как Мы разъяснили это людям в Писании, проклянет Аллах и проклянут проклинающие,
Биз Муҳаммад алайҳиссаломнинг ҳақ пайғамбар эканига далолат қилувчи ҳужжатларни яҳуд ва насороларнинг китобларида очиқ баён қилганмиз. Энди шу ҳужжатларни яширган яҳуд, насоро ва бошқаларни Аллоҳ Ўз раҳматидан қувади. Фаришталар, пайғамбарлар ва ҳамма одамлар, Аллоҳнинг раҳматидан қувилсин, дея уларни дуойибад қиладилар.
2:160Страница 24
إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُواْ وَأَصۡلَحُواْ وَبَيَّنُواْ فَأُوْلَٰٓئِكَ أَتُوبُ عَلَيۡهِمۡ وَأَنَا ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ ١٦٠
за исключением тех, которые раскаялись, исправили содеянное и стали разъяснять истину. Я приму их покаяния, ибо Я - Принимающий покаяния, Милосердный.
Очиқ оятларни яширганидан пушаймон бўлиб, ўзларининг зоҳирий ва ботиний ишларини ислоҳ қилган, ўзлари яширган ҳақиқат ва ҳидоятни баён қилган кишилар бундан мустасно. Уларнинг Мен сари, Менга итоат қилиш сари қайтганларини қабул қиламан. Мен тавба қилувчининг тавбасини қабул қиладиган, бандаларига Раҳмли Зотман.
2:161Страница 24
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَمَاتُواْ وَهُمۡ كُفَّارٌ أُوْلَٰٓئِكَ عَلَيۡهِمۡ لَعۡنَةُ ٱللَّهِ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ وَٱلنَّاسِ أَجۡمَعِينَ ١٦١
Воистину, на тех, которые не уверовали и умерли неверующими, лежит проклятие Аллаха, ангелов и людей - всех.
Куфр келтириб, кейин тавба қилмасдан, кофир ҳолида дунёдан ўтиб кетганларга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва одамларнинг лаънати бўлгай! Аллоҳнинг лаънати Ўз раҳматидан қувиш бўлса, фаришталар ва одамларнинг лаънати Аллоҳнинг раҳматидан қувилсин, даф бўлсин, дея дуойибад қилишларидир.
2:162Страница 24
خَٰلِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنۡهُمُ ٱلۡعَذَابُ وَلَا هُمۡ يُنظَرُونَ ١٦٢
Это продлится вечно. Их мучения не будут облегчены, и они не получат отсрочки.
Бу лаънат уларга бир тамғадек ёпишиб қолади. Қиёмат кунида уларга азоб бир кун ҳам енгиллатилмайди ва ҳеч қандай муҳлат берилмайди.
2:163Страница 24
وَإِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۖ لَّآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلرَّحۡمَٰنُ ٱلرَّحِيمُ ١٦٣
Ваш Бог - Бог Единственный. Нет божества, кроме Него, Милостивого, Милосердного.
Эй одамлар, сизларнинг ҳақиқий маъбудингиз Ўз зотию сифатларида биттадир, якка-ягонадир. Ундан ўзга ҳақиқий маъбуд йўқдир. У Меҳрибон ва Раҳмлидир. Бандаларига сон-саноқсиз неъматлар ато этган Зотдир.
2:164Страница 25
إِنَّ فِي خَلۡقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱخۡتِلَٰفِ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَٱلۡفُلۡكِ ٱلَّتِي تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِمَا يَنفَعُ ٱلنَّاسَ وَمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مِن مَّآءٖ فَأَحۡيَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٖ وَتَصۡرِيفِ ٱلرِّيَٰحِ وَٱلسَّحَابِ ٱلۡمُسَخَّرِ بَيۡنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ١٦٤
Воистину, в сотворении небес и земли, в смене ночи и дня, в кораблях, которые плывут по морю с тем, что приносит пользу людям, в воде, которую Аллах ниспослал с неба и посредством которой Он оживил мертвую землю и расселил на ней всевозможных животных, в смене ветров, в облаке, подчиненном между небом и землей, заключены знамения для людей разумеющих.
Еру осмонларнинг яратилишида, улар орасидаги ажойиботларда, кеча ва кундузнинг тинимсиз алмашиниб туришида, денгизларда одамларга керакли озиқ-овқат, кийим-кечак ва бошқа нарсаларни ташиб юрадиган кемаларда, Аллоҳ осмондан ёмғир ёғдириб, ўлик ерга жон бахш этгани, яйловлару ўтлоқларнинг ҳосил бўлиши ва турли жониворларнинг пайдо бўлишида, шамолнинг ҳали у томонга, ҳали бу томонга эсишида, само билан замин орасида бўйсундириб қўйилган булутнинг сузиб юришида ақлини ишлата биладиган, ҳужжат нималигини англай оладиган одамлар учун ҳар қандай нуқсондан пок Аллоҳнинг якка-ягона эканига далолат қилувчи оят-аломатлар бор.
