Аль-Мухтасар · Тафсир · на узбекском
الدخان
Ад-Духан
Дым · Мекканская · 59 аятов
Бундай ҳарфлар ҳақида "Бақара" сурасининг аввалида айтиб ўтилди.
Аллоҳ ҳақ сари бошлайдиган очиқ-равшан Қуръонга қасам ичди.
44:3Страница 496
إِنَّآ أَنزَلۡنَٰهُ فِي لَيۡلَةٖ مُّبَٰرَكَةٍۚ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ ٣
Мы ниспослали его в благословенную ночь, и Мы предостерегаем.
Албатта, Биз Қуръонни Қадр кечасида нозил қилдик. У яхшиликларга тўла кечадир. Биз шу Қуръон билан огоҳлантирувчи бўлдик.
Бу кечада ўша йилда содир бўладиган ризқ, ажал ва бошқа муҳим ишлар масаласи ҳал қилинади.
44:5Страница 496
أَمۡرٗا مِّنۡ عِندِنَآۚ إِنَّا كُنَّا مُرۡسِلِينَ ٥
по повелению от Нас. Мы посылаем пророков и Писания
Ҳар бир Ўзимиз тарафимиздан бўлган пухта ишни ажрим қиламиз. Биз пайғамбарлар юборгувчи бўлдик.
44:6Страница 496
رَحۡمَةٗ مِّن رَّبِّكَۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ ٦
по милости твоего Господа, Слышащего, Знающего,
Эй Пайғамбар, одамларга пайғамбарларни юборишимиз Ўзимиз тарафимиздан бўлган бир раҳмат, марҳаматдир. Аллоҳ бандаларининг гапларини эшитиб, қилган ишларини ва ниятларини билиб тургувчи Зотдир. Бирон нарса У Зотдан яширин қолмас.
44:7Страница 496
رَبِّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَآۖ إِن كُنتُم مُّوقِنِينَ ٧
Господа небес, земли и того, что между ними, если только вы обладаете убежденностью.
Самоларнинг Парвардигори, заминнинг Парвардигори ва улар ўртасидаги нарсаларнинг Парвардигори. Шунга аниқ ишонсангизлар, бас, пайғамбаримга ҳам ишонинглар.
44:8Страница 496
لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ يُحۡيِۦ وَيُمِيتُۖ رَبُّكُمۡ وَرَبُّ ءَابَآئِكُمُ ٱلۡأَوَّلِينَ ٨
Нет божества, кроме Него. Он оживляет и умерщвляет. Он - ваш Господь и Господь ваших праотцев.
Ундан ўзга чин маъбуд йўқ. Жон беради, жон олади. Ундан ўзга жон бергувчи ҳам, жон олгувчи ҳам йўқ. Сизларнинг Парвардигорингиз. Ўтган ота-боболарингизнинг Парвардигори.
Йўқ! Анави мушриклар бунга аниқ ишонмайдилар. Улар шак-шубҳаларга бориб, ўзларининг ноҳақликларига берилиб кетиб, ҳақиқатга бепарволик, ўйинқароқлик қиляптилар.
44:10Страница 496
فَٱرۡتَقِبۡ يَوۡمَ تَأۡتِي ٱلسَّمَآءُ بِدُخَانٖ مُّبِينٖ ١٠
Подожди же того дня, когда небо принесет ясный дым,
Эй Пайғамбар, қавмингизга азоб келадиган кунни кутинг. У само бир очиқ тутунни олиб келадиган кунда содир бўлади. Ўшанда ўз кўзлари билан кўриб, даҳшатга тушадилар.
44:11Страница 496
يَغۡشَى ٱلنَّاسَۖ هَٰذَا عَذَابٌ أَلِيمٞ ١١
который окутает людей. Это будут мучительные страдания!
Қавмингизни қамраб олади ва уларга шундай дейилади: "Сизларга келган бу азоб ўта аламли, оғриқлидир".
44:12Страница 496
رَّبَّنَا ٱكۡشِفۡ عَنَّا ٱلۡعَذَابَ إِنَّا مُؤۡمِنُونَ ١٢
Они скажут: «Господь наш! Избавь нас от страданий, ведь мы уверовали».
Ана шунда Парвардигорларига тазарру қилиб: "Парвардигоро, мана бу юборган азобингни биздан даф қил. Шунда биз Сенга ҳам, пайғамбарингга ҳам иймон келтирамиз", деб қоладилар.
44:13Страница 496
أَنَّىٰ لَهُمُ ٱلذِّكۡرَىٰ وَقَدۡ جَآءَهُمۡ رَسُولٞ مُّبِينٞ ١٣
Но как они могут помянуть такое назидание, если к ним уже приходил разъясняющий посланник.
Уларга қаёқдан ҳам ибрат олиб, Парвардигорларига муножот қилиш насиб этсин?! Ҳолбуки, уларга рисолатни аниқ-тиниқ тушунтирадиган бир пайғамбар келганди. Унинг ростгўйлиги ва тўғрлигини билгандилар.
44:14Страница 496
ثُمَّ تَوَلَّوۡاْ عَنۡهُ وَقَالُواْ مُعَلَّمٞ مَّجۡنُونٌ ١٤
Затем они отвернулись от него и сказали: «Он - обученный, одержимый».
Пайғамбарни тасдиқ этишдан бош тортдилар ва у ҳақда: "У пайғамбар эмас, у ўргатиляпти, унга кимдир ўргатиб турибди", дедилар. Яна уни мажнун ҳам дедилар.
44:15Страница 496
إِنَّا كَاشِفُواْ ٱلۡعَذَابِ قَلِيلًاۚ إِنَّكُمۡ عَآئِدُونَ ١٥
Мы избавим вас от страданий ненадолго, но ведь вы вернетесь к неверию.
Биз сизлардан азобни бироз аритган пайтимизда сизлар яна куфрга, ҳақни ноҳақ қилишга қайтгувчисизлар.
44:16Страница 496
يَوۡمَ نَبۡطِشُ ٱلۡبَطۡشَةَ ٱلۡكُبۡرَىٰٓ إِنَّا مُنتَقِمُونَ ١٦
В тот день, когда Мы схватим вас величайшей Хваткой, Мы будем мстить.
Эй Пайғамбар, Биз қавмингиз кофирларини Бадр кунида қаттиқ ушлаймиз. Ўша кун келгунига қадар кутиб туринг. Аллоҳга куфр келтирганлари ва пайғамбарини ёлғончига чиқарганлари учун Биз улардан аниқ интиқом олурмиз.
44:17Страница 496
۞ وَلَقَدۡ فَتَنَّا قَبۡلَهُمۡ قَوۡمَ فِرۡعَوۡنَ وَجَآءَهُمۡ رَسُولٞ كَرِيمٌ ١٧
До вас Мы уже испытали народ Фараона, и к ним явился благородный посланник.
Улардан олдин Фиръавн қавмини ҳам синаганмиз. Бир улуғ пайғамбар келиб, уларни Аллоҳни ягона илоҳ деб билишга, Унгагина ибодат қилишга даъват этганди. У Мусо алайҳиссалом эди.
44:18Страница 496
أَنۡ أَدُّوٓاْ إِلَيَّ عِبَادَ ٱللَّهِۖ إِنِّي لَكُمۡ رَسُولٌ أَمِينٞ ١٨
Он сказал: «Верните мне рабов Аллаха. Я являюсь посланником к вам, заслуживающим доверия.
Мусо Фиръавн ва унинг қавмига шундай деди: "Бани Исроилни менга қўйиб беринглар. Улар Аллоҳнинг бандалари. Уларни қул қилишга сизларнинг ҳақингиз йўқ. Мен сизларга Аллоҳ тарафидан юборилган ишончли пайғамбарман. Нимани етказишга буюрилган бўлсам, ҳаммасини етказаман. Камайтириб ҳам, кўпайтириб ҳам юбормайман.
44:19Страница 497
وَأَن لَّا تَعۡلُواْ عَلَى ٱللَّهِۖ إِنِّيٓ ءَاتِيكُم بِسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٖ ١٩
Не превозноситесь над Аллахом, ведь я принес вам явное доказательство.
Аллоҳга такаббурлик қилиб, У Зотга ибодат қилишдан бош тортманглар. Бандаларига зўравонлик қилманглар. Мен сизларга ёрқин ҳужжат келтирурман.
44:20Страница 497
وَإِنِّي عُذۡتُ بِرَبِّي وَرَبِّكُمۡ أَن تَرۡجُمُونِ ٢٠
Я прибег к защите моего Господа и вашего Господа, чтобы вы не побили меня камнями.
Мен ўзимнинг Парвардигоримдан ва сизларнинг Парвардигорингиздан сизлар мени тошбўрон қилиб ўлдиришингиздан паноҳ сўрайман.
44:21Страница 497
وَإِن لَّمۡ تُؤۡمِنُواْ لِي فَٱعۡتَزِلُونِ ٢١
Если же вы не верите мне, то оставьте меня».
