Аль-Бакара 2:45–90

داوای یارمەتی وکۆمەکی لەخوای گەورە بکەن لەھەموو کاروبارێکی دونیایی ودینیتاندا بەوەی ئارام بگرن لەسەر ناڕەحەتیەکان ونوێژەکانتان ئەنجام بدەن، کە لە خوای گەورەتان نزیک دەکاتەوە وپەیوەستان دەکات پێوەی، لەبەرامبەریشدا خوای گەورە یارمەتیتان دەدات ودەتانپارێزێت وئەوەی زەرەر وزیانیشە لەسەرتان لادەبات، بێگومان نوێژکردن قورس وگرانە لەسەر کەسانێک نەبێت کە گەردنکەچی فەرمانەکانی خوای گەورەن.

چونکە ئەوان دڵنیان لەوەی کە دەگەن بە پەروەردگاریان لە ڕۆژی دواییدا، وە دیسان دڵنیان لەوەی دەگەڕێنەوە بۆلای خوای گەورە تاوەکو پاداشت وسزای کاروکردەوەکانیان بداتەوە.

ئەی نەوهکانی یەعقوب پێغەمبەر باسی ئەو ناز ونیعمەتە دینی ودونیاییه بکەن کە پێم بەخشین -وشوكری بكهن-، وە باسی ئەوەش بکەن کە من فەزڵی ئێوەم دا بەسەر خەڵکانی سەردەمی خۆتان بەوەی پێغەمبەرایەتی وپلە وپایە ودەسەڵات وموڵکم پێبەخشین.

وە خۆتان بپارێزن لە سزاکانی ڕۆژی دوایی، بەوەی فەرمانەکانی خوای گەورە جێ بەجێ بکەن ودوور بکەونەوە لە قەدەغە کراوەکانی، ئەو ڕۆژەی کە ھیچ کەسێک ناتوانێت ھیچ شتێک بکات بۆ کەسێکی تر وسودێکی پێ بگەیەنێت، وە ھیچ تکا وڕەجایەک لەھیچ کەسێک قبوڵ ناکرێت بۆ ئەوەی سوودێکی پێ بگهیەنێت یان زیانێکی لێ دوور بخاتەوە، مەگەر بە مۆڵەتی خوای گەورە نەبێت، وە ھیچ بریتیەکیش لەھیچ کەسێک وەرناگیرێت ئەگەر پڕ بە زەوی زێڕیش بێت، وە لەو ڕۆژەدا ھیچ سەرخەر ویارمەتیدەرێکیان بۆ نیە، جا ئەگەر تکاکار وبریتی دان سوودی نەبێت وکەسیش یارمەتیدەری نەبێت ئایا ھانا بۆ کوێ بەرین وچارمان چیە ئەی پەروەردگار؟!

ئەی نەوەکانی ئیسرائیل بیر لەوە بکەنەوە کاتێک ڕزگارمان کردن لە دەستەو تاقمەکەی فیرعەون، ئەوانەی کە چهندان سزای سەختیان پێچەشتن، لە کوڕ ونەوە کوشتن وسەربڕینیان، تاوەکو ھیچ کەسێکیتان لێ بەجێ نەمێنێت، وە کچەکانتانیان واز لێدەھێنان تاوەکو ببنە خزمەتکاریان، ئەوەش بۆ ئەوەی زیاتر زەلیل وسەرشۆڕتان بکەن، بۆیە ڕزگارکردنتان لە سزای سەختی فیرعەون وشوێنکەوتوانی تاقیکردنەوەیەکی گەورەی پەروەردگارە بۆ ئێوە تاوەکو سوپاس وشوکری بکەن.

یادی یەکێکی تر لەو نیعمەتانەی ئێمە بکەنەوە کە بەسەرتانەوەیە، کاتێک دەریامان بۆ شەق کردن وکردمان بە ڕێگایەکی ووشکانی تاوەکو پێیدا تێپەڕ بن، ئەوە بوو ڕزگارمان کردن، وە دوژمنهکەیشتان کە فیرعەون وشوێنکەوتوانی بوو نوقمی دەریا کرد، لەکاتێکدا ئێوە بەچاوی خۆتان بینیتان وتەماشاتان دەکردن.

یادی ئەو نیعمەتەی تریش بکەنەوە کاتێک چل شەو وادەمان دانا بۆ موسی تاوەکو تەورات ھەمووی دابەزێت کە ببێتە مایەی نور وڕێنومایی بۆتان، کەچی کاتێک ئەو ھات بەدەم وادەکەیەوە ئێوە دەستان کرد بە گوێرەکە پەرستن، بەم کارەشتان ئێوە بوونە ستەمکار وسنوری پەروەردگارتان بەزاند.

دوای تەوبەکردن وگەڕانەوەتان چاوپۆشیمان لە تاوانەکانتان کرد وسزامان نەدان، تاوەکو شوکر وسوپاسی خوا بکەن بەوەی بەجوانترین شێوە بەندایەتی وگوێڕایەڵی ئەو بکەن.

وە یادی نیعمەتێکی تریش بکەنەوە کە بەسەرتانەوەیە، کاتێک تەوراتمان نارد بۆ موسی (سەلامی خوای لێ بێت) کە جیاکەرەوەی ھەق وڕاستیە لە ناھەق وباتڵ، وە جیاکەرەوەی ھیدایەت وگومڕاییە لەیەکتر، بۆ ئەوەی بەھۆیەوە بەختەوەر بن وڕێگای ڕاستی پێ بدۆزنەوە.

وە یادی یەکێکی تر لە نیعمەتەکان بکەنەوە کە بەسەرتانەوەیە، کەخوای گەورە سەرکەوتووی کردن کە تەوبە بکەن وبگەڕێنەوە لە پەرستنی گوێرەکە، وە کاتێک موسی (سەلامی خوای لێ بێت) پێی ووتن: ئێوە ستەمتان کرد لەخۆتان بەوەی گوێرەکەیەکتان کرد بەپەرستراوی خۆتان، بۆیە تەوبە بکەن وبگەڕێنەوە بۆ لای خالیق وردوستکەرتان، بەوەی ھەندێکتان ھەنێکی ترتان بکوژن، تەوبە بەم شێوەیە باشترە لەوەی بەردەوام بن لەسەر کوفر وبێباوەڕی کە ببێتە مایەی مانەوەی ھەمیشەیتان لە دۆزەخدا، ئەوە بوو بە یارمەتی خوای گەورە ھەستان بەو کارە، خوای گەورەش تەوبەی لێوەرگرتن، چونکە بێگومان ئەو زۆر تەوبە لە بەندەکانی وەردەگرێت وبەمیھرەبانە بەرامبەریان.

بیر بکەنەوە کاتێک باوباپیرانتان بەڕاشکاوی بە موسایان ووت (سەلامی خوای لێ بێت) باوەڕت پێ ناھێنین تاوەکو بێ ھیچ پێچ وپەنایەک بەچاوی خۆمان خوای گەورە نەبینین، ئەوە بوو ھەورە تریشقە بە ئاگری بەتینی خۆی گرتنی وھەندێکتانی کوشت، لەکاتێکدا ھەندێکتان تەماشای ھەندێکی ترتان دەکرد.

پاشان دوای ئەو مردنەتان زیندومان کردنەوە، تاوەکو سوپاسی نیعمەتەکانی خوای گەورە بکەن کە بەسەرتانەوەیە.

یەکێکی تر لە نیعمەتەکانی ئێمە بەسەرتانەوە ئەوەیە کە ھەورمان بۆ کردن بە سێبەر تاوەکو لە گەرما وتینی خۆر بتانپارێزێت کاتێک دەگەڕان بەزەویدا، وە ھەروەھا نیعمەتێکی ترمان بەسەردا باراندن کە بریتی بوو لە شەرابێکی شیرینی وەک ھەنگوین، لەگەڵ باڵندەیەکی بچوکی گۆشت خۆش، کە بە پۆڕ دەچێت، پاشان پێمان ووتن: دەسا لەو ڕزق وڕۆزیەی کە پێمان داون بخۆن وبخۆنەوە، کەچی سوپاسگوزاری خوا نەبوون، لەگەڵ ئەوەشدا بەو ناسوپاسگوزاری وسپڵەییەیان نعیمەتەکانی خۆمان لێ نەگرتنەوە، بەڵام خۆیان ستەمیان لەخۆیان کرد بەوەی پاداشتیان کەمی کرد کاتێک ناسوپاس گوزار بوون، بەوەش خۆیان دووچاری سزای سەختی پەروەردگار کرد.

وە یادی ئەو نیعمەتەی تری پەروەردگار بکەنەوە کە بەسەرتانەوەیە، کاتێک پێمان ووتن: بچنە ناو (بیت المقدس) ەوە، وە حەز لەھەر شتێکی پاکوخاوێن دەکەن زۆر وفراوانە لێی بخۆن، وە پێمان ووتیشن ھەر لەکاتی چوونە ژوورەوە بە کڕنوش وملکەچیەوە بچنە ژوورەوە، وە داوا لەخوای گەورە بکەن وبڵێن: ئەی پەروەردگارمان لە تاوان وگوناھەکانمان خۆشبە، ئەو کاتە ئێمەش لێتان خۆش دەبین ونزاکەتان گیرا دەکەین، سەرەڕای ئەوەش پاداشتی چاکەکاران زۆر بە زیادەوە دەدەینەوە.