2:165Страница 25
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَتَّخِذُ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَندَادٗا يُحِبُّونَهُمۡ كَحُبِّ ٱللَّهِۖ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَشَدُّ حُبّٗا لِّلَّهِۗ وَلَوۡ يَرَى ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ إِذۡ يَرَوۡنَ ٱلۡعَذَابَ أَنَّ ٱلۡقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعٗا وَأَنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعَذَابِ ١٦٥
Среди людей есть такие, которые приобщают к Аллаху равных и любят их так же, как любят Аллаха. Но те, которые уверовали, любят Аллаха сильнее. Если бы беззаконники, узрев мучения, увидели, что могущество целиком принадлежит Аллаху и что Аллах причиняет тяжкие мучения.
Шунча оят-аломатларга қарамасдан, айрим одамлар Аллоҳдан бошқаларни ҳам ўзларига илоҳ қилиб оладилар. Уларни худди Аллоҳни яхши кўргандек яхши кўрадилар. Мўминлар эса Аллоҳни улар маъбудаларини яхши кўрганидан кўра кўпроқ яхши кўрадилар. Чунки мўминлар Аллоҳни хурсандлигу хафаликда яхши кўрсалар, улар маъбудаларини фақат хурсандликда яхши кўрадилар. Бирон қайғуга ботганларида эса ўша маъбудаларини қўйиб, ёлғиз Аллоҳгагина дуо-тазарру қила бошлайдилар. Улар бу қилган гуноҳлари ва ширклари туфайли охиратда ҳоллари нима кечишини билганларида эди, ҳамма қувват Аллоҳники эканини ва осийларга нисбатан Аллоҳнинг азоби жуда қаттиқ эканини билган ва ширк келтирмаган бўлардилар.
2:166Страница 25
إِذۡ تَبَرَّأَ ٱلَّذِينَ ٱتُّبِعُواْ مِنَ ٱلَّذِينَ ٱتَّبَعُواْ وَرَأَوُاْ ٱلۡعَذَابَ وَتَقَطَّعَتۡ بِهِمُ ٱلۡأَسۡبَابُ ١٦٦
Когда те, за кем следовали, отрекутся от тех, кто следовал за ними, и увидят мучения, связи между ними оборвутся.
Қиёмат даҳшатини, у куннинг нақадар оғирлигини, нажот эшиклари тақа-тақ беркилганини кўрган пешволар, раҳбарлар ўзларига эргашган тобеларидан юз ўгирадилар.
2:167Страница 25
وَقَالَ ٱلَّذِينَ ٱتَّبَعُواْ لَوۡ أَنَّ لَنَا كَرَّةٗ فَنَتَبَرَّأَ مِنۡهُمۡ كَمَا تَبَرَّءُواْ مِنَّاۗ كَذَٰلِكَ يُرِيهِمُ ٱللَّهُ أَعۡمَٰلَهُمۡ حَسَرَٰتٍ عَلَيۡهِمۡۖ وَمَا هُم بِخَٰرِجِينَ مِنَ ٱلنَّارِ ١٦٧
Те, которые следовали за другими, скажут: «Если бы у нас был еще один шанс, то мы отреклись бы от них, подобно тому, как они отреклись от нас». Таким же образом Аллах покажет им их деяния, чтобы это опечалило их. Они никогда не выйдут из Огня.
Ўшанда заиф тобелар: "Қани энди дунёга қайтсак ва пешволар биздан юз ўгирганидек, биз ҳам улардан юз ўгирсак", деб қолишади. Аллоҳ уларга охиратдаги азоб билан бирга раҳбарларга ноҳақ ишларда эргашишнинг оқибати қанчалар надомат ва қайғу бўлишини ҳам кўрсатди. Энди улар дўзахдан ҳеч қачон чиқа олмайдилар.
2:168Страница 25
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ كُلُواْ مِمَّا فِي ٱلۡأَرۡضِ حَلَٰلٗا طَيِّبٗا وَلَا تَتَّبِعُواْ خُطُوَٰتِ ٱلشَّيۡطَٰنِۚ إِنَّهُۥ لَكُمۡ عَدُوّٞ مُّبِينٌ ١٦٨
О люди! Вкушайте на земле то, что дозволено и чисто, и не следуйте по стопам дьявола. Воистину, он для вас - явный враг.
