Ар-Рад 13:18–40

Për ata që i përgjigjen Zotit të tyre janë(të gjitha)gjërat e mira. -Pasi qartësoi të vërtetën nga e kota, Allahu i Madhëruar tregon se njerëzit ndahen në dy grupe: Ata që i përgjigjen Zotit të tyre dhe të cilët meritojnë shpërblim. Për këta tregohet se çfarë shpërblimi i pret. Ata që nuk i përgjigjen Zotit të tyre dhe meritojnë ndëshkimin, i cili përmendet më pas. Për sa i përket grupit të parë, Allahu i Madhëruar thotë se ata i përgjigjen Zotit të tyre. Kjo do të thotë se zemrat e tyre hapen për t’u mbushur me dritën e Zotit dhe besimin e pastër. Trupi i tyre nënshtrohet për të zbatuar urdhëresat e Zotit dhe për t’u larguar nga ndalesat e Tij. Kështu, ata i përgjigjen Zotit të tyre në gjithçka që Ai dëshiron prej tyre. Këtyre fatlumëve Allahu i Madhëruar u ka premtuar atë që quhet “el husna”, domethënë, çdo gjë të mirë e të këndshme. Shpërblimi që ata do të marrin në këtë jetë, por edhe pas vdekjes, në përjetësi, është më i miri dhe më i mrekullueshmi. Siç e ka përshkruar Profeti (a.s): ata do të kenë atë që syri nuk e ka parë, veshi nuk e ka dëgjuar dhe asnjë zemër nuk e ka imagjinuar. Ndërsa ata të cilët nuk i përgjigjën Zotit, edhe pse Ai ua sqaron plotësisht të vërtetën përmes shumë shembujve në Shpalljen e Tij, ata nuk kanë për ta parë të mirën, dhe gjendja e tyre do të jetë shumë e keqe. Për ta, Allahu i Lartësuar thotë:Ndërsa ata që nuk i përgjigjen Atij, edhe sikur të zotërojnë gjithçka që është në qiell dhe në Tokë, madje edhe një herë sa ajo, do t'i jepnin si kompensim(për t'i shpëtuar ndëshkimit). -Ata do të jepnin si kompensim çdo pasuri të kësaj bote, ar e argjend qoftë, vetëm dhe vetëm të shpëtonin nga ndëshkimi i Ditës së Gjykimit. Por, sigurisht, kjo nuk ka për t’u pranuar prej tyre. E si mund të ndodhë diçka e tillë?! Ata të mjerë do të përballen me një llogari të vështirë, duke u marrë në përgjegjësi për çdo vepër të keqe. Ata do të përgjigjen një për një për detyrimet ndaj Allahut të Lartësuar dhe ndaj krijesave, detyrime që nuk i kanë respektuar. Allahu i Lartësuar shkruan dhe rendit gjithçka që ata bëjnë, prandaj dhe ata të mjerë do të thonë: "Të mjerët ne! Çfarë është ky libër, që nuk ka lënë asnjë vepër - të madhe apo të vogël -, pa e shënuar.?” Kështu thotë Allahu i Lartësuar në ajetin kuranor: “Kur Libri (i punëve)do t’u vihet përpara, ti do t’i shohësh gjynahqarët të frikësuar nga shënimet në të, që do të thonë: “Të mjerët ne! Çfarë është ky libër, që nuk ka lënë asnjë vepër - të madhe apo të vogël -, pa e shënuar.” Aty do të gjejnë të shënuar gjithçka që kanë bërë. Zoti yt nuk i bën padrejtësi askujt.” [Kehf 49].Ata do të kenë gjykimin më të rëndë dhe vendi i tyre është Xhehenemi. Eh, sa vendqëndrim i keq është ai! -Pas gjithë kësaj llogarie të tmerrshme dhe të frikshme, vendqëndrimi i tyre i përhershëm do të jetë Xhehenemi. Ai është vendi ku janë mbledhur të gjitha llojet e ndëshkimit, i shoqëruar me uri dhe etje të dhimbshme. Zjarri në Xhehenem është i ndezur fort. Ushqimi i banorëve të tij do të jetë zekumi. Ata do të vuajnë edhe të ftohtin e tmerrshëm, zemherir-in e Xhehenemit e shumë ndëshkime të tjera, që Zoti i ka përmendur në Kur'an. Vend më i keq është ai i tyre.

Duke na dhënë një pamje të qartë, për të dalluar ata që kanë marrë dituri dhe dritë nga Shpallja e Tij dhe punojnë me sinqeritet sipas saj, nga ata që nuk janë të tillë, Allahu i Madhëruar thotë:Atëherë a është i njëjtë ai që e di se ajo që t’u shpall nga Zoti yt është e vërtetë, me atë që është i verbër? -Ata të cilët e dinë mirë dhe janë të sigurt se ajo që t’u shpall ty prej Zotit tënd është e vërteta e padiskutueshme, ata meditojnë dhe përpiqen të kuptojnë qartësisht mesazhin e Zotit të tyre. Pasi e kuptojnë mirë atë çfarë Zoti do prej tyre, ata nënshtrohen për të jetuar dhe punuar sipas saj. Kështu, këta nuk mund të jenë njëlloj me ata që Zoti i quan të verbër. Ata të mjerë nuk e njohin të vërtetën dhe, sigurisht, nuk punojnë sipas saj. Mes dy grupeve ka një largësi të madhe, sa ajo mes qiejve dhe tokës. Çdo njeri i mençur dhe i urtë duhet të meditojë dhe ta kujtojë shpesh këtë krahasim të dy grupeve që bën Allahu i Lartësuar dhe vazhdimisht duhet t’i bëjë pyetjen vetes: Cili nga dy grupet është më i mirë? Pasi mendon me kujdes, le të bëjë zgjedhjen e duhur dhe t’i japë përparësi asaj që duhet dhe të mbledhë forcat për të ndjekur karvanin e të shpëtuarve. Por, sigurisht, jo çdokush gjykon drejt se çfarë i bën dobi dhe dëm. Allahu i Madhëruar na tregon se cilët janë ata të cilëve u bën dobi kujtimi. Ai thotë:Vetëm njerëzit e mençur e kuptojnë(qortimin). -Pikërisht ata që kanë mendje të shëndoshë e kuptojnë të vërtetën. Ata janë të përzgjedhurit dhe më të mirët e botës ndër bijtë e Ademit. Nëse dëshiron të dish cilësitë e tyre, nuk ke për të gjetur përshkrim më të mirë sesa ai që vetë Krijuesi i tyre u ka bërë:

Ata që e përmbushin besën e dhënë Allahut dhe nuk e shkelin fjalën e premtuar; -Këtu bëhet fjalë për premtimin që Allahu i Madhëruar ka marrë prej tyre. Ai u ka marrë besën, që ata do të bëjnë maksimumin për të përmbushur detyrimet që kanë ndaj Tij. Këtë kuptim ka: “jufune biahdil-lahi” - domethënë, e përmbushin premtimin e dhënë Allahut. Përmbushja e këtij premtimi duhet të bëhet në formën më të plotë dhe më të saktë. Pjesë e këtij plotësimi është dhe fakti që ata: "…nuk i shkelin marrëveshjet." Kështu, ata i plotësojnë të gjitha detyrimet që kanë marrë përsipër për t’i kryer për hir të Allahut të Lartësuar. Kjo përfshin të gjitha marrëveshjet, betimet që janë bërë në emër të Zotit ose edhe zotimet që bëhen në formë adhurimi për Zotin. Ajeti jep mesazhin që njeriu duhet të jetë i mençur dhe i urtë, sepse do të marrë shpërblimin e madh të Allahut të Lartësuar. Kjo arrihet vetëm nëse ai i përmbush të gjitha detyrimet, dhe jo duke i shkelur ato. Një përshkrim tjetër i këtyre të përzgjedhurve vjen më poshtë, ku Allahu i Lartësuar thotë:

Ata që i ruajnë lidhjet që Allahu ka urdhëruar të ruhen, i frikësohen Zotit të tyre dhe i druhen gjykimit të rëndë;... -Ky është një ajet i përgjithshëm, që përfshin të gjitha lidhjet që Allahu i Lartësuar ka urdhëruar të mbahen fort. Muslimani duhet të ruajë lidhjet me Zotin e Lartësuar nëpërmjet forcimit të imanit, duke kultivuar dashurinë për Zotin dhe dashurinë për Profetin e Tij, duke e nënshtruar veten që të adhurojë Allahun e Lartësuar si Një, të Vetëm dhe të Pashoq dhe për t’iu bindur Profetit të Tij. Gjithashtu, muslimani duhet të mbajë të forta lidhjet me prindërit e tij, duke qenë bamirës ndaj tyre me fjalë dhe me vepra dhe duke u ruajtur të mos u bëjë padrejtësi atyre. Muslimani duhet të mbajë lidhjet e forta edhe me të afërmit dhe farefisin, duke u sjellë mirë me ta, me fjalë dhe me vepra. Ai duhet të mbajë marrëdhënie të mira me bashkëshorten dhe fëmijët, me shoqërinë dhe miqësinë, madje edhe me shërbyesit apo vartësit, duke u dhënë hakun atyre. Me fjalë të tjera, këtu nuk bëhet fjalë vetëm për plotësimin e detyrimeve që kanë të bëjnë me çështjet e kësaj jete, por edhe për çështjet e besimit dhe fesë, pra, të ahiretit. Vëreni me kujdes! Shkaku që i bën këta rob të zgjedhur që t’i mbajnë të forta lidhjet që Allahu i Lartësuar ka urdhëruar të mbahen, është frikërespekti ndaj Allahut dhe frika ndaj dhënies së llogarisë. Prandaj Allahu i Lartësuar thotë për ta: “…i frikësohen Zoti të tyre dhe i druhen gjykimit të rëndë." Ata i druhen dhe i frikësohen Zotit të Madhërishëm. Është pikërisht kjo frikë dhe madhërimi që ata kanë për Zotin e tyre, që ata të jenë të kujdesshëm në përmbushjen e detyrimeve ndaj Tij. Në çdo çast të jetës së tyre, ata i shoqëron frika për ditën kur do të japin llogari përpara Tij, prandaj kurrë nuk marrin guximin që të bëjnë poshtërsi ndaj Zotit apo të cenojnë urdhëresat e Tij. Gjatë gjithë jetës, zemrat e tyre janë të mbushura me frikë nga ndëshkimi i Zotit dhe shpresë për shpërblimin e Tij. Ata e duan fort Allahun dhe e madhërojnë Atë. Në vijim të përshkrimit të tyre, Allahu i Lartësuar thotë:

Ata që ngulmojnë me durim për të arritur dashurinë e Zotit të tyre dhe falin me rregull namazin;... -Ata bëjnë durim në përmbushjen e urdhëresave të Zotit, bëjnë durim duke frenuar veten nga haramet, bëjnë durim ndaj caktimit të Zotit, duke e pritur atë me zemër të hapur dhe jo me zemërim apo rebelim kundër Zotit. Në këtë ajet, Allahu i Madhëruar jep një detaj shumë të rëndësishëm, duke treguar se çfarë i motivon këta të përzgjedhur për të patur këtë durim: "…për të arritur dashurinë e Zotit të tyre." Ky është një kusht i domosdoshëm, që durimi, me të gjitha llojet e tij, të jetë i shpërblyeshëm nga Allahu i Lartësuar. Motivi që e shtyn njeriun për të qenë i duruar duhet të jetë i pastër dhe jo i përzier me qëllime të këqija dhe të pavlera. Durim i dobishëm është ai që njeriu e bën për të arritur kënaqësinë e Zotit të Tij, duke shpresuar afrimin tek Ai dhe marrjen e shpërblimit të Tij. Ky lloj durimi është veçori e besimtarëve të sinqertë. Ndërsa ai lloj durimi, nëpërmjet të cilit njeriu kërkon të tregojë forcën, qëndrueshmërinë dhe këmbënguljen e tij, duke kërkuar lëvdata dhe duke ushqyer mendjemadhësinë e tij, ky durim mund të arrihet nga kushdo dhe nuk është aspakt i lëvduar dhe i shpërblyeshëm. Një përshkrim tjetër i atyre që janë të mençur dhe të urtë dhe që do të meritojnë shpërblimin e Zotit vjen më poshtë, në ajetin kuranor: "…dhe e falin me rregull namazin." Së pari, Allahu i Lartësuar i përshkruan ata si njerëz që e falin rregullisht dhe me saktësi namazin, duke plotësuar shtyllat, kushtet, elementët e detyrueshëm dhe të pëlqyeshëm të namazit, qoftë në aspektin e jashtëm, qoftë në atë të brendshëm gjatë kryerjes së tij. Së dyti, i përshkuan ata duke thënë:ata që japin haptazi dhe fshehtazi nga ajo që u kemi dhënë Ne dhe të keqen e kthejnë me të mirë... -Këtu bëhet fjalë për shpenzimet e detyrueshme, siç është zekati ose edhe kompensimet e ndryshme për shkak të betimit, zotimit etj. Gjithashtu, bëhet edhe fjalë për shpenzimet e pëlqyeshme. Kështu, këta të zgjedhur shpenzojnë sa herë që nevojitet, dhe këtë e bëjnë haptazi dhe fshehtazi, si të jetë më e mira dhe si ta kërkojë urtësia. Ata, gjithashtu: "…të keqen e kthejnë me të mirë." Nëse dikush i keqtrajton ata me fjalë apo me vepra, ata nuk ia kthejnë me të njëjtën monedhë, por ia kthejnë me bamirësi, duke synuar rregullimin dhe përmirësimin. Nëse dikush i privon, ata i japin dhe shpenzojnë pa kufi për të, nëse dikush i bën padrejtësi, ata e falin dhe ia kthejnë me mirësi, nëse dikush i ndërpret marrëdhëniet me ta, ata përpiqen që t’i lidhin dhe ruajnë marrëdhëniet me të, kur dikush i dëmton ata me fjalë ose vepra, ata përpiqen me fjalë dhe me vepra ta rregullojnë dhe përmirësojnë atë. Mendohu pak! Nëse kjo është sjellja e tyre ndaj atyre që iu bëjnë padrejtësi, atëherë si mund të jetë sjellja e tyre me ata që sillen mirë? Sigurisht që morali i tyre është i pashembullt dhe këto janë cilësi që mund t’i kenë vetëm ata që Zoti i ka zgjedhur. Për të gjithë ata që kanë të tilla cilësi, Allahu i Lartësuar ka përgatitur atë që quhet Ukbeddar- Vendbanimi i Përjetshëm....këtyre u takon shpërblimi në Shtëpinë e përjetshme,... -Pastaj, Allahu i Lartësuar e shtjellon më shumë këtë vendbanim të përjetshëm të tyre, duke thënë:

(Për ta janë përgatitur)Xhenetet e Adnit, ku do të hyjnë ata dhe prindërit, gratë dhe fëmijët e tyre, të cilët kanë qenë vepërmirë. -Ato janë Xhenetet e Adnit, pra, kopshtet e qëndrimit të përhershëm, nga ku nuk kanë për t’u larguar kurrë dhe nuk kanë për të kërkuar që t’u ndryshohet apo t’u zëvendësohet me diçka tjetër. E si mund të kërkojnë diçka tjetër nga ky vend, që vetë Allahu i Lartësuar e ka përgatitur për të dashurit e Tij dhe në të cilin gjenden të gjitha mirësitë që sjellin lumturi dhe gëzim. Në Xhenet ka gjithçka që ata fatlumë e kërkojnë dhe e ëndërrojnë. Allahu i Madhëruar tregon se do t'ua qetësojë shpirtin dhe do t'ua kënaqë sytë të dashurve të Tij, duke thënë: "Xhenetet e Adnit, ku do të hyjnë ata dhe prindërit, gratë dhe fëmijët e tyre, të cilët kanë qenë vepërmirë." Kështu, ata do të bashkohen në Xhenet me paraardhësit dhe me bashkëshortet e tyre. Fjala “ezuaxh” (bashkëshortet) ka edhe kuptimin “ata të cilët kanë qenë të ngjashëm me ta, aspektin e veprave të mira”; pra, edhe këta konsiderohen si “të afërt” me besimtarët. Prania e këtyre të dashurve ua shton më shumë kënaqësinë dhe lumturinë në Xhenetin e Zotit. Një tjetër kënaqësi që ata përjetojnë është edhe prania e melekëve, të cilët i vizitojnë në çdo kohë. Thotë Allahu i Lartësuar:

Melekët do t’i vizitojnë ata, duke u hyrë nga çdo portë: “Selamun alejkum!” -Ata i përshendesin me selam dhe i përgëzojnë për nderimin e madh që Allahu i Lartësuar u ka rezervuar. Ata u drejtohen me ato fjalë të dashura, duke u thënë “selamun alejkum”. Selam-i është përshëndetja e Allahut të Lartësuar për ta, prandaj ata do t’i përfshijë paqja dhe siguria. Kjo do të thotë se ata do të shpëtojnë nga çdo gjë e keqe së cilës i druhen dhe do të lumturohen me çdo gjë të mirë që e dëshirojnë. Por Allahu i Lartësuar thotë diçka tjetër, që është shumë e rëndësishme për t'u kuptuar:Me durimin tuaj gjetët shpëtimin. -Domethënë, vetëm përmes durimit, ata arrijnë këto grada të larta në Xhenetin e mrekullueshëm.Sa e mirë është Shtëpia e tyre e përjetshme! -Kështu, çdokush që e vlerëson veten dhe i dëshiron të mirën asaj, e nënshtron atë për t’u përpjekur dhe punuar fort, me shpresë që të stoliset me cilësitë e të mençurve. Vetëm në këtë mënyrë mund të shpresojë se do të ketë pjesë në Xhenet, në atë vend aq të bukur, i cili gjithmonë ka qenë motivuesi dhe lumturuesi i i shpirtrave të mirë. Në atë vend të bukur janë mbledhur të gjitha kënaqësitë dhe mirësitë lumturisjellëse. Për të tilla mirësi le të punojnë më aktivët dhe le të garojnë ambiciozët.

Pasi përshkroi gjendjen e banorëve të Xhenetit dhe veprat e tyre, Allahu i Lartësuar përshkruan gjendjen e banorëve të Zjarrit dhe të punëve të tyre, që janë krejtësisht të kundërta me ato të banorëve të Xhenetit. I Madhëruari thotë:Ndërsa ata që e shkelin besën e dhënë Allahut, pasi e kanë dhënë, i shkëpusin ato lidhje për të cilat Allahu ka urdhëruar të mbahen fort dhe bëjnë shkatërrime në tokë, ata janë të mallkuar dhe për ta është Shtëpia e tmershme. - Cilësi e tyre e parë është shkelja e premtimeve ndaj Allahut të Lartësuar, edhe pse ato premtime janë përforcuar nëpërmjet profetëve të Tij. Në vend që t’i respektonin, ata i shpërfillin, i shkelin dhe i hedhin pas shpine. Cilësia tjetër e tyre: "… i shkëpusin ato lidhje për të cilat Allahu ka urdhëruar të mbahen fort dhe bëjnë shkatërrime në tokë". Kështu, ata nuk mbajnë lidhje me Zotin, përmes besimit të drejtë dhe punëve të mira sipas këtij besimi. Ata nuk ruajnë lidhjet me farefsin, por i shkëpusin ato. Gjithashtu, ata nuk plotësojnë detyrimet dhe përgjegjësitë ndaj njerëzve, por sjellin shkatërrim përmes mohimit të Zotit dhe poshtërsive, duke penguar njerëzit nga rruga e Zotit dhe duke e paraqitur atë si të shtrembër. Kjo është gjendja e tyre në këtë botë, për sa i përket veprave dhe mosbesimit të tyre. Për të tillë njerëz, Allahu i Lartësuar thotë: "… ata janë të mallkuar dhe për ta është Shtëpia e tmershme.". Ata janë të dëbuar, të poshtëruar dhe të nëçmuar nga Allahu i Lartësuar, melekët e Tij dhe besimtarët e sinqertë. Në këtë jetë, ata do të ndiqen nga poshtërimi, ndërsa në ahiret për ta është përgatitur, sikurse thotë Allahu i Lartësuar: “Shtëpia e tmershme.”, i cili është zjarri i ndezur fort dhe çdo lloj ndëshkimi dhe vuajtjeje që ai përmban.

Allahu i jep me mbushulli atij që Ai dëshiron dhe po Ai kufizon. Ata(jobesimtarët)janë të gëzuar me jetën e kësaj bote. -Vetëm Allahu i Lartësuar e ka fuqinë që t’i shtojë rriskun atij që Ai dëshiron dhe t’ia pakësojë atij që Ai dëshiron. Megjithatë, mohuesit nuk e kuptojnë këtë. Ata gëzohen me stolitë e kësaj bote, që Zoti i ka përcaktuar për ta. Ai është një gëzim i tepruar dhe jo i drejtë, që i bën të gjejnë prehje me këtë jetë dhe ta harrojnë ose të jenë të pavëmendshëm ndaj ahiretit. Kjo ndodh edhe për shkak të mangësisë dhe dobësisë së logjikës së tyre. Ata nuk arrijnë ta kuptojnë një fakt shumë të rëndësishëm, që Allahu i Lartësuar i përmbledh me fjalët:Por jeta e kësaj bote ndaj botës tjetër është veçse një përjetim mashtrues. -Në krahasim me ahiretin, jeta e kësaj bote është një përjetim tërësisht i pavlerë, i cili të fal njëfarë kënaqësie të shkurtër, por që shumë shpejt largohet dhe pasohet nga një mjerim dhe vuajtje e gjatë.

Allahu i Lartësuar na tregon rreth mohuesve të shpalljeve të Tij. Ata tregoheshin arrogantë ndaj të vërtetës. Duke pasur si qëllim që thjesht ta refuzonin, ata i kërkonin Profetit të Zotit shenja dhe mrekulli sipas dëshirave të tyre:Jobesimtarët thonë: “Përse nuk i jepet atij ndonjë Shenjë nga Zoti i tij?” -Ata pretendojnë se nëse do t'u vinin këto shenja ata do të besonin. Por Allahu i madhëruar ua hedh poshtë këtë pretendim të gënjeshtërt duke thënë:Thuaj: “Allahu lë të humbur atë që Ai do dhe udhëzon në rrugë të drejtë ata që kthehen tek Ai,...” -Allahu i Madhëruar udhëzon ata që kërkojnë kënaqësinë e Tij. Udhëzimi dhe humbja nuk janë në duart e tyre, në mënyrë të tillë që, nëse dëshirojnë ata, të besojnë pasi të shohin mrekullitë. Udhëzimi është i gjithi në dorë të Allahut, dhe Allahu i Madhëruar ia dhuron atij njeriu që kthehet i penduar dhe i nënshtruar, pikërisht për të kërkuar kënaqësinë e Tij. Megjithatë, edhe pretendimi i tyre se, po të shihnin ndonjë mrekulli, ata do të besonin, ishte i gënjeshtërt. Allahu i Lartësuar thotë: “Edhe sikur t'u dërgonim melekët, t'i bënim të vdekurit t'u flisnin atyre dhe t'i tubonim të gjitha gjërat para tyre, ata përsëri nuk do të besonin, nëse Allahu nuk do të donte. Por shumica e tyre nuk e dinë (të vërtetën)." [Enam 111]. Nuk ishte e domosdoshme që Profeti të sillte pikërisht ato mrekulli që ata i kërkonin, sepse mjaftonte çfarëdo mrekullie tjetër që ai paraqiste e që dëshmonte qartë se Shpallja nga Zoti ishte e vërtetë. Kjo ishte më e dobishme edhe për ata vetë, sepse nëse Allahu i Lartësuar do t'u sillte mrekullitë që ata kërkonin dhe ata sërish nuk do të besonin, atëherë Ai do t'ua përshpejtonte ndëshkimin. Pastaj Allahu i Lartësuar tregon cilësitë e besimtarëve:

Ata që besojnë dhe zemrat e të cilëve qetësohen kur kujtojnë Allahun. -Me kujtimin e Zotit largohet frika, trishtimi dhe ankthi nga zemra, dhe vendin e tyre e zenë gëzimi, kënaqësia dhe qetësia.Dijeni, se me kujtimin e Allahut, zemra gjen qetësi. - Është e natyrshme që zemra të gjejë prehje dhe qetësi me kujtimin e Allahut. Nuk ka ndonjë gjë më të dashur, më të ëmbël dhe më qetësuese për zemrën sesa dashuria për Krijuesin, prehja në praninë e Tij dhe lumturia që përjeton me njohjen e Tij. Në varësi të njohjes dhe dashurisë që robi ka për Zotin është edhe kujtimi. Sigurisht, këtu bëhet fjalë për format e kujtimit (dhikr), siç janë tesbih-u, tekbir-i, tehlil-i etj. Ky është njëri nga kuptimet e ajetit, pra, fjala “dhikru-llah” nënkupton kujtimin që njeriu i bën Zotit. Një mendim tjetër është se “dhikru-llah” është Kur'ani, të cilin Allahu e shpalli për të qenë këshillë dhe kujtim për besimtarët. Sipas këtij kuptimi, zemrat gjejnë prehje me Librin e Zotit. Kur njeriu dëgjon dhe mëson Kur'anin, zemra qetësohet. Kjo ndodh sepse ajetet e Kur'anit janë të mbushura me të vërteta të qarta dhe mbështeten në argumente të padiskutueshme. Kur'ani ofron dije të sigurt, sepse ajetet e tij janë të mbrojtura nga ndryshimi dhe tjetërsimi. Librat e tjerë të shkruara nga njerëzit nuk i japin zemrës qetësi, por paqëndrueshmëri, për shkak të kundërthënieve dhe pasigurisë. Për këtë arsye, Allahu i Lartësuar thotë: "A nuk meditojnë ata rreth Kur'anit? Sikur të ishte prej dikujt tjetër, e jo prej Allahut, do të kishin gjetur në të shumë kundërthënie." [Nisa 82]. Kjo kuptohet qartë me leximin dhe meditimin në Librin e Allahut të Lartësuar dhe krahasimin me librat e tjerë. Çdokush që e bën këtë, gjen një ndryshim shumë të madh mes tyre. Pastaj Allahu i Lartësuar thotë:

Ata që besojnë dhe bëjnë vepra të mira, do të kenë çdo mirësi dhe vendqëndrime të mrekullueshme. -Janë ata që e besojnë me zemër Allahun, melekët e Tij, profetët dhe Ditën e Gjykimit, dhe e vërtetojnë këtë besim me vepra të mira. Ata bëjnë punë të mira sipas këtij besimi, qoftë punë zemre, siç është dashuria për Allahun apo shpresa dhe frikërespekti ndaj Tij, qoftë punë të dukshme, siç është namazi, agjërimi etj. Për këta fatlumë, Allahu i Lartësuar thotë që: "…do të kenë çdo mirësi dhe vendqëndrime të mrekullueshme." Ata do të jenë të lumtur tek Zoti i tyre. Ata do t’i përfshijë kënaqësia dhe bujaria e Allahut në këtë jetë dhe në ahiret. Ata do të jenë në kënaqësi dhe prehje të plotë. Mes këtyre kënaqësive, Allahu i Lartësuar veçon pemën Tuba, e cila ndodhet në Xhenet. Profeti (a.s)na tregon në hadithe të sakta se, nën hijen e kësaj peme mund të udhëtojë një kalorës njëqind vjet, dhe përsëri nuk arrin ta kalojë atë.

Kështu, Ne të dërguam ty te një popull, para të cilit kanë kaluar shumë popuj tjerë, që t’u lexosh atë që Ne ta shpallëm, sepse ata janë duke e mohuar të Gjithëmëshirshmin. -Allahu i Lartësuar i drejtohet Profetit të Tij të dashur, Muhamedit, dhe i thotë: “Ne të dërguam në popullin tënd, për t’i ftuar ata në udhën e qartë dhe të drejtë. Edhe më parë kanë kaluar popuj, ndër të cilët kemi çuar të dërguarit Tanë. Kështu, ti nuk je diçka e pazakontë, që ata ta mohojnë dhe të çuditen nga fakti se Zoti të dërgoi ty me Shpalljen e Tij. Ti nuk u flet atyre nga vetja jote, por u lexon ajetet e Allahut të Lartësuar, të cilat Ai t’i shpalli ty. Kjo shpallje e mrekullueshme i pastron zemrat dhe i ndriçon shpirtrat. Megjithatë, populli yt nuk beson dhe nuk dëshiron t’i jetë mirënjohës të Gjithëmëshirshmit. Mëshira e Allahut është gjithëpërfshirëse dhe ata e përjetojnë atë në çdo çast. Ndër mirësitë më të mëdha që tregojnë mëshirën e Tij mbi ta është pikërisht edhe dërgimi yt si profet dhe Shpallja e mrekullueshme, që Zoti të dhuroi. Por ata të mjerë nuk e shohin këtë mirësi, mëshirë dhe bujari të dhuruar nga Zoti dhe as tregohen mirënjohës për të, por e shpërfillin dhe e refuzojnë. Po a nuk nxjerrin mësim këta të mjerë nga sa e sa popuj të tjerë mohues, që kaluan para tyre? Allahu i Madhëruar i ndëshkoi ata për gjynahet e tyre.Thuaj: “Ai është Zoti im. Nuk ka të adhuruar tjetër me meritë veç Tij. Vetëm Atij i jam mbështetur dhe vetëm tek Ai kthehem.”. -Ky ajet është dëshmi për teuhidin në dy aspekte: uluhije dhe rububije. Kështu, Allahu është Rabi (Zoti im), i Cili përkujdeset për mua me mirësinë dhe bujarinë e Tij që në momentin që më ka sjellë në ekzistencë. Gjithashtu, Allahu është Ilahi(i Adhuruari im) i Vetëm dhe i Pashoq. Vetëm Atij i mbështetem dhe vetëm tek Ai shpresoj në të gjitha çështjet e mia. Vetëm tek Ai kthehet zemra ime për t'ia përkushtuar të gjitha adhurimet dhe për t'iu lutur për të gjitha nevojat.Përkufizimi i teuhidit uluhije: Hueifrâdull-llâhi bil ibâdeti / Ky ështënjëhsimi i Allahut të lartësuar nëmeritueshmërinë e adhurimit të Tij. PraAi që meriton të adhurohet është vetëmAllahu i lartësuar. Përkufizimi i teuhidit rububije: Hueifrâdull-llâhi bil ħalķi uel mulki uet-tedbîri. / Njësimi i Allahut në aspektin ekrijimit, sundimit e mbretërimit dhe tëadministrimit dhe pushtetit për tëvepruar në gjithësi.

Edhe pse ky Kur'an është ai(Libër)me të cilin malet do të lëviznin, toka do të çahej dhe të vdekurit do të flisnin (Idhujtarët përsëri nuk do të besonin). Por, sigurisht e gjithë çështja i takon vetëm Allahut. -Allahu i Lartësuar na tregon në këtë ajet mirësinë dhe vlerat e larta të Kur'anit madhështor mbi të gjithë librat e tjerë që Ai ka shpallur. Ai thotë: “Nëse do të kishte ndonjë libër të shpallur nga Zoti, nëpërmjet të cilit do të lëviznin malet nga vendi, do të çahej toka dhe do të mbushej me kopshte dhe lumenj dhe nëpërmjet të cilit do të flisnin të vdekurit, ai do të ishte ky Kur'an madhështor dhe i pakrahasueshëm. Por i gjithë pushteti i takon vetëm Allahut të Madhëruar; edhe mrekullitë Ai i sjell sipas urtësisë së Tij. Atëherë, pse këta refuzues të së vërtetës dhe mohues të profetëve propozojnë dhe kërkojnë shenja dhe mrekulli sipas dëshirave të tyre?! Mos, vallë, mendojnë se çështja e mrekullive është në dorën e tyre apo të profetëve?!Vallë, a nuk e dinë ata që besojnë se, sikur të donte Allahu, do t’i drejtonte të gjithë njerëzit tek e Drejta? -Le ta dinë se, Allahu i Madhëruar është i plotpushtetshëm që t’i udhëzojë të gjithë, por Ai është i Urtë dhe i Gjithëditur. Ai na tregon se udhëzon në rrugë të drejtë vetëm atë që Ai dëshiron dhe lë në humbje atë që Ai dëshiron, sipas diturisë dhe urtësisë së Tij. Atëherë, le t’i druhen Atij dhe, me përunjësi dhe përgjërim, t'ia kërkojnë udhëzimin, ashtu siç Ai e kërkon.Por ata që nuk besojnë, për shkak të veprave të tyre, do t’i godasë vazhdimisht shkatërrimi ose do t'u vijë pranë shtëpive të tyre, derisa të vijë Premtimi i Allahut. -Ata që vazhdojnë të zhyten në mosbesimin e tyre, nuk mund të nxjerrin mësim dhe zemrat e tyre nuk ndikohen nga paralajmërimet dhe ndëshkimet që Zoti u dërgon në mënyrë të vazhdueshme. Për shkak të gjynaheve të tyre, ata goditen me ndëshkime të njëpasnjëshme, që bien mbi ta ose pranë tyre. Megjithatë, ata vazhdojnë me kokëfortësi në mohimin e tyre. Kështu do të vazhdojnë ata të mjerë, derisa të vijë dhe të realizohet i plotë kërcënimi i Zotit dhe ndëshkimi i Tij i përhershëm, që kurrë nuk do të mund ta largojnë.Allahu nuk e shkel kurrë premtimin. -Allahu i Lartësuar nuk e shkel kurrë premtimin e Tij. Ky është një kërcënim që ata të frikësohen nga ndëshkimi i Zotit dhe të heqin dorë sa më shpejt nga mohimi, armiqësia dhe padrejtësitë e tyre.

Në këtë ajet, Allahu i Lartësuar ngushëllon Profetin dhe forcon zemrën e tij, duke i thënë:Edhe me të dërguarit para teje janë tallur(mohuesit). -Domethënë, ti nuk je i pari profet që është refuzuar dhe është munduar nga populli i tij.Por atyre që nuk besuan, Unë u dhashë afat dhe pastaj i ndëshkova. Eh, si ishte ai dënim! -Domethënë, ai ishte një ndëshkim i ashpër dhe i dhembshëm. Prandaj, le të mos vetëmashtrohen me afatizimin Tonë këta të mjerë, që të refuzojnë dhe tallen me ty. Le të shohin ata popujt që ishin para tyre dhe le të marrin mësim. Allahu i Lartësuar është i Plotpushtetshëm që t’i ndëshkojë edhe këta, ashtu si edhe popujt e mëparshëm, që kundërshtuan dhe u tallën me profetët e tyre.

Vallë, kush mund të krahasohet me Atë (Allahun)që mbikëqyr çdokënd se çfarë vepron? -Allahu i Lartësuar është Mbikëqyrës i gjithçkaje dhe çdokujt ka për t’i dhënë shpërblimin e merituar, qoftë në këtë jetë, qoftë në jetën tjetër, me drejtësinë e Tij të plotë. Si mund të jetë i njëjtë i Gjithëdituri me idhujt, të cilët nuk kanë në dorë asnjë mundësi për shpërblim dhe ndëshkim, të cilët nuk kanë asnjë grimë pushteti?! Duke treguar padrejtësinë e tyre të madhe, Allahu i Lartësuar thotë:Dhe megjithatë, ata i përshkruajnë Allahut ortakë. -Ata i përshkruajnë Allahut ortakë, ndërkohë që Ai është i Vetmi dhe i Pashembullti. Allahu është Es-Samed- i Ploti dhe Absoluti në zotërimin dhe sundimin e Tij, të Cilit i drejtohen të gjitha krijesat për nevojat e tyre. Allahu nuk ka shokë, nuk ka ortakë dhe as të ngjashëm me Të. Të besosh se ka idhuj të ngjashëm me Zotin dhe pjesëmarrës në pushtetin e Tij është një krim i pafalshëm.Thuaj: “Na i tregoni ata!” Mos, vallë, ju po i tregoni Atij diçka që Ai nuk e ditka, qoftë ajo nga gjërat që janë në tokë,” -Nëse jeni të sigurt dhe të vërtetë në atë që thoni, atëherë përshkruajini idhujt që ju adhuroni, që të gjykojmë rreth tyre. Mos, vallë, Allahu i Madhëruar nuk di gjë rreth ekzistencës së këtyre idhujve dhe u dashka që ju t'ia mësoni Atij?! Mësojeni tani, o të mjerë! Duke qenë se Allahu i Lartësuar nuk e ndan pushtetin e Tij me asnjë tjetër, kuptojeni kotësinë e pretendimeve tuaja! Me këto pretendime boshe, ju i përngjani atij që kërkon t’i prezantojë ortakë Zotit, për të cilët Ai nuk ditka gjë. Këto janë kotësira, që dalin nga goja juaj, prandaj i Lartësuari thotë:... qoftë ajo fjalë prej fjalëve që ju thoni?!” -E shumta që mund të thuhet rreth ekzistencës së këtyre idhujve ose “ortakëve”, është se ato janë pretendime të kota, të thëna nga të paditurit. E vërteta është e qartë: "Nuk ka të adhuruar tjetër me meritë përveç Allahut". Asnjë krijesë nuk meriton të adhurohet, por:Jo, por atyre që nuk besojnë u duket e mirë dredhia e tyre, -Dredhitë e tyre në propagandimin e idhujtarisë dhe mohimit të Shpalljes së Zotit iu duken të bukura, prandaj dhe përfundimi i tyre është i qartë:... prandaj janë të penguar nga rruga e drejtë. -Ata privohen nga rruga e drejtë, që të çon tek Zoti dhe në vendin e përjetshëm të bujarisë dhe mirësive të Tij.Dhe ata që Allahu i lë të humbur, askush nuk mund t'i udhëzojë. -Arsyeja është se askush tjetër, përveç Allahut, nuk ka pushtet real në qiej dhe në tokë, në këtë jetë dhe në ahiret. Askush nuk mund të ndryshojë vullnetin dhe përcaktimin e të Gjithëpushtetshmit, që është i Urtë dhe i Gjithëditur.

Për ata ka dënim në jetën e kësaj bote, por dënimi i botës tjetër është shumë më i rëndë. -Ndëshkimi i ahiretit është shumë më i rëndë se ndëshkimi i dynjasë dhe, përveç kësaj, ai është i përjetshëm dhe i pafundmë.Ata nuk ka kush t’i mbrojë prej ndëshkimit të Allahut. -Askush nuk mund t’i ruajë ata nga ndëshkimi i Allahut. Nëse ndëshkimi i Tij e përfshin dikë, askush nuk mund ta pengojë Atë.

Xheneti që u është premtuar të devotshmëve është si një kopsht i bukur, nëpër të cilin rrjedhin lumenj, ku ushqimi dhe hija janë të përhershme. -Duke shpresuar këtë Xhenet, besimtarët u largohen atyre gjërave që Zoti dhe Profeti i Tij kanë ndaluar, si dhe i përkushtohen zbatimit të urdhëresave. I Lartësuari Bujar e përshkruan Xhenetin duke thënë: “…është si një kopsht i bukur, nëpër të cilin rrjedhin lumenj, ku ushqimi dhe hija janë të përhershme." Lumenjtë e Xhenetit janë prej mjalti, prej pijesh të këndshme, prej qumështi dhe uji të kristaltë. Këto lumenj rrjedhin gjithmonë dhe nuk janë të kufizuar. Me ujin e pastër të tyre vaditen kopshte të bukura dhe pemë të hijshme me fruta të shijshme. Zoti thotë: "…ushqimi dhe hija janë të përhershme." Shijet dhe kënaqësia që ato falin janë të vazhdueshme. Të tilla janë edhe hijet e bukura të pemëve, që mbushin me kënaqësi dhe rehatojnë këdo që rri poshtë tyre.Ky do të jetë fundi i lumtur i atyre që janë të devotshëm, -Ky është përfundimi i atyre që besojnë dhe adhurojnë Zotin përmes ligjeve të Tij: pikërisht këto vendbanime të bukura. Ndërsa përfundimi i mohuesve është ndryshe:ndërsa fundi i jobesimtarëve do të jetë Zjarri. -Sa ndryshim të madh ka mes dy grupeve, sepse të tillë janë edhe në këtë jetë, me veprat dhe fjalët e tyre. Kështu do të jetë edhe shpërblimi i tyre, në këtë botë dhe në tjetrën.

Ata të cilëve Ne u kemi dhënë Librin gëzohen me atë që t’u shpall ty. -Ata të cilëve Zoti u dhuroi mirësinë e diturisë rreth shpalljeve të Tij gëzohen me këtë Shpallje madhështore, që po të dhurohet ty, o Muhamed. Ata janë të bindur se ajo t’u shpall nga Zoti i gjithësisë. Ata lumturohen me dritën e Zotit dhe e besojnë atë. Ata e pranojnë Shpalljen e re dhe gëzohen kur shohin që ato vërtetojnë njëra tjetrën. Kjo është gjendja e ithtarëve të Librit të cilët e besojnë Shpalljen që iu dhurua Muhamedit a.s. Megjithatë, ka shumë grupime që e refuzojnë një pjesë të Shpalljes së Zotit:Por ka grupime që e mohojnë një pjesë të tij. -Por në këtë mënyrë, ata mohojnë të gjithë Shpalljen, pa e kuptuar. Lum ata që Zoti i udhëzoi në rrugën e drejtë dhe mjerë mohuesit që e shpërfillën Shpalljen e Tij!Thuaj: “Unë jam urdhëruar që të adhuroj vetëm Allahun, pa i bërë shok Atij. -Ti, o Muhamed, je thjesht një këshillues e paralajmërues, që fton në udhën e drejtë të Zotit, prandaj tregoju atyre se për çfarë je urdhëruar. Thuaju atyre: “Unë jam urdhëruar që të adhuroj vetëm Allahun, pa i bërë shok Atij”. Domethënë, jam urdhëruar që, të gjithë adhurimin e fenë t’ia kushtoj vetëm Allahut me sinqeritet dhe me besnikëri, ashtu siç më ka urdhëruar.Unë vetëm tek Ai ftoj dhe vetëm tek Ai është kthimi im.” - Unë i ftoj njerëzit në fenë dhe ligjin e Zotit, i ftoj që të përkushtohen në adhurimin e Tij si Një i vetëm dhe të nënshtrohen ndaj ligjit të Tij. Unë vetëm tek Ai shpresoj të më dojë dhe të më shpërblejë për punën dhe lodhjen time në këtë çështje. Vetëm Atë e shpresoj kur kryej urdhëresat e Tij dhe ruaj kufijtë e Tij.

Kështu, Ne e kemi shpallur atë(Kur'anin)në gjuhën arabe, për të qenë një Ligj i përkryer. -Kuptimi: Ne e kemi shpallur këtë libër që të jetë një ligj i përkryer, i qartë dhe i kuptueshëm. Ne e shpallëm Kur'anin me gjuhën më të pasur dhe të përkryer, më shprehëse dhe më të bukur, që ai të jetë i qartë dhe i kuptueshëm, që nuk shkakton asnjë ngatërresë. Kur'ani është një ligj që nuk pranon asnjë ndryshim dhe që duhet pasuar rigorozisht. Atë nuk mund ta trazojnë devijimet e njerëzve dhe ai nuk i pranon ato. Kush pason Kur'anin nuk mund të ndjekë dëshirat personale të devijuara, ashtu si dhe kush ndjek dëshirat personale nuk mund të pasojë Kur'anin madhështor. Për këtë arsye, Allahu i Madhëruar paralajmëron dhe kërcënon që të jemi të kujdesshëm në pasimin e këtij ligji. Ky kërcënim i drejtohej Profetit, - edhe pse ai ishte i ruajtur nga një gabim i tillë, - për dy shkaqe: së pari, për të treguar se Profeti ishte i ruajtur dhe, së dyti, që umeti i tij të jetë i kujdesshëm dhe pasues i Profetit në zbatimin e ligjit të Zotit.Por, nëse ndjek dëshirat e tyre, pas diturisë së madhe që të ka ardhur, ti nuk do të kesh as ndihmë e as mbrojtje prej Allahut. -Porosia e Allahut është që të mos ndjekësh dëshirat dhe devijimin e njerëzve, por të pasosh diturinë dhe dritën e Zotit. Nëse njeriu ndjek pasionet e devijuara, që nuk janë të ndriçuara nga drita e udhëzimit të Zotit, atëherë le ta dijë se nuk ka për të gjetur as mik, që ta ndihmojë për të arritur qëllimet e tij, dhe as mbrojtës, që ta ruajë nga të këqijat në dynja dhe në ahiret.

Ne edhe para teje dërguam profetë, të cilëve u mundësuam të kenë gra e fëmijë. -Ti nuk je i pari i dërguar ndër njerëz, që ata të habiten se Zoti të dërgoi ty si profet. Armiqtë e tu nuk kanë pse ta shohin si mangësi faktin që ti ke gra dhe fëmijë. Kjo habi e tyre është e pakuptimtë dhe pa vend, sepse ata e dinë shumë mirë se edhe profetët para teje kanë qenë të tillë. Atëherë kuptohet se ata kanë qëllime të këqija, duke dashur të justifikojnë ndjekjen e dëshirave të tyre dhe mosnënshtrimin ndaj ligjit të Zotit. Pikërisht për këtë arsye, ata kërkojnë prej teje shenja dhe mrekulli, duke pretenduar se nëse ua shfaq, atëherë do të besojnë. Por ti nuk ke asgjë në dorë, sepse gjithçka është në dorë të Allahut të Lartësuar.Asnjë i dërguar nuk solli argument, përveçse me lejen e Allahut. -Allahu i Lartësuar është Ai që lejon mrekullitë, në kohën kur Ai dëshiron dhe e ka përcaktuar që të ndodhin:Çdo kohë ka Librin e vet(ku përcaktohet caku i saj). -Një çështje që Zoti ka përcaktuar as nuk përshpejtohet dhe as nuk vonohet. Kështu, kërkesa e mohuesve për të përshpejtuar ndëshkimin ose për sjelljen e mrekullive nuk ndikon tek Allahu, që Ai të ndryshojë diçka të cilën e ka shkruar, edhe pse Allahu i Lartësuar vepron çfarë të dojë. Askush nuk mund të ndryshojë atë që Zoti dëshiron.

Allahu fshin çfarë të dojë dhe përforcon çfarë të dojë. -Allahu i Lartësuar fshin prej përcaktimeve të Tij çfarë të dëshirojë dhe e lë çfarë të dëshirojë. Megjithatë, duhet kuptuar se ky ndryshim ndodh jo në çështjet të cilat i ka shkruar lapsi i Zotit, sepse ajo që është shkruar nga lapsi i Zotit, - dhe që, sigurisht, është paraprirë nga dituria e Tij, - nuk ka mundësi të ndryshojë. Në të kundërt, ajo do të ishte mangësi dhe cenim i diturisë së Allahut të Lartësuar, që thotë:Tek Ai është Nëna e Librit. -Tek Allahu është "Leuhi Mahfudh", në të cilin është baza e të gjitha çështjeve. Ky themel nuk mund të ndryshojë kurrë. Ndryshimet ndodhin në degëzime, sikurse janë veprat e ditës dhe të natës, të cilat i shkruajnë melekët dhe për të cilat Allahu i Lartësuar ka caktuar shkaqe, të cilët bëjnë që ato vepra të krijesave të shkruhen ose të fshihen. Vetëm kur ka shkaqe të caktuara ndodh fshirja ose shkrimi i tyre. E ilustruar me shembuj, Allahu i Lartësuar e ka bërë bujarinë, mbajtjen e lidhjeve farefisnore dhe bamirësinë, si shkaqe për zgjatjen e jetës dhe shtimin e pasurisë për njeriun. Nga ana tjetër, Ai i ka bërë gjynahet shkaqe për pakësimin e mirësive dhe të jetës. Po kështu, ai njeri që realizon shkaqet e shpëtimit dhe ruajtjes nga shkatërrimi ka për të shpëtuar, ndërsa ai që nuk e bën diçka të tillë ka për t’u sprovuar. Mbi të gjitha këto, është Allahu i Madhëruar Ai që i administron dhe i rregullon çështjet dhe, sigurisht, që ky rregullim dhe administrim kurrë nuk mund të bien ndesh me diturinë e Tij dhe atë çka Ai e ka shkruar në "Leuhi Mahfudh", i cili është baza e gjithçkaje e nga i cili degëzohet gjithçka.

Edhe nëse do të të mundësojmë ta shohësh(sa je gjallë)një pjesë të asaj që ua kemi premtuar atyre, apo të ta marrim shpirtin(para se të përfundojë e gjitha), detyra jote është vetëm kumtimi i qartë(i shpalljes), kurse gjykimi për ta i Yni. - Allahu i Lartësuar i drejtohet Profetit të Tij të dashur, Muhamedit a.s, dhe i thotë që të mos nxitohet duke kërkuar përshpejtimin e ndëshkimit të tyre. Një gjë është e sigurt: nëse ata do të vazhdojnë në shfrenimin e tyre dhe në refuzimin e besimit të drejtë, ka për t’i përfshirë ndëshkimi që u premtohet. Ky ndëshkim është në dorën e Zotit, i Cili mund ta realizojë ose gjatë jetës tënde ose në ahiret. Kjo është çështje që e vendos Zoti dhe nuk është detyra jote. Detyra jote është kumtimi i qartë i të vërtetës dhe i Shpalljes së Zotit për krijesat. Ndërsa llogaria e tyre është në dorën e Zotit: Ai do t’i marrë në llogari krijesat. Në dorën e Tij është shpërblimi ose ndëshkimi i tyre. Në vijim, Allahu i Lartësuar kërcënon ata që mohojnë të vërtetën: