Аль-Мухтасар · Тафсир · на узбекском
الذاريات
Аз-Зарият
Рассеивающие прах · Мекканская · 60 аятов
Аллоҳ тупроқларни тўзитадиган шамолларга қасам ичди.
Ёмғир сувларини кўтариб, ташиб юрган булутларга қасам ичди.
Денгизда қулай ва осон юрадиган кемаларга қасам ичди.
Аллоҳ буюрган ишларни тақсимлаб берадиган фаришталарга қасам ичди.
Парвардигорингиз сизларга ваъда қилаётган ҳисоб-китоб ва жазо ёки мукофот ҳақдир, шак-шубҳасиздир.
Қиёмат куни бандаларни ҳисоб-китоб қилиш албатта рўй беради. Бунга заррача шак-шубҳа йўқ.
51:7Страница 521
وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلۡحُبُكِ ٧
Клянусь небом, обладающим прекрасным обликом (или небом, обладающим мощью; или небом со звездами)!
Аллоҳ юлдузлар юрадиган йўллари бор самога қасам ичди.
Эй Макка аҳли, сизлар бир-бирига зид гап-сўзлар ичида қолгансизлар. Қуръонни ҳали сеҳр дейсизлар, ҳали шеър дейсизлар. Муҳаммадни эса ҳали сеҳргар дейсизлар, ҳали шоир дейсизлар.
51:9Страница 521
يُؤۡفَكُ عَنۡهُ مَنۡ أُفِكَ ٩
Отвращен от него (Мухаммада или Корана) тот, кто был отвращен.
Аллоҳнинг азалий илмида "кофир" деб ёзиб қўйилганлар Қуръонга ва Пайғамбар алайҳиссаломга иймон келтиришдан юз ўгириб кетаверадилар. Аллоҳ уларга тавфиқ бермаган бўлади.
Қуръон ҳақида, Пайғамбар алайҳиссалом ҳақида деганини деган ўша каззобларга лаънат бўлсин!
Улар жаҳолат гирдобига ботиб, охиратдан ғафлатда қолиб, бепарво юрган бетавфиқлардир.
51:12Страница 521
يَسۡـَٔلُونَ أَيَّانَ يَوۡمُ ٱلدِّينِ ١٢
Они спрашивают, когда же настанет День воздаяния?
"Жазо ёки мукофот куни қачон?", деб сўрайдилар. Ўзлари эса у кун учун тайёргарлик кўрмайдилар.
Аллоҳ уларнинг саволига шундай жавоб беряпти: "Жазо ёки мукофот куни улар оловда азобланадиган кунда рўй беради".
51:14Страница 521
ذُوقُواْ فِتۡنَتَكُمۡ هَٰذَا ٱلَّذِي كُنتُم بِهِۦ تَسۡتَعۡجِلُونَ ١٤
Вкусите ваше наказание, которое вы торопили.
Уларга шундай дейилади: "Азобингизни татинглар. Пайғамбар сизларни огоҳлантирганда масхара қилиб, тезроқ олиб кел ўша кунингни, дегандинглар. Мана, ўша сизлар шошилтирган кун мана шу".
51:15Страница 521
إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي جَنَّٰتٖ وَعُيُونٍ ١٥
Воистину, богобоязненные пребудут в Райских садах и среди источников,
Парвардигорларидан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилган зотлар боғу бўстонларда, оқиб турган чашмалар ёнида бўладилар.
51:16Страница 521
ءَاخِذِينَ مَآ ءَاتَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَبۡلَ ذَٰلِكَ مُحۡسِنِينَ ١٦
получая то, что даровал им их Господь. До этого они были творящими добро.
Парвардигорлари ато этган гўзал мукофотни олганлари ҳолда боғу бўстонларда юрадилар. Улар бу мукофотни олишдан олдин дунё ҳаётида ишни гўзал ва пухта қиладиган одамлар эдилар.
51:17Страница 521
كَانُواْ قَلِيلٗا مِّنَ ٱلَّيۡلِ مَا يَهۡجَعُونَ ١٧
Они спали лишь малую часть ночи,
Кечалари ибодат қилиб, бирозгина ухлардилар, холос.