Эй инсонлар, ҳайвон бўладими, ўсимлик бўладими, дарахт бўладими, ҳалолларини ҳалол йўл билан топиб енглар. Сизларни аста-секин йўлдан оздирадиган шайтоннинг васвасаларига учманглар. У сизларга очиқ-ойдин душмандир. Адаштириш ва озор беришга ҳарис бўлиб турган душманга эргашиш ақлли одамнинг иши эмас.
2:169Страница 25
إِنَّمَا يَأۡمُرُكُم بِٱلسُّوٓءِ وَٱلۡفَحۡشَآءِ وَأَن تَقُولُواْ عَلَى ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ ١٦٩
Воистину, он велит вам творить зло и мерзость и наговаривать на Аллаха то, чего вы не знаете.
У сизларни ёмон оқибатларга олиб келадиган ишларга, катта-катта гуноҳларга етаклайди ҳамда билиб-билмай ақида ва шариат ишларига аралашиб, Аллоҳ шаънида билмаган нарсаларингизни гапиришга ундайди.
2:170Страница 26
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱتَّبِعُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُواْ بَلۡ نَتَّبِعُ مَآ أَلۡفَيۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَآۚ أَوَلَوۡ كَانَ ءَابَآؤُهُمۡ لَا يَعۡقِلُونَ شَيۡـٔٗا وَلَا يَهۡتَدُونَ ١٧٠
Когда им говорят: «Следуйте тому, что ниспослал Аллах», - они отвечают: «Нет! Мы будем следовать тому, на чем застали наших отцов». А если их отцы ничего не разумели и не следовали прямым путем?
У кофирларга, Аллоҳ нозил қилган ҳидоят ва нурга эргашинглар, дейилса, ота-боболаримизнинг эътиқодлари ва урф-одатларига эргашамиз, дейишади. Ақлини ишлата билмаган, ҳидоят ва нурни кўра олмаган, Аллоҳ рози бўладиган ҳақиқатга ҳидоят топа олмаган ўша ота-боболарига эргашадиларми?!
2:171Страница 26
وَمَثَلُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ كَمَثَلِ ٱلَّذِي يَنۡعِقُ بِمَا لَا يَسۡمَعُ إِلَّا دُعَآءٗ وَنِدَآءٗۚ صُمُّۢ بُكۡمٌ عُمۡيٞ فَهُمۡ لَا يَعۡقِلُونَ ١٧١
Неверующие подобны скотине, на которую прикрикивает пастух, тогда как она не слышит ничего, кроме зова и крика. Они глухи, немы и слепы. Они ничего не разумеют.
Кофирларнинг ўша ота-боболарига эргашиши манзараси чўпоннинг ҳайвонларига қарата қичқириши манзарасига ўхшайди. Ҳайвонлар унинг овозини эшитадилар-у, маъносини тушунмайдилар. Кофирлар ҳам ҳақни эшитмайдиган кар, ҳақни гапирмайдиган гунг ва ҳақни кўрмайдиган кўрлардир. Шунинг учун уларни ҳаққа даъват қилиш бефойда. Барибир маъносини тушуна олмайдилар.
2:172Страница 26
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُلُواْ مِن طَيِّبَٰتِ مَا رَزَقۡنَٰكُمۡ وَٱشۡكُرُواْ لِلَّهِ إِن كُنتُمۡ إِيَّاهُ تَعۡبُدُونَ ١٧٢
О те, которые уверовали! Вкушайте дозволенные блага, которыми Мы наделили вас, и будьте благодарны Аллаху, если только вы поклоняетесь Ему.
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва пайғамбарига эргашган мўминлар, Аллоҳ сизларга ҳалол қилиб берган покиза ризқлардан енглар ва бу неъматлар учун зоҳирда ҳам, ботинда ҳам Аллоҳга шукр қилинглар. Буйруғини бажариб, тақиқидан тийилиш шукр қилишнинг бир кўринишидир. Агар ҳақиқатан Аллоҳгагина ибодат қилиб, Унга ҳеч нарсани ширк келтирмаётган бўлсанглар, шукрни канда қилманглар.
2:173Страница 26
إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡمَيۡتَةَ وَٱلدَّمَ وَلَحۡمَ ٱلۡخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ بِهِۦ لِغَيۡرِ ٱللَّهِۖ فَمَنِ ٱضۡطُرَّ غَيۡرَ بَاغٖ وَلَا عَادٖ فَلَآ إِثۡمَ عَلَيۡهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٌ ١٧٣
Он запретил вам мертвечину, кровь, мясо свиньи и то, что принесено в жертву не ради Аллаха. Если же кто-либо вынужден пойти на это, не домогаясь запретного, не проявляя ослушания и не преступая пределы необходимого, то нет на нем греха. Воистину, Аллах - Прощающий, Милосердный.
Аллоҳ таоло озиқ-овқатлардан ношаръий ва Аллоҳдан бошқанинг номига атаб сўйилган ҳайвон гўштини, тўнғиз гўштини ва оққан қонни ҳаром қилди. Энди ким мажбур бўлиб қолса, зарурат бўлмаса емаслиги, зарурат бўлиб қолганда эса ҳаддини билиб ейиши шарти билан унга гуноҳ йўқ. Аллоҳ тавба қилган бандаларини кечирадиган Раҳмли Зот. Мажбур бўлганидан ҳаром луқмани еган бандасини кечириши раҳматининг бир кўринишидир.
2:174Страница 26
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكۡتُمُونَ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَيَشۡتَرُونَ بِهِۦ ثَمَنٗا قَلِيلًا أُوْلَٰٓئِكَ مَا يَأۡكُلُونَ فِي بُطُونِهِمۡ إِلَّا ٱلنَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ ٱللَّهُ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمۡ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ ١٧٤
Воистину, те, которые скрывают ниспосланное Аллахом в Писании и покупают за это малую цену, наполняют свои животы огнем. Аллах не станет говорить с ними в День воскресения и не очистит их. Им уготованы мучительные страдания.
Аллоҳ нозил қилган китобларни ва улардаги Муҳаммад алайҳиссаломнинг ҳақиқий пайғамбар эканини исботловчи ҳужжатларни яширган ва уни лавозим, обрў ва мол-давлат каби арзимас чақага сотган яҳуд ва насороларнинг қоринларидаги еганлари ўт бўлади, олов бўлади. Яъни, қоринларига ўт билан, олов билан азобланишга сабаб бўладиган нарсаларни ейдилар. Қиёмат куни Аллоҳ улар билан гаплашмайди, яъни, уларга ёқадиган тарзда гаплашмайди, балки, ҳолини абгор қиладиган тарзда гаплашади. Улар ҳақида яхши гап айтмайди, уларни оқламайди. Улар учун аламли азоб бордир.
2:175Страница 26
أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ٱشۡتَرَوُاْ ٱلضَّلَٰلَةَ بِٱلۡهُدَىٰ وَٱلۡعَذَابَ بِٱلۡمَغۡفِرَةِۚ فَمَآ أَصۡبَرَهُمۡ عَلَى ٱلنَّارِ ١٧٥
Они купили заблуждение за верное руководство и мучения - за прощение. Насколько же они готовы терпеть Огонь!
Одамларга зарур бўлган маълумотларни яширган у бадбахтлар шу қилмишлари туфайли ҳидоят эвазига залолатни, Аллоҳнинг мағфирати эвазига азобини сотиб олганлардир. Жаҳаннам ўтига мунча сабр-тоқатли эканлар-а? Ана шу сабрларига ишониб, бўлажак азобга парво қилмай юрибдилармикин?
2:176Страница 26
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ نَزَّلَ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّۗ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ ٱخۡتَلَفُواْ فِي ٱلۡكِتَٰبِ لَفِي شِقَاقِۭ بَعِيدٖ ١٧٦
Это потому, что Аллах ниспослал Писание с истиной. А те, которые спорят относительно Писания, находятся в полном разладе с истиной.
Илм ва ҳидоятни яширганлари учун жазога йўлиқишларининг сабаби шуки, Аллоҳ илоҳий китобларни ҳақ билан нозил қилди. Шунинг ўзи уларни яширмасдан етказишни тақозо қилади. Илоҳий китоблар борасида ихтилоф қилиб, бирига ишониб, бошқасига ишонмаганлар ҳақиқатнинг кўчасидан ҳам ўта олмасдан, талашиб-тортишиш ботқоғига ботиб юраверадилар.
2:177Страница 27
۞ لَّيۡسَ ٱلۡبِرَّ أَن تُوَلُّواْ وُجُوهَكُمۡ قِبَلَ ٱلۡمَشۡرِقِ وَٱلۡمَغۡرِبِ وَلَٰكِنَّ ٱلۡبِرَّ مَنۡ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ وَٱلۡكِتَٰبِ وَٱلنَّبِيِّـۧنَ وَءَاتَى ٱلۡمَالَ عَلَىٰ حُبِّهِۦ ذَوِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينَ وَٱبۡنَ ٱلسَّبِيلِ وَٱلسَّآئِلِينَ وَفِي ٱلرِّقَابِ وَأَقَامَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَى ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلۡمُوفُونَ بِعَهۡدِهِمۡ إِذَا عَٰهَدُواْۖ وَٱلصَّٰبِرِينَ فِي ٱلۡبَأۡسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ وَحِينَ ٱلۡبَأۡسِۗ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ صَدَقُواْۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُتَّقُونَ ١٧٧
Благочестие состоит не в том, чтобы вы обращали ваши лица на восток и запад. Но благочестив тот, кто уверовал в Аллаха, в Последний день, в ангелов, в Писание, в пророков, кто раздавал имущество, несмотря на свою любовь к нему, родственникам, сиротам, бедным, путникам и просящим, расходовал его на освобождение рабов, совершал намаз, выплачивал закят, соблюдал договора после их заключения, проявлял терпение в нужде, при болезни и во время сражения. Таковы те, которые правдивы. Таковы богобоязненные.