کەچی ستەمکارانیان ئەوەی پێیان ووترابوو بیکەن وبیڵێن، گۆڕیان ولەمانای خۆی لایاندا، ئەوە بوو بە پشتدا چوونە ژورەوە، ولەبری ئەوەی بڵێن (حطة، لێمان خۆشبە) بە گاڵتە کردن بەفەرمانەکەی خوای گەورە ووتیان (حبة فی شعیرة، دەنکە جۆیەک) لە بەرامبەریشدا سزای خوای گەورە لە ئاسمانەوە دابەزیە سەر ستەمکارەکانیان بەھۆی ئەوەی لە سنوری شەرع چوونە دەرەوە وسەرپێچی فەرمانی خوای گەورەیان کرد.

وە یادی ئەو نیعمەتەی تری خوای گەورە بکەنەوە کە بەسەرتانەوەبوو کاتێک وێڵ وسەرگەردان بوون، ودووچاری تینویەتیەکی زۆر بوون، موسی (سەلامی خوای لێ بێت) زۆر بەکزۆڵی وگەردنکەچیەوە داوای لەخوای گەورە کرد کە بارانتان بۆ ببارێنێت، ئەوە بوو ئێمەش فەرمانمان پێکرد کە بە گۆچانەکەی بدات لەو بەردە، جا کاتێک لەبەردەکەی دا، بەژمارەی تیرە وتایفەکانتان خوای گەورە دوازدە کانی بۆ ھەڵقوڵاند و لە ھەر ھەموویشیانەوە ئاوی سازگار دەھاتە دەرەوە، وە جێگای ئاوخواردنی ھەر تیرە وتایفەیەکیشمان دیاری کرد، بۆ ئەوەی ناکۆکی لە نێوانیاندا دروست نەبێت، وە پاشان پێمان ووتن: بخۆن وبخۆنەوە لەو ڕزق وڕۆزیەی کە خوای گەورە بەبێ ماندوو بوون وھەوڵ وتێکۆشان بۆی ناردوون، وە خراپەکاریش لە سەر زەویدا بڵاو مەکەنەوە.

وە بیری ئەوەش بکەنەوە سپڵە و پێ نەزان بوون بەرامبەر بە نیعمەتەکانی پەروەردگارتان، کاتێک بێ تاقەت بوون لە خواردنی ئەوەی خوای گەورە بۆی دابەزاندن لە گەزۆ و خواردنی گۆشتی بەڵندەی (سەلوا) کەچی ئێوە و وتتان: ئێمە ئارام ناگرین لەسەر یەک جۆر خواردن کە ھەموو ڕۆژێک ھەر یەک جۆر خواردنە و ناگۆڕێت، داواتان کرد لە موسا (سەلامی خوای لێ بێت) کە داوا بکات لە خوای گەورە ڕووەکی زەویتان بۆ دەربهێنێت لە پاقلە و سەوزە و ترۆزی و دانەوێڵە و نیسک و پیاز، موسایش (سەلامی خوای لێ بێت) بە سەرسوڕمانەوە فەرمووی: ئایا ئێوە شتێک داوا دەکەن کە زۆر کەمترە لەوەی کە خوای گەورە پێی داون کە گەزۆ و گۆشتی باڵندەی سەلوایە، کە زۆر باشتر و بەڕێزترە لەوانە؟ ئەوانەی ئێوە داوای دەکەن دەتوانن بەبێ ماندوو بوون و ھەوڵ و تێکۆشان دەستی بخەن، لەم شار و ناوچەیە بچنە دەرەوە ھەموو ئەوەی داوای دەکەن لە کێڵگە و بازاڕەکانیان دەستان دەکەون ، بەڵام بەھۆی ئەوەى شوێن ھەواو ئارەزووی خۆیان کەوتن و چەند جار پشتیان ھەڵکرد لەوەی خوای گەورە بۆی دیاری کردبوون، خوای گەورە ھەژاری و ڕسوایی و نا ئومێدی کردە بەشیان، وە تەنھا توڕەیی خوای گەورەیان بۆ مایەوە، چونکە پشتیان کردە ئاینەکەی خوای گەورە و بێباوەڕ بوون بە ئایەت و نیشانەکانی، وە پێغەمبەر کوشتنیان بە ستەم و ناھەقی کردە پیشەی خۆیان، ھەموو ئەمانە بەھۆی ئەوەی سەرپێچی خوای گەورەیان کرد و سنورەکانیان بەزاند.