Мен олиб келган рисолатни тасдиқ этмасангизлар, бас, мендан четланинглар, менга яқинлашманглар.
44:22Страница 497
فَدَعَا رَبَّهُۥٓ أَنَّ هَٰٓؤُلَآءِ قَوۡمٞ مُّجۡرِمُونَ ٢٢
Затем он воззвал к своему Господу: «Они являются грешными людьми».
Бас, Мусо алайҳиссалом Парвардигорига "Фиръавн ва унинг аъёнлари тез жазоланишга лойиқ бўлган жиноятчи қавмдир", деб дуо қилди.
44:23Страница 497
فَأَسۡرِ بِعِبَادِي لَيۡلًا إِنَّكُم مُّتَّبَعُونَ ٢٣
Аллах сказал: «Выступи с Моими рабами ночью. Воистину, вас будут преследовать.
Аллоҳ Мусога қавми билан кечаси йўлга чиқишни буюрди ва Фиръавн ва унинг қавми уларнинг изидан тушиши ҳақида хабар берди.
44:24Страница 497
وَٱتۡرُكِ ٱلۡبَحۡرَ رَهۡوًاۖ إِنَّهُمۡ جُندٞ مُّغۡرَقُونَ ٢٤
Оставь море в покое - их воинство будет потоплено».
Унга денгиздан ўзи ва Бани Исроил ўтиб бўлганидан кейин денгизни сокин ҳолида қолдиришни буюрди. Фиръавн ва унинг қўшини денгизга ғарқ бўлиб ўладилар.
Фиръавн ва унинг қавми ортларидан қанчадан-қанча боғлару булоқларни қолдириб келдилар.
Қанчадан-қанча экинзорлару сўлим масканларни қолдириб келдилар.
Қанчадан-қанча ўзлари вақтичоғлик қилиб юрган неъматларни қолдириб келдилар.
44:28Страница 497
كَذَٰلِكَۖ وَأَوۡرَثۡنَٰهَا قَوۡمًا ءَاخَرِينَ ٢٨
Вот так! Мы позволили унаследовать это другому народу.
Уларнинг аҳволи шундай кечди. Уларнинг боғлари, булоқлари, экинзорлари ва сўлим масканларини бошқа қавмга, яъни, Бани Исроилга мерос қилиб бердик.
44:29Страница 497
فَمَا بَكَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلسَّمَآءُ وَٱلۡأَرۡضُ وَمَا كَانُواْ مُنظَرِينَ ٢٩
Ни небо, ни земля не оплакивали их, и им не была предоставлена отсрочка.
Фиръавн ва унинг қавми ғарқ бўлганида само ҳам, замин ҳам йиғламади. Уларнинг тавба қилиб олишларига муҳлат ҳам берилмади.
44:30Страница 497
وَلَقَدۡ نَجَّيۡنَا بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ مِنَ ٱلۡعَذَابِ ٱلۡمُهِينِ ٣٠
Мы уже спасли сынов Исраила (Израиля) от унизительных страданий -
Биз Бани Исроилни хор қилгувчи азобдан қутқардик. Сал олдинроқ Фиръавн ва унинг қавми Бани Исроилнинг эркакларини ўлдириб, аёлларини тирик қолдираётган эди.
44:31Страница 497
مِن فِرۡعَوۡنَۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَالِيٗا مِّنَ ٱلۡمُسۡرِفِينَ ٣١
от Фараона. Воистину, он был надменен и был одним из преступающих границы дозволенного.
Уларни Фиръавннинг азобидан қутқардик. У Аллоҳнинг буйруғи ва динини менсимайдиган каттазанг ва тажовузкор эди.
44:32Страница 497
وَلَقَدِ ٱخۡتَرۡنَٰهُمۡ عَلَىٰ عِلۡمٍ عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ ٣٢
Мы избрали их и возвысили их над мирами на основании знания.
Биз Бани Исроилни кўп пайғамбарлар улардан чиққани учун билган ҳолимизда ўз замонасидаги оламлар ичидан танлаб олдик.
44:33Страница 497
وَءَاتَيۡنَٰهُم مِّنَ ٱلۡأٓيَٰتِ مَا فِيهِ بَلَٰٓؤٞاْ مُّبِينٌ ٣٣
Мы даровали им знамения, в которых было заключено явное испытание (или явная милость).
Уларга Мусони қўллаб-қувватлайдиган турли хил далил ва ҳужжатларни бердик. Улар орасида ширинлик ва бедана каби очиқ кўриниб турган неъматлар ҳам бор.
Ҳақни ноҳаққа чиқарадиган анави мушриклар қайта тирилишни инкор этиб шундай дейдилар:
44:35Страница 497
إِنۡ هِيَ إِلَّا مَوۡتَتُنَا ٱلۡأُولَىٰ وَمَا نَحۡنُ بِمُنشَرِينَ ٣٥
«Для нас есть только одна смерть, и мы не будем воскрешены.
Биринчи ўлганимиздан кейин ҳеч қандай ҳаёт йўқ. Шу ўлимдан кейин биз қайта тирилгувчилар эмасмиз.
44:36Страница 497
فَأۡتُواْ بِـَٔابَآئِنَآ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ٣٦
Приведите же наших отцов, если вы говорите правду».
Эй Муҳаммад, сен тобеларинг билан бирга, Аллоҳ ўликларни қайта тирилтириб, ҳисоб-китоб қилади, кейин уларга жазо ёки мукофот беради, деб даъво қиляпсизлар. Шу даъвойинглар рост бўлса, ўлиб кетган ота-боболаримизни келтиринглар-чи?!
44:37Страница 497
أَهُمۡ خَيۡرٌ أَمۡ قَوۡمُ تُبَّعٖ وَٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ أَهۡلَكۡنَٰهُمۡۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ مُجۡرِمِينَ ٣٧
Они лучше или же народ Тубба (Тобба) и их предшественники? Мы погубили их. Воистину, они были грешниками.
Эй Пайғамбар, сизни ёлғончига чиқараётган шу мушриклар қудратлироқми ёки Туббаъ қавми ва ундан олдин ўтган Од, Самуд қавмларими? Ҳаммасини ҳалок этгандик. Дарҳақиқат, улар жиноятчилар эдилар.
44:38Страница 497
وَمَا خَلَقۡنَا ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا لَٰعِبِينَ ٣٨
Мы не сотворили небеса, землю и то, что между ними, забавляясь.
Осмонлару ерни ва улар орасидаги нарсаларни шунчаки ўйнаб, беҳудага яратмадик.
44:39Страница 497
مَا خَلَقۡنَٰهُمَآ إِلَّا بِٱلۡحَقِّ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ٣٩
Мы сотворили их (небеса и землю) только ради истины, но большинство их не знает этого.
Осмонлару ерни бир етук ҳикмат сабабидан яратдик. Лекин мушрикларнинг кўплари буни билмайдилар.
44:40Страница 498
إِنَّ يَوۡمَ ٱلۡفَصۡلِ مِيقَٰتُهُمۡ أَجۡمَعِينَ ٤٠
Воистину, День различения - это срок, установленный для каждого из них.
Аллоҳ таоло бандаларни ажратадиган Қиёмат куни ҳамма халойиқ учун белгилаб қўйилган вақтдир. У вақтда Аллоҳ ҳаммаларини жамлайди.
44:41Страница 498
يَوۡمَ لَا يُغۡنِي مَوۡلًى عَن مَّوۡلٗى شَيۡـٔٗا وَلَا هُمۡ يُنصَرُونَ ٤١
Это будет день, когда близкий ничем не поможет своему близкому и когда помощь не будет оказана никому,
У кунда дўст дўстига, биродар биродарига фойда бера олмайди. Улар Аллоҳнинг азобидан қутқариб қолинмайдилар. Чунки у кунда салтанат Аллоҳнинг Қўлида бўлади. Биронта одам унга даъвогарлик қила олмайди.
44:42Страница 498
إِلَّا مَن رَّحِمَ ٱللَّهُۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ٤٢
кроме тех, над кем смилостивится Аллах. Воистину, Он - Могущественный, Милосердный.
Аллоҳ раҳм қилган одамгина бундан мустасно. Унгагина бу дунёда қилиб ўтган яхши амаллари асқотади. Аллоҳ ҳаммадан Ғолиб, Азиз ва тавба қилган бандаларига Меҳрибон Зотдир.
Алллоҳ жаҳаннамнинг қаърида ўстирган Заққум дарахти
Катта гуноҳлар қилган гуноҳкорнинг, яъни, кофирнинг таомидир. Кофир шу дарахтнинг сассиқ мевасидан ейди.
44:45Страница 498
كَٱلۡمُهۡلِ يَغۡلِي فِي ٱلۡبُطُونِ ٤٥
Подобно осадку масла (или расплавленной меди), оно будет кипеть в животах так,
Бу мева қора ёғдек баланд ҳароратда қоринларда қайнайди.
Ўта юқори ҳароратда қайнаётган сув каби.
44:47Страница 498
خُذُوهُ فَٱعۡتِلُوهُ إِلَىٰ سَوَآءِ ٱلۡجَحِيمِ ٤٧
Схватите его и волоките (или несите) до самой середины Ада.
Дўзахнинг қўриқчиларига шундай дейилади: "Уни ушлаб, қаҳру ғазаб билан дўзахнинг ўртасига олиб боринглар".
44:48Страница 498
ثُمَّ صُبُّواْ فَوۡقَ رَأۡسِهِۦ مِنۡ عَذَابِ ٱلۡحَمِيمِ ٤٨
Затем налейте ему на голову кипяток, причиняющий страдания.
Кейин боши устидан қайноқ сув қуйинглар. Бас, азоб уни тарк этмасин.
44:49Страница 498
ذُقۡ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡكَرِيمُ ٤٩
Вкушай, ведь ты - могущественный, благородный!
Унга зуғум билан шундай дейилади: "Мана бу аламли азобни татиб кўр. Сен қавминг орасида азизу мукаррам эдинг. Сенга анча-мунча одам яқинлаша олмас эди".
Сизлар Қиёмат куни мана шу азоб юз бериши ҳақида шак-шубҳага бориб юрган эдингизлар. Мана, ўз кўзларингиз билан кўрдинглар ва шубҳалар барҳам топди.
44:51Страница 498
إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٖ ٥١
Воистину, богобоязненные пребудут в безопасном месте,
Парвардигорларидан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила қўрқадиган тақводорлар ҳар қандай бало-офатлардан тинч, осойишта жойда бўладилар.
Бўстонларда, оқиб турган булоқларда.
44:53Страница 498
يَلۡبَسُونَ مِن سُندُسٖ وَإِسۡتَبۡرَقٖ مُّتَقَٰبِلِينَ ٥٣
Они будут облачены в атлас и парчу и будут восседать друг против друга.
Жаннатда шойи, ипаклардан кийим кийиб, бир-бирларига қараб ўтирадилар. Ҳеч кимга ҳеч кимнинг орқа тарафи бўлиб қолмайди.
44:54Страница 498
كَذَٰلِكَ وَزَوَّجۡنَٰهُم بِحُورٍ عِينٖ ٥٤
Вот так! Мы сочетаем их с черноокими, большеглазыми девами.
Жаннатда уларни мазкур неъматлар билан сийлаганимиздек, оҳукўз гўзал аёлларга уйлантириб ҳам қўямиз.
44:55Страница 498
يَدۡعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَٰكِهَةٍ ءَامِنِينَ ٥٥
Там они будут просить любые фрукты, будучи в безопасности.
Хотиржамлик билан хизматкорларни чақириб, истаган меваларини, ширинини ҳам, нордонини ҳам олиб келишни буюраверадилар.
44:56Страница 498
لَا يَذُوقُونَ فِيهَا ٱلۡمَوۡتَ إِلَّا ٱلۡمَوۡتَةَ ٱلۡأُولَىٰۖ وَوَقَىٰهُمۡ عَذَابَ ٱلۡجَحِيمِ ٥٦
Там они не вкусят смерти после первой смерти. Он защитил их от мучений в Аду
У ерда мангу қоладилар. Дунё ҳаётидаги биринчи ўлимдан бошқа ўлим таъмини татимайдилар. Аллоҳ уларни дўзах азобидан асрагандир.
44:57Страница 498
فَضۡلٗا مِّن رَّبِّكَۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ ٥٧
по милости от твоего Господа. Это и есть великое преуспеяние.
Бу Парврдигорингизнинг уларга кўрсатган фазлу марҳаматидир. Уларни жаннатга киритди. Дўзахдан асради. Энг буюк, мислсиз муваффақият мана шу.
44:58Страница 498
فَإِنَّمَا يَسَّرۡنَٰهُ بِلِسَانِكَ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ ٥٨
Мы облегчили его (Коран) на твоем языке, чтобы они могли помянуть назидание.
Эй Пайғамбар, Биз бу Қуръонни сизнинг тилингизда, араб тилида нозил қилиш билан улар учун енгил, осон қилиб қўйдик. Шоядки, ундан насиҳат олсалар.
Сиз ўзингизга мадад келишини ва уларнинг ҳалок бўлишларини кутинг. Улар ҳам сизнинг ҳалокатингизни кутиб тургувчилардир.
Текст: Quranic Universal Library (Tarteel) через spa5k/tafsir_api (MIT), в зафиксированной версии. Аяты: Quran Foundation. Источники и лицензии