Аллоҳнинг наздида яхшилик машриқ ёки мағриб тарафга юзланишнинг ўзи эмас. Ҳақиқий яхшилик Аллоҳнинг ягоналигига, охират кунига, фаришталар, нозил қилинган китоблар ва пайғамбарларнинг ҳаммасига иймон келтирмоқ, ўз молидан яхши кўришига қарамасдан, қариндошларга, етим-есирларга, муҳтожларга, юрти ва оиласидан айрилиқдаги ғариб-ғураболарга, ночорлигидан тиланчилик қилишга мажбур бўлаётганларга, қуллар ва асирларни озод қилишга сарфлаш ҳамда намозни тўкис адо этиш, закот бериш, аҳдга вафо қилиш, камбағаллик, қийинчилик ва касалликка сабр қилиш, шиддатли жанг кетаётган пайтда қочмасликдир. Мана шундай сифатларга эга бўлганлар иймонию амалида Аллоҳга садоқат кўрсатган, Парвардигорнинг буйруқларию тақиқларига сўзсиз бўйсунадиган чин тақводорлардир.
2:178Страница 27
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡقِصَاصُ فِي ٱلۡقَتۡلَىۖ ٱلۡحُرُّ بِٱلۡحُرِّ وَٱلۡعَبۡدُ بِٱلۡعَبۡدِ وَٱلۡأُنثَىٰ بِٱلۡأُنثَىٰۚ فَمَنۡ عُفِيَ لَهُۥ مِنۡ أَخِيهِ شَيۡءٞ فَٱتِّبَاعُۢ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَأَدَآءٌ إِلَيۡهِ بِإِحۡسَٰنٖۗ ذَٰلِكَ تَخۡفِيفٞ مِّن رَّبِّكُمۡ وَرَحۡمَةٞۗ فَمَنِ ٱعۡتَدَىٰ بَعۡدَ ذَٰلِكَ فَلَهُۥ عَذَابٌ أَلِيمٞ ١٧٨
О те, которые уверовали! Вам предписано возмездие за убитых: свободный - за свободного, раб - за раба, женщина - за женщину. Если же убийца прощен своим братом, то следует поступить по справедливости и уплатить ему выкуп надлежащим образом. Таково облегчение от вашего Господа и милость. А кто преступит границы дозволенного после этого, того постигнут мучительные страдания.
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва пайғамбарига эргашган кимсалар, сизларга бировни қасддан душманлик қилиб ўлдирган одамга ўша жиноятига яраша жазо бериш, яъни, уни қатл қилиш фарз қилинди. Ҳурга ҳур, қулга қул, аёлга аёл. Агар марҳумнинг ўзи вафотидан олдин ёки унинг эгалари хун эвазига кечириб юборсалар, хунни талаб қилишда ўлик эгалари ҳам, уни тўлашда қотил ҳам яхшилик йўлини тутсинлар. Ўлик эгалари қотилга озор-азият етказмасинлар, қотил ҳам ўз навбатида хунни чўзмасдан, пайсалга солмасдан ўз вақтида тўласин. Мана шу кечириш ва хун тўлаш Парвардигорингизнинг сизларга кўрсатган марҳамати ва берган енгиллигидир. Энди ким кечириб ва хунни олиб бўлганидан кейин яна қотилга тажовуз қилса, унинг учун Аллоҳ таоло тарафидан аламли азоб бордир.
2:179Страница 27
وَلَكُمۡ فِي ٱلۡقِصَاصِ حَيَوٰةٞ يَٰٓأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ ١٧٩
Возмездие спасает вам жизнь, о обладатели разума! Быть может, вы будете богобоязненны.
Аллоҳ шариатлаштирган қасосда сизлар учун ҳаёт бор. Шу иш туфайли ноҳақ қонлар тўкилмайди, ўзаро душманлашиш барҳам топади. Буни Аллоҳнинг шариатига бўйсунадиган, Унинг буйруқларига амал қиладиган тақводор оқиллар идрок этадилар.