ھەرکەسێک لەم ئومەتە، و لە ئومەتانی پێشوتریش، پێش موحەمەد (صلی اللە علیە وسلم) لە جولەکە وگاور وصائبە (صائبة: دەستەیەکن لە شوێنکەوتوانی ھەندێک لە پێغەمبەران، کە باوەڕیان بەخوای گەورە وڕۆژی دوایی ھەبووە) ئەوا پاداشتیان لای خوای گەورەیە، وە ھیچ ترس وبیمێکیان نیە لەوەی چاوەڕوانی دەکەن لە ڕۆژی دواییدا، وە ھیچ دڵگرانیش نابن لەوەی لەدەستیان چووە لە دونیادا.

ئەی بەنی ئیسرائیل بیری ئەوەش بکەنەوە کە ئێمە پەیمان وبەڵێنی تەواومان لە ئێوە وەرگرت، بەوەی باوەڕ بەخوای گەورە وپیغەمبەرەکانی بھێنن، وە کێوی طوریشمان بەسەرتانەوە بەزر کردەوە تاوەکو بترسن وئاگاداربن لەوەی نەوەک بەڵێنەکەتان نەبەنەسەر وکاری پێ نەکەن، وە فەرمانمان پێکردن کە توند دەست بگرن بەوەی لە تەوراتدا بۆتان دابەزیوە بەبێ تەمەڵی وتەوەزەلی نواندان، وە ئەوەی تێیدا ھاتووە بیپارێزن وگرنگی پێ بدەن.

کەچی لەبری ئەوەی پەیمانەکە ببەنەسەر پشتان ھەڵکرد وسەرپێچیتان کرد لەو پەیمان وبەڵینە گرنگەی کە خوای گەورە لێی وەرگرتبوون، ئەگەر بھاتایە فەزڵ وبەخشندەی خوای گەورە نەبوایە بەوەی چاوپۆشی لێکردن وتەوبەی لێ وەرگرتن، ئەوا بیگومان لە خەسارۆمەندان دەبوون بەھۆی ئەو پشتھەڵکردن وسەرپێچیەی کە کردتان.

بێگومان ئێوە چاک ئاگاداری ھەواڵی پێشینانی خۆتان بوون، کە (خوای گەورە چی پێکردن) پاش ئەوەی خوای گەورە قەدەغەی کرد لەسەریان کە لەڕۆژی شەممەدا ڕاوە ماسی بکەن، کەچی ئەوان ھاتن پێش ڕۆژی شەممە تۆڕەکانیان دادەنا وڕۆژی یەک شەممە ھەڵیان دەگرتەوە، بۆیە خوای گەورە سزای ئەو فڕوفێڵەکەرانەی دا بەوەی کردنی بە مەیمونی قێزەون.

دانیشتوانی ئەو گوندەی کە سەرپێچی فەرمانی خوایان کرد وسنوریان بەزاند، کردمانن بە پەند وعیبرەت بۆ تەواوی گوندەکانی دەوروبەری خۆیان، وئەوانەش دوای ئەوان دێن بەشوێنیاندا، تاوەکو ئەوەی ئەوان کردیان لێی دوور بکەونەوە، نەوەک دووچاری ھەمان سزای ئەوان ببن، وە کردمان بە مایەی ئەوەی کەسانی خواناسیش پەند وئامۆژگاری لێوەربگرن، ئەوانەی کە دەترسن لە سزا وتۆڵەی خوای گەورە لەو کەسانەی کە سنورەکانی پەروەرگار دەبەزێنن.

وە بیری ئەوەش بکەنەوە کە چی ڕوویدا لەنێوان پێشینانی خۆتان موسی (سەلامی خوای لێ بێت) کاتێک پێی ڕاگەیاندن کە خوای گەورە فەرمانی پێکردوون کە مانگایەک (ھەر مانگایەک بێت) سەرببڕن، کەچی لەبری ئەوەی خێرا فەرمانەکەی خوای گەورە جێ بەجێ بکەن، دەستیان کرده سەرسەختی وبەتانەوە ووتیان: ئایا ئەی موسی گاڵتەمان پێدەکەیت؟ موسی یش (سەلامی خوای لێ بێت) ووتی: پەنا دەگرم بەخوای گەورە بەوەی لەو کەسانە بم درۆ بەدەم خواوە بکەم، و گاڵتە بەخەڵکی بکەم.

ووتیان بە موسی: داوا لەپەروەردگارت بکە کە بۆمان ڕوون بکاتەوە کە سیفەتی ئەو مانگایە چۆنە کە فەرمانی پێکردووین سەری ببڕین، موسی پێی ووتن: خوای گەورە ئەفەرموێت: دەبێت مانگایەک نەبێت کە تەمەنی زۆر کردبێت وە مانگایەکیش نەبیت کە تەمەنی کەم بێت، بەڵکو لەنێوان ئەو دووانەدا بێت، بۆیە زوو بکەن فەرمانەکەی پەروەردگارتان جێ بەجێ بکەن.

بەنی ئیسرائیل لەبری ئەوەی فەرمانەکەی خوای گەورە جێ بەجێ بکەن، بەردەوام بوون لەسەر دەمەقاڵێ وسەرسەختی لەگەڵ پێغەمبەرەکەیان، بە موسی (سەلامی خوای لێ بێت) یان ووت: داوا بکە لە پەروەردگارت بۆمان ڕوون بکاتەوە ئەو مانگا ڕەنگی چۆن بێت؟ موسی پێی ووتن: بێگومان خوای گەورە دەفەموێت: دەبێت ئەو مانگایە مانگایەکی ڕەنگ زەردی تۆخ بێت، بەشێوەیەک بێت ھەرکەسێک تەماشای کرد سەری لێی سوور بمێنێت ودڵخۆشی بکات.

پاشان زیاتر ڕۆچوون لە سەرسەختی خۆیان و ووتیان: ئەی موسی داوا لە پەروەردگارت بکە زیاتر شێواز وچۆنیەتی ئەو مانگایەمان بۆ ڕوون بکاتەوە، چونکە بەڕاستی ئەو مانگایەی کە خوا بەو شێوە وسیفەتانە داوای کردووە زۆرە وناتوانین دەسنیشانی بکەین، بێگومان ئەگەر خوای گەورە بیەوێت ڕێنوماییمان دەکات وئەو مانگایە دەدۆزینەوە.

ئەمجا موسی پێی ووتن: بێگومان خوای گەورە دەفەرموێت: ئەو مانگایە دەبێت مانگایەک بێت کە ڕام نەھێنرابێت لەسەر جووت وزەوی کێڵان، وە ڕامیش نەھێنرابێت لەسەر کشتوکاڵ وزەوی ئاودان، دەبێت بێ عەیب بێت لە ھەموو کەمو کورتیەک، نابێت نیشانەی ھیچ ڕەنگێکی تری جگە ڕەنگی زەرد تێدا بێت، جا ئەو کاتە ووتیان: ئا ئێستا وەسف وشێوازی مانگاکەت بە تێر وتەسەلی بۆ ھێناین، جا ئەمجا مانگاکەیان دیتەوە وسەریان بڕی، لەگەڵ ئەوەشدا بەھۆی سەرسەختی و دەمەقاڵێ و زۆر بڵێی وپرسیار کردنیانەوە خەریک بوو سەریشی نەبڕن.

ئەو کاتەتان بیر دێت کە یەکێکتان لەخۆتان کوشت، وە بووە ناکۆکی لەنێوانتاندا وھەرکەس دەیویست گومانی کوشتنەکە لەسەر خۆی لاببات، وبیخاتە سەر کەسێکی تر، ئەوە بوو خوای گەورە ئەوەی ئێوە دەتانشاردەوە ئاشکرای کرد، کە کێ ئەو کەسە بێ تاوانەی کوشت بوو.

ووتمان پێیان: بەشێک لە گۆشتی ئەو ماناگایەی کە فەرمانتان پێکرابوو سەری ببڕن بدەن به مردووەکە، ئەو کاتە بێگومان خوای گەورە زیندووی دەکاتەوە و پێیتان دەڵێت چی کەسێک بکوژەکەیە، ئەوە بوو ئەوەیان کرد کە خوای گەورە فەرمانی پێکردن، مردووەکە پێی ووتن چی کەسێک بکوژەکەیە، ھەر بەو شێوەیەی کە خوای گەورە ئەم مردووەی زیندوو کردەوە ھەموو مردووەکانی تریش لە ڕۆژی دواییدا زیندوو دەکاتەوە، وە تەواوی بەلگە ونیشانەکانی گەورەی دەسەڵاتی خۆیتان پیشان دەدات، تاوەکو بەڵکو ژیر ببن و باوەڕی ڕاستی بێھێنن بە خوای گەورەی باڵادەست.

کەچی پاش ئەو ھەمووە بەڵگە وئامۆژگاری و موعجیزە گەورانە دڵەکانتان وەک بەرد ڕەق بوو، بگرە لە بەردیش ڕەقتر بوو، ھەرگیز ناگۆڕێن وباوەڕ ناھێنن، کەچی بەرد دەگۆڕێت وگۆڕانکاری بەسەردا دێت، چونکە ھەندێک تاشەبەرد ھەیە ئاو جۆگەڵەی بەخوڕی لێ ھەڵدەقوڵێت، وە ھەندێکیشیان لەت لەت دەبن وئاویان لێ دێتە دەرەوە، وە ھەندێکشیان لەترسی خوای گەورە لە لوتکەی شاخەکانەوە بەر دەبنەوە، بەڵام دڵی ئێوە بەو شێوەیە نیە، لەگەڵ ئەوەشدا خوای گەورە بێ ئاگا نیە لەوەی کە ئێوە ئەنجامی دەدەن، بەڵکو زانایە بەھەموو کارێک کە دەیکەن، وە پاداشتی ھەموویشتان دەداتەوە.

