Аль Имран 3:91–137

بێگومان ئەوانەی بێباوەڕ بوون وە بە بێباوەڕیش مردن وگەڕانەوە بۆلای خوا، ئەگەر بێتۆ پڕ ھەموو زەوی زێڕ ببەخشن لە پێناو ئەوەی لە سزای ئاگر ڕزگاریان بێت لێیان قبوڵ ناکرێت، ئەوانە سزای زۆر سەختیان بۆ ھەیە، وە ھیچ کەسێکیش لەڕۆژی دواییدا بەھانایانەوە نایەت کە بتوانێت سزایان لێ بگێڕێتەوە یان لەسەریان سووک بکات.

ئێوە ھەرگیز - ئهی باوهڕداران - ناگهن بە پله وپاداشتی ئههلی خێرو چاکە تا نەیبەخشن له پێناو خوای مهزن ھەندێ لەو داراییەی کە خۆشتان دەوێت وە ھەرچی ببەخشن ئهگهر كهم بێت یان زۆر ئەوە بێگومان خودا ئاگای له نیاز وكردهوهكانتانه، وه پاداشتی ههریهكێك له ئێوه دهداتهوه به پێی كردهوهكانی.

ھەموو خواردنێکی پاک وخاوێن حەڵاڵ بوون بۆ نەوەکانی ئیسرائیل (نەوکانی یەعقوب)، وە ھیچیان حەرام نەبوون بۆیان، جگە ئەوانە نەبێت یەعقوب خۆی پێش دابەزینی تەورات لەسەر خۆی حەرام کردبوون، نەک وەک ئەوەی جولەکە وادەزانن ئەو حەرام کردنە لە تەوارتدا بوو، ئەی پێغەمبەر پێیان بڵێ: بڕۆن تەورات بھێنن و بیخوێننەوە ئەگەر ئێوە ڕاست دەکەن لەو بانگەشەی کە دەیکەن، بۆیە دواجار بێدەنگ بوون و دەمیان داخست، وە نەیانتوانی شتێکی لەو شێوەیە بھێنن، ئەمەش نمونەیەکە لەسەر درۆ ودەلەسەکانی جولەکە وگۆڕینی ناوەڕۆکی تەورات.

پاش ڕوون بوونەوەی بەڵگەکان، ھەرکەسێک درۆ ودەلەسە بەدەم خوای گەورەوە بکات (وە بڵێ ئەوەی یەعقوب لەسەر خۆی حەرام کرد، لەخۆیەوە کردی، وە خوای گەورە لەسەری حەرام نەکردبوو) ئەوا ئەو کەسانە خۆیان ستەمکارن، ستەمیان لەخۆیان کردووە، بەوەی پاش ڕوون بوونەوەی ھەق وڕاستیەكان وازیان لێھێنا و پشتیان تێکرد.

ئەی موحەمەد بڵێ: خوای گەورە ڕاستی فەرمووە کە ھەرچی لەبارەی یەعقوبەوە (سەلامی خوای لێ بێت) فەرموو، وە ھەروەھا ڕاستیشی فەرموو لەوەی ناردیە خوارەوە وکردی بەشەریعەت و یاسا وڕێسای ژیانی مرۆڤەکان، جا کەوابوو شوێن ئاینی ئیبراھیم (سەلامی خوای لێ بێت) بکەون، چونکە ئیبراھیم لەھەموو ئاینێکی پوچ وبەتاڵ لایدابوو بەلای ئیسلامدا، وە بەھیچ شێوەیەک ھاوەڵی بۆ خوای گەورە دانەدەنا.

یەکەمین ماڵێک لەسەر زەوی بۆ ھەموو خەڵکی دروستکرا تاوەکو بۆ پەرستنی خوای گەورە ڕووی تێبکەن، (بیت اللە الحرام) ئەو ماڵە بوو لە مەککە، ماڵێکی بەرز وپیرۆز، کە سوودی دین ودونیای زۆر زۆرە، وە مایەی ھیدایەت و ڕێنوێنی ھەموو خەڵکیە.

لەم ماڵە پیرۆزەدا نیشانە گەلێک ھەن کە بەڵگەن لەسەر ڕێز وفەزڵی ئەو ماڵە خۆی، وەک ھەنگاو و ڕوکنەکانی بەجێگەیاندنی حەج و عومرە و مەشاعیرەکان، یەکێک لەو نیشانانەیش ئەو بەردەیە کە ئیبراھیم لەسەری وەستا کاتێک وویستی دیواری کەعبە دروست بکات، وە یەکێکی تریان ئەوەیە: ھەرکەسێک بچێتە ناو ئەو ماڵە پیرۆزەوە ھەموو ترس و بیمێکی دەڕەوێتەوە و ھیچ ئازارێکی پێ ناگەیەنرێت، خوای گەورەش فەرزی کردووە لەسەر خەڵکی کە حەجی ماڵی خوا بەجێ بھێنن، جا ھەرکەسێک بێباوەڕ بێت بەجێگەیاندنی فەریزەی حەج ئەوا بێگومان خوای گەورە بێنازە لەو بێباوەڕە و ھیچ پێویستیەکی پێی نیە وە بێنازە لەتەواوی خەڵکی سەر زەویش.

ئەی پێغەمبەر بڵێ: ئەی خاوەن نامەکان، ئەی جولەکە و گاورەکان، بۆچی ئێوە ئینکاری ئەو بەڵگە ونیشانانە دەکەن کە لەسەر ڕاستی پێغەمبەری خوا موحەمەد (صلی اللە علیە وسلم) ھەن؟ ئەو بەڵگە ونیشانانەی کە لە تەورات و ئینجیلدا ھاتوون؟! بێگومان خوای گەورە ئاگادارە بەم کردەوەتان کە دەیکەن، وە دەییبینێت، وە تۆڵەشتان لێ دەسێنێتەوە لەسەری لەڕۆژی دواییدا.

ئەی پێغەمبەر بڵێ: ئەی خاوەن نامەکان لە جولەکە وگاورەکان بۆچی ڕێگری لە ئاینی خوای گەورە دەکەن، بۆچی ڕێی خوا لە باوەڕداران دەگرن وناھێڵن شوێنی بکەون، ئێوە دەتانەوێت خەڵکی واز لەھەق وڕاستی بھێنن و شوێن باتڵ و ناھەقی بکەون؟! وە لەبری ھیدایەت وڕێنوێنی شوێن گومڕایی و سەر لێشێواوی بکەون؟ لەکاتێکدا ئێوە خۆتان چاک دەزانن وشاھیدن کە ئەم ئاینە ئاینی ھەق وڕاستیە، وە لە پەڕاو کتێبەکانی خۆشتاندا بەڕاست زانراوە، وە خوای گەورە بێ ئاگا نیە لەوەی دەیکەن لە بێباوەڕی و ڕێگرتن لە ئاینەکەی، وە تۆڵە وسزای ئەو کارانەشتان لێ دەسێنێتەوە.

ئەی ئەوانەی باوەرتان ھێناوە بەخوای گەورە وشوێن پێغەمبەرەکەی کەوتوون، ئەگەر بێتو گوێڕایەڵی دەستەیەک لە خاوەن نامەکان لە جولەکە وگاورەکان بکەن لەوەی کە ئەوان دەیڵێن، وە بەڕا وبۆچونی ئەوان ڕازی بن، ئەوا بێگومان ئەوان بەھۆی ئەو ڕق و کینە وحەسودیەیانەوە بۆتان دەتانگێڕنەوە بۆ کوفر وبێباوەڕی پاش ئەوەی باوەڕتان ھێنا بەخوای گەورە وھاتنە ناو ئیسلامەوە.

ئێوە چۆن بێباوەڕ دەبن بەخوای گەورە پاش باوەڕھێنانتان پێی، لەکاتێکدا ئێوە ھۆکاری زۆر گەورەتان پێیە بۆ دامەزراو بونتان لەسەر باوەڕ وئیمان، ئایەتەکانی خوای گەورەتان بەسەردا دەخوێنرێتەوە، وە پێغەمبەرەکەیشی موحەمەد (صلی اللە علیە وسلم) بۆتانی ڕوون دەکاتەوە، جا ھەر کەسێک دەست بگرێت بە کتێبەکەی خوداوە (بە قورئان) و بە سوننەتی پێغەمبەرەکەیەوە، ئەوا بێگومان خوای گەورە سەرکەوتووی دەکات لەسەر ڕێگای ڕاست، ڕێگایەک کە ھیچ خوار و خێچی تێدا نیە.

ئەی ئەوانەی باوەڕتان ھێناوە بە خوای گەورە و شوێن پێغەمبەرەکەی کەوتوون، بەڕاستی لەخوا بترسن، ئەویش بەوەی شوێن فەرمانەکانی بکەون وە دوور بکەونەوە لەو شتانەی کە ڕێگری لێکردوون، وە سوپاسگوزاری بن لەسەر ناز ونیعمەتەکانی، وە توند دەست بگرن بە ئاینەکەیەوە تا ئەو کاتەی مردن یەخەتان دەگرێت ئێوە لەسەر ئەوە بەردەوام بن و وازی لێ نەھێنن.

ئەی باوەڕداران دەست بگرن بە قورئان و سوننەتەوە، وە نەکەونە ناو ئەو گوناھو تاوانانەی کە دەبێتە ھۆی لێک ترازان و جیاوازیتان، وە بیری ئەو ناز ونیعەمەتانەی خوا بکەنەوە کە بەسەرتانەوەیە، کاتێک ئێوە پێش ئیسلام دوژمنی یەکتر بوون و لەسەر بچوکترین ھۆکار لەگەڵ یەک دەجەنگان، بەڵام خوای گەورە بەھۆی ئیسلامەوە دڵەکانتانی یەکخست وبە فەزڵی ئەم ئاینەوە کردنی بە برای یەکتر، بەزەییتان بەیەکتردا دێتەوە، لەبەر ڕەزامەندی ئەو ئامۆژگاری یەکتر دەکەن، لەکاتێکدا پێش ئەوە لە تاوان و گوناھدا ڕۆچووبن کە وەخت بوو بەھۆی ئەو بێباوەڕیتانەوە بچنە ئاگری دۆزەخەوە، بەڵام خوای گەورە بەھۆی ئیسلامەوە ڕزگاری کردن و ڕێنوینی کردن بۆ باوەڕ وئیمان، ھەروەک چۆن خوای گەورە ئەمەی بۆ ڕوون کردنەوە، ھەر بەو شێوەیەش ئەوەی خێری دین ودونیاتانی تێدایە بۆتانی روون دەکاتەوە، تاوەکو بەھۆیەوە ڕێگای ژیری و ڕاست و دامەزراوی بگرنە بەر.

ئەی باوەڕداران با کۆمەڵێک لەئێوە ھەمیشە بانگەواز بکات بۆ ھەموو خێر و چاکەیەک کە خوای گەورە خۆشی دەوێت، وە فەرمان بکات بۆ ئەو کارە چاکانەی کە شەریعەتی ئیسلام پێی ئاشنا کردوین وژیری و لۆژیکیش بەچاکەیان دەزانێت، وە با ڕێگری بکەن لەو کارە خراپانەشی کە شەریعەتی ئیسلام ڕێگری لێ کردون و ژیری ولۆژیکیش بە خراپیان دەزانێت، جا ئەوانەی ئەم ئاکارە جوانانەیان تێدایە ھەر ئەوانن کە بەڕاستی سەرکەوتون لە دونیا و دواڕۆژیشدا.

ئەی باوەڕداران وەک ئەھلی کتاب لە جولەکە و گاورەکان مەبن کە لێک جودا و جیاواز بوون و بوون بەچەند دەستە وتاقمێکەوە، وە پاش ئەوەی بەڵگە ونیشانەی ڕوون وئاشکرایان بۆھات لە لایەن خواوە کەچی لە ئاینەکەیاندا جیاوازیان تێکەوت و بوون بەچەند کۆمەڵێکەوە، ئا ئەوانەی کە باسکران لەلایەن خواوە سزای زۆر گەورەیان بۆ ھەیە.

ئا ئەو سزا گەورەو و سەخەتە دەدرێن لەڕۆژی دواییدا، جا ئەو کاتە لە خۆشی وبەختەوەریدا ڕووی باوەڕداران سپی وگەش دەبێت، وە ڕووی بێباوەڕانیش لە داخ و خەفەتدا ڕەش دەبێت، جا ئەوانەی لەو ڕۆژە گەورەدا کە ڕوویان ڕەش دەبێت بە سەر زەنشتەوە پێیان دەوترێت: ئایا ئێوە بێباوەڕ بوون بە یەکخواپەرستی و ئەو بەڵێنەی کە لێی وەرگرتبوون کە ھیچ شتێک نەکەنە ھاوەڵ وشەریکی دوای ئەوەی دانتان پێدانا و بەڕاستان زانی؟! جا لەبەر ئەوە سزای سەختی خوا بچەژن، ئەو سزایەی بەھۆی بێباوەڕیتانەوە بۆی ئامادە کردوون.

بەڵام ئەوانەی کە ڕوویان سپی و گەشە، جێگا و پلە وپایەیان ئەو بەھەشتانەیە کە پڕن لە ناز ونیعمەتی خوا، بە ھەمیشەیی و ھەتا ھەتایی لەو ناز ونیعمەتانەدا دەمێننەوە کە ھەرگیز تیا ناچێت و ھەرگیزیش لێان ناسەرێتەوە.

ئەو بەڵگە ونیشانانەی کە بەڵێن و ھەڕەشەیان تێدایە، ئەی پێغەمبەر بەسەرتدا دەیخوێنینەوە، کە ھەمووی ڕاستن وھیچ درۆیەکیان تێدا نیە، وە ھەموو حوکمەکانی لەو پەڕی دادگەریدا، وە بێگومان خوای گەورە ھیچ زوڵم وستەمێکیشی ناکات لە دروستکراوەکانی لە جیھاندا، بەڵکو ھیچ کەسێکیش سزا نادات بەھۆی کار وکردەوەی خراپی خۆیەوە نەبێت کە ئەنجامیان دەدات.

ئەوەی ھەیە لە ئاسمانەکان وزەویدا ھەر ھەمووی موڵکی خوای تاک و تەنھا وبێ ھاوەڵ وشەریکە بە دروستکردن و بە فەرمانبەرداری، وە بێگومان سەرەنجامی ھەموو دروستکراوەکانیشی ھەر بۆ لای ئەوە، پاداشت وسزای ھەمووی دەداتەوە ھەر کەسە و بەپێی ئەو مافەی شایستەیەتی.

ئەی ئومەتی موحەمەد (صلی اللە علیە وسلم) ئێوە باشترین ئومەتێکن لەڕووی باوەڕ و کاروکردەوەتانەوە کە خوای گەورە ھێناونیەتیە ئەم سەر زەویە بۆ خەڵکی، وە باشترین ئومەتێکیشن کە سودمەندترینن بۆ خەڵکی، فەرمان بەو چاکەیە دەکەن کە شەریعەتی ئیسلام دیاری کردووە و ژیری و لۆژیکیش بە باشیان داناوە، وە ڕێگریش دەکەن لەو خراپانەی کە شەریعەتی ئیسلام ڕێگری لێکردوون و ژیری و لۆژیکیش بە خراپیان دەزانێت، وە باوەڕیش دەھێنن بەخوای گەورە باوەڕێکی تەواوی بێ دوو دڵی کە کاروکردەوش ڕاستی ئەو باوەڕە دەسەلمێنن، جا ئەگەر بھاتایە خاوەن نامەکان لە جولەکە وگاورەکان باوەڕیان بھێنایە بە پێغەمبەرایەتی موحەمەد (صلی اللە علیە وسلم) ئەوە لە دونیا و دواڕۆژیشدا باشتر بوو بۆیان، لەناو خاوەن نامەکاندا کەسانێکی کەم باوەڕ دەھێنن بەوەی کە بۆ موحەمەد (صلی اللە علیە وسلم) ھێناویەتی، وە زۆربەیان لە ئاینی خوا وشەریعەتەکەی دەرچوون و باوەڕیان پێی نیە.

ئەی باوەڕداران ھەرچەند ئەوان دوژمنایەتی ئێوە بکەن بەڵام ناتوانن ھیچ زیانێک بە ئاینەکەتان وبەخۆشتان بگەیەنن، مەگەر ھەر ئەوە نەبێت بە زمان وقسەی ناخۆش لە ئاینەکەتانی بدەن، یان گاڵتە وتانە و تەشەرتان لێ بدەن، جا ئەگەر ھاتوو لەگەڵیشتان جەنگان ئەوا ھەر زۆر زوو ھەڵدێن و پشتان تێدەکەن ناتوانن خۆیان بگرن لەبەردەمتان، وە ھەرگيزیش بەسەرتاندا سەرناکەون.

ئەو جولەکانە لەھەر کوێیەکیش بن سوک وڕیسوا و زەلیل و ژێر چەپۆکن، مەگەر کاتێک نەبێت بەڵێن و پەیمان لەگەڵ خوا ببەستن یان لەگەڵ خەڵکی، ئەوان بە خەشم و قینی خواوە گەڕانەوە، مۆری برسێتی و ژێر دەستەییان بەسەردا بڕا، ئەوەش بەھۆی ئەوەی بێباوەڕ بوون بە بەڵگە ونیشانە وئایەتەکانی خوا، وە پێغەمبەرەکانیان بە ناھەق و ستەم کوشت، وە سەرپێچی فەرمانەکانی خوایان کرد و سنورەکانیان شکاند و پێشێلیان کرد.

خاوەن نامەکان(ئەھلی کتاب) ھەموویان وەک یەک نین، بەڵکو دەستەیەکیان لەسەر فەرمانی خوا دامەزراون وفەرمانەکانی جێ بەجێ دەکەن و لەقەدەغەکراوەکانی دوور دەکەونەوە، ئایەتەکانی خوای گەورە لەچەند ساتێکی شەودا دەخوێننەوە و نوێژەکانیان بۆ خوا دەکەن، ئەم دەستەیەی کە باسیان دەکەین پێش ھاتنی پێغەمبەری خوا موحەمەد (صلی اللە علیە وسلم) بووە، ئەوانەشیان کە گەیشتن بە ھاتنی پێغەمبەری خوا (صلی اللە علیە وسلم) باوەڕیان ھێنا و موسڵمان بوون.

باوەڕی بتەویان بەخوای گەورە و ڕۆژی دوایی ھەیە، فەرمان بەچاکە وکاری خێر دەکەن، وە ڕێگری لە خراپە و کاری شەڕ دەکەن، وە دەست پێشخەری دەکەن لە کار وکردەوەی چاکە، وە سات و وەرزەکانی عیبادات وخواپەرستی بەھەل دەگرن و چاکە وخواناسی تێدا ئەنجام دەدەن، ئا ئەوانەی کە ئەوە سیفات و ڕەوشتیانە لە بەندە خواناسەکانی، نیەت و کاروکردەوەیان یەکلایی بوەتەوە بۆ خوای گەورە.

ئا ئەوانە ھەر کارێکی خیر و چاکە بکەن کەم بێت یان زۆر، ھیچ کاتێک پاداشتیان لای خوای گەورە وون نابێت و کەم ناکات، بێگومان خوای گەورە زانایە بەکەسانی خواناس و پارێزکار، ئەوانەی کە فەرمانەکانی جێ بەجێ دەکەن و لە قەدەغە کراوەکانی دوور دەکەونەوە، وە ھیچ کردەوەیەکیانی لا شاراوە نیە و پاداشتی ھەر ھەمووشیان دەداتەوە.

بێگومان ئەوانەی بێباوەڕ بوون بەخوا وپێغەمبەرەکەی، ھیچ کاتێک ماڵو منداڵ و سەروەت وسامانیان ناتوانن ھیچ سزایەکی خوای گەورەیان لێ بگێڕنەوە، یان ھیچ ڕەحمەت ومیھرەبانیەکیان بۆ بھێنن، بەڵکو داخ و پەژارە و سزایان بۆ زیاد دەکەن، ئا ئەوانە ھاوەڵانی ھەمیشەیی ئاگری دۆزەخن.

نمونەی ئەو بێباوەڕانەی کە پارە وپوڵیان لە کاری خێر وچاکەدا دەبەخشن، وە چاوەڕوانی پاداشتی دەکەن، نمونەی وەک ئەو ڕەشەبایە کە سەرمایەکی زۆر سەختی پێوەیە کاتێک لە کشتوکاڵ ومەزرای ئەو کەسانە دەدات کە بە تاوان و سەرپێچیان ستەمیان لەخۆیان کردووە، سەرەنجام ئەو ڕەشەبایە کشتوکاڵەکەیان لەناو ببات و ھیچ سودێکی لێ وەرنەگرن، ھەر بەو شێوەیەش خوای گەورە بەھۆی بێباوەڕی و تاوان و خراپەیانەوە کاروکردەوەی بێباوەڕ دەسڕێتەوە و بێ سوود دەمێنێتەوە بۆیان، لەکاتێکدا ئەوان ئومێدیان ھەبوو ئەو کارە وکردەوانەیان سودێکی ھەبێت بۆیان، وە خوای گەورە لەمەدا ھیچ ستەم وزوڵمێکی لێ نەکردوون، بەڵکو خۆیان بەھۆی بێباوەڕی وبەدرۆ زانینی پێغەمبەرەکانیەوە ستەم وزوڵمیان لەخۆیان کرد.

ئەی ئەوانەی باوەڕتان ھێناوە بەخوا و پێغەمبەرەکەی جگە لەباوەڕداران ھیچ کەسێک مەکەنە دۆست و ھاوڕێ و جێ ڕاز ونیاوی خۆتان، ونھێنی و کاری خۆتانیان بۆ باس نەکەن، چونکە ئەوان درێغی ناکەن لە زیان پێگەیاندن وخراپکردنی حاڵو گوزەرانتان، وە ئاواتەخوازی ھەرکارێکن کە زیانتان پێ بگەیەنێت و ئەرکتان گران وقورس بکات، ڕق و قین ودوژمنایەتیان بەرامبەرتان لەسەرر زمانیان بە ئاشکرا بەدەر دەخەن، ئەویش بە تانەدان لە ئاینەکەتان و نانەوەی فیتنە وئاشوب لەنێوانتان و بڵاوە پێکردنی نھێنیەکانتان، لەگەڵ ئەوەشدا ئەو ڕق وقینەی کە لە دڵیاندا دەیشارنەوە گەورەترە، ئەی باوەڕداران ئێمە بەڵگە ونیشانەی ئاشکرامان بۆ ڕوونکردنەوە لە ھەرچی شتێک کە بەرژەوەندی دین ودواڕۆژتانی تێدا بێت، ئەگەر ئێوە ژیر بن وبیر بکەنەوە لەوەی خوای گەورە بۆی ناردونەتە خوارەوە.

ئاگاداربن ئەی باوەڕداران ئێوە ئەو گەلەتان خۆش دەوێت، وە ئومێدی خێر وچاکەیان بۆ دەکەن، لەکاتێکدا ئەوان ئێوەیان ھیچ خۆش ناوێت، وە ئومێدی خێر وچاکەشتان بۆ ناکەن، بەڵکو زۆریش ڕقیان لێتانە، ئێوە باوەڕتان بەھەموو کتێبە ئاسمانیەکان ھەیە، بە کتێبەکەی ئەوانیشەوە، لەکاتێکدا ئەوان باوەڕیان بەو کتێبە نیە کە خوای گەورە دایبەزاندووە بۆ پێغەمبەرەکەی ئێوە، وە کاتێک بگەن پێتان بەدوو ڕووی وناپاکی خۆیان دەڵێن باوەڕمان ھێناوە، بەڵام کاتێک کە بە تەنیان و لێتان دوور دەکەونەوە لەڕق ئەستوریان لەبەرامبەر یەکگرتووی ئێوە وسەربەرزیتان بە ئیسلامەکەتان لەداخ و خەفەتدا سەرپەنجەی خۆیان دەگەزن، جا ئەی پێغەمبەر پێیان بەو گەلە بڵێ: لەسەر ئەو حاڵەی خۆتان بمێننەوە تا لەداخ و خەفەتدا دەمرن، بێگومان خوای گەورە زانایە بەو نھێنیانەی لەناو سینە ودڵەکاندا ھەیە لە باوەڕ و بێباوەڕی، لەخێر وچاکە وشەڕ وخراپەکاری.

ئەی باوەڕداران ئەگەر ئێوە ناز ونیعمەت وخێرتان تووش بێت لە سەرکەوتن بەسەر دوژمندا، یان زیاد بوونی ماڵو مناڵ وسەروەت وسامانتان، ئەوان دووچاری داخ و خەفەت دەبن و پێیان ناخۆش دەبێت، وە ئەگەر دوچاری شکست ونوشست ببنەوە لەگەڵ دوژمنەکانتان ئەوان دڵخۆش دەبن و کەیفیان پێی دێت، ئەگەر بێتو ئێوە ئارام بگرن لەسەر ھەر ناخۆشی ونەھامەتیەک کە تووشتان دەبێت بەقەدەر و فەرمانی خوا، وە خۆتان بپارێزن لە ڕق وتووڕەی خوای گەورە ئەوا ھیچ فڕوفێڵ وئازارێکی ئەوان زیانتان پێ ناگەیەنن، بێگومان خوای گەورە ئاگادارە بە ھەموو فڕوفێڵەکانیان وە بە دەست بەتاڵیش دەیانھێڵێتەوە وبێ ھیوا ونائومێدیان دەکات.

ئەی پێغەمبەر ئەو کاتە وەبیر خۆت بھێنەوە کاتێک لەسەرەتای ڕۆژەوە لە شاری مەدینە چویتە دەرەوە بەرەو ئوحود بۆ جەنگ لەگەڵ بێباوەڕەکانی مەککە، پێگە وجێگەی باوەڕدارەکانت بۆ جەنگ ھەڵبژارد، شوێنی تاکە تاکەی ئەوانت لەو جەنگەدا دیار کرد، وە خوای گەورە بیسەری ووتە و گوفتارتانە، وە زانایشە بە کار وکردەوەتان.

ئەی پێغەمبەر وەبیر خۆت بھێنەرەوە کاتێک دوو دەستە لە باوەڕدارانی بەنی سەلەمەو بەنی حاریسە کاتێک ھەستیان بەلاوازی کرد خەریک بوو بگەرێنەوە وجێت بھێڵن کاتێک کە دووڕوەکان گەڕانەوە وتۆیان بەجێھێڵا، خوای گەورە سەرخەری ئەوانە بوو بەھانایانەوە ھات وسەرەنجام سەریخستن ونەیھێشت وورەیان بڕوخێت وجێگیری کردن لەسەر جەنگ وجیھاد کردن لەگەڵ بێباوەڕاندا، جا لەبەر ئەوە با باوەڕداران لەھەموو حاڵەتێکدا تەنھا پشت وپەنایان خوای گەورە بێت.

بێگومان خوای گەورە لەجەنگی بەدردا ئێوەی سەرخست بەسەر بێباوەڕاندا لەکاتێکدا ئێوە لاواز وبێدەسەڵات بوون، ئەویش لەبەر کەمی ژمارە وچەک وچۆڵتان، جا لەبەر ئەوە لەخوا بترسن، تاوەکو بتوانن سوپاس وشوکری ناز ونیعمەتەکانی بکەن.

ئەی پێغەمبەر وەبیر خۆت بھێنەرەوە کاتێک لەجەنگی بەدردا بۆ دڵدامەزراندن وجێگیرکردنی باوەڕداران دوای ئەوەی بیستبویان کە بێباوەڕەکان یارمەتیان بۆ دێت، بە باوەڕدارانت ووت: ئایا ئەوەندەتان بەس نیە کە پەروەردگارتان لەلایەن خۆیەوە سێ ھەزار فریشتە بنێرێتە خوارەوە بۆ یارمەتیدانتان؟

بەڵی ئەوەیان بەسە، بەشێوەیەکی تر مژدەتان لێ بێت کە خوای گەورە یارمەتدەرتانە، ئەگەر ھاتوو ئارامتان گرت لەسەر جەنگاندن لەگەڵیان، وە لەخوای گەورە ترسان، لەم کاتەدا یارمەتی وکۆمەکی ھات بۆ دوژمنەکانتان و پەلاماریاندان، ئەوا بێگومان پەروەردگارتان بە پێنج ھەزار فریشتە کە خۆیان و ئەسپەکانیشیان دیار وناسراو بوون کۆمەکتان دەکات.

ئەم یارمەتیدان وکۆمەکی کردنە بە فریشتەکان تەنھا خوای گەورە وەک ھەواڵێکی خۆش پێی ڕاگەیاندنن تاوەکو دڵ ئارام بن ونەترسن، وە ئەگینا لەڕاستیدا سەرکەوتن تەنھا بەم ھۆکارە ڕواڵەتیانە نەبەستراوەتەوە، بەڵکو لەڕاستیدا سەرکەوتن تەنھا لەلایەن خوای بەدەسەڵاتەوەیە کە ھیچ شتێک ناتوانێت سەرکەوێت بەسەریدا، ئەو خوایەی کە زۆر کاربەجێ ودانایشە لە ئەندازەگیری و شەریعەت ویاسادانانیشدا.

ئەم سەرکەوتنەی کە خوای گەورە لەجەنگی بەدردا دەستەبەری کرد بۆتان، وویستی بەکوشتنیان دەستەیەک لە بێباوەڕان لەناو ببات، وە دەستەیەکی تریشیان سوک وڕسوا بکات، وە بەو ژێر کەوتنەیان دوچاری داخ وخەفەتیان بکات، تاوەکو بە تێکشکاوی و زەلیلیەوە بگەڕێنەوە بۆ مەککە.

دوای ئەو شکستەی دوچاری موسڵمانان بویەوە لە جەنگی ئوحوددا پێغەمبەری خوا (صلی اللە علیە وسلم) نزای کرد لە سەرکردەی بێباوەرانی مەککە کەخوای گەورە لەناویان ببات، خوای گەورە پێی فەرموو: تۆ ھیچ کارێکی ئەوانت بەدەست نیە وکارت پێیانەوە نەبێت، بەڵکو کاری ئەوان لای خوایە، بۆیە ئارام بگرە تا ئەو کاتەی خوای گەورە کاری نێوانتان یەکلایی دەکاتەوە، یان یارمەتیان دەدات و تەوبە دەکەن ودەگەڕێنەوە بۆلای خوای گەورە وموسڵمان دەبن، یان بەردەوام دەبن لەسەر بێباوەڕی خۆیان، ئەو کاتە پەروەردگار سزایان دەدات چونکە بێگومان ئەوان ستەمکارن وشایستەی ئەو سزایەن.

ئەوەی لە ئاسمانەکان و زەویدا ھەیە لە دروستکراوەکان و لە بەڕێوبەردنیان ھەر ھەمووی موڵکی خوای گەورەیە، بەڕەحمەت ومیھرەبانی خۆی بۆ ھەر کەسێکی بوێت لەبەندەکانی لەگوناھەکانی خۆش دەبێت، وە بە دادگەری خۆیشی بۆ ھەر کەسێکی بوێت لە بەندەکانی سزای دەدات، خوای گەورە زۆر لێبوردەیە لەو بەندانەی کە تەوبە دەکەن ودەگەڕێنەوە بۆلای، وە زۆریش بە بەزەییە بەرامبەریان.

ئەی ئەوانەی باوەڕتان ھێناوە بەخوای گەورە و شوێن پێغەمبەرەکەی کەوتون، دوور بکەونەوە لەسوو خواردن و سوو وەرگرتن بە چەند قات لەسەرمایەکەی خۆتان کە داوتانە بەقەرزدا، ھەروەک چۆن خەڵکی سەردەمی نەفامی دەیانکرد، جا لەبەر ئەوە لەخوا بترسن وفەرمانەکانی بەجێ بھێنن و لەڕێگریەکانی دوور بکەونەوە، تاوەکو ئەوەی داوای دەکەن لە خێر وچاکەی دونیا و دواڕۆژ خوای گەورە پێتانی ببەخشێت.