2:180Страница 27
كُتِبَ عَلَيۡكُمۡ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ ٱلۡمَوۡتُ إِن تَرَكَ خَيۡرًا ٱلۡوَصِيَّةُ لِلۡوَٰلِدَيۡنِ وَٱلۡأَقۡرَبِينَ بِٱلۡمَعۡرُوفِۖ حَقًّا عَلَى ٱلۡمُتَّقِينَ ١٨٠
Когда смерть приближается к кому-либо из вас, и он оставляет после себя добро, то ему предписано оставить завещание родителям и ближайшим родственникам на разумных условиях. Такова обязанность богобоязненных.
Биронтангизда ўлим аломатлари кўринса ва у кўп мол-давлат қолдираётган бўлса, шариат белгилаб қўйган миқдордан оширмасдан, яъни, ҳамма бойлигининг учдан бирини ёки ундан озроғини ота-онаси ва яқин қариндошларига васият қилсин. Шундай қилиш Аллоҳ таолодан тақво қиладиганлар бўйнидаги муқаррар ҳақдир, вазифадир. Бу ҳукм мерос оятлари нозил бўлишидан олдин жорий қилинган. Мерос оятлари нозил бўлганидан кейин эса ким қанча мерос олиши тайин бўлган.
2:181Страница 27
فَمَنۢ بَدَّلَهُۥ بَعۡدَ مَا سَمِعَهُۥ فَإِنَّمَآ إِثۡمُهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ ١٨١
Если же кто-либо изменит завещание после того, как он выслушал его, то вина ложится только на тех, кто его изменил. Воистину, Аллах - Слышащий, Знающий.
Энди ким васиятни ўзгартириб, камайтириб ё кўпайтириб юборса ёки уни умуман яширса, гуноҳ васият қилувчининг эмас, ўша ўзгартириб юборганларнинг гарданига тушади. Аллоҳ бандаларининг гап-сўзларини эшитиб, қилаётган ишларини кўриб-билиб турадиган Зотдир. Биронта ҳолат У Зотнинг назаридан четда қолмайди.
2:182Страница 28
فَمَنۡ خَافَ مِن مُّوصٖ جَنَفًا أَوۡ إِثۡمٗا فَأَصۡلَحَ بَيۡنَهُمۡ فَلَآ إِثۡمَ عَلَيۡهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ١٨٢
Если же кто-либо опасается, что завещатель поступит несправедливо или совершит грех, и установит мир между сторонами, то на нем не будет греха. Воистину, Аллах - Прощающий, Милосердный.
Ким васият қилувчининг ҳақдан тойилаётганини ёки васият борасида адолат қилмаётганини кўрса ва уни насиҳат қилиб тўғрилаб қўйса, васият устида талашиб-тортишаётганларни келиштириб, ораларини ислоҳ қилса, унга гуноҳ йўқ. Аксинча, бу иши учун ажр-савоб олади. Аллоҳ бандаларининг тавбаларини қабул қиладиган, уларга Раҳмли Зотдир.
2:183Страница 28
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ ١٨٣
О те, которые уверовали! Вам предписан пост, подобно тому, как он был предписан вашим предшественникам, - быть может, вы устрашитесь.
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва пайғамбарига тобе бўлган зотлар, сизлардан олдинги умматларга фарз қилинганидек сизларга ҳам рўза фарз қилинди. Шоядки, рўза ва бошқа яхши амаллар билан ўзларингизни Аллоҳнинг азобидан ҳимоя қилсангизлар.
2:184Страница 28
أَيَّامٗا مَّعۡدُودَٰتٖۚ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوۡ عَلَىٰ سَفَرٖ فَعِدَّةٞ مِّنۡ أَيَّامٍ أُخَرَۚ وَعَلَى ٱلَّذِينَ يُطِيقُونَهُۥ فِدۡيَةٞ طَعَامُ مِسۡكِينٖۖ فَمَن تَطَوَّعَ خَيۡرٗا فَهُوَ خَيۡرٞ لَّهُۥۚ وَأَن تَصُومُواْ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ١٨٤
Поститься следует считанное количество дней. А если кто из вас болен или находится в пути, то пусть постится столько же дней в другое время. А тем, которые способны поститься с трудом, следует в искупление накормить бедняка. А если кто добровольно совершает доброе дело, то тем лучше для него. Но вам лучше поститься, если бы вы только знали!
Сизларга рўза тутиш, йил давомида озгина кунлардагина фарздир. Ким бемор ёки мусофир бўлиб рўза тутишга қийналса, оғзини очиши ва кейинроқ бир кунига бир кун қазосини тутиб бериши мумкин. Рўза тута оладиганлар эса оғизларини очиб юборсалар, фидя беришлари лозим. Фидя бир мискиннинг бир кунлик таомидир. Кимдир кўпроқ мискинга таом берса ёки ҳам рўза тутиб ва ҳам фидя берса, ўзи учун яхши. Сизлар учун, рўзанинг фазлини биладиган бўлсангизлар, оғизларингизни очганингиздан кўра рўза тутмоғингиз ва фидя бермоғингиз яхшироқдир. Рўза борасида Аллоҳнинг дастлабки ҳукми шу эди, яъни, хоҳлаган одам рўза тутар, хоҳламаган эса рўза тутмасдан фидя берарди. Кейинроқ Аллоҳ рўзани ҳар бир балоғатга етган ва уни тутишга қодир бўлган одам учун фарз қилди.
2:185Страница 28
شَهۡرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِيٓ أُنزِلَ فِيهِ ٱلۡقُرۡءَانُ هُدٗى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَٰتٖ مِّنَ ٱلۡهُدَىٰ وَٱلۡفُرۡقَانِۚ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ ٱلشَّهۡرَ فَلۡيَصُمۡهُۖ وَمَن كَانَ مَرِيضًا أَوۡ عَلَىٰ سَفَرٖ فَعِدَّةٞ مِّنۡ أَيَّامٍ أُخَرَۗ يُرِيدُ ٱللَّهُ بِكُمُ ٱلۡيُسۡرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ ٱلۡعُسۡرَ وَلِتُكۡمِلُواْ ٱلۡعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُواْ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمۡ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ١٨٥
В месяц рамадан был ниспослан Коран - верное руководство для людей, ясные доказательства из верного руководства и различение. Тот из вас, кого застанет этот месяц, должен поститься. А если кто болен или находится в пути, то пусть постится столько же дней в другое время. Аллах желает вам облегчения и не желает вам затруднения. Он желает, чтобы вы довели до конца определенное число дней и возвеличили Аллаха за то, что Он наставил вас на прямой путь. Быть может, вы будете благодарны.
Пайғамбар алайҳиссаломга Қуръон рамазон ойининг қадр кечасида нозил бўла бошлаган. Аллоҳ уни одамларга ҳидоят қилиб нозил қилди. Унда ҳидоят ва ҳақ билан ноҳақни ажратадиган фурқондан иборат бўлган очиқ ҳужжатлар бор. Энди ким соғ-саломат рамазон ойига етиб келса ва муқим (ўз юртида) бўлса, рўзасини тутсин. Шундай қилиши вожиб, фарз. Ким рўза тутишга қийналадиган касал ё мусофир бўлса, оғзини очаверсин. Кейинроқ неча кун рўзасини қолдирган бўлса, ўшанча кун қазосини тутиб беради. Аллоҳ Ўзининг бу шариати билан сизларга оғирлик эмас, енгиллик бўлишини истайди. Рамазаон ойида тўла рўза тутинглар. Кейинги ойга ўтиб ҳайит кунида сизларни рўза тутишга муваффақ айлаган Аллоҳга такбир айтинглар. Шояд шунда ўзингларга ато этилган Ислом динидек улуғ неъмат учун Аллоҳга шукр қилсангизлар.
2:186Страница 28
وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌۖ أُجِيبُ دَعۡوَةَ ٱلدَّاعِ إِذَا دَعَانِۖ فَلۡيَسۡتَجِيبُواْ لِي وَلۡيُؤۡمِنُواْ بِي لَعَلَّهُمۡ يَرۡشُدُونَ ١٨٦
Если Мои рабы спросят тебя обо Мне, то ведь Я близок и отвечаю на зов молящегося, когда он взывает ко Мне. Пусть же они отвечают Мне и веруют в Меня, - быть может, они последуют верным путем.
Эй Муҳаммад алайҳиссалом, бандаларим Мен ҳақимда сўрасалар, айтингки, Мен уларга яқинман. Аҳволларини кўриб-билиб тураман. Дуоларини эшитаман. Бу борада улар ҳеч қандай воситачиларга ҳам, овозларини баланд кўтариб қичқиришга ҳам муҳтож эмаслар. Дуогўйнинг ихлос билан қилган дуосини ижобат қиламан. Шундай экан, Менга бўйсунсинлар, буйруқларимни бажарсинлар, иймонларида барқарор турсинлар. Дуоларини ижобат қилишимнинг энг фойдали воситаси - мана шу. Шояд шу билан улар диний ишларида ҳам, дунёвий ишларида ҳам рушду ҳидоят йўлига ўтиб олсалар.
2:187Страница 29
أُحِلَّ لَكُمۡ لَيۡلَةَ ٱلصِّيَامِ ٱلرَّفَثُ إِلَىٰ نِسَآئِكُمۡۚ هُنَّ لِبَاسٞ لَّكُمۡ وَأَنتُمۡ لِبَاسٞ لَّهُنَّۗ عَلِمَ ٱللَّهُ أَنَّكُمۡ كُنتُمۡ تَخۡتَانُونَ أَنفُسَكُمۡ فَتَابَ عَلَيۡكُمۡ وَعَفَا عَنكُمۡۖ فَٱلۡـَٰٔنَ بَٰشِرُوهُنَّ وَٱبۡتَغُواْ مَا كَتَبَ ٱللَّهُ لَكُمۡۚ وَكُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ ٱلۡخَيۡطُ ٱلۡأَبۡيَضُ مِنَ ٱلۡخَيۡطِ ٱلۡأَسۡوَدِ مِنَ ٱلۡفَجۡرِۖ ثُمَّ أَتِمُّواْ ٱلصِّيَامَ إِلَى ٱلَّيۡلِۚ وَلَا تُبَٰشِرُوهُنَّ وَأَنتُمۡ عَٰكِفُونَ فِي ٱلۡمَسَٰجِدِۗ تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَقۡرَبُوهَاۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ ءَايَٰتِهِۦ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ ١٨٧
Вам дозволено вступать в близость с вашими женами в ночь поста. Ваши жены - одеяние для вас, а вы - одеяние для них. Аллах знает, что вы предаете самих себя (ослушаетесь Аллаха и вступаете в половую близость с женами по ночам во время поста в рамадане), и поэтому Он принял ваши покаяния и простил вас. Отныне вступайте с ними в близость и стремитесь к тому, что предписал вам Аллах. Ешьте и пейте, пока вы не сможете отличить белую нитку рассвета от черной, а затем поститесь до ночи. Не вступайте с ними в близость, когда вы пребываете в мечетях. Таковы ограничения Аллаха, не приближайтесь к ним. Так Аллах разъясняет Свои знамения людям, - быть может, они устрашатся.
Дастлаб Рамазон кечаларида ярим тунда бомдоддан олдин уйғонган одамга овқатланиш ва аёлига яқинлик қилиш ҳаром бўлган. Кейин Аллоҳ бу ҳукмни насх-бекор қилди. Мана энди эй мўминлар, Рамазон кечаларида ҳам аёлингизга яқинлик қилишингиз мумкин. Зеро, гуноҳдан-зинодан сақланиш борасида бир-бирингизга муҳтожсиз ҳамда аёлларингиз сизларга, сизлар эса аёлларингизга парда-ҳимоядирсизлар. Аллоҳ сизларнинг тақиқланган ишни қилиб, ўзингизга ўзингиз хиёнат қилаётганингизни билди ва сизларни кечириб, сизларга раҳм қилиб, шу енгиллики ато этди. Мана энди улар билан қўшилишинглар ва Аллоҳ берганича зурриёт қолдиришга ҳаракат қилишинглар мумкин. То субҳи содиқ бўлиб, кун ёруғлиги тун қоронғулигидан ажраб қолгунига қадар еб-ичаверинглар. Кейин то кун ботгунига қадар рўзани бузадиган ишлардан тийилинглар. Масжидларда эътикоф ўтирган пайтингларда аёлингларга яқинлик қилманглар. Чунки бу иш эътикофни бузадиган амалдир. Бу ҳукмлар Аллоҳ ҳалол билан ҳаром орасига ўрнатиб қўйган ҳудудлардирки, уларга яқинлаша кўрманглар. Негаки, уларга яқинлашган одам ҳаром чоҳига тушиб кетиши ҳеч гап эмас! Аллоҳ инсонларга Ўзининг оятларини мана шундай очиқ-равшан тарзда баён қилади. Шояд улар тақво қилиб, Аллоҳнинг буйруқларини бажарсалар ва тақиқларидан тийилсалар.
2:188Страница 29
وَلَا تَأۡكُلُوٓاْ أَمۡوَٰلَكُم بَيۡنَكُم بِٱلۡبَٰطِلِ وَتُدۡلُواْ بِهَآ إِلَى ٱلۡحُكَّامِ لِتَأۡكُلُواْ فَرِيقٗا مِّنۡ أَمۡوَٰلِ ٱلنَّاسِ بِٱلۡإِثۡمِ وَأَنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ١٨٨
Не пожирайте незаконно между собой своего имущества и не подкупайте судей, чтобы пожирать часть имущества людей, сознательно совершая грех.
Бир-бирингларнинг молларингни ўғирлик, босқинчилик ва товламачилик каби жиноят йўли билан ўзлаштирманглар. Гуноҳлигини, ҳаромлигини била туриб, бир тоифа одамларнинг молларини тортиб олиш мақсадида қози олдида даъволашманглар. Ҳаромлигини била туриб, бир гуноҳга қадам босиш бориб турган қабоҳатдир ва унинг жазоси-азоби ҳам жуда қаттиқ бўлади.
Текст: Quranic Universal Library (Tarteel) через spa5k/tafsir_api (MIT), в зафиксированной версии. Аяты: Quran Foundation. Источники и лицензии