ئایا ئەی باوەڕداران دوای ئەوەی زانیتان کە جولهکە چی مۆرڤێکن وە چەندێک سەرسەختن! ئێوە چاوەڕوانی ئەوەیان لێدەکەن کە باوەڕ بھێنن و وەڵامی بانگەوازەکەتان بدەنەوە؟! لە کاتێکدا کۆمەڵێک لە زاناکانیان گوێبیستی کەلامی خوای گەورە بوون لە تەورات کە بۆیان دابەزیوە، پاشان دوای ئەوەی کە تێدەگەیشتن لە مانا ومەبەستەکانیانی دێن دەستەواژە وماناکانیان دەگۆڕین، بێگومان ئەوان دەزانن چی گوناھو تاوانێکی گەورەیان ئەنجامداوە.

یەکێک لە دژە باو و فڕوفێڵەکانی جولەکە ئەوەیە کاتێک ئەگەر ھەندێکیان بگەن بە باوەڕداران داندەنێن بەوەی کە بەڕاستی باوەڕیان بە پێغەمبەرایەتی موحەمەد (صلی اللە علیە وسلم) و ڕاستی پەیامەکەی ھەیە، کە تەوراتیش ئەو شاھیدیە دەدات، بەڵام کاتێک جولەکە لەگەڵ یەکتر دەبن سەرکۆنە و سەرزەنشتی یەکتر دەکەن لەسەر ئەو دان پێدانانە، ودەڵێن چۆن دەبێت ئێوە ئەوەی لەبارەی موحەمەدەوە لە تەوراتدا ھاتووە باسی بکەن بۆ موسڵمانەکان، چونکە موسڵمانەکان ئەوە دەکەنە بەڵگە لای پەروەردگارتان و لە دواڕۆژیشدا زاڵ دەبن بەسەرتاندا، ئایا ئێوە تا کەی ژیر نابن.

ئەو جولەکانە ئەو ڕێگا زۆر خراپەیان گرتووەتەبەر، وەک ئەوەی بێئاگابن لەوەی کە خوای گەورە ئاگادارە بەھەموو کاروکردەوە و گوفتارێکیان ئەوەی کە دەیشارنەوە و ئەوەیشی ئاشکرای دەکەن، بێگومان خوای گەورە نھێنیەکانیان بۆ بەندەکانی ئاشکرا دەکات و ڕسوایان دەکات.

دەستەیەک لە جولەکەکان ھیچ لە تەورات نازانن خوێندنەوە نەبێت، وە ھیچ لە مانا ومەبەستەکانی ناگەن، ئەوە نەبێت کە تەنھا کۆمەڵە درۆ ودلەسەیەکیان لە گەورەکانیانەوە وەرگرتووە، وە وادەزانن ئەوە ئەو تەوراتەیە کە خوای گەورە ناردویەتیە خوارەوە (بۆ موسی).

تیاچوون وسزای سەخت چاوەڕوانی ئەو کەسانەیە کە پەرتووکەکە (تەورات) بەدەستی خۆیان دەنوسنەوە وپاشان بەدرۆ ودەلەسە دەڵێن: ئەمە ئەو پەرتووکەیە کە لە لایەن خوای گەورە دابەزیووە، بۆ ئەوەی ھەق وڕاستی وھیدایەت بفرۆشن بە نرخێکی کەم و ماڵ وپلە وپایەی دونیای پێ بەدەست بھێنن، دیسان تیاچوون وسزای سەخت بۆ ئەوانە کە تەوراتیان بەدەستی خۆیان نوسیوەو و درۆیان بەدەم خوای گەورەوە کرد، ھەروەھا تیاچوون وسزای سەخت بۆیان چەند کەسابەتێکی خراپ ئەنجام دەدەن لە پێناو بەدەستھێنانی ماڵوسامان وپله وپایەی دونیایی.

بە درۆ ودەلەسەوە و لەخۆبایی بوونەوە جولەکەکان ووتیان: ئاگرمان لێناکەوێت وناچینە ناوەیەوە چەند ڕۆژێکی کەم نەبێت، ئەی پێغەمبەر تۆیش بەوانە بڵێ: ئایا بۆ ئەو مەبەستە ھیچ بەڵێنێکی تەواوتان لەخوای گەورە وەرگرتووە کە چەند ڕۆژێکی کەم لە ئاگردا دەمێننەوە؟ ئەگەر وابوو، ئەوا خوای گەورە پەیمان وبەڵێن شکێنی ناکات، یان ئەوەتانێ ئێوە درۆ ودەلەسە وبوھتان بەدەم خوای گەورەوە ھەڵدەبەستن وبێ ئاگان.

کارەکە بەو شێوەیە نیە کە ئەوانە گومان دەبەن، بەڵکو ھەرکەسێک کوفر وتاوان ئەنجام بدات وکاروکردەوە خراپەکانی دەوریان دابێت ئەوە خوای گەورە سزای دەدات و پاداشتی بە چوونە ناو ئاگر دەداتەوە، وبۆ ھەمیشەیی تێیدا دەمێنێتەوە.

ئەوانەشی باوەڕیان ھێناوە بە خوای گەورە وپێغەمبەرەکەی، و کاروکردەوەی باشیان ئەنجامداوە، پاداشتیان لای خوای گەورە چوونە بەھەشتی ھەتا ھەتایی دەبێت.

بیرتانە ئەی نەوەکانی ئیسرائیل کاتێک پەیمانی بەھێزمان لێوەرگرتن، کەخواى گەورە بەیەکتایی بپەرستن و ھیچ ھاوەڵێکی بۆ دانەنێن، وە لەگەڵ دایک و باوک و خزمان و ھەتیوان و ھەژاران و نەداران چاکە بکەن، وە لەگەڵ ھەموو خەڵکدا بە گوفتاری جوان قسە بکەن، وە فەرمان بکەن بە چاکە و ڕێگری بکەن لەخراپە بە بێ توند و تیژی و توڕەیی، وە نوێژەکان بە تەواوی و بەو شێوەیەی کە فەرمانتان پێکراوە ئەنجام بدەن، وە زەکاتی ماڵ و سامانتان بدەن بەکەسانی شایستە تاوەکو دەرونتانی پێ پاک بکەنەوە، بەڵام پاش ئەوە کەمێکتان نەبێت پشتان لەو پەیمان و بەڵێنە کرد و وەفاتان نەبوو بۆی.

وە بیرتانە لە تەوراتدا پەیمان وبەڵێنی بتەومان لێوەرگرتن، کە حەرامە خوێنی یەکتر بەناھەق بڕێژن، وە یەکتر لە ووڵات وشوێن وخانە ولانەتان دەربکەن، پاشان دانتان نا بەو بەڵێنەی کە لێتان وەرگیرا بوو، وە خۆیشتان شاھید بوون لەسەر ڕاستی ودروستی ئەو بەڵێن وپەیمانە.

بەڵام پاشان ئێوە سەرپێچی ئەو پەیمان وبەڵێنەتان کرد، دەستان کرد بەیەکتر کوشتن، ودەرکردنی یەکتر لە ووڵات وشوێنی خۆتان بە پاڵپشتی دوژمنەکانتان بەزوڵم وزۆر ودەست درێژی، وە کاتێکیش دیل وئەسیرێکتان لێگیرا ھەمووتان ھەوڵ دەدەن فدیەی بۆ کۆبکەنەوە و ڕزگاری بکەن لە دیلیەتی، لە کاتێکدا وەدەرنان ودەرکردنی ئەوان لەسەرتان حەرام وقەدەغە کرابوو، کەوا بوو چۆن ئێوە باوەڕتان بە ھەندێک لە تەورات ھەیە کە واجبی کردووە لەسەرتان فدیەی دیلەکان بدەن، وە بێباوەڕیشن بە ھەندێکی تری تەورات کە داوای لێکردوون پارێزگاری لەسەر گیان وماڵو سامانی یەکتر بکەن وقەدەغەی کردوون کە یەکتری لە شوێن وجێگا وڕێگای یەکتر دەربکەن، پاداشتی کەسێک ئا بەو شێوەیە بێت سەر شۆڕێ وڕسوای دونیا و سزای سەختی ڕۆژی دواییە، وە بێگومان خوای گەورە بێ ئاگا نیە لەو کارو کردەوانەی ئەنجامی دەدەن، بەڵکو ئاگاداری ھەموویەتی و لەسەر ھەموویشی لێپرسینەوەتان لەگەڵدا دەکات وپاداشتان دەداتەوە.

جا ئەوانەی کە ژیانی دونیایان گۆڕیەوە بە ژیانی دواڕۆژ، فەزڵی ژیانێکی تیاچووی و بەکۆتایان دا بەسەر ژیانێکی ھەمیشەیی بێ کۆتادا، ئەوا بێگومان لە دواڕۆژدا سزایان لەسەر سووک نابێت، وە ھیچ کەسێکیش ناتوانێت یارمەتیان بدات وسەریان بخات لەو ڕۆژەدا.

سوێند بێت بەخوا ئێمە تەوراتمان دا بە موسا (سەلامی خوای لێ بێت)، وە پاش ئەویش یەک لەدوای یەک پێغەمبەرانی ترمان نارد، چەند بەڵگە و نیشانەی ڕوون و ئاشکراماندا بە عیسای کوڕی مەریەم کە بەڵگە بوون لەسەر ڕاستی پەیامەکەی، وەک زیندوو کردنەوەی مردوو، وە چاک کردنەوەی کوێری زگماک و بەڵەکی، وە بە فریشتەی نیگایش (جبریل) سەلامی خوای لێ بێت، پشتیوانیمان لێکرد، ئایا ئەی نەوەکانی ئیسرائیل کەی ڕاست و ڕەوایە ھەرکاتێک پێغەمبەرێکتان لە لایەن خوای گەورەوە بۆ ھاتبێت و پەیامەکەی لەگەڵ ھەوا و ئارەزووی ئێوەدا نەگونجا بێت، ئێوە خێرا دژایەتیتان کردووە و گوێرایەڵێ نەبوون و خۆتان بە گەورە بەسەر ھەق و ڕاستی و پێغەمبەرەکانی خوادا زانیوە، کۆمەڵێکتان لەو پێغەمبەرانە بەدرۆزانی، وە کۆمەڵێکی تریشتان لێ کوشتن.

بەڵگەی جولەکەکان لەوەی کە شوێن پێغەمبەری خوا موحەمەد (صلی اللە علیە وسلم) نەکەوتن، ئەوە بوو دەیانووت: دڵەکانمان قوفڵیان لێدراوە، وە لەوەی کە دەیڵێیت ھیچ شتێکیان پێ ناگات، وە لێی تێ ناگات، بەڵام بەو شێوەیە نەبوو کە بانگەشەیان بۆ دەکرد، بەڵکو ھۆکەی ئەوە بوو خوای گەورە ئەو جولەکانەی لە ڕەحم و میھرەبانی خۆی وەدەرنا، لەبەرامبەر ئەو بێباوەڕییەی کە دەستیان دابوو پێی، چونکە ئەوان باوەڕیان بەوە نەبوو کە لە لایەن خوای گەورەوە دابەزی بوو، جگە کەمێکی نەبێت.

کاتێک قورئانی پیرۆزیان لەلایەن خوای گەورەوە بۆھات، کە ھاوتا بوو لەوەی لە تەورات وئینجیلدا ھاتووە لەبنەما گشتی ڕاست ودروستەکان، چونکە ئەوان پێش ئەوەی قورئان دابەزێت موژدەیان دەدا بەخەڵکی ودەیانووت: ئێمە سەردەکەوین بەسەر موشریکەکاندا ودەست دەگرین بەسەریاندا کاتێک پێغەمبەرێک ڕەوانە دەکرێت جا ئەو کاتە ئێمە باوەڕی پی دەھێنین وشوێنی دەکەوین، بەڵام کاتێک قورئانیان بۆھات وخوای گەورە موحەمەد (صلی اللە علیە وسلم) ی لەسەر ئەو شێوە وسیفەتانە ڕەوانە کرد کە ئەوان شارەزای بوون ودەیانناسی، وە ئاگاداری ئەو ڕاستیەش بوون کە پێان ووترا بوو، کەچی باوەڕیان پێنەھێنا، خوای گەورەش نەفرینی لەوان ولە ھەموو بێباوەڕێکی تریش کرد.

ئای بەچی نرخێکی کەم بەختی خۆیان لە باوەڕ بەخوای گەورە و پێغەمبەرەکەی فرۆشت، بێباوەڕ بوون بەوەی کە خوای گەورە دایبەزاندبوو، وە بێباوەڕیش بوون بە پێغەمبەرەکەی وبەدرۆیان خستەوە، چونکە حەسوودیان پێ دەبرد لەبەر ئەوەی پێغەمبەرێتی وقورئان دابەزیە سەر موحەمەد (صلی اللە علیە وسلم)، جا بۆیە شایانی چەند قات تووڕەی و خەشم وقینی خوای گەورە بوون، بەھۆی ئەوەی بێباوەڕ بوون بە پێغەمبەرێتی موحەمەد (صلی اللە علیە وسلم) وە بەھۆی ئەوەش کە پێشتر دەستکاری تەوراتیان کرد و ماناکانیان گۆڕی، بێگومان بۆ ئەو بێباوەڕانە سزای ڕسواکەر ھەیە لەڕۆژی دواییدا.