بە کار وکردەوەی خێر وچاکە، وواز ھێنان لەو شتانەی خوای گەورە حەرامی کردوون خۆتان بپارێزن لەو ئاگرەی کە خوای گەورە ئامادەی کردووە بۆ بێباوەڕان.

گوێڕایەڵی وفەرمانبەرداری خوای گەورە وپێغەمبەرەکەی ببن، ئەویش بە بەجێھێنانی فەرمانەکانی و دوور کەوتنەوە لە قەدەغەکراوەکانی، تاوەکو شایستەی ڕەحم ومیھرەبانی خوای گەورە بن لە دونیا ودواڕۆژدا.

دەست پێشخەری وپێشبڕکێ بکەن بۆ ئەنجامدانی کاری خێر وچاکە ونزیک بوونەوە لەخوای گەورە بەھەموو گوێڕایەڵی وطاعەتێکی تاوەکو لێخۆشبوونی گەورەی ئەو بەدەست بھێنن، وە بچنە بەھەشتێکەوە کە فراوانیەکەی بە ئەندازەی فراوانی ئاسمانەکان و زەویە، کە خوای گەورە ئامادەی کردووە بۆ بەندە خواناسەکانی.

خواناسان و پارێزکاران ئەوانەن کە ماڵ وسامانیان لەخۆشی و ناخۆشیدا لە پێناو خوای گەورە دەبەخشن، وە ڕق و کینەی خۆیان دەخۆنەوە، وە لە ھەڵە و زوڵمی خەڵکی خۆش دەبن و تۆڵە ناسێننەوە لەکاتێکدا دەسەڵاتی تۆڵە سەندنەوەشیان ھەیە، بێگومان خوای گەورە چاکەکارانی خۆش دەوێت، ئەوانەی خاوەنی ئەم سیفەت و ئاکار و ڕەوشتە جوانانەن.

وە ھەرکاتێک گوناھێکی گەورە بکەن، یان بە ئەنجامدانی گوناھێکی بچووک ستەم لە دەروونی خۆیان بکەن، خێرا و دەستەبەجێ خوای بەرز وبڵندیان دەکەوێتە بیر، وە بیر لەو سزایانە دەکەنەوە کە ئامادەی کردووە بۆ سەرپێچی کاران، وە ئەو پاداشتانەیش کە دانراوە بۆ خواناسان، خێرا بەکۆڵێک پەشیمانیەوە داوای لێبوردن ولێخۆش بوون لە پەروەردگار دەکات کە بەو گوناھانەی کردوونی نەیانگرێت، چونکە ھیچ کەسێک جگە لە ئەو ناتوانێت لە گوناھەکانی بەندەکان خۆش بێت، ئەو خواناسانە بەردەوامیش نابن لەسەر گوناھەکانیان، وە دشزانن کە گوناھبارن، وە خوای گەورەش لە ھەموو گوناھەکان خۆش دەبێت.

ئائەوانەی خاوەنی ئەم سیفەت و ڕەوشت و ئاکارە جوانانەن، پاداشتیان ئەوەیە خوای گەورە لێیان خۆش دەبێت و چاوپۆشیان لێدەکات، وە لەڕۆژی دواییشدا بەھەشتگەلێکی وایان پێ دەدات کە ڕووبارەکان بەژێر کۆشکەکانیدا دەڕۆن و گوزەر دەکەن، وە بە ھەتا ھەتایی تێیدا دەمێننەوە، ئای ئەوە چەند پاداشتێکی گەورەیە بۆ ئەوانەی کە گوێڕایەڵی خوایان کردووە.

جا کاتێک باوەڕداران لە جەنگی ئوحوددا بەو شکستەیان تاقیکرانەوە، خوای گەورە دڵیدانەوە وسەرەخۆشی لێکردن وپێی فەرموون: ھەر بەو شێوەیە پێش ئێوە سوننەتی خوای گەورە بەسەر بێباوەڕاندا تێپەڕی کە لەناوی بردن وتەفر وتونای کردن، بەڵام سەرەنجام پاش تاقیکردنەوەیان ھەر بۆ باوەڕدارانە، جا کەوابێت بڕۆن وتەماشا بکەن بزانن سەرەنجامی ئەوانەی بێباوەڕ بوون و بەڵگە ونیشانەکانی خوایان بەدرۆزانی چیان بەسەرھات؟ جێگا و ماڵ و خانە و لانەیان چۆڵ بوو، وە موڵک وسەروەت وسامانیان ھەمووی لەناوچوو.