Al-Mukhtasar · Tafsir · in Pashto
الحج
Al-Hajj
The Pilgrimage · Medinan · 78 ayahs
22:1Page 332
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡۚ إِنَّ زَلۡزَلَةَ ٱلسَّاعَةِ شَيۡءٌ عَظِيمٞ ١
O mankind, fear your Lord. Indeed, the convulsion of the [final] Hour is a terrible thing.
ای خلکو! ووېرېږئ د خپل رب څخه په عملي کولو د هغه څه چې تاسې ته يې پرې امر کړی، او په ځان ساتلو سره د هغه څه نه چې تاسې یې ترې منعه کړي یاست، بېشکه هغه څه چې د قیامت د راتللو سره به یوځای وي د زلزلې د ځمکې او نورو سختو حالاتو څخه یقېنا ډیر لوی کار دی، لازم دي تیاری کول دې لره په هغه عمل چې الله تعالی خوشحاله کوي.
22:2Page 332
يَوۡمَ تَرَوۡنَهَا تَذۡهَلُ كُلُّ مُرۡضِعَةٍ عَمَّآ أَرۡضَعَتۡ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمۡلٍ حَمۡلَهَا وَتَرَى ٱلنَّاسَ سُكَٰرَىٰ وَمَا هُم بِسُكَٰرَىٰ وَلَٰكِنَّ عَذَابَ ٱللَّهِ شَدِيدٞ ٢
On the Day you see it every nursing mother will be distracted from that [child] she was nursing, and every pregnant woman will abort her pregnancy, and you will see the people [appearing] intoxicated while they are not intoxicated; but the punishment of Allāh is severe.
په کومه ورځ چې وبه وینئ تاسې دا زلزله غافله به شي هره یوه پۍ ورکوونکي ښځه د خپل بچي نه، او وبه غورځوي هره یوه حامله زنانه خپل حمل لره د ډېرې وېرې د وجې، او وېنې به ته خلکو لره د هغوی د عقلونو د لاسه ورکولو له کبله د نشیانو په شان د دغه ځای او حالاتو د سختې وېرې له وجې، او دوی به د شرابو د څښولو له امله نشه نه وي، بلکې عذاب د الله تعالی ډېر سخت دی، نو د الله تعالی عذاب د دوی نه عقلونه ورک کړي.
22:3Page 332
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَيَتَّبِعُ كُلَّ شَيۡطَٰنٖ مَّرِيدٖ ٣
And of the people is he who disputes about Allāh without knowledge and follows every rebellious devil.
او ځېني د خلکو نه هغه دي چې جګړه کوي د الله تعالی په قدرت کې په راژوندي کولو د مړو پرته له کوم دلېل نه چې دوی سره وي، او تابعداري کوي په خپله عقېده او وینا کې د هر یو شیطان چې سرکش وي د خپل رب د حکم نه، او د هر یو ګمراه مشر.
22:4Page 332
كُتِبَ عَلَيۡهِ أَنَّهُۥ مَن تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُۥ يُضِلُّهُۥ وَيَهۡدِيهِ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ ٤
It has been decreed for him [i.e., every devil] that whoever turns to him - he will misguide him and will lead him to the punishment of the Blaze.
مقرر کړی شوې په دې سرکښ انسي او جني شیطان باندې چې یقېنا چا چې د ده تابعداري وکړه، او د ده خبره یې ومنله نو خامخا به یې دحق له لارې څخه بې لارې کوي، او عذاب د اور ته به یې رسوي د هغه د کفر او ګناهونو په وجه.
22:5Page 332
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِن كُنتُمۡ فِي رَيۡبٖ مِّنَ ٱلۡبَعۡثِ فَإِنَّا خَلَقۡنَٰكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٖ ثُمَّ مِنۡ عَلَقَةٖ ثُمَّ مِن مُّضۡغَةٖ مُّخَلَّقَةٖ وَغَيۡرِ مُخَلَّقَةٖ لِّنُبَيِّنَ لَكُمۡۚ وَنُقِرُّ فِي ٱلۡأَرۡحَامِ مَا نَشَآءُ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى ثُمَّ نُخۡرِجُكُمۡ طِفۡلٗا ثُمَّ لِتَبۡلُغُوٓاْ أَشُدَّكُمۡۖ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّىٰ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰٓ أَرۡذَلِ ٱلۡعُمُرِ لِكَيۡلَا يَعۡلَمَ مِنۢ بَعۡدِ عِلۡمٖ شَيۡـٔٗاۚ وَتَرَى ٱلۡأَرۡضَ هَامِدَةٗ فَإِذَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهَا ٱلۡمَآءَ ٱهۡتَزَّتۡ وَرَبَتۡ وَأَنۢبَتَتۡ مِن كُلِّ زَوۡجِۭ بَهِيجٖ ٥
O people, if you should be in doubt about the Resurrection, then [consider that] indeed, We created you from dust, then from a sperm-drop, then from a clinging clot, and then from a lump of flesh, formed and unformed1 - that We may show you.2 And We settle in the wombs whom We will for a specified term, then We bring you out as a child, and then [We develop you] that you may reach your [time of] maturity. And among you is he who is taken in [early] death, and among you is he who is returned to the most decrepit [old] age so that he knows, after [once having] knowledge, nothing. And you see the earth barren, but when We send down upon it rain, it quivers and swells and grows [something] of every beautiful kind.
ای خلکو! که چېرته تاسې سره شک وي زمونږ په قدرت باندې ستاسې په بېرته راژوندي کولو باندې، نو تاسې فکر وکړئ په خپل پيدایښت کې؛ نو بېشکه مونږ ستاسې پلار آدم د خاورې نه پیداکړی و، بیا مو د هغه اولاده د هغه څاڅکي د منۍ نه پیداکړه چې سړي یې د ښځي په رحم (بچې دانې) کې اچوي، بیا دا څاڅکی د منۍ بدل شي په کلکه وېنه باندې، بیا دا کلکه وینه د غوښي په ټوټې باندې بدله شي لکه د کرپندوکي په شان، بیا د غوښې دا ټوټه بدله شي؛ یا په پوره برابر پيدایښت باندې او یا پاتي شي په رحم (بچې دانۍ) کې تر دې چې هغه ژوندی بچی راووځي، او یا بدل شي ناقص شکل ته او رحم (بچه دانه) یې وغورځوي؛ دا د دې لپاره چې بیان کړو مونږ تاسې ته زمونږ قدرت په پیداکولو ستاسې کې په پی درپی ډول، او مونږ پرېږدو په بچه دانو کې هغه چې مونږ یې وغواړو د بچو نه تر دې چې پیداشي په نېټه مقرره کې چې هغه نهه میاشتې دي، بیا مو مونږ راوباسو د خېټو د مېندو ستاسې نه واړه واړه بچي، بیا تر دې چې تاسې ورسېږئ پوره والي د قوت او عقل ته، او ځېنې ستاسې څخه هغه دي چې د دې نه مخکې مړه شي، او ځېني ستاسې نه هغه څوک دي ژوند کوي تر دې چې د زوړوالي عمر ته ورسېږي داسې چې قوت او عقل دواړه یې کمزوري شي، تر دې چې د ماشوموالي د حال نه هم ډیر بدتر شي، نه پوهېږي په هغه څه چې دی پرې مخکې پوهېده، او وینې به ته زمکې لره وچه چې هیڅ بوټي پکې نه وي، نو کله چې مونږ په دې باندې د باران اوبه راووروو نو کولاو شي ځمکه د بوټو نه، او را اوچته شي په سبب د راټوکېدلو د بوټو د هغې، او راوباسي (رازرغون کړي) د هر یو قسم د ښایسته شکل والا بوټي نه.
22:6Page 333
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّهُۥ يُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَأَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ٦
That is because Allāh is the True Reality and because He gives life to the dead and because He is over all things competent
دا کوم بیان چې مونږ تاسې ته وکړ -ستاسې د پیداېښت شروع کېدل او د هغه پۍ درپۍ احوال دي، او احوال د هغه چا چې ستاسې نه پیداکېږی- دا د دې لپاره چې تاسې یقین وکړئ چې بېشکه هغه الله تعالی چې تاسې یې پیداکړي یاست هغه حق ذات دی چې هیڅ شک پکې نشته، په خلاف د هغو بوتانو چې تاسې یې بندګي کوئ، او د دې لپاره چې تاسې ایمان او یقین ولرئ چې بېشکه الله تعالی مړي ژوندي کوي، او بېشکه هغه په هر څه باندې قدرت لرونکی دی، هیڅ شی یې نشي عاجز کولی.
22:7Page 333
وَأَنَّ ٱلسَّاعَةَ ءَاتِيَةٞ لَّا رَيۡبَ فِيهَا وَأَنَّ ٱللَّهَ يَبۡعَثُ مَن فِي ٱلۡقُبُورِ ٧
And [that they may know] that the Hour is coming - no doubt about it - and that Allāh will resurrect those in the graves.
او د دې لپاره چې تاسې ایمان او یقېن ولرئ چې بېشکه قیامت خامخا راتلونکی دی د هغه په راتګ کې هیڅ شک نشته، او بېشکه الله تعالی راژوندي کوي مړي د خپلو قبرونو نه د دې لپاره چې د هغوی په عملونو بدلې ورکړي.
22:8Page 333
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَلَا هُدٗى وَلَا كِتَٰبٖ مُّنِيرٖ ٨
And of the people is he who disputes about Allāh without knowledge or guidance or an enlightening book [from Him],
او ځېني له کافرانو څخه هغه دي چې جکړه کوي د الله تعالی دتوحېد باره کې، پرته له څه داسې پوهې نه چې دوی پرې حق ته ورسېږي، او پغیر د تابعدارۍ د یو لارښود نه چې دوی ته دا توحېد وروښايي، او نه کتاب رڼا کوونکی چې دوی ته د الله تعالی له طرفه راغلی وي نو دوی هغه ته ورسوي.
22:9Page 333
ثَانِيَ عِطۡفِهِۦ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۖ لَهُۥ فِي ٱلدُّنۡيَا خِزۡيٞۖ وَنُذِيقُهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عَذَابَ ٱلۡحَرِيقِ ٩
Twisting his neck [in arrogance] to mislead [people] from the way of Allāh. For him in the world is disgrace, and We will make him taste on the Day of Resurrection the punishment of the Burning Fire [while it is said],
اړوونکي وي خپل څټ لره د لويۍ د وجې د دې لپاره چې خلک واړوي د ایمان نه او د ننوتلو نه د الله تعالی په دین کې، نو دا چې د چا صفت وي د هغه لپاره ذلالت دی په دنیا کې د هغې سزا له وجې چې دې ته به رسېږي، او وبه څکوو مونږ دې ته په اخرت کې عذاب د اور؛ سوځوونکی.
22:10Page 333
ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتۡ يَدَاكَ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَيۡسَ بِظَلَّٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ ١٠
"That is for what your hands have put forth and because Allāh is not ever unjust to [His] servants."
او وېلی کیږي به دې ته: دا عذاب چې تا وڅکه د هغه کفر او ګناه په وجه دی چې تا کړي، او الله تعالی خپل هیڅ یو بنده ته سزا نه ورکوي مګر په ګناه سره.
22:11Page 333
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَعۡبُدُ ٱللَّهَ عَلَىٰ حَرۡفٖۖ فَإِنۡ أَصَابَهُۥ خَيۡرٌ ٱطۡمَأَنَّ بِهِۦۖ وَإِنۡ أَصَابَتۡهُ فِتۡنَةٌ ٱنقَلَبَ عَلَىٰ وَجۡهِهِۦ خَسِرَ ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةَۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡخُسۡرَانُ ٱلۡمُبِينُ ١١
And of the people is he who worships Allāh on an edge.1 If he is touched by good, he is reassured by it; but if he is struck by trial, he turns on his face [to unbelief]. He has lost [this] world and the Hereafter. That is what is the manifest loss.
او ځېني له خلکو هغه دي چې ګډوډ وي په شک باندې د الله تعالی بندګي کوي، نو که ورسېږي دوی ته څه خیر د صحت او مالدارۍ نه نو په خپل اېمان او بندګۍ پاتي شي، او که ورسېږي دوی ته څه ازمېښت په مرض او یا ولږې سره نو په خپل دین باندې بد فالي نېسي نو د هغه نه بېرته وګرځي، تاواني شوه دنیا د ده، نو نه زیاتوي ده لره کفر د دې څه نصېب او برخه د دنیا نه کوم چې دې لره په تقدير کې نه وي لېکل شوي، او اخرت یې هم تاواني کړ د هغه عذاب په وجه چې دا به ورسره مخامخ کېږي، بېشکه دا دی تاوان ښکاره.
22:12Page 333
يَدۡعُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُۥ وَمَا لَا يَنفَعُهُۥۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلضَّلَٰلُ ٱلۡبَعِيدُ ١٢
He invokes instead of Allāh that which neither harms him nor benefits him. That is what is the extreme error.
بندګي کوي پغېر د الله تعالی نه د داسې بوتانو چې که څوک یې نافرماني وکړي ضرر ورته نشي رسولی، او که تابعداري یې وکړي فاېده ورته نشي رسولی، دا رابلل او بندګي کول د داسې بوتانو چې نه چا ته ضرر رسولی شي او نه چا ته فاېده رسولی شي همدا ګمراهي ده ډېره لرې د حق نه.
22:13Page 333
يَدۡعُواْ لَمَن ضَرُّهُۥٓ أَقۡرَبُ مِن نَّفۡعِهِۦۚ لَبِئۡسَ ٱلۡمَوۡلَىٰ وَلَبِئۡسَ ٱلۡعَشِيرُ ١٣
He invokes one whose harm is closer than his benefit - how wretched the protector and how wretched the associate.
رابلي دا کافر کوم چې د بوتانو بندګي کوي هغه څوک چې واقعي ضرر د هغه ډیر نږدی دی د هغه د ورکې فاېدې نه، یقېنا ډیر بد دی هغه معبود چې ضرر یې د فاېدې نه ډیر نږدې دی، ډیر بد دی دا مددګار د هغه چا چې مدد ترې غواړي، او ډیر بد ملګری دی د هغه چا چې ملګرتیا ورسره کوي.
22:14Page 333
إِنَّ ٱللَّهَ يُدۡخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡعَلُ مَا يُرِيدُ ١٤
Indeed, Allāh will admit those who believe and do righteous deeds to gardens beneath which rivers flow. Indeed, Allāh does what He intends.
بېشکه ننباسي الله تعالی هغه کسان چې په هغه یې اېمان راوړی او نېک عملونه یې کړي جنتونو ته چې بهېږي به لاندې د ماڼېو د هغه ویالې، بېشکه الله تعالی کوي هغه څه چې غواړي؛ رحم کوي په چا چې رحم کول وغواړي د خپل رحمت نه، او سزا ورکوي چا ته چې سزا ورکول وغواړي، هیڅوک په هغه باندې زور اچوونکي نشته.
22:15Page 333
مَن كَانَ يَظُنُّ أَن لَّن يَنصُرَهُ ٱللَّهُ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِ فَلۡيَمۡدُدۡ بِسَبَبٍ إِلَى ٱلسَّمَآءِ ثُمَّ لۡيَقۡطَعۡ فَلۡيَنظُرۡ هَلۡ يُذۡهِبَنَّ كَيۡدُهُۥ مَا يَغِيظُ ١٥
Whoever should think that Allāh will not support him [i.e., Prophet Muḥammad (ﷺ)] in this world and the Hereafter - let him extend a rope to the ceiling, then cut off [his breath],1 and let him see: will his effort remove that which enrages [him]?
هر هغه څوک چې ګومان کوي چې یقېنا الله تعالی به د خپل پېغمبر محمد -صلی الله علیه وسلم- مدد ونه کړي په دنیا او اخرت کې نو بس دا دې د خپل کور چت ته یوه رسۍ اوږده کړي، بیا دې پرې ځان زندۍ (غرغره) کړي چې د د نیا د ځمکې نه ختم شي، بیا دې وګوري چې ایا دا کار بوځي د دې هغه غوصه چې په دې کې وه، نو خامخا الله تعالی د خپل پېغمبر مدد کوونکی دی، که دا عنادي حسدګر وغواړي او که ویې نه غواړي.
22:16Page 334
وَكَذَٰلِكَ أَنزَلۡنَٰهُ ءَايَٰتِۭ بَيِّنَٰتٖ وَأَنَّ ٱللَّهَ يَهۡدِي مَن يُرِيدُ ١٦
And thus have We sent it [i.e., the Qur’ān] down as verses of clear evidence and because Allāh guides whom He intends.
او لکه څرنګه چې مونږ تاسې ته ښکاره دلېلونه بیان کړل په بېرته راژوندي کولو باندې همدارنګه مونږ نازل کړی په محمد -صلی الله علیه وسلم- باندې قرآن د ښکاره دلېلونو والا، او بېشکه الله تعالی توفېق ورکوي چا لره چې وغواړي په خپلې مهربانۍ سره د هدایت او نیکۍ لارې ته.
22:17Page 334
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱلَّذِينَ هَادُواْ وَٱلصَّٰبِـِٔينَ وَٱلنَّصَٰرَىٰ وَٱلۡمَجُوسَ وَٱلَّذِينَ أَشۡرَكُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡصِلُ بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ ١٧
Indeed, those who have believed and those who were Jews and the Sabeans and the Christians and the Magians and those who associated with Allāh - Allāh will judge between them on the Day of Resurrection. Indeed Allāh is, over all things, Witness.1
بېشکه هغه کسان چې په الله تعالی یې اېمان راوړی د دې امت نه، او یهودیان او صابئېن (دا د ځېنو پېغمبرانو د تابعدارانو یو ډله ده)، او نصرانیان، او اور پرستان، او بوت پرستان، خامخا الله تعالی به فېصله وکړي د دوی ترمنځ د قیامت په ورځ نو ننباسي به مومنان جنت ته، او دا نور ټول به جهنم ته ننباسي، بېشکه الله تعالی ګواهي کوونکی (خبر دی) د خپلو بندګانو په ټولو ویناګانو او کړنو باندې، په هغه باندې د دوی څخه هیڅ شی هم پټ نشي پاتي کېدلی، او خامخا به ورله پرې بدلې ورکړي.
22:18Page 334
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يَسۡجُدُۤ لَهُۥۤ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ وَٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُ وَٱلنُّجُومُ وَٱلۡجِبَالُ وَٱلشَّجَرُ وَٱلدَّوَآبُّ وَكَثِيرٞ مِّنَ ٱلنَّاسِۖ وَكَثِيرٌ حَقَّ عَلَيۡهِ ٱلۡعَذَابُۗ وَمَن يُهِنِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّكۡرِمٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡعَلُ مَا يَشَآءُ۩ ١٨
Do you not see [i.e., know] that to Allāh prostrates whoever is in the heavens and whoever is on the earth and the sun, the moon, the stars, the mountains, the trees, the moving creatures and many of the people? But upon many the punishment has been justified.1 And he whom Allāh humiliates - for him there is no bestower of honor. Indeed, Allāh does what He wills.
آیا ته نه وېنې -ای پېغمبره- چې بېشکه الله تعالی چې دی سجده کوي هغه ته سجده د تابعدارۍ ټول هغه څوک چې په آسمانونو کې دي د ملاېکو نه، او هغه څوک چې په زمکه کې دي د انسي او جني مومنانو څخه، او لمر ورته هم سجده کوي، او سپوږمۍ ورته هم سجده کوي، او ستوري ورته په آسمانونو کې سجده کوي، او غرونه او ونې او زنده سر ورته په زمکه کې سجده کوي؛ سجده د غاړي کېښودلو، او سجده ورته کوي ډېر د خلکو نه سجده د بندګۍ او تابعدارۍ، او ډیر د خکلو نه ځان بندوي هغه ته د تابعدارۍ د سجدې نه، نو په دوی باندې لازم شوی عذاب د الله تعالی د دوی د کفر په وجه، او هر هغه څوک چې الله تعالی پرې د هغه کفر له وجې د ذلت او سپکوالي فېصله وکړي نو هیڅوک داسې نشته چې د هغه عزت وکړي، بېشکه الله تعالی کوي چې څه وغواړي، هیڅوک په هغه باندې زور اچوونکی نشته.
22:19Page 334
۞ هَٰذَانِ خَصۡمَانِ ٱخۡتَصَمُواْ فِي رَبِّهِمۡۖ فَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ قُطِّعَتۡ لَهُمۡ ثِيَابٞ مِّن نَّارٖ يُصَبُّ مِن فَوۡقِ رُءُوسِهِمُ ٱلۡحَمِيمُ ١٩
These1 are two adversaries who have disputed over their Lord. But those who disbelieved will have cut out for them garments of fire. Poured upon their heads will be scalding water
دا دوه ډلې دي جګړه کوونکي دي د خپل رب باره کې؛ کومه یوه د دې دواړو ډلو څخه په حقه ده: د اېمان والا ډله، او که د کفر والا ډله؛ نو د کفر والا باندې به اور داسې راتاو شي لکه جامې (کالي) چې په اغوستونکي باندې راتاو شوې وي، او اړول کېږي به د دوی د سرونو دپاسه اوبه سرې ایشېدلې.
22:20Page 334
يُصۡهَرُ بِهِۦ مَا فِي بُطُونِهِمۡ وَٱلۡجُلُودُ ٢٠
By which is melted that within their bellies and [their] skins.
په دې اوبو سره به ويلي شي هغه څه چې د دوی په کولمو کې به وي د ډېر ګرموالي له وجې او د دوی پوستکو ته به هم ورسېږي نو هغه به هم ويلي کړي.
او دوی لره به په اور کې د اوسپنو ګورزونه (څټکي) وي ملاېکې به ورله پرې سرونه وهي.
22:22Page 334
كُلَّمَآ أَرَادُوٓاْ أَن يَخۡرُجُواْ مِنۡهَا مِنۡ غَمٍّ أُعِيدُواْ فِيهَا وَذُوقُواْ عَذَابَ ٱلۡحَرِيقِ ٢٢
Every time they want to get out of it [i.e., Hellfire] from anguish, they will be returned to it, and [it will be said], "Taste the punishment of the Burning Fire!"
هر کله چې دوی کوشش وکړي د اور نه د وتلو د هغو سختو عذابونو د وجې چې دوی به ورسره په دې کې مخامخ کېږي بېرته به وګرځول شي دوی دې اور ته، او دوی ته به ووېل شي: وڅکئ عذاب د اور سوځونکي.
22:23Page 334
إِنَّ ٱللَّهَ يُدۡخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ يُحَلَّوۡنَ فِيهَا مِنۡ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٖ وَلُؤۡلُؤٗاۖ وَلِبَاسُهُمۡ فِيهَا حَرِيرٞ ٢٣
Indeed, Allāh will admit those who believe and do righteous deeds to gardens beneath which rivers flow. They will be adorned therein with bracelets of gold and pearl, and their garments therein will be silk.
او د ایمان والا ډله هغوی چې په الله تعالی یې اېمان راوړی او نېک عملونه یې کړي دي، داخل به کړي دوی لره الله تعالی په جنتونو کې چې بهېږي به لاندې د بنګلو او ونو د هغې ویالې، ښاېسته کوي به الله تعالی دوی په وراغوستلو سره دوی ته د سرو زرو بنګړي، او ښاېسته کوي به دوی لره په ملغلرو سره، او د دوی جامې به په دې کې د ورېښمو څخه وي.
22:24Page 335
وَهُدُوٓاْ إِلَى ٱلطَّيِّبِ مِنَ ٱلۡقَوۡلِ وَهُدُوٓاْ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡحَمِيدِ ٢٤
And they had been guided [in worldly life] to good speech, and they were guided to the path of the Praiseworthy.
او لارښوونه کړې الله دوی ته په دنیوي ژوند کې د ښایسته ویناوو لکه کلمه د شهادت: لا اله الا الله، او د الله تعالی لویي او ثنا بیانول، او ښودنه يې کړې د دوی د اسلام ستایلی شوی لارې ته.
22:25Page 335
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ ٱلَّذِي جَعَلۡنَٰهُ لِلنَّاسِ سَوَآءً ٱلۡعَٰكِفُ فِيهِ وَٱلۡبَادِۚ وَمَن يُرِدۡ فِيهِ بِإِلۡحَادِۭ بِظُلۡمٖ نُّذِقۡهُ مِنۡ عَذَابٍ أَلِيمٖ ٢٥
Indeed, those who have disbelieved and avert [people] from the way of Allāh and [from] al-Masjid al-Ḥarām, which We made for the people - equal are the resident therein and one from outside - and [also] whoever intends [a deed] therein1 of deviation [in religion] by wrongdoing - We will make him taste of a painful punishment.
بېشکه هغه کسان چې په الله تعالی یې کفر کړی، او نور خلک هم په اسلام کې د ننوتلو نه بندوي، او بندوي خلک د مسجد حرام نه، لکه مشرکانو چې د حدیبیی په کال کړی و نو زر دی چې وبه څکوو مونږ دوی ته عذاب دردناک، دغه جومات چې مونږ ګرځولې خلکو له قبله د هغوی په لمانځه کې او ځای د عبادت دی په حج او عمره کې، برابر دي په دې د مکې والا کوم چې هلته اوسېږي، او هغه څوک چې ورته راشي د بهر نه چې د مکې والا نه وي، او څوک چې اراده وکړي په دې د کوږوالي د حق نه په یو شي سره د ګناه نه قصدا نو وبه څکوو مونږ دې ته عذاب دردناک.
22:26Page 335
وَإِذۡ بَوَّأۡنَا لِإِبۡرَٰهِيمَ مَكَانَ ٱلۡبَيۡتِ أَن لَّا تُشۡرِكۡ بِي شَيۡـٔٗا وَطَهِّرۡ بَيۡتِيَ لِلطَّآئِفِينَ وَٱلۡقَآئِمِينَ وَٱلرُّكَّعِ ٱلسُّجُودِ ٢٦
And [mention, O Muḥammad], when We designated for Abraham the site of the House, [saying], "Do not associate anything with Me and purify My House for those who perform ṭawāf1 and those who stand [in prayer] and those who bow and prostrate.
او یاد کړه -ای پېغمبره- کله چې مونږ بیان کړل ابراهیم -علیه السلام- ته د بیت الله ځای او د هغه حدود وروسته د دی نه چې هغه نا معلوم وو، او مونږ وحې وکړه هغه ته چې زما سره په عبادت کې هیڅ څيز هم مه شرېکوه، بلکې یواځې زما بندګي وکړه، او پاک کړه کور زما د حسي او معنوي پلیتیانو څخه د طواف کوونکو او لمونځ کوونکو لپاره.
22:27Page 335
وَأَذِّن فِي ٱلنَّاسِ بِٱلۡحَجِّ يَأۡتُوكَ رِجَالٗا وَعَلَىٰ كُلِّ ضَامِرٖ يَأۡتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٖ ٢٧
And proclaim to the people the ḥajj [pilgrimage]; they will come to you on foot and on every lean camel; they will come from every distant pass -
او اعلان وکړه په خلکو کې راوبله دوی د ادا کولو د حج دې کور ته کوم چې مونږ تا ته د دې د جوړولو امر کړی؛ راځی به دوی تا ته پیاده او سواره په هر یو اوښ ډنګر چې ستړی شوی وي د مزل له وجې، راولي به دوی لره اوښان چې بار کړي به يې وي د هرې یوې لرې لارې نه.
22:28Page 335
لِّيَشۡهَدُواْ مَنَٰفِعَ لَهُمۡ وَيَذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ فِيٓ أَيَّامٖ مَّعۡلُومَٰتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلۡأَنۡعَٰمِۖ فَكُلُواْ مِنۡهَا وَأَطۡعِمُواْ ٱلۡبَآئِسَ ٱلۡفَقِيرَ ٢٨
That they may witness [i.e., attend] benefits for themselves and mention the name of Allāh on known [i.e., specific] days over what He has provided for them of [sacrificial] animals.1 So eat of them and feed the miserable and poor.
د دې لپاره چې دوی حاضر شي هغه څه ته چې دوی ته فاېدې ورکوي د بښنې د ګناهونو نه، او د حاصلولو د ثوابونو نه، او یووالي د ټولي د دوی نه او داسې نور، او چې یاد کړي نوم د الله تعالی په هغه څه چې دوی ئې ذبحه کوي د قربانیو نه په هغو ورځو معلومو کې چې هغه: لسم د ذې الحجې دی او درې ورځې د هغې نه وروسته؛ له وجې د شکر اېستلو نه په هغو نعمتونو چې دوی ته الله تعالی ورکړي د اوښانو او غواګانو او ګدو نه، نو تاسې خوراک وکړئ د دې قربانیانو نه، او خوراک ورکړئ د دې نه هغه چا ته چې هغه ډیر غريب وي.
22:29Page 335
ثُمَّ لۡيَقۡضُواْ تَفَثَهُمۡ وَلۡيُوفُواْ نُذُورَهُمۡ وَلۡيَطَّوَّفُواْ بِٱلۡبَيۡتِ ٱلۡعَتِيقِ ٢٩
Then let them end their untidiness and fulfill their vows and perform ṭawāf around the ancient House."
بیا دې پوره کړي هغه چې پاتي وي په دوی باندې د حج د طرېقو نه، او ځان دې حلال کړي په کلولو (ښرېلو) د سرونو خپلو او په کمولو د نوکانو د دوی، او په لرې کولو د هغو خېرو چې د احرام په وجې په دوی جمعه شوي وي، او پوره والی دې وکړي په هغه څه چې دوی په خپل ځان باندې واجب کړي د حج او عمرې او قربانیانو نه، او طواف دې وکړي طواف افاضة د بیت الله شریف نه هغه چې الله تعالی ازاد کړی د تسلط د ظالمانو نه په هغه باندې.
22:30Page 335
ذَٰلِكَۖ وَمَن يُعَظِّمۡ حُرُمَٰتِ ٱللَّهِ فَهُوَ خَيۡرٞ لَّهُۥ عِندَ رَبِّهِۦۗ وَأُحِلَّتۡ لَكُمُ ٱلۡأَنۡعَٰمُ إِلَّا مَا يُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡۖ فَٱجۡتَنِبُواْ ٱلرِّجۡسَ مِنَ ٱلۡأَوۡثَٰنِ وَٱجۡتَنِبُواْ قَوۡلَ ٱلزُّورِ ٣٠
That [has been commanded], and whoever honors the sacred ordinances of Allāh - it is best for him in the sight of his Lord. And permitted to you are the grazing livestock, except what is recited to you.1 So avoid the uncleanliness of idols and avoid false statement,
دغه حکمونه چې تاسې ته پرې امر شوی -د ځان حلالولو نه په ښرېلو (کلولو) د سر او په کمولو د نوکانو او په لرې کولو د ګندګۍ، او په وفا کولو په خپلو نذرونو او په طواف کولو سره په بیت الله شریف باندې- دا هغه څه دي چې الله تعالی په تاسې واجب کړي، نو تاسې احترام وکړئ د هغه څه چې په تاسې ئې واجب کړي، او څوک چې ځان وساتي د هغه څه نه چې الله تعالی ورته د هغه نه د ځان ساتلو امر کړي وي د احرام په وخت کې؛ د وجې د احترام کولو د هغه د الله تعالی پولو لره د دې ویرې نه چې هسې نه چې پکې واقع نه شي، او د هغه د محرماتو نه هسې نه چې هغه حلال وګڼي نو دا غوره دی ده لره په دنیا او اخرت کې په نیزد د خپل رب جل جلاله، او حلال شوي تاسې لره -ای خلکو- څاروي لکه اوښان او غواګانې او ګډې بزې، نو نه دي حرام شوي په تاسې باندې د دوی نه حام او نه بحېره او نه وصېله، او نه دي حرام د دې نه مګر هغه چې تاسې ئې بیامومئ په قرآن کريم کې د حراموالي د مرادارې او وینې بهېدونکې او نورو نه، نو ځان وساتئ د ګندګۍ نه چې هغه بوتان دي، او ځان وساتئ د هرې یوې وینا نه چې هغه باطله وي دروغ وي په الله تعالی او یا د هغه په مخلوقاتو باندې.
22:31Page 336
حُنَفَآءَ لِلَّهِ غَيۡرَ مُشۡرِكِينَ بِهِۦۚ وَمَن يُشۡرِكۡ بِٱللَّهِ فَكَأَنَّمَا خَرَّ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَتَخۡطَفُهُ ٱلطَّيۡرُ أَوۡ تَهۡوِي بِهِ ٱلرِّيحُ فِي مَكَانٖ سَحِيقٖ ٣١
Inclining [only] to Allāh, not associating [anything] with Him. And he who associates with Allāh - it is as though he had fallen from the sky and was snatched by the birds or the wind carried him down into a remote place.
ځان وساتئ له دغو ذکر شویو شیانو نه؛ واوړئ له هر دین څخه پرته له هغه دین څخه چې الله ته خوښ دی، مه کیږئ شریک جوړوونکي د هغه سره په بندګۍ کې هیچا لره، او هر هغه څوک چې شرک کوي د الله تعالی سره ګویا کې دی له اسمان څخه راغورځېدلی، نو یا خو به ئې مرغان غوښې او هډوکي وتښتوي، او یا به یې سیلۍ (باد) په لرې ځای کې وغورځوي.
22:32Page 336
ذَٰلِكَۖ وَمَن يُعَظِّمۡ شَعَٰٓئِرَ ٱللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقۡوَى ٱلۡقُلُوبِ ٣٢
That [is so]. And whoever honors the symbols [i.e., rites] of Allāh - indeed, it is from the piety of hearts.
دا هغه شیان دي چې الله تعالی پرې امر کړی د خپل توحید او هغه ته د اخلاص کولو نه، او ځان ساتل د بوتانو د بندګۍ او د دروغو د وینا نه، او څوک چې تعظیم او احترام کوي د دین د نښو -او د هغه نه قرباني او د حج طرېقې هم دي- نو بېشکه د هغه تعظیم کول دې شیانو لره د هغه خپل رب ته د زړه د اخلاص څخه دي.
22:33Page 336
لَكُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى ثُمَّ مَحِلُّهَآ إِلَى ٱلۡبَيۡتِ ٱلۡعَتِيقِ ٣٣
For you therein [i.e., the animals marked for sacrifice] are benefits for a specified term;1 then their place of sacrifice is at the ancient House.2
تاسې لره په هغو قربانیو کې چې تاسې یې په بیت الله کې حلالوئ فاېدې دي، لکه سورلۍ کول او وړۍ او د هغه نسل او شېدې، د هغې د حلالولو د نېټې پورې نږدې د هغه کور سره چې الله تعالی ازاد کړی د ظالمانو د تسلط نه په هغه باندې.
22:34Page 336
وَلِكُلِّ أُمَّةٖ جَعَلۡنَا مَنسَكٗا لِّيَذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلۡأَنۡعَٰمِۗ فَإِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَلَهُۥٓ أَسۡلِمُواْۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُخۡبِتِينَ ٣٤
And for every [religious] community We have appointed a rite [of sacrifice]1 that they may mention the name of Allāh over what He has provided for them of [sacrificial] animals. For your god is one God, so to Him submit. And, [O Muḥammad], give good tidings to the humble [before their Lord]
او هر یو پخواني امت لپاره مونږ مقرر کړی وه طرېقه خاصه د وینې د تویولو الله تعالی ته د نږدېکت لپاره؛ د دې لپاره چې یادوي به نوم د الله تعالی په هغو چې دوی ئې حلالوي د دغو قربانیانو نه په وخت د حلالولو کې؛ د وجې د شکر کولو نه الله تعالی لره په هغه نعمتونو چې دوی ته یې ورکړي د اوښانو او غواګانو او ګډو بزو څخه، نو حقدرا د بندګۍ ستاسې په رښتیا سره -ای خلکو- یو دی هیڅ شریک ورله نشته، نو خاص یواځې هغه ته غاړه کیږدئ او د هغه تابعداري وکړئ، او زیری ورکړه -ای پېغمبره- عاجزي کوونکو او اخلاص کوونکو ته په هغه څه چې دوی پرې خوشحالیږي.
22:35Page 336
ٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ ٱللَّهُ وَجِلَتۡ قُلُوبُهُمۡ وَٱلصَّٰبِرِينَ عَلَىٰ مَآ أَصَابَهُمۡ وَٱلۡمُقِيمِي ٱلصَّلَوٰةِ وَمِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ يُنفِقُونَ ٣٥
Who, when Allāh is mentioned, their hearts are fearful, and [to] the patient over what has afflicted them, and the establishers of prayer and those who spend from what We have provided them.
هغه کسان چې کله الله ياد شي، له سزا يې ويريږي؛ نو د امر له سرغړونې يې ډډه کوي او که کوم کړاو ورته رسيږي صبر کوي، بشپړ لمنځونه کوي او کوم څه چې الله په روۍورکړي د نېکۍ په لارو کې يې لګوي.
22:36Page 336
وَٱلۡبُدۡنَ جَعَلۡنَٰهَا لَكُم مِّن شَعَٰٓئِرِ ٱللَّهِ لَكُمۡ فِيهَا خَيۡرٞۖ فَٱذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَيۡهَا صَوَآفَّۖ فَإِذَا وَجَبَتۡ جُنُوبُهَا فَكُلُواْ مِنۡهَا وَأَطۡعِمُواْ ٱلۡقَانِعَ وَٱلۡمُعۡتَرَّۚ كَذَٰلِكَ سَخَّرۡنَٰهَا لَكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ٣٦
And the camels and cattle We have appointed for you as among the symbols [i.e., rites] of Allāh; for you therein is good. So mention the name of Allāh upon them when lined up [for sacrifice]; and when they are [lifeless] on their sides, then eat from them and feed the needy [who does not seek aid] and the beggar. Thus have We subjected them to you that you may be grateful.
او اوښان او غواګانې هغه چې بیت الله شرېف ته هدیه کیږي؛ مونږ ګرځولي ستاسې لپاره نښې د دین، شته دی په دې کې ستاسې لپاره فاېدې دینې او دنیوي، نو ووایاست: (بسم الله) په وخت د حلالولو د هغې کې وروسته د دې نه چې یوځای برابرې کړي پښي خپلې او دا ولاړ وي او مخې ته یوه پښه ئې تړل شوي وي د دې لپاره چې ونه تښتي، نو کله چې راوغورځيږي وروسته د هغه د حلالولو نه په خپل اړخ باندې، نو خورئ تاسې -ای هدیه کوونکو- د دې نه، او ورکړئ د دې نه هغه فقیر ته چې د سوال کولو نه ځان ساتي، او هغه فقیر ته چې سوال کوي، نو لکه څرنګه چې مونږ دا تاسې ته تابع کړي د دې لپاره چې تاسې پرې بارونه ویسئ او تاسې پرې سواره شئ؛ همداسې مونږ دا تاسې ته تابع کړي نو هغه ځای ته ځي چې تاسې ئې هلته حلالولوئ؛ د وجې د نږدېکت نه الله تعالی ته د دې لپاره چې تاسې شکر وباسئ په دې نعمت د الله تعالی چې تاسې ته ئې دا تابع کړي.
22:37Page 336
لَن يَنَالَ ٱللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَآؤُهَا وَلَٰكِن يَنَالُهُ ٱلتَّقۡوَىٰ مِنكُمۡۚ كَذَٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمۡ لِتُكَبِّرُواْ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمۡۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ٣٧
Their meat will not reach Allāh, nor will their blood, but what reaches Him is piety from you. Thus have We subjected them to you that you may glorify Allāh for that [to] which He has guided you; and give good tidings to the doers of good.
هیچېري نه رسېږي الله تعالی ته غوښې د هغو قربانیانو چې تاسې یې قرباني کوئ او نه وینې د هغې، او نه دا هغه ته پورته کېږي، لیکن پورته کېږي هغه ته اخلاص او تقوی ستاسې په دې کې؛ داسې چې تاسې خالص کړئ خپل عملونه په وخت د قربانۍ کولو ستاسې کې هغه ته، همداسې الله تعالی دا تاسې ته تابع کړي د دې لپاره چې تاسې د الله تعالی لویي بیان کړئ او شکر وباسئ هغه ته په دې وجه چې تاسې ته یې د حق توفیق درکړی، او زیری ورکړه -ای پېغمبره- نېکي کوونکو ته د خپل رب په بندګۍ کې او د هغو په کردار او تعامل کې د الله تعالی د بندګانو سره، په هغه څه چې هغوی پرې خوشحالېږي.
22:38Page 336
۞ إِنَّ ٱللَّهَ يُدَٰفِعُ عَنِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٖ كَفُورٍ ٣٨
Indeed, Allāh defends those who have believed. Indeed, Allāh does not like everyone treacherous and ungrateful.
بېشکه الله تعالی له هغو کسانو څخه چې په هغه یې ایمان راوړی دفع کوي ورڅخه شر د هغوی د دښمنانو اړوي، بېشکه الله تعالی نه خوښوي هر خیانتګر په خپل امانت کې، ناشکري کوونکی د الله تعالی نعمتونو لره، نو د الله تعالی شکر نه وباسي په هغو باندې، بلکې بد یې ګڼي.
22:39Page 337
أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَٰتَلُونَ بِأَنَّهُمۡ ظُلِمُواْۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ نَصۡرِهِمۡ لَقَدِيرٌ ٣٩
Permission [to fight] has been given to those who are being fought,1 because they were wronged. And indeed, Allāh is competent to give them victory.
اجازه ورکړې الله تعالی مومنانو ته -هغوی چې مشرکین ورسره جنګ کوي- د جنګ کولو؛ د وجې د هغه ظلم نه چې دوی ته د دوی د دښمنانو له خوا رسېدلی، او بېشکه الله تعالی د مومنانو په غالب کولو د هغوی په دښمن باندې پغېر د جنګه خامخا قدرت لرونکی دی، لېکن د هغه حکمت دا تقاضا کوي چې په مؤمنانو باندې ازمېښت وکړي د کافرانو سره په جنګ کولو.
22:40Page 337
ٱلَّذِينَ أُخۡرِجُواْ مِن دِيَٰرِهِم بِغَيۡرِ حَقٍّ إِلَّآ أَن يَقُولُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُۗ وَلَوۡلَا دَفۡعُ ٱللَّهِ ٱلنَّاسَ بَعۡضَهُم بِبَعۡضٖ لَّهُدِّمَتۡ صَوَٰمِعُ وَبِيَعٞ وَصَلَوَٰتٞ وَمَسَٰجِدُ يُذۡكَرُ فِيهَا ٱسۡمُ ٱللَّهِ كَثِيرٗاۗ وَلَيَنصُرَنَّ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ ٤٠
[They are] those who have been evicted from their homes without right - only because they say, "Our Lord is Allāh." And were it not that Allāh checks the people, some by means of others, there would have been demolished monasteries, churches, synagogues, and mosques in which the name of Allāh is much mentioned [i.e., praised]. And Allāh will surely support those who support Him [i.e., His cause]. Indeed, Allāh is Powerful and Exalted in Might.
هغه کسان چې کافرانو د خپلو کورونو څخه په ظلم باندې وېستلي، چې د هغوی هیڅ جرم نه و مګر دا چې هغوی ویلي وو: رب زمونږ الله تعالی دی، نشته دی مونږ لره پغیر له هغه نه بل رب، او که چېرې نه وی هغه چې روا کړي الله تعالی پېغمبرانو او مومنانو ته د هغوی د دښمنانو سره د جنګ نه نو خامخا هغوی به تیری کړی وی په عبادت خانو باندې، نو ورانې کړی به یې وی د راهبانو ګیرجې، او د نصرانیانو کلېساګانې، او د یهودیانو عبادتخانې، او د مسلمانانو جوماتونه کوم چې د لمانځه لپاره جوړ شوي دي، په دې کې مسلمانان الله تعالی ډیر یادوي، او خامخا مرسته به کوي الله تعالی د هغه چا سره چې د هغه د دین او د پېغمبر مرسته او مدد کوي، بېشکه الله تعالی خامخا قوي او قدرت لرونکی دی په مرستې د هغه چا چې د هغه د دین مرسته کوي، زورور دی هیڅوک پرې نشي غالب کېدلی.
22:41Page 337
ٱلَّذِينَ إِن مَّكَّنَّٰهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ أَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُاْ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَمَرُواْ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَنَهَوۡاْ عَنِ ٱلۡمُنكَرِۗ وَلِلَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلۡأُمُورِ ٤١
[And they are] those who, if We give them authority in the land, establish prayer and give zakāh and enjoin what is right and forbid what is wrong. And to Allāh belongs the outcome of [all] matters.
دا کسان چې د مرستې وعده ورسره شوې ده دوی داسې خلک دي چې که چېرته مونږ دوی ته په زمکه کې قدرت ورکړ داسې چې دوی په خپلو دښمنانو بریالي کړو نو دوی به لمونځ په پابندۍ سره ادا کړي، او د خپلو مالونو زکاتونه به ورکړي، او په هغه څه به امر کوي چې کوم باندې یې شرعې امر کړی، او د هغه څه نه به خلک منع کوي د کوم نه چې شریعت منع فرمایلې، او خاص یواځې الله تعالی ته ورګرځېدل د ټولو کارونو دي لپاره د ورکولو د ثواب او د سزا.
22:42Page 337
وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدۡ كَذَّبَتۡ قَبۡلَهُمۡ قَوۡمُ نُوحٖ وَعَادٞ وَثَمُودُ ٤٢
And if they deny you, [O Muḥammad] - so, before them, did the people of Noah and ʿAad and Thamūd deny [their prophets],
او که چېرته تا ته نسبت د دروغو کوي -ای پېغمبره- قوم ستا، نو ته صبر کوه! نو پس ته نه یې اول د هغو پېغمبرانو نه چې قوم یې ورته نسبت د دروغ کړی، نو بېشکه نسبت د دروغو کړی و مخکې ستا د قوم نه قوم د نوح -علیه السلام- د نوح -علیه السلام-، او نسبت د دروغو کړی وو عادیانو د هود -علیه السلام- او ثمودیانو د صالح -علیه السلام-.
او نسبت د دروغو کړی و قوم د ابراهیم -علیه السلام- د ابراهیم -علیه السلام-، او قوم د لوط -علیه السلام- د لوط -علیه السلام- تکذېب کړی و.
22:44Page 337
وَأَصۡحَٰبُ مَدۡيَنَۖ وَكُذِّبَ مُوسَىٰۖ فَأَمۡلَيۡتُ لِلۡكَٰفِرِينَ ثُمَّ أَخَذۡتُهُمۡۖ فَكَيۡفَ كَانَ نَكِيرِ ٤٤
And the inhabitants of Madyan. And Moses was denied, so I prolonged enjoyment for the disbelievers; then I seized them, and how [terrible] was My reproach.
او نسبت د دروغو کړی و د مدین والاو د شعیب -علیه السلام-، او فرعون او قوم یې د موسی -علیه السلام- تکذېب کړی و، نو ما د هغوی د قومونو نه عذاب وروسته کړی و هغوی ته د مهلت ورکولو لپاره، بیا مې هغوی راونېول په عذاب سره، نو ته وګوره څرنګه و انکار زما په دوی باندې، نو بېشکه دوی مې هلاک کړل د دوی د کفر په وجه.
22:45Page 337
فَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ أَهۡلَكۡنَٰهَا وَهِيَ ظَالِمَةٞ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا وَبِئۡرٖ مُّعَطَّلَةٖ وَقَصۡرٖ مَّشِيدٍ ٤٥
And how many a city did We destroy while it was committing wrong - so it is [now] fallen into ruin1 - and [how many] an abandoned well and [how many] a lofty palace.2
پس څومره ډیر دی هغه کلي چې مونږ هلاک کړي -او حال دا چې دوی ظالمان وو د دوی د کفر کولو په وجه- په عذاب د بیخ کندنې سره، نو کورونه د دوی وران شوي خالي دي د اوسېدونکو نه، او څومره ډیر دي کوهیان خالي د ورتلونکو نه د هغوی د هلاکت د وجې، او څومره ډیرې اوچتې اوچتې ماڼۍ دي چې ښاېسته شوي دي خو لېکن بچ یې نه کړل خپل اوسېدونکي د عذاب نه.
22:46Page 337
أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَتَكُونَ لَهُمۡ قُلُوبٞ يَعۡقِلُونَ بِهَآ أَوۡ ءَاذَانٞ يَسۡمَعُونَ بِهَاۖ فَإِنَّهَا لَا تَعۡمَى ٱلۡأَبۡصَٰرُ وَلَٰكِن تَعۡمَى ٱلۡقُلُوبُ ٱلَّتِي فِي ٱلصُّدُورِ ٤٦
So have they not traveled through the earth and have hearts by which to reason and ears by which to hear? For indeed, it is not eyes that are blinded, but blinded are the hearts which are within the breasts.
آیا نه ګوري دا د دروغو نسبت کوونکي هغه څه لره چې پېغمبر -صلی الله علیه وسلم- پرې راتګ کړی په ځمکه کې؛ د دې لپاره چې ووېنې نښې د هلاکت د دغو هلاک شویو کلېو، بیا فکر وکړي په خپلو عقلونو د دې لپاره چې عبرت واخلي، او واوري کیسې د دوی پداسې اروېدلو چې پند ترې واخلي، نو پس حقېقې ړوندوالی د سترګو ړوندوالی نه دی، بلکې حقېقي ړوندوالی کوم چې هلاکوونکی او تباه کوونکی دی هغه ړوند والی د پوهې دی، داسې چې دغه کس لره څه اعتبار نه وي او نه څه پند او نصېحت اخلي.
22:47Page 338
وَيَسۡتَعۡجِلُونَكَ بِٱلۡعَذَابِ وَلَن يُخۡلِفَ ٱللَّهُ وَعۡدَهُۥۚ وَإِنَّ يَوۡمًا عِندَ رَبِّكَ كَأَلۡفِ سَنَةٖ مِّمَّا تَعُدُّونَ ٤٧
And they urge you to hasten the punishment. But Allāh will never fail in His promise. And indeed, a day with your Lord is like a thousand years of those which you count.
او کله چې ستا قوم په دنیا کې په بیړني او په اخرت کې په وروستني عذاب سره وویرول شول، نو دوی ستا څخه په تلوار سره د عذاب غوښتنه کوي او هیچېرې الله تعالی د دوی سره خلاف نه کوي د هغې وعدې چې د دوی سره ئې کړی ده، او په تلوار سره عذاب د دوی هغه و چې کوم په دوی باندې د بدر په ورځ راغلی و، او بېشکه یوه ورځ د عذاب په اخرت کې پشان د زرو ورځو ده د هغو نه چې تاسې یې شمېرئ د کلونو د دنیا نه د هغه عذاب په وجه چې په هغې ورځ کې دی.
22:48Page 338
وَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ أَمۡلَيۡتُ لَهَا وَهِيَ ظَالِمَةٞ ثُمَّ أَخَذۡتُهَا وَإِلَيَّ ٱلۡمَصِيرُ ٤٨
And for how many a city did I prolong enjoyment while it was committing wrong. Then I seized it, and to Me is the [final] destination.
او څومره ډیر دي د کلو نه چې ما ورته مهلت ورکړی و په عذاب سره او حال دا چې دوی ظالمان وو په سبب د کفر د دوی، او ما دوی ته په تلوار سره عذاب نه دی ورکړی د مهلت د وجې نه دوی ته، بیا مې راونېول دوی په عذاب د بېخ کندۍ سره، او خاص یواځې ما ته راګرځېدل د دوی دي په ورځ د قیامت، نو زه به بدله ورکوم دوی ته په سبب د کفر کولو د دوی په همیشني عذاب سره.
22:49Page 338
قُلۡ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّمَآ أَنَا۠ لَكُمۡ نَذِيرٞ مُّبِينٞ ٤٩
Say, "O people, I am only to you a clear warner."
ووايه: اې خلکو زه يوازې تاسو لره وېروونکی يم، هغه څه درته رسوم چې پرې لېږل شوی يم، په خپله وېرونه کې څرګند يم.
22:50Page 338
فَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَرِزۡقٞ كَرِيمٞ ٥٠
And those who have believed and done righteous deeds - for them is forgiveness and noble provision.
پس هغه کسان چې په الله تعالی یې اېمان راوړی او عملونه یې کړي نېک عملونه؛ شته دوی لره بښنه د ګناهونو د خپل رب له طرفه، او دوی لره په جنت کې ښاېسته روزي ده چې هیڅکله به نه بندېږي.
22:51Page 338
وَٱلَّذِينَ سَعَوۡاْ فِيٓ ءَايَٰتِنَا مُعَٰجِزِينَ أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَحِيمِ ٥١
But the ones who strove against Our verses, [seeking] to cause failure1 - those are the companions of Hellfire.
او هغه کسان چې کوشش کوي په دروغجن ګنلو کې زمونږ آیتونو لره دوی دا ګومان کوي چې ګویا کې دوی به الله تعالی عاجز کړي او د هغه نه به خلاص شي نو عذاب به ور نه کړي، دوی خاوندان د اور دي داسې به په اور کې وي لکه څرنګه چې ملګری د ملګري سره یوځای وي.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences