Фатир 35:18–43

Askush nuk do të ngarkohet me barrën(gjynahet)e tjetrit. -Ditën e Kijametit, çdokush do të shpërblehet sipas veprave të tij dhe askush nuk do të bartë gjynahet e të tjerëve.Edhe nëse i rënduari me gjynahe thërret ndonjë për t’ia bartur ato, askush nuk do të mund t'ia bartë ato, edhe nëse është nga të afërmit e tij. -Njerëzit që janë të ngarkuar me gjynahe e padrejtësi do të kërkojnë që ndokush t'i ndihmojë e të mbajë një pjesë të peshës së atyre gjynaheve, po askush nuk ka për t'i ndihmuar, edhe sikur të jenë të afërmit dhe miqtë më të ngushtë në këtë dynja. I afërmi nuk pyet aspak për të afërmin. Gjendja në ahiret ndryshon nga dynjaja, në të cilën të dashurit bëjnë për njëri-tjetrin dhe shoku e ndihmon shokun. Ndërsa Ditën e Gjykimit, njeriu do të dëshirojë të gjejë ndonjë mundësi sado të vogël për të përfituar diçka nga të tjerët. Aty njerëzit do t'i kërkojnë me të madhe çdo padrejtësi që u kanë bërë të tjerët. Madje, edhe sikur të bëhej fjalë për prindërit dhe të afërmit, do të kërkojë prej tyre edhe një grimcë të drejte, sado e vogël të jetë ajo.Ti mund t’u tërheqësh vërejtjen veçse atyre që e kanë frikë Zotin e tyre në fshehtësi dhe e falin rregullisht namazin. -Kështu, paralajmërimet u sjellin dobi veçse këtyre lloj njerëzve. Ata e kanë frikë Zotin e tyre edhe kur janë mes njerëzve dhe i shohin të tjerët, por edhe kur nuk i sheh askush veç Zotit. Këta e falin rregullisht dhe me shumë kujdes namazin, duke përmbushur kushtet, shtyllat, detyrat dhe çdo fjalë e vepër të pëlqyeshme të namazit. Ata përpiqen që ta falin namazin duke përmbushur atë që konsiderohet si thelbi dhe shpirti i namazit: frikërespekti e përunjësia ndaj Zotit. Kështu, ata e përforcojnë drojën nga Zoti në zemrat e tyre. Është pikërisht kjo drojë, që i bën ata të jenë shumë të kujdesshëm në përmbushjen e çdo urdhërese të Zotit dhe në largimin e ruajtjen nga çdo ndalesë. Ata i frikësohen dënimit të Allahut, nëse i shkelin këta kufij. Namazi i forcon ata për të bërë vepra të mira dhe për t'u larguar nga çdo ligësi.Dhe kush e pastron veten, e ka për të mirën e vet dhe tek Allahu do të kthehen të gjithë. -Ai e pastron veten nga mangësitë e gabimet, nga syfaqësia, mendjemadhësia, mashtrimi, hilet, intrigat e hipokrizia e shumë cilësi të ulta. Nga ana tjetër, Ai stoliset me cilësi të larta, si vërtetësia, çiltërsia, modestia, butësia, dhembshuria, dashamirësia për të tjerët, si edhe zemërpastërtia nga urrejtja, zilia e shumë cilësi të ulta të moralit. Çdokush që e pastrohet nga ligësitë dhe stoliset me virtyte të larta, i bën dobi veçse vetes. Asgjë nga këto vepra të mira nuk ka për të humbur apo shkuar kot. Allahu i Madhëruar thotë: "...tek Allahu do të kthehen të gjithë." Ai do t'i shpërblejë krijesat për atë që kanë bërë dhe do t'i marrë në pyetje për gjithçka kanë bërë. Ai nuk ka për të lënë asgjë, të madhe a të vogël pa ua nxjerë në shesh atë ditë, sepse Ai i ka ruajtur dhe shënuar plotësisht ato.

I verbri dhe ai që sheh nuk janë njëlloj. - Allahu i Madhëruar na njofton se gjërat e kundërta nuk mund të kenë kurrë të njëjtin gjykim tek Ai dhe në urtësinë e Tij. Madje, ato nuk mund të jenë njëlloj edhe në opinionin e natyrës së pastër dhe të papërlyer të robërve . Nuk është njëlloj ai që është i verbër me atë që sheh qartë. Po kështu:

Dhe as errësirat dhe drita. Dhe as hija(e freskët) dhe nxehtësia. Dhe nuk janë njëlloj të gjallët dhe të vdekurit. -Të gjithë ju jeni të sigurt dhe të bindur se këto gjëra nuk mund të jenë njëlloj. Atëherë, po kështu duhet të jeni të bindur se edhe konceptet e kundërta nuk mund të jenë njëlloj dhe të kenë të njëjtin gjykim. Nuk janë njëlloj besimtari dhe mohuesi, as i udhëzuari në rrugën e drejtë dhe i humburi, as i dituri dhe i padituri, as banorët e Xhenetit dhe banorët e Zjarrit, as ata që i kanë zemrat e gjalla dhe ata që i kanë zemrat e vdekura. Mes këtyre gjërave të kundërta ka dallime aq të mëdha, saqë vetëm Zoti i di. Njeriu duhet t'i njohë mirë këto dallime, në mënyrë që të gjykojë drejt se cilës duhet t'i japë përparësi e të garojë për ta arritur, dhe prej cilës duhet të largohet dhe të ruhet. Le të meditojë i mençuri se cilat janë synimet e larta, për të cilat ia vlen të sakrifikosh jetën.Allahu bën të dëgjojë atë që Ai do, -Allahu i dhuron atij që Ai dëshiron aftësinë e të dëgjuarit të dobishëm, pra, të dëgjuarit që të mundëson të kuptosh dhe të pranosh me zemër të vërtetën. Allahu është i vetmi që e jep këtë lloj udhëzimi dhe e krijon atë brenda shpirtit të robit.kurse ti nuk mund ta bësh të dëgjojë atë që është në varr. -Ti nuk mund t'i bësh të dëgjojnë ata që i kanë zemrat e vdekura. Ashtu sikurse fjalët e tua nuk u sjellin asnjë dobi të vdekurve në varre, po ashtu ato nuk i sjellin ndonjë dobi atij që e refuzon të vërtetën me kryeneçësi. Por detyra jote është që thjesht t'i paralajmërosh ata dhe t'ua kumtosh të qartë Shpalljen e Zotit, pavarësisht e pranojnë ose jo atë.

Ti je veçse një qortues. - Kjo është detyra që Zoti të ngarkoi për njerëzit.

Ne të dërguam ty me të vërtetën, si përgëzues e qortues. -Allahu të dërgoi me të vërtetën ndër njerëz pikërisht në një kohë kur në botë kishte shekuj që nuk ishin dërguar profetë dhe rruga e të vërtetës ishte mbuluar nga ligësia dhe drita e diturisë ishte zbehur. Njerëzit kishin nevojë të domosdoshme për Shpalljen. Dërgimi yt me të vërtetën në të tilla kushte ishte shprehje e mëshirës së madhe të Allahu për njerëzit dhe banorët e Tokës dhe për të gjithë botët. Feja e pastër dhe rruga e drejtë që të dërguam ta përhapësh ndër botë është e vërteta e sigurt dhe e vetme. Ajo është e vërtetë dhe jo kotësi. Kur'ani që Ne të shpallëm së bashku me Urtësinë, përbën gjithë të vërtetën dhe nuk ka asnjë vend për mëdyshje në të. Ne të dërguam në këtë botë si përgëzues për të gjithë ata që të binden e pasojnë rrugën tënde, se do të kenë shpërblime e mirësi të shumta në këtë jetë dhe në jetën tjetër. Të dërguam edhe si qortues e paralajmërues për të gjithë ata që nuk të binden, se i pret dënimi i Allahut në këtë jetë dhe në jetën tjetër. Ti nuk je i pari profet që Zoti dërgoi ndër njerëz.Dhe në çdo popull Ne kemi dërguar qortues. -Edhe në popujt e mëparshëm Allahu dërgoi paralajmërues, që të sillnin argumentet e Tij: "...me qëllim që jobesimtarët të mund ta dinin se kanë mohuar pasi e vërteta iu bë e qartë, ndërsa besimtarët të mund të vazhdonin të besonin pasi e vërteta u bë e qartë." [Enfal 42].

Nëse këta të përgënjeshtrojnë ty, dije se kështu përgënjeshtruan(të vërtetën)edhe paraardhësit e këtyre, edhe pse të dërguarit e tyre u patën ardhur me argumente të qarta, me Mesazhe dhe Libër të ndritshëm. -Edhe nëse të mohojnë këta idhujtarë dhe të quajnë mashtrues, dije se nuk je i pari profet të cilin e refuzojnë populli i tij. Mësoje se: "...kështu mohuan (të vërtetën) edhe ata që ishin më parë edhe pse të dërguarit e tyre u erdhën me argumente të qarta, me mesazhe dhe Libër të ndritshëm." Ata u sollën ajete të qarta për të vërtetën dhe treguese të besnikërisë së tyre në atë që sollën nga Zoti. Ata sollën edhe libra të shkruar dhe të shpallur nga Zoti, të mbushur me shumë ligje e porosi. Allahu i pajisi ata edhe me Libër të ndritshëm: dritë dhe ndriçues, me lajmet e vërteta të sjella në të dhe me ligjet e mrekullueshme. Mohimi i tyre nuk erdhi si pasojë e ndonjë paqartësie apo pasigurie në vërtetësinë e madhështinë e argumenteve të Zotit, apo se profetët lanë gjë mangët në kumtimin e së vërtetës, por thjesht për shkak të padrejtësisë dhe inatit të tyre.

Në fund Unë i shkatërrova ata që nuk besuan dhe a e di si ishte ai ndëshkim? - Ai i dënoi mohuesit e profetëve dhe besimit të vërtetë me forma të ndryshme. A e dini si ishte ndëshkimi i Zotit? Ai ishte ndëshkimi më i drejtë dhe i ashpër. Kini kujdes dhe mos e mohoni këtë profet të nderuar, sepse do t'ju bjerë ajo që i goditi ata popuj të shkuar dhe do t'ju mbulojë dënimi i dhembshëm dhe poshtërimi i madh.

A nuk e sheh se si Allahu lëshon shi nga qielli? Dhe me të Ne bëjmë që të dalin në dritë prodhime e bimësi të shumta me ngjyra të ndryshme? Edhe nëpër male bëri shtresa të bardha e të kuqe dhe me nuanca të ndryshme ngjyrash. Ka edhe shtresa shumë të zeza. -Allahu i Madhëruar u tregon njerëzve për krijesat kaq të shumta dhe të ndryshme, edhe pse origjina dhe lënda bazë e jetës së tyre është e njëjtë. Edhe pse kanë të njejtën origjinë, ata janë aq të ndryshëm dhe të larmishëm, sa çdokush e dëshmon me sytë e ballit. Allahu i Madhëruar ua tregon këto fakte njerëzve, që ata të shohin dhe të binden për pushtetin e Tij të plotë dhe absolut dhe për urtësinë e Tij të gjerë dhe të pashembullt. Kështu, Allahu i Lartësuar lëshon ujë nga qielli dhe me të i jep jetë bimësisë. Edhe pse toka ku mbijnë është e njëjtë dhe uji është i njëjtë, madje çdo kusht tjetër jetësor është i njejtë, frutat dhe bimët janë të larmishme. Po kështu, edhe malet që Zoti i vendosi si shtylla fiksuese për shtresat e Tokës, i sheh që të jenë të ndryshëm dhe të ndërfutur në njëri-tjetrin. Por edhe në të njëjtin mal gjen ngjyra dhe shtresa nga më të ndryshmet. Ai përmban shtresa të bardha, të verdha të kuqe, si edhe shtresa që janë sterrë të zeza.

Edhe te njerëzit, kafshët dhe bagëtitë ka ngjyra të ndryshme. -Kështu i gjen edhe njerëzit, kafshët e bagëtitë. Ata janë me ngjyra të ndryshme, me cilësi të ndryshme, me zëra të ndryshëm e pamje të ndryshme, që çdokush i dallon. Të tillë janë ata, edhe pse të gjithë vijnë nga e njëjta origjinë, uji. Të gjitha këto ndryshime janë argument i qartë që tregon për vullnetin e Allahut dhe faktin se është ai vullnet që zbatohet në botë. Allahu dëshiron që t'i veçojë disa krijesa me cilësi të caktuara, që nuk i kanë të tjerët. Kështu, Ai i dallon disa me ngjyra e disa me pamjen që i dhuron. Të gjitha tregojnë për pushtetin dhe fuqinë absolute të Allahut, që i solli në ekzistencë dhe krijoi këtë larmishmëri krijesash. Ato tregojnë, gjithashtu, për urtësinë dhe mëshirën e Tij të gjerë, sepse nëpërmjet kësaj larmishmërie, Ai u sjell krijesave mirësi e dobi të pallogaritshme. Kjo dëshmon, gjithashtu, edhe për diturinë e gjerë të Allahut dhe për faktin se Ai ka për t’i ringjallur të gjithë ata që janë nëpër varre. Por ata që janë të pavëmendshëm dhe të pakujdesshëm, nuk munden që të kuptojnë dhe të shohin të vërtetën. Në fakt, të vetmit që përfitojnë nga këto fakte janë ata që i druhen madhështisë dhe pushtetit të Zotit. Këta, duke medituar me kujdes, arrijnë të shohin urtësitë që fshihen në krijimin e Allahut.Nga robërit e Tij Allahut i frikësohen vetëm ata që kanë dituri. -Ai që është më i ditur rreth Allahut, ka për të qenë edhe më i respektueshëm dhe i druajtur prej Tij. Frika dhe dituria rreth Zotit bën që njeriu të ruhet nga gjynahet dhe të përgatitet mirë për takimin me Atë. Ky ajet është argument që tregon për vlerën e lartë të diturisë. Dituria të mundëson drojën nga Zoti. Ata që i frikësohen Allahut janë më të nderuarit, që Allahu ka për t'i lartësuar dhe shpërblyer, sikurse thotë në një ajet tjetër kuranor: "Ndërsa ata që besojnë dhe bëjnë vepra të mira janë krijesat më të mira. Shpërblimi për ta është te Zoti i tyre, në Xhenetet e Adnit, nëpër të cilët rrjedhin lumenj. Atje do të jenë të përjetshëm. Allahu është i kënaqur me ta dhe ata janë të kënaqur me Të. Kjo është për ata që i druhen Zotit të tyre. [Bejine 8].Allahu është Ngadhënjimtar dhe Falës i Madh. -Ai ëshë Ngadhënjimtari, i Cili është Absolut në krenarinë, madhështinë dhe fuqinë e Tij. Tregues i forcës, fuqisë e krenarisë së Tij janë edhe këto krijesa të ndryshme dhe të larmishme, që Ai ka krijuar. Ai është edhe El Gaffar – domethënë, Falës i Madh për gjynahet e atyre që pendohen sinqerisht tek Ai.

Ata që e lexojnë(dhe e pasojnë)Librin e Allahut, e falin rregullisht namazin dhe nga mirësitë që Ne u kemi dhënë, japin fshehtazi dhe haptazi, shpresojnë, vërtet në një Tregëti që kurrë nuk do t'u dalë me humbje. -Këta janë ata që zbatojnë me korrektësi urdhëresat e Zotit. Ata janë të kujdesshëm në përmbushjen e detyrimeve dhe në lënien e ndalesave. Ata i besojnë pa asnjë mëdyshje lajmet dhe informacionet e sjella nga Zoti dhe i pohojnë dhe i besojnë ato me siguri të plotë. Ata nuk i japin përparësi asnjë fjale tjetër mbi fjalën e Zotit dhe të Profetit të Tij. Ata fatlumë e këndojnë fjalën e Allahut me kujdes dhe saktë, si edhe e studiojnë me vëmendje, për të kuptuar mesazhin e Tij. Ata meditojnë, që të nxjerrin mësimet dhe kumtet e Zotit në mënyrë të vazhdueshme. Më pas përmendet diçka e veçantë nga veprat e tyre të mira. Është namazi, shtylla e fesë së Zotit dhe drita e muslimanit. Namazi është tregues i fortë i imanit në zemrën e njeriut, që kurrë nuk gënjen. Namazi është shenjë treguese e vërtetësisë së islamit të një njeriu ose gënjeshtrës së tij. Pastaj përmendet shpenzimi i pasurisë për hir të Allahut, në ndihmë të të afërmve, farefisit, të varfërve, jetimëve e të tjera kategori që janë në nevojë. Këta fatlumë shpenzojnë për hir të Zotit qoftë kur bëhet fjalë për shpenzimet e detyrueshme, si zekati, kompensimet e detyrueshme pasurore për betimet e shkelura, por edhe për shpenzimet e pëlqyeshme. Allahu thotë se ata japin nga pasuria "fshehtas dhe haptas", ashtu si e kërkon urtësia dhe që dobia të jetë më e madhe. Këtë e bëjnë në çdo kohë dhe gjendje, kur janë të pasur dhe kur kanë frikë varfërinë. Pastaj Allahu i Madhëruar tregon se çfarë i shtyn ata që të bëjnë vepra të mira:

Sepse Ai(Allahu)do t’ua japë të plotë shpërblimin e tyre dhe do t’ua shtojë edhe më shumë nga mirësia e Tij. -Kjo është një tregti që kurrë nuk del me humbje. Ata shpresojnë nga shkëmbimi më i mirë: kënaqësia e Allahut me ata dhe shpërblimet e shumta dhe të panumërta të Tij, nga një anë, dhe shpëtimi nga zemërimi dhe dënimi i Atij që është i Plotpushtetshëm, nga ana tjetër. Kjo tregon se ata i bëjnë veprat e tyre me sinqeritet vetëm për të fituar kënaqësinë e Allahut dhe nuk kanë ndonjë qëllim të ulët. Pastaj Allahu i Madhëruar na tregon se ata do ta arrijnë atë që aq shumë e shpresojnë: "...që Ai t’ua japë të plotë shpërblimin e tyre." Ai ka për t'ua dhënë të plotë dhe të pacenuar shpërblimin për veprat e tyre, në varësi të masës dhe cilësisë që kanë ato vepra. Pastaj: "...do t’ua shtojë edhe më shumë nga mirësia e Tij." Jo vetëm që do t'ua japë të pacenuar shpërblimin, por Allahu i Madhëruar do t'ua shtojë atë edhe më shumë nga bujaria e Tij.Me të vërtetë Ai është Falës i Madh dhe shumë Mirënjohës. -Allahu i Madhëruar ua mbulon dhe fal të këqijat dhe gabimet dhe i shpërblen për ato vepra të pakta dhe të vogla që bëjnë.

Ajo që Ne ta kemi shpallur ty nga Libri, është e vërteta, që vërtetëson çfarë është shpallur para tij (Kur'anit). - Allahu i Madhëruar na tregon se Libri që Ai ia shpalli Profetit të Tij është vetë e vërteta, sepse të gjitha të vërtetat janë në të. Aq të shumta janë të vërtetat që përmenden në të, saqë mund të thuhet se e vërteta është e gjitha brenda tij. Allahu na njofton për këtë fakt, në mënyrë që në zemrat tona të mos ketë asnjë pasiguri dhe rëndesë në lidhje me të, por të kemi siguri të plotë rreth tij dhe të jemi të kujdesshëm, që kurrë të mos e shpërfillim atë. Duke qenë se ai është vetë e vërteta, atëherë çdo gjë që është sjellë në të, prej çështjeve madhore dhe të fshehta, është e vërtetë. Mesazhet e tij duhet të kuptohen drejtpërdrejt dhe saktë, e jo me nënkuptime që bien ndesh me kuptimin e drejtpërdrejtë dhe të qartë të tij, sepse kështu e vërteta do të ndryshohej dhe transformohej sipas mendjes së njerëzve. Ky libër është: "...dhe vërtetues i asaj që është shpallur para tij (Kur’anit)." Kur'ani vërteton mesazhin e sjellë ndër shpalljet e para dhe besnikërinë e profetëve të tyre. Të gjithë profetët dhe Shpalljet e Zotit kanë paralajmëruar dhe përgëzuar për këtë libër madhështor, ndaj dalja e tij është vërtetim i atyre lajmeve dhe përgëzimeve. Ky libër është tregues edhe i vërtetësisë së Shpalljeve të shkuara, pranndaj nëse dikush e mohon këtë libër, në fakt ka mohuar dhe librat e parë, që pretendon se i beson. Nuk ka mundësi që dikush t'i besojë me të vërtetë librat e shkuar, dhe pastaj të mohojë Kur'anin e Zotit. Mohimi i Kur'anit hedh poshtë pretendimin se ai beson librat e mëparshëm, sepse një ndër lajmet më të rëndësishme të sjella në ata libra është edhe shpallja e këtij Kur'ani dhe ligji të plotë e madhështor. Mesazhet dhe lajmet e librave të mëparshëm janë njëlloj si mesazhet dhe lajmet e Kur'anit.Allahu Di mirë dhe Sheh gjithçka që bëjnë robërit e Tij. -Ai i jep çdo populli e çdo njeriu atë që i shkon për shtat atij. Kështu, ligjet e shpallura më parë ishin të vërteta dhe të përshtatshme për atë kohë dhe ato vende dhe për gjendjen e atyre popujve ku u shpallën. Allahu i Madhëruar vazhdimisht dërgoi profetë ndër njerëz, profet pas profeti, derisa e mbylli vargun e tyre me më të zgjedhurin, Muhamedin. Nëpërmjet Muhamedit solli këtë ligj të mrekullueshëm, që të jetë në dobi të njerëzve dhe që të rregullojë jetën e tyre deri në Kijamet. Vetëm nëpërmjet kësaj Shpalljeje, njerëzit do të gjejnë mirësinë e mbarësinë në çdo kohë dhe vend.

Pastaj Ne ua kemi dhënë librin trashëgim atyre robërve Tanë që i kemi zgjedhur. -Ky është umeti i njerëzve më të kompletuar në logjikën dhe urtësinë e tyre, më të pastër dhe të mirë në qëllimet e tyre, më të butë dhe të dhembshur në zemrat e tyre, më të pastërtit në shpirtrat e tyre. Për këtë arsye, Allahu i Madhëruar i zgjodhi e dalloi ata mbi të tjerët. Ai i dalloi duke zgjedhur që Islami të jetë feja e tyre dhe i dalloi duke u dhuruar me madhështorin Libër, këtë Kur'an, që është sqaruesi dhe kriteri i së vërtetës edhe vërtetues i Librave të mëparshëm. Për këtë arsye, Allahu thotë: "Ne ua lamë Librin në trashëgim robërve Tanë, që i patëm zgjedhur.". Por edhe mes këtij umeti ka gjynahqarë e gabimtarë. Allahu i Madhëruar thotë:Por ka disa prej tyre që i bëjnë keq vetes së tyre; -Janë ata që kanë dëmtuar vetveten me gjynahe, por më të vogla se kufri.ka që janë mesatarë... -Këta janë kufizuar duke kryer veçse urdhrat dhe duke lënë ndalesat....e ka prej tyre që, me ndihmën e Allahut, garojnë në punë të mira. -Këta garojnë dhe përpiqen në vepra të mira, duke ua kaluar të tjerëve. Këta jo vetëm që kryejnë urdhrat, por përpiqen me adhurime të shumta dhe bëjnë edhe shumë vepra vullnetare; jo vetëm që i largohen harameve, por u ruhen edhe gjërave që janë të papëlqyeshme. Allahu i Madhëruar i zgjodhi të gjithë pjestarët e këtij umeti për t'u dhuruar këtë libër, edhe pse ata mund të jenë të gradave të ndryshme dhe gjendjet e tyre janë të ndryshme. Secili prej tyre është pjesë e përshkrimit si trashëgues i këtij libri madhështor. Madje, edhe ai që e ka dëmtuar veten me gjynahe, në zemrën e tij është baza e imanit të pastër dhe njësimit të Zotit. Ai ka njohuri rreth çështjeve të imanit dhe punon sipas imanit të tij. Për këtë arsye, ai meriton të hyjë ndër ata që janë trashëgimtarë dhe pasues të këtij libri. Qëllimi i fjalës “trashëgimtarë të Librit” është: trashëgimtarë të diturisë së tij dhe veprave që ai urdhëron, i studimit të tekstit të tij dhe nxjerrjes së mësimeve prej tij. Vërej me kujdes se si Allahu, kur foli për ata që garojnë në vepra të mira, shtoi dhe tha: "...me ndihmën e Allahut..." Kjo fjalë duhet të qëndrojë vath në vesh tek këta njerëz, që të mos mashtrohen dhe vetëkënaqen me këtë mirësi apo të mendojnë se e arritën me diturinë dhe forcën e tyre. Këtë mirësi e arritën veçse me dëshirën e Allahut dhe forcën e dhuruar prej Tij. Është Ai që i bën zemrat e tyre të gatshme dhe të forta për ta arritur atë gradë. Për këtë arsye, e vetmja gjë që duhet të bëjnë është që të angazhohen me adhurime e vepra të mira, për t'i shprehur mirënjohjen Atij që i begatoi dhe i dalloi me ato të mira.Kjo është ajo mirësia më e madhe. - Lënia si trashëgimi e këtij libri këtij populli të dalluar dhe të zgjedhur është mirësia më e madhe. Çdo mirësi tjetër në krahasim me të është e papërfillshme, madje si të mos ekzistonte fare. Mirësia më e madhe dhe absolutisht më e rëndësishme është dhurimi i këtij libri dhe të qenurit si trashëgimtar i tij, i mësimeve të tij dhe veprave sipas tij. Pastaj Allahu i Madhëruar përmend shpërblimin që ka rezervuar për trashëgimtarët e Librit të Tij dhe tha:

Në xhenetet e Adnit do të hyjnë ata e do të stolisen me byzylykë ari e margaritari dhe veshjet e tyre do të jenë prej mëndafshi. -Janë kopshte me pemë të shumta e të gërshetuara, që mbulojnë çdo hapësirë me hije të gjera dhe u japin hijeshi dhe gjelbërim të përhershëm. Atje ka edhe lumenj, që rrjedhin me ujë të bollshëm, mbi të cilët ngrihen kështjella e ndërtesa të larta të zbukuruara. Atje do të jenë përjetësisht. Ato janë kopshtet e Adnit. Adn do të thotë vendqëndrim i përhershëm, domethënë ato janë kopshtet e vendqëndrimit të përhershëm, sepse janë të përjetshme, ashtu si dhe banorët në to. Pastaj Allahu i Lartësuar thotë: "…e do të stolisen me byzylykë ari e margaritari dhe veshjet e tyre do të jenë prej mëndafshi." Ata do të kënaqen me këto stoli të arta, të cilat do t'i duken më të bukurat nga të gjitha stolitë e të tjerëve. Në Xhenet, si burrat, edhe gratë i kanë të lejuara stolitë e arta. Stoli të tjera janë edhe el-lu'lua, domethënë, smeraldet dhe diamantet, që u vendosen në rroba dhe trup. Veshjet e tyre në Xhenet do të jenë prej mëndafshi të hollë e të trashë, në ngjyrë të gjelbër. Kur mirësitë dhe kënaqësitë e tyre përmbushen, ata do të thonë:

Dhe ata do të thonë: “I lavdëruar qoftë Allahu që na i largoi të gjitha brengat! -Kjo përfshin çdo lloj trishtimi, pakënaqësie dhe mërzie. Shkaqet e mërzisë e trishtimit mund të jenë të shumta në këtë dynja. Dikush trishtohet për pamjen e tij jo të bukur, dikush për ushqimin dhe pijen e tij, dikush për privimin nga disa kënaqësi etj. Ndërsa në Xhenet kurrë nuk kanë për t'i ndjerë këto trishtime, sepse ato janë në gradën më të lartë të bukurisë dhe hijeshisë, kanë ushqimet dhe pijet më të mrekullueshme. Lumturia që përjetojnë është e përkryer, sepse kanë çdo gjë që dëshirojnë. Gjithashtu, përjetimet e tyre në Xhenet janë të përjetshme dhe kurrë nuk frikësohen se mund t'u largohen. Madje, mirësitë gjithmonë u shtohen, dhe kjo do të zgjasë përjetësisht.Zoti ynë është Falës i Madh dhe shumë Mirënjohës.”. -Ai i fali dhe i mbuloi këto gabime me faljen e Tij të gjerë. Allahu është El Shekur, pra, Mirënjohësi, sepse i pranon ato pak të mira që ne bëjmë dhe i shumëfishon ato. Ai na jep nga mirësitë dhe bujaria e Tij shumë më tepër sesa mund të shpresonim apo të arrinim me veprat tona. Me faljen e Tij, njerëzit shpëtojnë nga çdo fatkeqësi dhe frikë, ndërsa me bujarinë dhe mirënjohjen e Tij, ata arrijnë çdo të mirë.

Është Ai, që me mirësinë e Tij na vendosi në Shtëpinë e përjetshme,... -Na vendosi për të qenë përjetësisht në këtë vend të mrekullueshëm e jo për t'u larguar prej tij. Allahu e quajti atë vend me një emërtim shumë të bukur: "Dar el Mukameti"- Vendqëndrimi i Përjetshëm dhe një vend ku çdokush dëshiron që të qëndrojë e jetojë përgjithmonë, për shkak të mirësive të shumta që ndodhen dhe shijohen në të. Ajo quhet kështu, sepse mirësitë dhe kënaqësitë atje janë të shumta e të vazhdueshme. Atje nuk ka asgjë që mund të sjellë shqetësim e pakënaqësi, prandaj çdokush e synon atë vend. Pa dyshim që Ai që i vendosi në këtë vend të mrekullueshëm është Allahu i Madhëruar, që dhuron nga mirësia dhe bujaria e Tij. Nuk janë veprat tona – thonë banorët e Xhenetit - ato me të cilat ne hymë në Xhenet, por është mëshira dhe bujaria e Allahut që na i dhuroi. Nëse nuk do të na fuste në mëshirën e Tij dhe nuk do të na dhuronte nga bujaria e Tij, kurrë nuk do të mund ta arrinim këtë kënaqësi.... ku nuk do të kemi asnjë mundim dhe ku nuk do të kemi asnjë lodhje. - Lodhja nuk i kap as në trupat, as në zemrat e as në shpritrat e tyre, por ata janë plot gjallëri dhe jetë, plot kënaqësi e lumturi. Kjo tregon se Allahu i bën trupat e tyre të plotë dhe të përkryer, aq sa ata ndiejnë kënaqësi dhe rehati në çdo çast dhe kurrë nuk e ndiejnë lodhjen apo zbehjen e kënaqësive. Gjithmonë janë të mbushur me dëshira e kënaqësi, gjallëri e jetë dhe kalojnë nga një kënaqësi në tjetrën. Kjo tregon se ata nuk flenë në Xhenet, sepse qëllimi i gjumit është çlodhja dhe përtëritja e fuqive, por banorët e Xhenetit nuk lodhen dhe nuk kanë nevojë që të flenë për t'u çlodhur. Gjithashtu, gjumi është quajtur si vdekja e vogël dhe banorët e Xhenetit nuk vdesin kurrë. Allahu na bëftë prej tyre, me mirësinë dhe bujarinë e Tij!

Pasi përmendi banorët e Xhenetit dhe gjendjen, shpërblimet dhe kënaqësitë e tyre të shumta Allahu i Lartësuar vijon të përmendë edhe banorët e Xhehenemit, cilësitë e tyre dhe ndëshkimin që i pret. Ai thotë:Ata që mohuan(Alahun)i pret zjarri i xhehenemit. -Cilësia e tyre është mohimi i besimit. Ata refuzojnë me inat e kokëfortësi Shpalljet që profetët i sollën prej Zotit ose i shpërfillin ato dhe e quajnë gënjeshtër takimin me Allahun dhe llogarinë para Tij. Për këta, Allahu i Madhëruar thotë: "Ata që mohuan (Allahun)i pret zjarri i xhehenemit.". Ata do të ndëshkohen me dënimet më të rënda e më të dhimbshme.Atyre as nuk u jepet fund e të vdesin(të rehatohen), e as nuk u lehtësohet ndëshkimi. Kështu e ndëshkojmë Ne çdo mohues. -As u jepet fund që të vdesin dhe të asgjësohen, e kështu të përfundojnë vuajtjet e tyre, dhe as nuk u lehtësohet ndëshkimi. Dhimbjet, vuajtjet dhe dënimet do të jenë të vazhdueshme përgjithmonë. Ky është dënimi i merituar për çdo mohues. I Lartësuari thotë: "Kështu i ndëshkojmë Ne të gjithë mohuesit."

Dhe atje(në Zjarr)ata do të klithin (për ndihmë): “O Zoti ynë! Na nxirr(prej këtu). Ne do të bëjmë vepra të mira, jo si ato që bënim më parë.” -Ata ulërasin me dhimbje dhe thonë: “O Zoti ynë! Na nxirr që të bëjmë vepra të mira, jo si ato që bënim më parë!” Ata e pranojnë se kanë gabuar dhe se dënimi i Allahut është i drejtë, por luten që të kthehen edhe njëherë, për të bërë vepra të mira. Atyre do t'u thuhet:Por, a nuk ju dhamë Ne jetë aq sa të mund të merrte mësim cilido që dëshironte të merrete mësim dhe ju pati ardhur edhe paralajmëruesi i qartë? -Ne ju dhamë jetë të jetonit mjaftueshëm që të merrte mësim cilido që dëshironte të merrte mësim. Gjatë kësaj kohe, çdokush që dëshironte të merrte mësim dhe të përfitonte, mund ta bënte këtë. Në jetën e dynjasë, ju mundësuam një jetë të mirë dhe ju furnizuam me mirësi, komoditet dhe rehati. Gjatë jetës së dynjasë, ju erdhi edhe paralajmëruesi i qartë. Gjatë asaj kohe, ju sollëm shenja dhe paralajmërime të shumta, që të gjenit rrugën e drejtë. Madje, ju vumë në provë me mirësi dhe fatkeqësi, me rehati e vështirësi, që gjithmonë të ktheheshit tek Ne të penduar dhe të nënshtruar, por asgjë nga këto paralajmërime e shenja nuk ju bëri dobi. Këshillat nuk gjetën rrugë brenda zemrave tuaja. Kështu, Allahu ju dha afat gjatë gjithë jetës suaj dhe jua vonoi dënimin. Por kur koha e jetës suaj në dynja përfundoi dhe ditët tuaja morën fund, ju ishit në gjendjen më të keqe të mundshme, për të vazhduar rrugën në jetën e përtejshme, e cila është jeta ku ju do të shpërbleheni për atë që bëtë në dynja. Ndërsa ju, pikërisht tani kur është koha e llogarisë me drejtësi, kërkoni që të ktheheni pas në dynja?! Kjo që kërkoni është e pamundur dhe tashmë nuk ka më kohë për justifikim e shpëtim! Mëshirëploti i Gjithëmëshirshëm është sot i zemëruar me ju, ndërsa zjarri i Xhehenemit është i ndezur flakë e mezi pret që t'ju përvëlojë brenda tij. Banorët e Xhenetit ju kanë harruar dhe as që ju sjellin ndër mend dhe ju do të qëndroni në Zjarr përjetësisht. Ju do të vuani dënimin poshtërues e përçmues:Shijojini frytet e veprave tuaja! Për keqbërësit nuk ka asnjë ndihmëtar. -Askush nuk mund t'ju ndihmojë e t'ju nxjerrë prej Zjarrit dhe as t'jua lehtësojë sado pak atë dhimbje e poshtërim.

Nuk ka dyshim se Allahu e di gjithë të fshehtën e qiejve e të tokës dhe Ai e Di mirë gjithçka që fshihet në zemrat(e njerëzve). -Pasi përmendi shpërblimin e banorëve të dy vendeve, bashkë me veprat e tyre, me të cilat e merituan atë shpërblim, Allahu i Lartësuar na njofton rreth diturisë së Tij të gjerë. Ai na tregon se i di në detaje edhe fshehtësitë më të mëdha të qiejve dhe të Tokës, që krijesat as nuk i shohin e as nuk i dinë. Ai është i Gjithëdituri për të gjitha fshehtësitë dhe Ai e di mirë atë që fshihet brenda gjoksit, ligësi ose mirësi qoftë. Ai di për çdo gjë që kalon nëpër mendjen dhe shpirtin e njeriut. Ai do t'i japë çdokujt atë që meriton.

Është Ai që ju bëri ju trashëgimtarë (të njëri-tjetrit)në Tokë. Kush nuk besoi(në Allahun), mosbesimin e ka kundër vetvetes dhe mosbesimi nuk u shton jobesimtarëve asgjë tjetër te Zoti, vetëm se urrejtje. -Në këtë ajet, Allahu i Madhëruar na tregon për urtësinë dhe mëshirën e Tij të plotë e gjithpërfshirëse për robërit. Ai e përcaktoi në ligjin e Tij të krijimit që lloji njerëzor të zëvendësojë njëri-tjetrin në Tokë. Në çdo popull, Ai dërgoi profetë e paralajmërues dhe u dha mundësinë që të tregojnë veprat e tyre. Ata të cilët refuzojnë të besojnë e t'i nënshtrohen Zotit, që nuk pasojnë Shpalljet që Ai solli përmes profetëve dhe që nuk pranojnë të jetojnë sipas ligjit të Tij, le ta dinë se ky refuzim ka për të rënduar dhe dëmtuar pikërisht ata vetë. Askush nuk mund t’i shpëtojë e të mbajë peshën e tyre. Le ta dijë mohuesi i Zotit se me këtë mohim shton veçse dënimin dhe zemërimin e Zotit kundër tij. E ku ka ndëshkim më të madh se zemërimi i Zotit?! Nëse ke logjikë që të mendosh, ta dish se nuk ka dëshpërim më të madh sesa zemërimi i atij Zoti, që është Bujar dhe Bamirës.Dhe mosbesimi, nuk u shton jobesimtarëve asgjë tjetër, vetëm se dëshpërim. -Ata do të privohen nga mirësitë e Xhenetit, veprat e tyre do të asgjësohen dhe ata do të humbasin vetveten dhe familjet e tyre në Ditën e Gjykimit. Mohuesi i Zotit zhytet thellë e më thellë në dëshpërim, humbje dhe në poshtërim. Ai është poshtëruar tek Zoti dhe tek njerëzit, dhe gjithmonë është i privuar nga mirësitë dhe lumturia.

Në këtë ajet, Allahu i Madhëruar na tregon se sa të pafuqishëm dhe të mangët janë idhujt dhe sa e kotë dhe e padrejtë është idhujtaria, nga të gjitha aspektet.Thuaj: “A i keni parë(këta)zotat tuaj që ju i adhuroni veç Allahut? Më tregoni çfarë është ajo që kanë krijuar ata në Tokë? Apo mos kanë ndonjë pjesë në qiej? -Thuaju atyre, o i Dërguar: "A i shikoni zotat tuaj, që ju i adhuroni veç Allahut? Më thoni, a e meritojnë ata që t'u lutesh dhe t'ua dedikosh adhurimet? Më tregoni çfarë kanë krijuar ata idhuj? A kanë krijuar dete, male, kafshë apo ndonjë send tjetër?” Ata sigurisht që do të pohojnë se i vetmi Krijues i të gjitha këtyre është Allahu i Lartësuar. Pastaj pyeti: “Mos, vallë, jeni pjesëmarrës në ndonjë prej krijesave qiellore? Vallë, ju i keni krijuar qiejt dhe merrni pjesë në administrimin e çështjeve të tyre?!” Sigurisht që do të thonë se ata nuk kanë asnjë pjesë apo ndikim në to. Atëherë, - thuaju - nëse ata as nuk kanë krijuar gjë dhe as kanë marrë pjesë në krijimin e ndonjë grimce në këtë gjithësi, përse i adhuroni së bashku me Allahun? Ata janë të pafuqishëm dhe të dobët. Ky është një argument logjik, që tregon kotësinë e idhujtarisë dhe dëmin e madh të saj. Pastaj i Lartësuari sjell edhe një argument tekstual për kotësinë e idhujtarisë. Ai na tregon se ata nuk kanë asnjë argument nga Shpallja e Zotit, që të mbrojnë idhujtarinë e tyre. Ai thotë:Mos vallë u kemi dhënë atyre ndonjë Libër dhe ata mbështeten në të?” -Le të sjellin ndonjë libër qiellor, që i urdhëron për të bërë këtë vepër të ulët, që t’u përkushtohen putave dhe idhujve. Le të sjellin këtë argument nga Zoti, që i bën ata jenë të qartë dhe të qetë në idhujtarinë e tyre! Por çështja nuk qëndron aspak kështu. Para Muhamedit, tek ata nuk kishte shkuar asnjë profet dhe para Kur'anit nuk patën asnjë libër qiellor ku të mbështeteshin. Por edhe nëse pretendojnë se u ka ardhur libër a profet, që i ka urdhëruar për shirk, ne u themi se kjo është një gënjeshtër e sigurt dhe trillim nga shejtani i mallkuar, sepse Allahu thotë: "Ne nuk dërguam asnjë të dërguar para teje e të mos i kemi shpallur atij se: Nuk ka zot tjetër (që meriton adhurimin) përveç Meje, prandaj vetëm Mua më adhuroni!” [Enbija 25]. Kështu, të gjitha shpalljet e Zotit dhe të gjithë profetët e Tij janë unanimë në urdhrin për njësimin e Zotit dhe sinqeritetin e adhurimit veçse për Të. Të gjithë ata ndaluan idhujtarinë dhe urdhëruan për adhurim të sinqertë veçse të Tij, siç thotë i Lartësuari: "Ata nuk qenë urdhëruar për gjë tjetër, përveçse që të adhuronin Allahun me një adhurim të sinqertë e me përkushtim ndaj Tij duke qenë besimdrejtë (hunefae), si dhe të falnin namazin dhe të jepnin zekatin. Kjo është feja e drejtë." [Bejjine 5]. Një pyetje tjetër është dhe kjo: Nëse argumentet logjike dhe tekstuale tregojnë për kotësinë dhe vërtetësinë e idhujtarisë, atëherë, çfarë i shtyn idhujtarët që t'i përkushtohen dhe ta mbrojnë këtë rrugë, kur mes tyre ka edhe njerëz të zgjuar dhe të mprehtë?! Allahu i Madhëruar i përgjigjet kësaj pyetje duke thënë:Jo. Keqbërësit i premtojnë njëri-tjetrit veçse mashtrime. -Ajo rrugë në të cilën vazhdojnë të ecin dhe ta mbrojnë nuk është e mbështetur në ndonjë argument, por ata ia trashëgojnë atë njëri-tjetrit, duke ia stolisur me çdo mënyrë. Me këtë ide rriten brezat dhe thinjen të vjetrit. Ata ua lënë trashëgim njëri-tjetrit, duke u përcjellë edhe gënjeshtra që shejtani u inspiron. Ai ua zbukuron veprat e këqija, dhe kështu ata rriten me to. derisa bëhen zakon i tyre. Në këtë gjendje, është vështirë që t'ua largosh dhe t'i ndash ata nga rruga dhe zakoni i të parëve të tyre. Ata vazhdojnë të qëndrojnë në idhujtarinë e dënueshme me kokëfortësi dhe pa u menduar.

Është Allahu Ai që i mban qiejt dhe tokën që të mos bien. Po të binin, s’ka asnjë veç Tij që mund t’i mbajë; Ai është i Butë dhe Falës i Madh. -Allahu i Madhëruar na tregon për pushtetin e Tij absolut dhe për mëshirën, butësinë dhe faljen e Tij të gjerë e gjithëpërfshirëse. Ai na tregon se i mban qiejt dhe Tokën që të mos bien nga aty ku janë. Nëse ato do të binin, askush prej krijesave nuk do të mund t'i mbante, sepse janë të pafuqishëm për këtë. Por është Allahu që e caktoi që të jenë ashtu siç Ai ka vendosur. Kështu, krijesat jetojnë në qetësi dhe përfitojnë nga mirësitë që Zoti vendosi në qiej dhe në Tokë. Nga ana tjetër, ata mund të nxjerrin mësime të shumta dhe të kuptojnë se sa madhështor është pushteti dhe fuqia e Zotit, dhe kështu zemrat e tyre të mbushen me madhërim, frikërespekt, dashuri e përunjësi për Atë. Në këtë mënyrë, ata mund të njohin mëshirën, faljen dhe përkujdesjen e Tij të madhe për krijesat. A nuk e shohin se si Zoti i afatizon gjynahqarët dhe nuk nxitohet që të dënojë ata që nuk i binden Atij?! Po të dëshironte Ai, urdhëronte qiellin dhe tokën që t'i përpinin gjynahqarët. Qielli do të lëshonte dënimin dhe toka do të hapej e do t'i përpinte brenda saj. Por ata janë nën mëshirën dhe faljen e Allahut, që thotë: "Ai është El ĥalim i Butë dhe Falës i madh."

Ata u betuan me betimin më të fortë në Allahun se, nëse do t'u vinte ndonjë Profet, ata do të ishin më të udhëzuar(më besimtarë)se çdo popull tjetër (jehudët e krishterët). -Ata që refuzuan të besonin dhe që të quajtën gënjeshtar, të betohen ty, o Profet, se: "... nëse do t'u vinte ndonjë profet, ata do të ishin më të udhëzuar (më besimtarë) se ata dy popuj (jehudë e krishterë)." Ata betohen solemnisht se, nëse do të ndodhte kjo, do të ishin edhe më të udhëzuar se jehudët dhe krishterët. Megjithatë, ata nuk i mbajtën premtimet e tyre:Por, kur atyre u erdhi Profeti, kjo u shtoi veçse largimin(nga e Vërteta). Për shkak të mendjemadhësisë së tyre dhe të dredhive të tyre për të keqen. -Ata nuk e pranuan udhëzimin dhe nuk u nënshtruan të ndiqnin rrugën e Profetit (a.s.). Madje, ligësinë në të cilën ishin zhytur e shtuan edhe më shumë pas ardhjes së Shpalljes. Për këtë arsye, Allahu tha: "Kur atyre u erdhi Profeti, kjo u shtoi veçse largimin (nga e vërteta).” Ata e shtuan edhe më shumë inatin, kokëfortësinë dhe refuzimin e së vërtetës, derisa kjo i shtyu në luftë të ashpër kundër saj. Në fakt, betimet nuk u bënë duke pasur qëllim të vërtetën, por si shprehje e arrogancës ndaj të vërtetës. Nëse do të kishin si qëllim të vërtetën, Allahu do t'ua bënte mbarë që ta gjenin dhe ta pranonin atë. Ata thjesht lëvdoheshin me fjalët dhe betimet e tyre, duke dashur të mashtronin njerëzit, për t'i bërë të mendonin se ata e donin të vërtetën dhe i trajtonin me urtësi dhe kujdes ftesat e mira. Kështu, pasuesit e tyre mashtroheshin me këto fjalë të bukura dhe merrnin ata si shembull dhe justifikim për të refuzuar të vërtetën.Por, dredhia për të keqen nuk godet askënd tjetër veç atyre që e kurdisën. A janë duke pritur ata ndonjë ligj tjetër veç ligjit të Allahut ndër popujt e hershëm? Në ligjin e Allahut nuk do të gjesh asnjë ndryshim. -Planet e këqija do të rëndojnë veçse mbi autorët e tyre. Edhe në këtë rast, Allahu i Lavdëruar i zbuloi betimet dhe qëllimet që ata fshihnin, prandaj besimtarët u ruajtën dhe nuk u dëmtan aspak nga intrigat e mohuesve. Të vetmit të dëmtuar ishin ata vetë, sepse u rënduan me peshën e gabimeve dhe u poshtëruarn, pasi Allahu i Madhëruar ua nxori të palarat në shesh. Intrigat e mohuesve ranë mbi kokat e vetë atyre, ndërsa zemrat e tyre u mbushën me mllef. Tashmë mbetet veçse që dënimi t'i gllabërojë, ashtu siç është ligji i pandryshueshëm i Zotit me të parët dhe të fundit. Ky rregull kurrë nuk ndryshon dhe nuk zhvlerësohet. Çdokush që tregohet i padrejtë, kokëfortë e kryeneç me njerëzit, do të përfshihet nga zemërimi e dënimi i Zotit dhe do t’i hiqen mirësitë e Tij. Për këtë arsye, le të presin dhe të shohin këta të mjerë se çfarë do të ndodhë me ta, se do të jetë e ngjashme me atë që ndodhi me brezat e shkuar.