Саҳарларда истиғфорлар айтардилар.
51:19Страница 521
وَفِيٓ أَمۡوَٰلِهِمۡ حَقّٞ لِّلسَّآئِلِ وَٱلۡمَحۡرُومِ ١٩
Они выделяли известную долю своего имущества для просящих и обездоленных.
Улар ўз мол-давлатларидан сўрайдиган ва сўрамайдиган қайсидир бир сабаб билан қийналиб қолган муҳтожларга ўз ихтиёрлари билан ҳақ ажратардилар.
51:20Страница 521
وَفِي ٱلۡأَرۡضِ ءَايَٰتٞ لِّلۡمُوقِنِينَ ٢٠
На земле есть знамения для людей убежденных,
Ерда ва ундаги Аллоҳ яратган тоғу тошларда, денгизу дарёларда, ҳайвоноту наботот оламида ишонувчилар учун Аллоҳнинг қудратига ва буюк яратувчи эканига далолат қиладиган белгилар бор.
51:21Страница 521
وَفِيٓ أَنفُسِكُمۡۚ أَفَلَا تُبۡصِرُونَ ٢١
а также в вас самих. Неужели вы не видите?
Эй одамлар, ўзларингизда ҳам Аллоҳнинг қудратига далолат қиладиган белгилар бор. Уларни кўриб, ибрат олмайсизларми?!
51:22Страница 521
وَفِي ٱلسَّمَآءِ رِزۡقُكُمۡ وَمَا تُوعَدُونَ ٢٢
На небе находится ваш удел и то, что вам обещано.
Самода ҳам дунёвий ва диний ризқингиз ҳамда сизларга ваъда қилинган яхши ва ёмон нарсалар бор.
51:23Страница 521
فَوَرَبِّ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ إِنَّهُۥ لَحَقّٞ مِّثۡلَ مَآ أَنَّكُمۡ تَنطِقُونَ ٢٣
Клянусь Господом неба и земли, что это является истиной, подобно тому, что вы обладаете даром речи.
Само ва замин Парвардигорига қасамки, қайта тирилиш худди сизларнинг сўзлашингиз каби ҳақдир, шак-шубҳасиздир. Яъни, сўзлаётган одамнинг сўзлаётгани қанча ҳақ бўлса, у ҳам ўшанча ҳақдир.
51:24Страница 521
هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ضَيۡفِ إِبۡرَٰهِيمَ ٱلۡمُكۡرَمِينَ ٢٤
Дошел ли до тебя рассказ о почтенных гостях Ибрахима (Авраама)?
Эй Пайғамбар, сизга Иброҳимнинг фаришта меҳмонлари ҳақидаги хабар келдими? Иброҳим алайҳиссалом уларни кўп иззат-икром қилганди.
51:25Страница 521
إِذۡ دَخَلُواْ عَلَيۡهِ فَقَالُواْ سَلَٰمٗاۖ قَالَ سَلَٰمٞ قَوۡمٞ مُّنكَرُونَ ٢٥
Вот они вошли к нему и сказали: «Мир тебе!». Он сказал: «И вам мир, люди незнакомые!».
Улар Иброҳим алайҳиссаломнинг олдига кириб: "Салом", дедилар. Иброҳим алайҳиссалом уларнинг саломига алик олиб: "Салом", деди. Ичида эса: "Булар ким бўлди экан? Нотаниш одамлар-ку", деди.
51:26Страница 521
فَرَاغَ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِۦ فَجَآءَ بِعِجۡلٖ سَمِينٖ ٢٦
Он направился к своей семье с опаской и принес жирного теленка.
Билдирмай оиласи олдига бориб, меҳмонларни одамлар деб ўйлаб, бир семиз бузоқни олиб келди.
51:27Страница 521
فَقَرَّبَهُۥٓ إِلَيۡهِمۡ قَالَ أَلَا تَأۡكُلُونَ ٢٧
Он придвинул его к ним и сказал: «Не отведаете ли?».
Бузоқни уларга яқин суриб, мулойимлик билан: "Таомдан олинглар", деди.
51:28Страница 521
فَأَوۡجَسَ مِنۡهُمۡ خِيفَةٗۖ قَالُواْ لَا تَخَفۡۖ وَبَشَّرُوهُ بِغُلَٰمٍ عَلِيمٖ ٢٨
Он испугался их в душе, и тогда они сказали: «Не бойся». Они обрадовали его вестью о знающем мальчике.
Улар таомдан емаганларидан кейин Иброҳим алайҳиссалом улардан хавфсирай бошлади. Меҳмонлар буни сезиб, уни хотиржам қилиш учун: "Қўрқма, биз Аллоҳ тарафидан юборилган элчилармиз", дедилар ва унга яқинда бир билимдон ўғил кўриши ҳақида хушхабар бердилар. Гап Исҳоқ алайҳиссаломнинг туғилиши ҳақида бораётганди.
51:29Страница 521
فَأَقۡبَلَتِ ٱمۡرَأَتُهُۥ فِي صَرَّةٖ فَصَكَّتۡ وَجۡهَهَا وَقَالَتۡ عَجُوزٌ عَقِيمٞ ٢٩
Его жена стала кричать и бить себя по лицу. Она сказала: «Старая бесплодная женщина!».
Хотини бу хушхабарни эшитгач, хурсандлигидан қичқирганча келди-да, ўзининг юзига шапатилаб, таажжуб билан: "Кампир бўлса ҳам, устига устак туғмас бўлса ҳам туғаверадими?", деди.
51:30Страница 521
قَالُواْ كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡحَكِيمُ ٱلۡعَلِيمُ ٣٠
Они сказали: «Так сказал твой Господь. Он - Мудрый, Знающий».
Фаришталар унга дедилар: "Бу гапни Парвардигоринг айтди. У айтган гап албатта бўлади. Ҳеч ким уни қайтара олмайди. У ҳар бир яратишини, тақдирини бир ҳикмат билан қиладиган, халқи учун нима яхши бўлишини биладиган Зотдир.
51:31Страница 522
۞ قَالَ فَمَا خَطۡبُكُمۡ أَيُّهَا ٱلۡمُرۡسَلُونَ ٣١
Он сказал: «Какова же ваша миссия, о посланцы?».
Иброҳим алайҳиссалом фаришталарга деди: "Нима мақсадда келдинглар?"
51:32Страница 522
قَالُوٓاْ إِنَّآ أُرۡسِلۡنَآ إِلَىٰ قَوۡمٖ مُّجۡرِمِينَ ٣٢
Они сказали: «Мы посланы к грешным людям,
Фаришталар шундай жавоб бердилар: "Аллоҳ бизни манфур гуноҳларни қилаётган жиноятчи қавмга юборди".
51:33Страница 522
لِنُرۡسِلَ عَلَيۡهِمۡ حِجَارَةٗ مِّن طِينٖ ٣٣
чтобы наслать на них каменья из глины,
Уларнинг устига лойдан бўлган сопол тошни ёғдиришимиз учун.
51:34Страница 522
مُّسَوَّمَةً عِندَ رَبِّكَ لِلۡمُسۡرِفِينَ ٣٤
помеченные у твоего Господа для тех, кто излишествовал».
Эй Иброҳим, ҳар бир тош Парвардигоринг даргоҳида белгилаб қўйилган. У куфру маъсиятларга ботиб, Аллоҳ белгилаб қўйган ҳадлардан ошган кимсалар устига ёғдирилади.
51:35Страница 522
فَأَخۡرَجۡنَا مَن كَانَ فِيهَا مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٣٥
Мы вывели оттуда всех уверовавших,
Жиноятчиларга отиладиган тошлар тегиб кетмаслиги учун Лут қавми яшайдиган қишоқдан мўминларни чиқариб юбордик.
51:36Страница 522
فَمَا وَجَدۡنَا فِيهَا غَيۡرَ بَيۡتٖ مِّنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ ٣٦
но нашли там только один дом с мусульманами.
У қишлоқда бир хонадондан бошқа мусулмонларни топмадик. У Лут алайҳиссаломнинг хонадони эди.
51:37Страница 522
وَتَرَكۡنَا فِيهَآ ءَايَةٗ لِّلَّذِينَ يَخَافُونَ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَلِيمَ ٣٧
Мы оставили там знамение для тех, которые боятся мучительных страданий.
Лут қавмининг қишлоғида бир азоб келиб кетганини англатувчи изларни белги қилиб қолдирдик. Токи аламли азобдан қўрқадиган зотлар ундан ибрат олсинлар-да, жиноятчилар қилган манфур гуноҳларни қилмасинлар.
51:38Страница 522
وَفِي مُوسَىٰٓ إِذۡ أَرۡسَلۡنَٰهُ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ بِسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٖ ٣٨
Знамение было и в рассказе о Мусе (Моисее). Вот Мы отправили его к Фараону с явным доводом.
Аламли азобдан қўрқадиганлар учун Мусо ҳақидаги қиссада ҳам ибрат бор. Ўшанда уни Фиръавнга очиқ ҳужжатлар билан юборган эдик.
51:39Страница 522
فَتَوَلَّىٰ بِرُكۡنِهِۦ وَقَالَ سَٰحِرٌ أَوۡ مَجۡنُونٞ ٣٩
Он отвернулся в сторону (или вместе со своим окружением) и сказал: «Колдун или одержимый!».
Фиръавн ўзининг куч-қудрати ва лашкарига ишониб, ҳақдан юз ўгирди. Мусо алайҳиссалом ҳақида эса: "У одамларни сеҳрлайдиган сеҳргар ёки ақлини ишлатмасдан гапираверадиган телба", деди.
51:40Страница 522
فَأَخَذۡنَٰهُ وَجُنُودَهُۥ فَنَبَذۡنَٰهُمۡ فِي ٱلۡيَمِّ وَهُوَ مُلِيمٞ ٤٠
Мы схватили его вместе с войском и бросили их в море, и он был достоин порицания.
Унинг ўзини ҳам, лашкарини ҳам тутиб, денгизга отдик. Ҳаммалари чўкиб ўлдилар. Фиръавн ҳақни ноҳаққа чиқаргани ва ўзини худо деб даъво қилгани билан маломатга лойиқдир.
51:41Страница 522
وَفِي عَادٍ إِذۡ أَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمُ ٱلرِّيحَ ٱلۡعَقِيمَ ٤١
Знамение было и в рассказе об адитах. Вот Мы наслали на них недобрый ветер.
Ҳуд қавми Од қабиласида ҳам аламли азобдан қўрқадиганлар учун ибрат бор. Ўшанда уларга ёмғири ҳам бўлмаган, дарахтни ҳам урчитмайдиган, бирон баракаси ҳам йўқ бўронни юборгандик.
51:42Страница 522
مَا تَذَرُ مِن شَيۡءٍ أَتَتۡ عَلَيۡهِ إِلَّا جَعَلَتۡهُ كَٱلرَّمِيمِ ٤٢
Он обращал в подобие праха все, на что налетал.
Қайси бир жоннинг ёки молнинг устига келса, уни вайрон этиб, чириб кетган суяклардек қилиб юборарди.
51:43Страница 522
وَفِي ثَمُودَ إِذۡ قِيلَ لَهُمۡ تَمَتَّعُواْ حَتَّىٰ حِينٖ ٤٣
Знамение было и в рассказе о самудянах. Им было сказано: «Пользуйтесь благами до определенного времени».
Солиҳ алайҳиссаломнинг қавми Самуд қабиласида ҳам аламли азобдан қўрқадиганлар учун ибрат бор. Ўшанда уларга: "Ажалларингиз етгунига қадар ҳаётинглардан фойдаланиб тураверинглар", дейилганди.
51:44Страница 522
فَعَتَوۡاْ عَنۡ أَمۡرِ رَبِّهِمۡ فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّٰعِقَةُ وَهُمۡ يَنظُرُونَ ٤٤
Они ослушались веления своего Господа, и их поразило губительное наказание, пока они наблюдали за этим.
Парвардигорларининг амрига бўйсуниш, иймон келтириш ва итоат этишдан ўзларини катта олдилар, такаббурлик қилдилар. Натижада уларни кутиб турган пайтларида азоб қичқириғи тутди. Улар азоб келишидан уч кун олдин огоҳлантирилган эдилар.
51:45Страница 522
فَمَا ٱسۡتَطَٰعُواْ مِن قِيَامٖ وَمَا كَانُواْ مُنتَصِرِينَ ٤٥
Они не смогли даже подняться, и никто не помог им.
Бошларига тушган азобни даф қила олмай қолдилар. Даф қилишга мадорлари қолмади.
51:46Страница 522
وَقَوۡمَ نُوحٖ مِّن قَبۡلُۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمٗا فَٰسِقِينَ ٤٦
Мы уничтожили народ Нуха (Ноя) еще раньше, ибо они были людьми нечестивыми.
Биз бундан олдин Нуҳ қавмини ҳам ғарқ айлаганмиз. Улар Аллоҳга итоатсизлик қилиб, жазоланишга, азобланишга лойиқ бўлиб қолгандилар.
51:47Страница 522
وَٱلسَّمَآءَ بَنَيۡنَٰهَا بِأَيۡيْدٖ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ ٤٧
Мы воздвигли небо благодаря могуществу, и Мы его расширяем (или даруем пропитание; или обладаем мощью).
Самони Ўз қудратимиз билан бино қилдик, мустаҳкамладик. Дарҳақиқат, Биз унинг атрофини кенгайтиргувчилармиз.
51:48Страница 522
وَٱلۡأَرۡضَ فَرَشۡنَٰهَا فَنِعۡمَ ٱلۡمَٰهِدُونَ ٤٨
Мы разостлали землю, и как же прекрасно Мы расстилаем!
Ерни эса яшайдиганлар учун тўшаб қўйдик. Биз нақадар яхши жой ҳозирлаб бергувчилармиз.
51:49Страница 522
وَمِن كُلِّ شَيۡءٍ خَلَقۡنَا زَوۡجَيۡنِ لَعَلَّكُمۡ تَذَكَّرُونَ ٤٩
Мы сотворили все сущее парами, - быть может, вы помяните назидание.
Ҳар бир нарсани жуфт-жуфт қилиб яратдик. Эркак ва аёл, само ва замин, қуруқлик ва денгиз каби. Шоядки, улардан ибрат олиб, Аллоҳнинг бирлиги ва қудратини ҳис этсангизлар.
51:50Страница 522
فَفِرُّوٓاْ إِلَى ٱللَّهِۖ إِنِّي لَكُم مِّنۡهُ نَذِيرٞ مُّبِينٞ ٥٠
Скажи: «Бегите же к Аллаху. Воистину, я являюсь для вас предостерегающим и разъясняющим увещевателем от Него.
Бас, Аллоҳга итоат қилиш ва гуноҳни тарк этиш билан У Зотнинг азобидан савобига қочинглар, чопинглар. Эй одамлар, албатта мен сизларни Аллоҳнинг азобидан аниқ-тиниқ қилиб огоҳлантирувчиман.
51:51Страница 522
وَلَا تَجۡعَلُواْ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَۖ إِنِّي لَكُم مِّنۡهُ نَذِيرٞ مُّبِينٞ ٥١
Не поклоняйтесь наряду с Аллахом другому божеству. Воистину, я являюсь для вас предостерегающим и разъясняющим увещевателем от Него».
Аллоҳ билан бирга бошқа худони ҳам қилиб олиб, унга ҳам ибодат қилманглар. Мен сизларни У Зотнинг азобидан аниқ-тиниқ қилиб огоҳлантирувчиман.
51:52Страница 523
كَذَٰلِكَ مَآ أَتَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِم مِّن رَّسُولٍ إِلَّا قَالُواْ سَاحِرٌ أَوۡ مَجۡنُونٌ ٥٢
Таким же образом, какой бы посланник ни приходил к их предшественникам, они обязательно говорили: «Он - колдун или одержимый!».
Макка аҳли ҳақни ноҳаққа чиқарганидек, олдинги умматларга ҳам Аллоҳ тарафидан бирон бир пайғамбар келса, уни сеҳргар ёки мажнун дедилар.
51:53Страница 523
أَتَوَاصَوۡاْ بِهِۦۚ بَلۡ هُمۡ قَوۡمٞ طَاغُونَ ٥٣
Неужели они заповедали это друг другу? О нет! Они являются людьми, преступающими границы дозволенного.
Олдинги кофирлар кейингиларига пайғамбарларни ёлғончига чиқаришни васият қилиб кетганларми?! Йўқ. Балки ҳаммалари ҳаддан ошган қавмдир.
51:54Страница 523
فَتَوَلَّ عَنۡهُمۡ فَمَآ أَنتَ بِمَلُومٖ ٥٤
Отвратись же от них, и тебя не будут порицать.
Эй Пайғамбар, анави ҳақни ноҳаққа чиқарувчилардан юз ўгираверинг. Энди сиз айбдор эмассиз, маломат қилинмайсиз. Чунки сиз рисолатни етказиб, ўз бурчингизни бажариб бўлдингиз.
51:55Страница 523
وَذَكِّرۡ فَإِنَّ ٱلذِّكۡرَىٰ تَنفَعُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٥٥
И напоминай, ибо напоминание приносит пользу верующим.
Улардан юз ўгиришингиз сизни насиҳат қилишдан, эслатишдан тўхтатиб қўймасин. Боягидек насиҳат қилаверинг, эслатаверинг. Зеро, насиҳат Аллоҳга иймон келтирганларга фойда қилади.
51:56Страница 523
وَمَا خَلَقۡتُ ٱلۡجِنَّ وَٱلۡإِنسَ إِلَّا لِيَعۡبُدُونِ ٥٦
Я сотворил джиннов и людей только для того, чтобы они поклонялись Мне.
Инсу жинни ширк келтиришлари учун эмас, ёлғиз Менгагина ибодат қилишлари учун яратдим.
51:57Страница 523
مَآ أُرِيدُ مِنۡهُم مِّن رِّزۡقٖ وَمَآ أُرِيدُ أَن يُطۡعِمُونِ ٥٧
Я не хочу от них никакого удела и не хочу, чтобы они кормили Меня.
Улардан бирон ризқ истамайман. Улар мени озуқалантиришларини ҳам хоҳламайман.
51:58Страница 523
إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلرَّزَّاقُ ذُو ٱلۡقُوَّةِ ٱلۡمَتِينُ ٥٨
Воистину, Аллах является Наделяющим уделом, Обладающим могуществом, Крепким.
Аллоҳнинг Ўзи бандаларига Раззоқдир. Ҳамма Унинг ризқига муҳтож. У куч-қувват эгаси, Қудратлидирки, ҳеч ким Ундан ғолиб бўла олмас. Ҳамма инсу жин Унинг қудратига бўйсунади.
51:59Страница 523
فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ ذَنُوبٗا مِّثۡلَ ذَنُوبِ أَصۡحَٰبِهِمۡ فَلَا يَسۡتَعۡجِلُونِ ٥٩
Воистину, тем, которые поступали несправедливо, уготована доля наказания, подобная доле их товарищей. Пусть же они не торопят Меня.
Эй Пайғамбар, сизни ёлғончига чиқариш билан ўз жонига жабр қилган золимларнинг азобдан олдинги ўтган дўстларининг насибаларича насибалари бор. Азоб келишининг тайин қилинган муддати бор. Ўша муддат келгунига қадар Мени шошилтирмасинлар.
51:60Страница 523
فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن يَوۡمِهِمُ ٱلَّذِي يُوعَدُونَ ٦٠
Горе неверующим от того дня их, который им обещан!
Аллоҳга куфр келтириб, пайғамбарини ёлғончига чиқарганларга азоб келиши ваъда қилинган Қиёмат кунида ҳалокат бўлгай!
Текст: Quranic Universal Library (Tarteel) через spa5k/tafsir_api (MIT), в зафиксированной версии. Аяты: Quran Foundation. Источники и лицензии