Al-Mukhtasar · Tafsir · in Bosnian
القصص
Al-Qasas
The Stories · Meccan · 88 ayahs
Tā Sīn Mīm. O kur’anskim skraćenicama detaljno se govorilo na početku sure El-Bekara. U njima je izazov Arapima i svim drugim ljudima da donesu govor sličan časnom Kur’anu.
Ovo su ajeti slavnog Kur’ana. Oni su nadasve jasni.
28:3Page 385
نَتۡلُواْ عَلَيۡكَ مِن نَّبَإِ مُوسَىٰ وَفِرۡعَوۡنَ بِٱلۡحَقِّ لِقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ ٣
We recite to you from the news of Moses and Pharaoh in truth for a people who believe.
Vjerovjesniče, u ovoj suri Sveznajući Allah obavijestit će te, po istini, o Musau i faraonu. Oni koji vjeruju nimalo ne sumnjaju u to, i jedino vjernici izvlače punu korist iz Kur’ana.
28:4Page 385
إِنَّ فِرۡعَوۡنَ عَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَجَعَلَ أَهۡلَهَا شِيَعٗا يَسۡتَضۡعِفُ طَآئِفَةٗ مِّنۡهُمۡ يُذَبِّحُ أَبۡنَآءَهُمۡ وَيَسۡتَحۡيِۦ نِسَآءَهُمۡۚ إِنَّهُۥ كَانَ مِنَ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ٤
Indeed, Pharaoh exalted himself in the land and made its people into factions, oppressing a sector among them, slaughtering their [newborn] sons and keeping their females alive. Indeed, he was of the corrupters.
Zaista se faraon bio uzoholio u Egiptu i prešao sve granice zla ubijajući, protjerujući i sveteći se narodu kojeg je pocijepao u skupine. Jednu skupinu (sinove Israilove) tlačio je i ponižavao, mušku je njihovu djecu ubijao a žensku je djecu, da mu budu ponizne sluge, ostavljao u životu, čime je htio što više poniziti jevreje. Faraon je odista veliki zločinac, zulumćar i ohol bio.
28:5Page 385
وَنُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى ٱلَّذِينَ ٱسۡتُضۡعِفُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَنَجۡعَلَهُمۡ أَئِمَّةٗ وَنَجۡعَلَهُمُ ٱلۡوَٰرِثِينَ ٥
And We wanted to confer favor upon those who were oppressed in the land and make them leaders and make them inheritors
Svevišnji Allah htio je počastiti sinove Israilove koje je faraon tlačio i ponižavao u Egiptu, tako što će uništiti faraona, a njih osloboditi poniženja, da od njih načini vođe za kojima će se povoditi u istini, te da od njih učini one koji će naslijediti blagoslovljeni Šam nakon što faraon i njegove vojske nastradaju. O tome je Uzvišeni Allah rekao: “A potlačenom narodu dadosmo u naslijeđe istočne i zapadne krajeve zemlje koju smo blagoslovili...”
28:6Page 386
وَنُمَكِّنَ لَهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَنُرِيَ فِرۡعَوۡنَ وَهَٰمَٰنَ وَجُنُودَهُمَا مِنۡهُم مَّا كَانُواْ يَحۡذَرُونَ ٦
And establish them in the land and show Pharaoh and [his minister] Hāmān and their soldiers through them1 that which they had feared.
Allah je želio dati vlast na Zemlji onima koji su bili potlačeni, s jedne, a faraonu, Hamanu i vojskama njihovim dati da se suoče s onim sinovima Israilovim koji su bili vjernici, s druge strane, pa da faraon i Haman izgube vlast, i da njihovo carstvo propadne i da golemog poniženja dopadnu. Oni su se toga i pribojavali.
28:7Page 386
وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰٓ أُمِّ مُوسَىٰٓ أَنۡ أَرۡضِعِيهِۖ فَإِذَا خِفۡتِ عَلَيۡهِ فَأَلۡقِيهِ فِي ٱلۡيَمِّ وَلَا تَخَافِي وَلَا تَحۡزَنِيٓۖ إِنَّا رَآدُّوهُ إِلَيۡكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ ٧
And We inspired to the mother of Moses, "Suckle him; but when you fear for him, cast him into the river and do not fear and do not grieve. Indeed, We will return him to you and will make him [one] of the messengers."
Svevišnji Allah nadahnuo je Musaovu majku da ga doji ne sumnjajući u Allahovo obećanje, pošto se počela plašiti da će njena sina Musaa faraon ubiti. Nadahnuo ju je i da ga, kad se uplaši da će biti razotkrivena, položi u drveni sanduk i baci u rijeku Nil, ne bojeći se da će se utopiti niti da će mu faraon i njegove pristalice nauditi i ne tugujući zbog rastanka sa svojim sinom, jer je Plemeniti Allah obećao da će ga vratiti živa i zdrava i da će ga, kasnije, poslanikom učiniti.
28:8Page 386
فَٱلۡتَقَطَهُۥٓ ءَالُ فِرۡعَوۡنَ لِيَكُونَ لَهُمۡ عَدُوّٗا وَحَزَنًاۗ إِنَّ فِرۡعَوۡنَ وَهَٰمَٰنَ وَجُنُودَهُمَا كَانُواْ خَٰطِـِٔينَ ٨
And the family of Pharaoh picked him up [out of the river] so that he would become to them an enemy and a [cause of] grief. Indeed, Pharaoh and Hāmān and their soldiers were deliberate sinners.
I ona zbilja postupi tako, položi u sanduk svoje dijete i baci ga u Nil, pa ga pronađe i uze faraonovaporodica, da ga prisvoje i da im bude od koristi. Međutim, to dijete će im biti neprijatelj i razlog njihove propasti i tuge i ostvariće se Allahova volja. Zaista su faraon, njegov vezir Haman i vojske njihove, zbog nevjerstva, velike grijehe činili i sve granice zla prelazili, sijućući nered po Zemlji.
28:9Page 386
وَقَالَتِ ٱمۡرَأَتُ فِرۡعَوۡنَ قُرَّتُ عَيۡنٖ لِّي وَلَكَۖ لَا تَقۡتُلُوهُ عَسَىٰٓ أَن يَنفَعَنَآ أَوۡ نَتَّخِذَهُۥ وَلَدٗا وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ ٩
And the wife of Pharaoh said, "[He will be] a comfort of the eye [i.e., pleasure] for me and for you. Do not kill him; perhaps he may benefit us, or we may adopt him as a son." And they perceived not.1
Pošto je faraon htio ubiti Musaa, obratila mu se njegova žena: “Musa će biti radost za me i za te, nećemo se osjećati potišteno uz njega, pa mu nemoj nauditi! Može nam biti od koristi u životu, ili ćemo ga usvojiti.” Faraon i njegovi ljudi nisu naslutili niti su mogli znati da će dječak, kojeg su ostavili u životu, biti uzrok njihove propasti.
28:10Page 386
وَأَصۡبَحَ فُؤَادُ أُمِّ مُوسَىٰ فَٰرِغًاۖ إِن كَادَتۡ لَتُبۡدِي بِهِۦ لَوۡلَآ أَن رَّبَطۡنَا عَلَىٰ قَلۡبِهَا لِتَكُونَ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ١٠
And the heart of Moses' mother became empty [of all else]. She was about to disclose [the matter concerning] him had We not bound fast her heart that she would be of the believers.
Utom srce Musaove majke opustje, samo je o sinu razmišljala i o njemu brinula, tako da zamalo ne odade narodu da je Musa upravo njezin sin – a odala bi se da je Uzvišeni Allah nije učvrstio i u njeno srce strpljenje ulio, da bude jedna od onih koji vjeruju, strpljivo podnose udarce sudbine i na Gospodara se oslanjaju.
28:11Page 386
وَقَالَتۡ لِأُخۡتِهِۦ قُصِّيهِۖ فَبَصُرَتۡ بِهِۦ عَن جُنُبٖ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ ١١
And she said to his sister, "Follow him"; so she watched him from a distance while they perceived not.
Položivši Musaa u sanduk i stavivši ga u rijeku, majka se obrati njegovoj sestri: “Pođi za njim i vidi šta će se dogoditi!” I sestra je izdaleka motrila na Musaa, a dotle faraonovi ljudi nisu znali da je ona njegova sestra i da prati šta će se s njim dogoditi.
28:12Page 386
۞ وَحَرَّمۡنَا عَلَيۡهِ ٱلۡمَرَاضِعَ مِن قَبۡلُ فَقَالَتۡ هَلۡ أَدُلُّكُمۡ عَلَىٰٓ أَهۡلِ بَيۡتٖ يَكۡفُلُونَهُۥ لَكُمۡ وَهُمۡ لَهُۥ نَٰصِحُونَ ١٢
And We had prevented from him [all] wet nurses before,1 so she said, "Shall I direct you to a household that will be responsible for him for you while they are to him [for his upbringing] sincere?"
Mudri Allah odredio je da Musa, dojenče, mimo svoje majke ne doji nijednu ženu, pa je njegova sestra, vidjevši koliko se trude da mu nađu dojilju, rekla: “Hoćete li da vas uputim na porodicu čija će se domaćica o njemu brinuti, pažljivo ga dojiti, onako kako treba odgajati i za njegovo se dobro zalagati?”
28:13Page 386
فَرَدَدۡنَٰهُ إِلَىٰٓ أُمِّهِۦ كَيۡ تَقَرَّ عَيۡنُهَا وَلَا تَحۡزَنَ وَلِتَعۡلَمَ أَنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ١٣
So We restored him to his mother that she might be content and not grieve and that she would know that the promise of Allāh is true. But most of them [i.e., the people] do not know.
Tako je Allah vratio Musaa njegovoj majci, da se raduje, da ne tuguje zbog rastanka sa njim, i da zna da je istinito Allahovo obećanje – u njega nema nikakve sumnje – da će joj On vratiti Musaa. Međutim, većina njih ne zna za ovo obećanje, niti iko zna da je ona njegova majka.
28:14Page 387
وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُۥ وَٱسۡتَوَىٰٓ ءَاتَيۡنَٰهُ حُكۡمٗا وَعِلۡمٗاۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ ١٤
And when he attained his full strength and was [mentally] mature, We bestowed upon him judgement and knowledge. And thus do We reward the doers of good.
I kad je Musa zreo postao, tjelesno i umno, Sveznajući Allah mu je, prije poslanstva, mudrost i znanje dao, te ga uputio u znanje o vjerskim propisima. Kao što je Uzvišeni Allah nagradio Musaa za njegova dobra djela i bogobojaznost, nagradit će svakog dobročinitelja, i to u svakom vremenu i na svakom mjestu.
28:15Page 387
وَدَخَلَ ٱلۡمَدِينَةَ عَلَىٰ حِينِ غَفۡلَةٖ مِّنۡ أَهۡلِهَا فَوَجَدَ فِيهَا رَجُلَيۡنِ يَقۡتَتِلَانِ هَٰذَا مِن شِيعَتِهِۦ وَهَٰذَا مِنۡ عَدُوِّهِۦۖ فَٱسۡتَغَٰثَهُ ٱلَّذِي مِن شِيعَتِهِۦ عَلَى ٱلَّذِي مِنۡ عَدُوِّهِۦ فَوَكَزَهُۥ مُوسَىٰ فَقَضَىٰ عَلَيۡهِۖ قَالَ هَٰذَا مِنۡ عَمَلِ ٱلشَّيۡطَٰنِۖ إِنَّهُۥ عَدُوّٞ مُّضِلّٞ مُّبِينٞ ١٥
And he entered the city at a time of inattention by its people1 and found therein two men fighting: one from his faction and one from among his enemy. And the one from his faction called for help to him against the one from his enemy, so Moses struck him and [unintentionally] killed him. [Moses] said, "This is from the work of Satan. Indeed, he is a manifest, misleading enemy."
Onda Musa, alejhis-selam, uđe u grad u vrijeme kad su njegovi stanovnici odmarali. U gradu je zatekao dvojicu ljudi što se prepiru i tuku – jedan je pripadao njegovu narodu, sinovima Israilovim, a drugi je bio iz faraonova naroda, Kopt. Tako je od Musaa, alejhis-selam, zatražio pomoć njegov sunarodnik protiv Kopta, i Musa je onog iz neprijateljskog naroda udario pesnicom te ga usmrtio snagom udarca. Utom se poslanik Musa odmah pokaja i reče: “Šejtan mi je ovo lijepim prikazao i naveo me na ružno djelo! Šejtan je očiti neprijatelj čovjeku, koji ga odvodi s Pravog puta i nastoji navesti na činjenje pogubnih djela.”
28:16Page 387
قَالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمۡتُ نَفۡسِي فَٱغۡفِرۡ لِي فَغَفَرَ لَهُۥٓۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ ١٦
He said, "My Lord, indeed I have wronged myself, so forgive me," and He forgave him. Indeed, He is the Forgiving, the Merciful.
Ubivši Kopta, Musa, alejhis-selam, zamoli i prizna svoj grijeh: “Gospodaru moj, sebi sam zlo učinio ubivši nevinog čovjeka, pa mi oprosti moj grijeh!” I Uzvišeni Allah oprosti Musau, jer je Allah milostiv i samilostan i milostiv prema onima koji se iskreno pokaju.
28:17Page 387
قَالَ رَبِّ بِمَآ أَنۡعَمۡتَ عَلَيَّ فَلَنۡ أَكُونَ ظَهِيرٗا لِّلۡمُجۡرِمِينَ ١٧
He said, "My Lord, for the favor You bestowed upon me, I will never be an assistant to the criminals."
Gospodar je rekao da je Musa, alejhis-selam, dodao na svoju dovu sljedeće: “Allahu, Gospodaru moj, zbog blagodati koje si mi ukazao, snage, znanja i mudrosti, neću više nikad pomoći nijednom čovjeku koji čini prijestupe!”
28:18Page 387
فَأَصۡبَحَ فِي ٱلۡمَدِينَةِ خَآئِفٗا يَتَرَقَّبُ فَإِذَا ٱلَّذِي ٱسۡتَنصَرَهُۥ بِٱلۡأَمۡسِ يَسۡتَصۡرِخُهُۥۚ قَالَ لَهُۥ مُوسَىٰٓ إِنَّكَ لَغَوِيّٞ مُّبِينٞ ١٨
And he became inside the city fearful and anticipating [exposure], when suddenly the one who sought his help the previous day cried out to him [once again]. Moses said to him, "Indeed, you are an evident, [persistent] deviator."
Tako bi, i Musa, alejhis-selam, osvanu u faraonovom gradu prestrašen, pun zebnje. Očekivao je šta će se dogoditi. Nedugo zatim ugledao je svog sunarodnika koji je od njega jučer zatražio pomoć protiv Kopta: i danas poziva Musaa u pomoć protiv drugog Kopta. Musa mu reče: “Ti si u pravoj zabludi!”
28:19Page 387
فَلَمَّآ أَنۡ أَرَادَ أَن يَبۡطِشَ بِٱلَّذِي هُوَ عَدُوّٞ لَّهُمَا قَالَ يَٰمُوسَىٰٓ أَتُرِيدُ أَن تَقۡتُلَنِي كَمَا قَتَلۡتَ نَفۡسَۢا بِٱلۡأَمۡسِۖ إِن تُرِيدُ إِلَّآ أَن تَكُونَ جَبَّارٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا تُرِيدُ أَن تَكُونَ مِنَ ٱلۡمُصۡلِحِينَ ١٩
And when he wanted to strike the one who was an enemy to both of them, he1 said, "O Moses, do you intend to kill me as you killed someone yesterday? You only want to be a tyrant in the land and do not want to be of the amenders."
Pošto je poslanik Musa, alejhis-selam, htio nasrnuti na Kopta, koji je njegov neprijatelj i neprijatelj njegova sunarodnika, njegov sunarodnik pomisli da Musa želi njega dohvatiti zato što je rekao: “Ti si, zbilja, u pravoj zabludi!” Tako je pomislio i obratio se Musau: “Musa, zar ćeš ubiti i mene kao što si jučer ubio čovjeka? Ti hoćeš na Zemlji silu provoditi, te ubijati ljude bez ikakva prava; ti ne želiš miriti zavađene!”
28:20Page 387
وَجَآءَ رَجُلٞ مِّنۡ أَقۡصَا ٱلۡمَدِينَةِ يَسۡعَىٰ قَالَ يَٰمُوسَىٰٓ إِنَّ ٱلۡمَلَأَ يَأۡتَمِرُونَ بِكَ لِيَقۡتُلُوكَ فَٱخۡرُجۡ إِنِّي لَكَ مِنَ ٱلنَّٰصِحِينَ ٢٠
And a man came from the farthest end of the city, running. He said, "O Moses, indeed the eminent ones are conferring over you [intending] to kill you, so leave [the city]; indeed, I am to you of the sincere advisors."
Kad se pročulo šta se dogodilo, nekakav čovjek dotrča s kraja grada i izvijesti Musaa, alejhis-selam: “Glavešine ovog grada dogovaraju se da te smaknu – zato izlazi, bježi, jer ja sam tebi valjani, sažaljivi savjetnik.” Rekao je to Musau kako bi pobjegao i umakao potjeri.
28:21Page 387
فَخَرَجَ مِنۡهَا خَآئِفٗا يَتَرَقَّبُۖ قَالَ رَبِّ نَجِّنِي مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ٢١
So he left it, fearful and anticipating [apprehension]. He said, "My Lord, save me from the wrongdoing people."
Tako Musa, alejhis-selam, posluša savjet onog čovjeka i iz grada pobježe, prepun zebnje, strepeći da će ga uhvatiti faraonovi ljudi. Obratio se Svemogućem Allahu da ga spasi od ljudi koji čine nasilje, te da mu nikakvo zlo ne mogu nanijeti.
28:22Page 388
وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلۡقَآءَ مَدۡيَنَ قَالَ عَسَىٰ رَبِّيٓ أَن يَهۡدِيَنِي سَوَآءَ ٱلسَّبِيلِ ٢٢
And when he directed himself toward Madyan, he said, "Perhaps my Lord will guide me to the sound way."
I kad se, bježeći od faraona, zaputio ka Medjenu rekao je: “Možda će me Allah, Gospodar moj, naputiti na najbolji put s kojeg neću skrenuti!”
28:23Page 388
وَلَمَّا وَرَدَ مَآءَ مَدۡيَنَ وَجَدَ عَلَيۡهِ أُمَّةٗ مِّنَ ٱلنَّاسِ يَسۡقُونَ وَوَجَدَ مِن دُونِهِمُ ٱمۡرَأَتَيۡنِ تَذُودَانِۖ قَالَ مَا خَطۡبُكُمَاۖ قَالَتَا لَا نَسۡقِي حَتَّىٰ يُصۡدِرَ ٱلرِّعَآءُۖ وَأَبُونَا شَيۡخٞ كَبِيرٞ ٢٣
And when he came to the water [i.e., well] of Madyan, he found there a crowd of people watering [their flocks], and he found aside from them two women holding back [their flocks]. He said, "What is your circumstance?" They said, "We do not water until the shepherds dispatch [their flocks]; and our father is an old man."
A pošto Musa stiže medjenskoj vodi, zateče tu skupinu ljudi koja na njoj stoku poji, a zateče i dvije djevojke od njih odvojene, koje su branile svom stadu prilaz vodi. Bespomoćne, nisu se mogle miješati s muškarcima pa su čekale da oni napoje svoju stoku. Vidjevši nemoćne djevojke, Musa se sažali i upita: “Šta je s vama dvjema?” “Ne možemo se miješati s pastirima, pa čekamo da oni napoje svoju stoku”, odgovoriše djevojke. “A naš otac je starac oronuli, nije u stanju napojiti našu stoku, pa smo prisiljene same to učiniti."
28:24Page 388
فَسَقَىٰ لَهُمَا ثُمَّ تَوَلَّىٰٓ إِلَى ٱلظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ إِنِّي لِمَآ أَنزَلۡتَ إِلَيَّ مِنۡ خَيۡرٖ فَقِيرٞ ٢٤
So he watered [their flocks] for them; then he went back to the shade and said, "My Lord, indeed I am, for whatever good You would send down to me, in need."
Onda sa Musa na njih dvije sažali te napoji njihovu stoku a zatim se zaputi prema hladu jednog drveta, sjede i zamoli svog Gospodara: “Allahu, Gospodaru moj, potrebna mi je bilo kakva pomoć.”
28:25Page 388
فَجَآءَتۡهُ إِحۡدَىٰهُمَا تَمۡشِي عَلَى ٱسۡتِحۡيَآءٖ قَالَتۡ إِنَّ أَبِي يَدۡعُوكَ لِيَجۡزِيَكَ أَجۡرَ مَا سَقَيۡتَ لَنَاۚ فَلَمَّا جَآءَهُۥ وَقَصَّ عَلَيۡهِ ٱلۡقَصَصَ قَالَ لَا تَخَفۡۖ نَجَوۡتَ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ٢٥
Then one of the two women came to him walking with shyness. She said, "Indeed, my father invites you that he may reward you for having watered for us." So when he came to him1 and related to him the story, he said, "Fear not. You have escaped from the wrongdoing people."
Malo zatim, jedna od one dvije djevojke sramežljivo priđe Musau i reče: “Moj te otac zove da te nečim nagradi zato što si nam stoku napojio!” I Musa se zaputi s onom djevojkom, a kad dođe njezinom ocu, ispriča mu sve što se dogodilo u Egiptu – da je pobjegao od faraona i njegovih ljudi. Na to Musau otac onih djevojaka reče: “Ne boj se, Allah te je spasio od nasilnikā, faraona i njegovih ljudi! Oni ne mogu do nas doprijeti, neće ti nauditi.”
28:26Page 388
قَالَتۡ إِحۡدَىٰهُمَا يَٰٓأَبَتِ ٱسۡتَـٔۡجِرۡهُۖ إِنَّ خَيۡرَ مَنِ ٱسۡتَـٔۡجَرۡتَ ٱلۡقَوِيُّ ٱلۡأَمِينُ ٢٦
One of the women said, "O my father, hire him. Indeed, the best one you can hire is the strong and the trustworthy."
Jedna od dvije djevojke reče: “Oče, uzmi Musaa u najam da čuva stoku! On je dostojan da se unajmi, jer pri sebi ima i snagu i pouzdanje; obzirom da je snažan neće upropastiti stoku, a obzirom da je pošten neće nikog prevariti."
28:27Page 388
قَالَ إِنِّيٓ أُرِيدُ أَنۡ أُنكِحَكَ إِحۡدَى ٱبۡنَتَيَّ هَٰتَيۡنِ عَلَىٰٓ أَن تَأۡجُرَنِي ثَمَٰنِيَ حِجَجٖۖ فَإِنۡ أَتۡمَمۡتَ عَشۡرٗا فَمِنۡ عِندِكَۖ وَمَآ أُرِيدُ أَنۡ أَشُقَّ عَلَيۡكَۚ سَتَجِدُنِيٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ ٢٧
He said, "Indeed, I wish to wed you one of these, my two daughters, on [the condition] that you serve me for eight years; but if you complete ten, it will be [as a favor] from you. And I do not wish to put you in difficulty. You will find me, if Allāh wills, from among the righteous."
“Želim te oženiti jednom od ove svoje kćeri dvije”, obrati se onaj čovjek, otac dviju djevojaka, Musau, alejhis-selam, “s tim da ostaneš osam godina u najmu kod mene, čuvajući stoku – eto to će biti njezin vjenčani dar. Navršiš li deset godina, to je već od tvoje drage volje, a ne želim te na to siliti. Vidjet ćeš već, o Musa, ako Bog da, da spadam u dobre ljude koji se prema najamnicima odnose lijepo i da spadam u one ljude koji izvršavaju obećanje.”
28:28Page 388
قَالَ ذَٰلِكَ بَيۡنِي وَبَيۡنَكَۖ أَيَّمَا ٱلۡأَجَلَيۡنِ قَضَيۡتُ فَلَا عُدۡوَٰنَ عَلَيَّۖ وَٱللَّهُ عَلَىٰ مَا نَقُولُ وَكِيلٞ ٢٨
[Moses] said, "That is [established] between me and you. Whichever of the two terms I complete - there is no injustice to me, and Allāh, over what we say, is Witness."
“Ovo je dogovor između mene i tebe”, prihvati Musa, “ma koji od spomenuta dva roka, osam ili deset godina, proveo, ispoštovao sam dogovor, i nema se više od mene šta tražiti, a dobri je Allah jamac za ono što smo utanačili, On bdije nad našim djelima.”
28:29Page 389
۞ فَلَمَّا قَضَىٰ مُوسَى ٱلۡأَجَلَ وَسَارَ بِأَهۡلِهِۦٓ ءَانَسَ مِن جَانِبِ ٱلطُّورِ نَارٗاۖ قَالَ لِأَهۡلِهِ ٱمۡكُثُوٓاْ إِنِّيٓ ءَانَسۡتُ نَارٗا لَّعَلِّيٓ ءَاتِيكُم مِّنۡهَا بِخَبَرٍ أَوۡ جَذۡوَةٖ مِّنَ ٱلنَّارِ لَعَلَّكُمۡ تَصۡطَلُونَ ٢٩
And when Moses had completed the term and was traveling with his family, he perceived from the direction of the mount a fire. He said to his family, "Stay here; indeed, I have perceived a fire. Perhaps I will bring you from there [some] information or burning wood from the fire that you may warm yourselves."
I kad Musa provede ugovoreni rok – boravio je u Medjenu služeći onog dobrog čovjeka deset godina – pođe sa svojom porodicom na put u Egipat. Tokom puta, na jednoj strani gore Tur, opazi nekakvu vatru, te se obrati svojoj porodici: “Zastanite ovdje i pričekajte me, jer nekakvu vatru opazih. Možda ću sresti nekog ko poznaje ovaj kraj, a ko će mi kazati kuda treba ići ili ću vam kakvo dobro od vatre donijeti ili ću vam pak žeravicu za potpalu donijeti, da biste se ugrijali.”
28:30Page 389
فَلَمَّآ أَتَىٰهَا نُودِيَ مِن شَٰطِيِٕ ٱلۡوَادِ ٱلۡأَيۡمَنِ فِي ٱلۡبُقۡعَةِ ٱلۡمُبَٰرَكَةِ مِنَ ٱلشَّجَرَةِ أَن يَٰمُوسَىٰٓ إِنِّيٓ أَنَا ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٣٠
But when he came to it, he was called from the right side of the valley in a blessed spot - from the tree,1 "O Moses, indeed I am Allāh, Lord of the worlds."
Pošto Musa vatri priđe, Allah ga pozva s desne strane doline koju je blagoslovio, s mjesta pored kojeg je bilo drvo: “Musa, Ja sam Allah, Gospodar svih stvorenja!”
28:31Page 389
وَأَنۡ أَلۡقِ عَصَاكَۚ فَلَمَّا رَءَاهَا تَهۡتَزُّ كَأَنَّهَا جَآنّٞ وَلَّىٰ مُدۡبِرٗا وَلَمۡ يُعَقِّبۡۚ يَٰمُوسَىٰٓ أَقۡبِلۡ وَلَا تَخَفۡۖ إِنَّكَ مِنَ ٱلۡأٓمِنِينَ ٣١
And [he was told], "Throw down your staff." But when he saw it writhing as if it was a snake, he turned in flight and did not return.1 [Allāh said], "O Moses, approach and fear not. Indeed, you are of the secure.
I naredio je Svevišnji Allah Musau, alejhis-selam, da baci svoj štap. On je izvršio Allahovu zapovijest te se štap, Allahovom voljom, pretvori u veliku zmiju koja se hitro kreće. A kad poslanik Musa, alejhis-selam, to vidje, pobježe i, uslijed straha, ne okrenu se. Allah ga pozva: “O Musa, priđi i ne boj se – ti spadaš u sigurne, i ništa ti se neće, od nje niti od nečeg drugog, loše dogoditi! Od svakog je zla siguran onaj koji se nalazi u okrilju Allahove pažnje i milosti.”
28:32Page 389
ٱسۡلُكۡ يَدَكَ فِي جَيۡبِكَ تَخۡرُجۡ بَيۡضَآءَ مِنۡ غَيۡرِ سُوٓءٖ وَٱضۡمُمۡ إِلَيۡكَ جَنَاحَكَ مِنَ ٱلرَّهۡبِۖ فَذَٰنِكَ بُرۡهَٰنَانِ مِن رَّبِّكَ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦٓۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمٗا فَٰسِقِينَ ٣٢
Insert your hand into the opening of your garment; it will come out white, without disease. And draw in your arm close to you [as prevention] from fear, for those are two proofs from your Lord to Pharaoh and his establishment. Indeed, they have been a people defiantly disobedient."
Gospodar svjetova rekao je zatim: “O Musa, uvuci ruku svoju u njedra kroz otvor na košulji pa će se bijela (poput snijega) pojaviti, ali će zdrava biti, bez bolesti ikakve. I pritisni rukom svojom grudi, da se sabereš od straha i da se smiriš. Štap-zmija i bijela ruka jesu dva neoboriva Božija dokaza faraonu i glavešinama njegova naroda. A faraon i njegove glavešine neposlušni su Allahu tako što čine nevjerstvo i grijehe.”
28:33Page 389
قَالَ رَبِّ إِنِّي قَتَلۡتُ مِنۡهُمۡ نَفۡسٗا فَأَخَافُ أَن يَقۡتُلُونِ ٣٣
He said, "My Lord, indeed I killed from among them someone, and I fear they will kill me.
Umiljavajući se Gospodaru, Musa, alejhis-selam, zamoli: “Gospodaru moj, ubio sam jednog nevinog čovjeka koji je pripadao faraonovu narodu, strahujem da će mi se osvetiti ukoliko se pojavim među njima donijevši im poslanicu!”
28:34Page 389
وَأَخِي هَٰرُونُ هُوَ أَفۡصَحُ مِنِّي لِسَانٗا فَأَرۡسِلۡهُ مَعِيَ رِدۡءٗا يُصَدِّقُنِيٓۖ إِنِّيٓ أَخَافُ أَن يُكَذِّبُونِ ٣٤
And my brother Aaron is more fluent than me in tongue, so send him with me as support, verifying me. Indeed, I fear that they will deny me."
“A moj brat Harun”, dodao je Musa, “raspolaže boljim govornim sposobnostima od mene, rječitiji je od mene i jasnije se izražava, pa ga pošalji sa mnom da mi bude potpora. Bojim da će me faraon lašcem proglasiti, tim prije jer je to bio običaj drevnih naroda: poricahu svoje poslanike.”
28:35Page 389
قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَنَجۡعَلُ لَكُمَا سُلۡطَٰنٗا فَلَا يَصِلُونَ إِلَيۡكُمَا بِـَٔايَٰتِنَآۚ أَنتُمَا وَمَنِ ٱتَّبَعَكُمَا ٱلۡغَٰلِبُونَ ٣٥
[Allāh] said, "We will strengthen your arm through your brother and grant you both supremacy so they will not reach you. [It will be] through Our signs; you and those who follow you will be the predominant."
Allah se odazvao na ovu dovu Musaa, alejhis-selam: “Musa, tvojim bratom Harunom ojačat ćemo te i pomoći ćemo vas protiv faraona jasnim, kategoričkim, nepobitnim dokazima, te vam oni koji ne vjeruju neće nauditi. S Našim znamenjima istinitim, vas dvojica, o Musa i Harune, i oni koji vas budu slijedili pobijedit ćete faraona.”
28:36Page 390
فَلَمَّا جَآءَهُم مُّوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَا بَيِّنَٰتٖ قَالُواْ مَا هَٰذَآ إِلَّا سِحۡرٞ مُّفۡتَرٗى وَمَا سَمِعۡنَا بِهَٰذَا فِيٓ ءَابَآئِنَا ٱلۡأَوَّلِينَ ٣٦
But when Moses came to them with Our signs as clear evidences, they said, "This is not except invented magic, and we have not heard of this [religion] among our forefathers."
Pa kad im Musa, alejhis-selam, donese bjelodane, neporecive dokaze od Allaha, Gospodara svjetova, oni rekoše: “Ovo je samo jedna vrsta magije, ti si sve ovo izmislio, ovo je puka laž! Nismo čuli u prijašnjim pokoljenjima za nešto slično!”
28:37Page 390
وَقَالَ مُوسَىٰ رَبِّيٓ أَعۡلَمُ بِمَن جَآءَ بِٱلۡهُدَىٰ مِنۡ عِندِهِۦ وَمَن تَكُونُ لَهُۥ عَٰقِبَةُ ٱلدَّارِۚ إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلظَّٰلِمُونَ ٣٧
And Moses said, "My Lord is more knowing [than we or you] of who has come with guidance from Him and to whom will be succession in the home.1 Indeed, wrongdoers do not succeed."
“Svevišnji Allah dobro zna onog ko je od Njega donio istinu”, Musa reče faraonu, “i Gospodar moj dobro zna kome će na kraju pripasti pobjeda i lijep završetak na Ahiretu. Doista zulumćari neće ostvariti nikakvo dobro niti će izbjeći ono čega se boje.”
28:38Page 390
وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡمَلَأُ مَا عَلِمۡتُ لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرِي فَأَوۡقِدۡ لِي يَٰهَٰمَٰنُ عَلَى ٱلطِّينِ فَٱجۡعَل لِّي صَرۡحٗا لَّعَلِّيٓ أَطَّلِعُ إِلَىٰٓ إِلَٰهِ مُوسَىٰ وَإِنِّي لَأَظُنُّهُۥ مِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ ٣٨
And Pharaoh said, "O eminent ones, I have not known you to have a god other than me. Then ignite for me, O Hāmān, [a fire] upon the clay1 and make for me a tower that I may look at the God of Moses. And indeed, I do think he is among the liars."
Tad se faraon obrati uglednicima svog naroda: “O prvaci, nije mi poznato da imate drugo božanstvo osim mene! A ti, Hamane, peci mi opeke, čvrste i postojane, te mi sagradi toranj visoki ne bih li, popevši se na njega, vidio Boga kojem se Musa klanja! Ja smatram, zbilja, da Musa laže govoreći da ga je Bog poslao meni i mojim sunarodnicima.”
28:39Page 390
وَٱسۡتَكۡبَرَ هُوَ وَجُنُودُهُۥ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَظَنُّوٓاْ أَنَّهُمۡ إِلَيۡنَا لَا يُرۡجَعُونَ ٣٩
And he was arrogant, he and his soldiers, in the land, without right, and they thought that they would not be returned to Us.
Faraon se bijaše uzoholio i uzvisio u Egiptu, kao i vojske njegove, čineći nered i nanoseći narodu nepravdu. Mislili su da neće biti vraćeni Allahu, Gospodaru svjetova, i da neće polagati račun za zla djela koja činjahu na ovom svijetu.
28:40Page 390
فَأَخَذۡنَٰهُ وَجُنُودَهُۥ فَنَبَذۡنَٰهُمۡ فِي ٱلۡيَمِّۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلظَّٰلِمِينَ ٤٠
So We took him and his soldiers and threw them into the sea.1 So see how was the end of the wrongdoers.
I Svemogući Allah uništio je u moru faraona i vojske njegove, iskorijenio ih je, pa pogledaj šta je zadesilo silnike! Razmisli, Poslaniče, o tome kako su skončali zulumćari!
28:41Page 390
وَجَعَلۡنَٰهُمۡ أَئِمَّةٗ يَدۡعُونَ إِلَى ٱلنَّارِۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ لَا يُنصَرُونَ ٤١
And We made them leaders1 inviting to the Fire, and on the Day of Resurrection they will not be helped.
Uzvišeni Allah učinio je faraona i njegov narod vođama koji su pozivali put paklene vatre – za njima su se povodili zabludjeli i oholi. Zbog toga što su druge poticali na činjenje hrđavih djela i slijeđenje zablude, na Dan ustanuća niko im neće moći pomoći. Oni će, osim za svoje grijehe, snositi odgovornost za grijehe onih koje su odveli s Pravog puta.
28:42Page 390
وَأَتۡبَعۡنَٰهُمۡ فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا لَعۡنَةٗۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ هُم مِّنَ ٱلۡمَقۡبُوحِينَ ٤٢
And We caused to overtake them in this world a curse, and on the Day of Resurrection they will be of the despised.1
Sveznajući Allah dao je da faraona i njegov narod prate Njegovo prokletstvo i srdžba, sramota i poniženje na ovom svijetu, a na budućem svijetu, kad Allah mrtve oživi, bit će udaljeni od Božije milosti.
28:43Page 390
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ مِنۢ بَعۡدِ مَآ أَهۡلَكۡنَا ٱلۡقُرُونَ ٱلۡأُولَىٰ بَصَآئِرَ لِلنَّاسِ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٗ لَّعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ ٤٣
And We gave Moses the Scripture, after We had destroyed the former generations, as enlightenment for the people and guidance and mercy that they might be reminded.
Uzvišeni Allah objavio je poslaniku Musau Tevrat nakon što je prijašnjim narodima poslao poslanike (te je narode uništio jer su bili poricatelji). U Tevratu se nalaze kategorički, jasni dokazi u vezi sa svime što donosi korist, te to treba činiti, i onim što štetu donosi, te se od toga treba sustezati. Tevrat je upućivao sinove Israilove svakom dobru, on je glede njih bio oličenje milosti oba svijeta, ne bi li imali na umu Božije blagodati, na njima se zahvaljivali i vjerovali.
28:44Page 391
وَمَا كُنتَ بِجَانِبِ ٱلۡغَرۡبِيِّ إِذۡ قَضَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَى ٱلۡأَمۡرَ وَمَا كُنتَ مِنَ ٱلشَّٰهِدِينَ ٤٤
And you, [O Muḥammad], were not on the western side [of the mount] when We revealed to Moses the command, and you were not among the witnesses [to that].
Poslaniče milosti, ti nisi bio na zapadnoj strani planine Tur kad je Uzvišeni Allah razgovarao s Musaom, alejhis-selam, naredivši mu da pođe faraonu i njegovim glavešinama! Nisi bio ni Musaov savremenik da bi mogao prisustvovati tom značajnom događaju, pa da to možeš ljudima kazivati. Ono što im u vezi s tim kazuješ jest objava od Gospodara svjetova.
28:45Page 391
وَلَٰكِنَّآ أَنشَأۡنَا قُرُونٗا فَتَطَاوَلَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡعُمُرُۚ وَمَا كُنتَ ثَاوِيٗا فِيٓ أَهۡلِ مَدۡيَنَ تَتۡلُواْ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِنَا وَلَٰكِنَّا كُنَّا مُرۡسِلِينَ ٤٥
But We produced [many] generations [after Moses], and prolonged was their duration.1 And you were not a resident among the people of Madyan, reciting to them Our verses, but We were senders [of this message].2
Nakon Musaa, stvorili smo mnoge naraštaje koji su dugo živjeli, pa su zaboravili da je samo Allah Bog i da se samo Njemu smije robovati, otuđili su se od islama. A ti, Muhammede, nisi boravio među stanovnicima Medjena da bi bio upućen u ono što se tamo desilo, nego smo ti Mi objavili kazivanje o Musau, alejhis-selam, koje si prenio svojim sunarodnicima.
28:46Page 391
وَمَا كُنتَ بِجَانِبِ ٱلطُّورِ إِذۡ نَادَيۡنَا وَلَٰكِن رَّحۡمَةٗ مِّن رَّبِّكَ لِتُنذِرَ قَوۡمٗا مَّآ أَتَىٰهُم مِّن نَّذِيرٖ مِّن قَبۡلِكَ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ ٤٦
And you were not at the side of the mount when We called [Moses] but [were sent] as a mercy from your Lord to warn a people to whom no warner had come before you that they might be reminded.
I nisi bio pored gore Tur kad je Uzvišeni Allah razgovarao s poslanikom Musaom, alejhis-selam, ali ti je Plemeniti Allah, iz Svoje milosti i dobrote, objavio kazivanje o tom događaju, da bi opominjao ljude kojima prije tebe Sveznajući Allah nije poslao poslanika i da bi oni izvukli pouku te povjerovali u objavu koju si im od Boga donio.
28:47Page 391
وَلَوۡلَآ أَن تُصِيبَهُم مُّصِيبَةُۢ بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡ فَيَقُولُواْ رَبَّنَا لَوۡلَآ أَرۡسَلۡتَ إِلَيۡنَا رَسُولٗا فَنَتَّبِعَ ءَايَٰتِكَ وَنَكُونَ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٤٧
And if not that a disaster should strike them for what their hands put forth [of sins] and they would say, "Our Lord, why did You not send us a messenger so we could have followed Your verses and been among the believers?"...1
I da Milostivi Allah ne bi poslao kaznu bezbožnicima zbog nevjerstva i poroka, pa da kažu, navodeći to kao ispriku: “Allahu, Gospodaru naš, zašto nam nisi, prije nego što si nas kaznio, poslanika poslao, da vjerujemo i slijedimo ajete koje si objavio!” Da toga nije, Mi bismo ih odmah kaznili, međutim, poslali smo im Poslanika i dali smo im vremena kako ne bi opravdanje imali.
28:48Page 391
فَلَمَّا جَآءَهُمُ ٱلۡحَقُّ مِنۡ عِندِنَا قَالُواْ لَوۡلَآ أُوتِيَ مِثۡلَ مَآ أُوتِيَ مُوسَىٰٓۚ أَوَلَمۡ يَكۡفُرُواْ بِمَآ أُوتِيَ مُوسَىٰ مِن قَبۡلُۖ قَالُواْ سِحۡرَانِ تَظَٰهَرَا وَقَالُوٓاْ إِنَّا بِكُلّٖ كَٰفِرُونَ ٤٨
But when the truth came to them from Us, they said, "Why was he not given like that which was given to Moses?" Did they not disbelieve in that which was given to Moses before? They said, "[They are but] two works of magic supporting each other,1 and indeed we are, in both, disbelievers."
A kad je mekanskim višebošcima došao Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, oni su u vezi s njime, mišljenje zatražili od jevreja, i ovi su im preporučili da kao dokaz navedu sljedeće: “Zašto Muhammedu nisu data opipljiva nadnaravna djela: štap-zmija i ruka čiji se ten promijeni kad se uvuče u njedra, a koja su data Musau?” Reci, Poslaniče islama: “Zar sinovi Israilovi još davno nisu porekli nadnaravna djela koja su data Musau?” Nevjernici govore: “Tevrat i Kur’an dvije su magije koje se međusobno podržavaju!” I dodaju: “Mi ne vjerujemo ni u Tevrat ni u Kur’an!”
28:49Page 391
قُلۡ فَأۡتُواْ بِكِتَٰبٖ مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِ هُوَ أَهۡدَىٰ مِنۡهُمَآ أَتَّبِعۡهُ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ٤٩
Say, "Then bring a scripture from Allāh which is more guiding than either of them that I may follow it, if you should be truthful."
Reci onima koji ne vjeruju, Božiji Poslaniče: “Onda vi od Allaha donesite kakvu knjigu koja napućuje bolje od Tevrata i časnog Kur’ana, a pomoću koje ću biti na Pravoj stazi i sukladno njoj postupati, ako ste već iskreni u tome što govorite! Ako takvu knjigu donesete ja ću je slijediti.
28:50Page 391
فَإِن لَّمۡ يَسۡتَجِيبُواْ لَكَ فَٱعۡلَمۡ أَنَّمَا يَتَّبِعُونَ أَهۡوَآءَهُمۡۚ وَمَنۡ أَضَلُّ مِمَّنِ ٱتَّبَعَ هَوَىٰهُ بِغَيۡرِ هُدٗى مِّنَ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّٰلِمِينَ ٥٠
But if they do not respond to you - then know that they only follow their [own] desires. And who is more astray than one who follows his desire without guidance from Allāh? Indeed, Allāh does not guide the wrongdoing people.
Ukoliko višebošci iz plemena Kurejš ne mognu donijeti kakvu knjigu, da se za njome, mimo Tevrata i časnog Kur’ana, povode, znaj da su oni jedni od onih što slijede strast svoju, a ne slijede dokaze. Niko nije više zabludio i zastranio od onog što se, otuđujući se od šerijata, povodi za svojim prohtjevima. Zato znajte da Znalac svih tajni neće ukazati na Pravu stazu onima što sami sebi čine nepravdu time što ne vjeruju u Allaha i ne slijede Njegovog Poslanika.
28:51Page 392
۞ وَلَقَدۡ وَصَّلۡنَا لَهُمُ ٱلۡقَوۡلَ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ ٥١
And We have [repeatedly] conveyed to them the word [i.e., the Qur’ān] that they might be reminded.
Svevišnji Allah objavio je mnogobošcima i jevrejima kur’anska kazivanja o drevnim narodima, te o kazni koja ih je skolila jer su poricatelji bili. Sve to uradili smo da bi oni izvukli pouku i povjerovali, te se na taj način spasili kazne koja je njih, prijašnje narode, pogodila.
28:52Page 392
ٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِهِۦ هُم بِهِۦ يُؤۡمِنُونَ ٥٢
Those to whom We gave the Scripture before it - they1 are believers in it.
Oni koji su čvrsto vjerovali u Tevrat prije nego što je objavljen Kur’an, oni u Kur’an također vjeruju, tim prije jer u njemu nalaze obavijest o Kur’anu.
28:53Page 392
وَإِذَا يُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِهِۦٓ إِنَّهُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّنَآ إِنَّا كُنَّا مِن قَبۡلِهِۦ مُسۡلِمِينَ ٥٣
And when it is recited to them, they say, "We have believed in it; indeed, it is the truth from our Lord. Indeed we were, [even] before it, Muslims [i.e., submitting to Allāh]."
Kad se kazuju kur’anski ajeti vjernicima iz reda sljedbenikā Knjige, oni govore: “Vjerujemo da je Kur’an istina, on je od Allaha i slijedimo ga, a mi smo bili monoteisti, slijedili smo vjeru islam u koju su pozivali svi poslanici, i prije nego što je Muhammedu, sallallahu alejhi ve sellem, objavljen časni Kur’an.”
28:54Page 392
أُوْلَٰٓئِكَ يُؤۡتَوۡنَ أَجۡرَهُم مَّرَّتَيۡنِ بِمَا صَبَرُواْ وَيَدۡرَءُونَ بِٱلۡحَسَنَةِ ٱلسَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ يُنفِقُونَ ٥٤
Those will be given their reward twice for what they patiently endured and [because] they avert evil through good, and from what We have provided them they spend.
Allah će onima koji su vjerovali u svoju Objavu, prije, i vjeruju u slavni Kur’an, sad, dati dvostruku nagradu zbog toga što su u svoju objavu strpljivo vjerovali i zato što vjeruju u Poslanika islama, sallallahu alejhi ve sellem. Oni čine dobra djela, pomoću čega otklanjaju grijehe koje su ranije počinili, te u dobrotvorne svrhe udjeljuju dio onog što smo im Mi dali.
28:55Page 392
وَإِذَا سَمِعُواْ ٱللَّغۡوَ أَعۡرَضُواْ عَنۡهُ وَقَالُواْ لَنَآ أَعۡمَٰلُنَا وَلَكُمۡ أَعۡمَٰلُكُمۡ سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمۡ لَا نَبۡتَغِي ٱلۡجَٰهِلِينَ ٥٥
And when they hear ill speech, they turn away from it and say, "For us are our deeds, and for you are your deeds. Peace will be upon you;1 we seek not the ignorant."
A kad spomenuti dobri ljudi čuju besmislene riječi, ne slušaju ih, drže da njima to ne priliči, pa se okrenu i reknu onima koji iste te riječi govore: “Nama naša djela pripadaju, mi ćemo za njih odgovarati, a vama vaša djela pripadaju! Budite sigurni da vas ničim nećemo uvrijediti! Nama ne priliči da se bavimo neznalicama i da maloumnima uzvraćamo na isti način, jer je to štetno i za dunjaluk i za vjeru.
28:56Page 392
إِنَّكَ لَا تَهۡدِي مَنۡ أَحۡبَبۡتَ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَهۡدِي مَن يَشَآءُۚ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُهۡتَدِينَ ٥٦
Indeed, [O Muḥammad], you do not guide whom you like, but Allāh guides whom He wills. And He is most knowing of the [rightly] guided.
Božiji Poslaniče, ne napućuješ ti onog koga želiš uputiti, poput Ebu Taliba, ti samo pozivaš i objašnjavaš, a Allah je Onaj Koji upućuje na Pravi put. On oduvijek zna ko će na Pravom putu biti.
28:57Page 392
وَقَالُوٓاْ إِن نَّتَّبِعِ ٱلۡهُدَىٰ مَعَكَ نُتَخَطَّفۡ مِنۡ أَرۡضِنَآۚ أَوَلَمۡ نُمَكِّن لَّهُمۡ حَرَمًا ءَامِنٗا يُجۡبَىٰٓ إِلَيۡهِ ثَمَرَٰتُ كُلِّ شَيۡءٖ رِّزۡقٗا مِّن لَّدُنَّا وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ٥٧
And they [i.e., the Quraysh] say, "If we were to follow the guidance with you, we would be swept1 from our land." Have We not established for them a safe sanctuary to which are brought the fruits of all things as provision from Us? But most of them do not know.
Iznoseći opravdanje zbog neslijeđenja islama i nevjerovanja u Boga, mekanski mnogobošci vele: “Ako se s tobom budemo držali vjere u jednog Boga koju si donio, nastradat ćemo u svom rodnom kraju, neprijatelji će nas nabrzinu pobiti.” Pa zar ih nije Svemogući Allah nastanio u Meki, gradu u kojem nema prolijevanja krvi ni nepravde ni straha od neprijatelja, u gradu čije stanovnike Silni Allah opskrbljuje svakovrsnim plodovima, voćem, povrćem, žitaricama? Ali ipak, većina višebožaca nije upućena u blagodati koje im Allah daje, pa da Mu budu zahvalni.
28:58Page 392
وَكَمۡ أَهۡلَكۡنَا مِن قَرۡيَةِۭ بَطِرَتۡ مَعِيشَتَهَاۖ فَتِلۡكَ مَسَٰكِنُهُمۡ لَمۡ تُسۡكَن مِّنۢ بَعۡدِهِمۡ إِلَّا قَلِيلٗاۖ وَكُنَّا نَحۡنُ ٱلۡوَٰرِثِينَ ٥٨
And how many a city have We destroyed that was insolent in its [way of] living, and those are their dwellings which have not been inhabited after them except briefly.1 And it is We who were the inheritors.
Mnogo je Uzvišeni Allah uništio sela i gradova čiji su stanovnici bili nezahvalni na blagodatima, i koji su prevršili svaku mjeru čineći grijehe, te smo ih uništili kaznom koju smo na njih poslali. Eno njihovih pustih staništa, vide se, malo ko ih, nakon njihova uništenja, nastanjuje; tu borave samo neki prolaznici. Na Sudnjem danu će biti očito da samo Allaho vlada nebesima, Zemljom i svim stvorenjima.
28:59Page 392
وَمَا كَانَ رَبُّكَ مُهۡلِكَ ٱلۡقُرَىٰ حَتَّىٰ يَبۡعَثَ فِيٓ أُمِّهَا رَسُولٗا يَتۡلُواْ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِنَاۚ وَمَا كُنَّا مُهۡلِكِي ٱلۡقُرَىٰٓ إِلَّا وَأَهۡلُهَا ظَٰلِمُونَ ٥٩
And never would your Lord have destroyed the cities until He had sent to their mother [i.e., principal city] a messenger reciting to them Our verses. And We would not destroy the cities except while their people were wrongdoers.
Poslaniče, Gospodar tvoj nije uništio gradove i sela oko Meke sve dok u glavni, najveći i najpoznatiji grad Meku, nije poslao tebe, poslanika Muhammeda, sallallahu alejhi ve sellem. Nismo uništavali stanovnike onog grada i sela koji su bili na Pravom putu, već smo uništavali samo one koji su sami sebi nanijeli nepravdu čineći nevjerstvo i poroke.
28:60Page 393
وَمَآ أُوتِيتُم مِّن شَيۡءٖ فَمَتَٰعُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَزِينَتُهَاۚ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ خَيۡرٞ وَأَبۡقَىٰٓۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ ٦٠
And whatever thing you [people] have been given - it is [only for] the enjoyment of worldly life and its adornment. And what is with Allāh is better and more lasting; so will you not use reason?
Sve što vam je Gospodar vaš dao, o ljudi, da se njime služite na ovom svijetu i uživate u tome, prolazno je, a ono što je u Allaha bolje je i trajnije za Božije štićenike. Zar nećete razmisliti o tome, te davati prednost vječnom nad onim što je prolazno!
28:61Page 393
أَفَمَن وَعَدۡنَٰهُ وَعۡدًا حَسَنٗا فَهُوَ لَٰقِيهِ كَمَن مَّتَّعۡنَٰهُ مَتَٰعَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا ثُمَّ هُوَ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ مِنَ ٱلۡمُحۡضَرِينَ ٦١
Then is he whom We have promised a good promise which he will meet [i.e., obtain] like he for whom We provided enjoyment of worldly life [but] then he is, on the Day of Resurrection, among those presented [for punishment in Hell]?
Zar je onaj kome je Uzvišeni Allah obećao vječnu nagradu u Džennetu i vječno uživanje, jednak onom kome je Gospodar svjetova dao da uživa u ovozemaljskim nasladama, varljivim i kratkotrajnim, i koji će na Sudnjem danu biti bačen u Vatru!?
28:62Page 393
وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ فَيَقُولُ أَيۡنَ شُرَكَآءِيَ ٱلَّذِينَ كُنتُمۡ تَزۡعُمُونَ ٦٢
And [warn of] the Day He will call them and say, "Where are My 'partners' which you used to claim?"
A kad na Kijametskom danu Sveznajući Allah pozove mnogobošce i obrati im se: “Gdje su božanstva koja ste obožavali pored Mene i za koja ste tvrdili da, kao i Ja, zaslužuju da im se robuje?”
28:63Page 393
قَالَ ٱلَّذِينَ حَقَّ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقَوۡلُ رَبَّنَا هَٰٓؤُلَآءِ ٱلَّذِينَ أَغۡوَيۡنَآ أَغۡوَيۡنَٰهُمۡ كَمَا غَوَيۡنَاۖ تَبَرَّأۡنَآ إِلَيۡكَۖ مَا كَانُوٓاْ إِيَّانَا يَعۡبُدُونَ ٦٣
Those upon whom the word1 will have come into effect will say, "Our Lord, these are the ones we led to error. We led them to error just as we were in error. We declare our disassociation [from them] to You. They did not used to worship [i.e., obey] us."2
Oni koji su pozivali u nevjerstvo, i kojima je presuđeno da će ih stići kazna, reći će: “Allahu, Gospodaru naš, ove koje smo zaveli – zaveli smo kao što smo zaveli i sebe i zbog toga što smo i sami na krivom putu bili; mi se danas odričemo njih pred Tobom, oni nisu nas obožavali nego su se klanjali šejtanima!”
28:64Page 393
وَقِيلَ ٱدۡعُواْ شُرَكَآءَكُمۡ فَدَعَوۡهُمۡ فَلَمۡ يَسۡتَجِيبُواْ لَهُمۡ وَرَأَوُاْ ٱلۡعَذَابَۚ لَوۡ أَنَّهُمۡ كَانُواْ يَهۡتَدُونَ ٦٤
And it will be said, "Invoke your 'partners,'" and they will invoke them; but they will not respond to them, and they will see the punishment. If only they had followed guidance!
Bit će im rečeno: “Zazivajte božanstva za koja ste tvrdili da su istinski bogovi i koja ste obožavali pored Allaha, neka vas izbave iz poniženja!” Oni će ih dozivati, ali im božanstva neće odgovoriti, te će se jasno suočiti s golemim stradanjem u paklenoj vatri. Tad će poželjeti da su na dunjaluku na Pravoj stazi bili.
28:65Page 393
وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ فَيَقُولُ مَاذَآ أَجَبۡتُمُ ٱلۡمُرۡسَلِينَ ٦٥
And [mention] the Day He will call them and say, "What did you answer the messengers?"
A kad na Sudnjem danu Svevišnji Allah pozove one koji nisu vjerovali i upita ih: “Šta ste odgovorili svojim poslanicima, koji su vam poslati?”
28:66Page 393
فَعَمِيَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلۡأَنۢبَآءُ يَوۡمَئِذٖ فَهُمۡ لَا يَتَسَآءَلُونَ ٦٦
But the information1 will be unapparent to them that Day, so they will not [be able to] ask one another.
Tad će biti nemušto njihovo kazivanje, neće raspolagati nikakvim dokazima, niti će moći bilo šta objasniti, nego će biti sasvim izgubljeni, uopće ne znajući šta da kažu. To će biti tako zato što će biti uvjereni u to da će biti kažnjeni.
28:67Page 393
فَأَمَّا مَن تَابَ وَءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا فَعَسَىٰٓ أَن يَكُونَ مِنَ ٱلۡمُفۡلِحِينَ ٦٧
But as for one who had repented, believed, and done righteousness, it is expected [i.e., promised by Allāh] that he will be among the successful.
Oni mnogobošci koji se pokaju od nevjerstva i višeboštva, povjeruju u Allaha i poslanike te čine dobra djela ostvarit će svoje želje i izbjeći će ono od čega strahuju.
28:68Page 393
وَرَبُّكَ يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُ وَيَخۡتَارُۗ مَا كَانَ لَهُمُ ٱلۡخِيَرَةُۚ سُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ٦٨
And your Lord creates what He wills and chooses; not for them was the choice. Exalted is Allāh and high above what they associate with Him.
Poslaniče, Gospodar tvoj stvara šta hoće i odabire za dostavljanje Svojih poslanica koga hoće! Nije na višebošcima da izbor vrše, pa da se imaju pravo protiviti Allahu. Neka je slava Allahu, neka je uzvišen i vrlo daleko iznad onih koje Mu smatraju ravnim!
28:69Page 393
وَرَبُّكَ يَعۡلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُورُهُمۡ وَمَا يُعۡلِنُونَ ٦٩
And your Lord knows what their breasts conceal and what they declare.
Allah, Gospodar tvoj, zna šta taje grudi ljudske i šta oni jezicima svojim bjelodane. Allahu baš ništa nije skriveno. On će ljudima dati ono što su svojim djelima zaslužili.
28:70Page 393
وَهُوَ ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ لَهُ ٱلۡحَمۡدُ فِي ٱلۡأُولَىٰ وَٱلۡأٓخِرَةِۖ وَلَهُ ٱلۡحُكۡمُ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ٧٠
And He is Allāh; there is no deity except Him. To Him is [due all] praise in the first [life] and the Hereafter. And His is the [final] decision, and to Him you will be returned.
On je Allah, osim Kojeg niko nije dostojan da mu se klanja, samo Njemu pripada sva hvala i sva zahvala, i na dunjaluku i na Ahiretu! Samo Allahu pripada pravo na presudu u svemu što se odnosi na stvorenja, i nju niko ne može poništiti. Njemu će se robovi vratiti na Danu sudnjem, da svakom da ono što je svojim djelima zaslužio.
28:71Page 394
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن جَعَلَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمُ ٱلَّيۡلَ سَرۡمَدًا إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ مَنۡ إِلَٰهٌ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَأۡتِيكُم بِضِيَآءٍۚ أَفَلَا تَسۡمَعُونَ ٧١
Say, "Have you considered:1 if Allāh should make for you the night continuous until the Day of Resurrection, what deity other than Allāh could bring you light? Then will you not hear?"
Allahov Poslaniče, obrati se mnogobošcima: “Šta mislite, ako bi Svemogući Allah učinio da vam noć vječno, sve do Dana ustanuća traje – koji bog bi osim Allaha dao da vam u toj neprekidnoj tmini svjetlost sine? Zar baš ne čujete ove nepobitne dokaze, te da saznate da niko, osim Allaha, nije kadar dati svjetlost!”
28:72Page 394
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن جَعَلَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمُ ٱلنَّهَارَ سَرۡمَدًا إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ مَنۡ إِلَٰهٌ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَأۡتِيكُم بِلَيۡلٖ تَسۡكُنُونَ فِيهِۚ أَفَلَا تُبۡصِرُونَ ٧٢
Say, "Have you considered: if Allāh should make for you the day continuous until the Day of Resurrection, what deity other than Allāh could bring you a night in which you may rest? Then will you not see?"
Reci im, Božiji Poslaniče: “Šta mislite, ako bi Svevišnji Allah učinio da vam dan vječno, sve do Dana ustanuća traje – koji bog bi osim Allaha stvorio noć da u njoj zaspite i odmorite se od dnevnog umora? Zar baš ne vidite ove nepobitne dokaze, te da saznate da niko, osim Allaha, nije kadar dati da noć padne!”
28:73Page 394
وَمِن رَّحۡمَتِهِۦ جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ لِتَسۡكُنُواْ فِيهِ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ٧٣
And out of His mercy He made for you the night and the day that you may rest therein and [by day] seek from His bounty and [that] perhaps you will be grateful.
Iz milosti Svoje prema ljudima, Uzvišeni Allah stvorio je noć i dan i dao im različite uloge: noć služi za spavanje i odmaranje nakon što se radom preko dana umorite, a dan je za privređivanje da bi ste opskrbu sticali i da bi bili zahvalni Uzvišenom Allahu na dobroti.
28:74Page 394
وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ فَيَقُولُ أَيۡنَ شُرَكَآءِيَ ٱلَّذِينَ كُنتُمۡ تَزۡعُمُونَ ٧٤
And [warn of] the Day He will call them and say, "Where are My 'partners' which you used to claim?"
Na Dan konačnog polaganja računa, Uzvišeni će Allah pozvati nevjernike i upitati ih: “Gdje su vaša božanstva, koja ste mimo Mene obožavali i tvrdili da su oni Moji ortaci?"
28:75Page 394
وَنَزَعۡنَا مِن كُلِّ أُمَّةٖ شَهِيدٗا فَقُلۡنَا هَاتُواْ بُرۡهَٰنَكُمۡ فَعَلِمُوٓاْ أَنَّ ٱلۡحَقَّ لِلَّهِ وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ ٧٥
And We will extract from every nation a witness and say, "Produce your proof," and they will know that the truth belongs to Allāh, and lost from them is that which they used to invent.
Iz svake zajednice Sveznajući će Allah izvesti svjedoka protiv nje, tj. poslanika koji joj je poslat, pa će svjedočiti o njihovom nevjerstvu i gnusnim djelima. K tome, Allah će od nevjerničkih naroda zatražiti dokaz da su njihova božanstva, kojima su robovali, a ne Allahu, zaista dostojna da ih se obožava. E, tad će oni koji nisu vjerovali saznati da je u Allaha, džellešanuhu, istinski, nepobitan dokaz i da samo On, Kojem niko nije ravan, zaslužuje da bude obožavan. Nestat će svih božanstava koja su, izmišljajući, Allahu kao sudruge pripisivali.
28:76Page 394
۞ إِنَّ قَٰرُونَ كَانَ مِن قَوۡمِ مُوسَىٰ فَبَغَىٰ عَلَيۡهِمۡۖ وَءَاتَيۡنَٰهُ مِنَ ٱلۡكُنُوزِ مَآ إِنَّ مَفَاتِحَهُۥ لَتَنُوٓأُ بِٱلۡعُصۡبَةِ أُوْلِي ٱلۡقُوَّةِ إِذۡ قَالَ لَهُۥ قَوۡمُهُۥ لَا تَفۡرَحۡۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلۡفَرِحِينَ ٧٦
Indeed, Qārūn was from the people of Moses, but he tyrannized them. And We gave him of treasures whose keys would burden a band of strong men; thereupon his people said to him, "Do not exult. Indeed, Allāh does not like the exultant.
Karun je bio iz Musaova, alejhis-selam, naroda i oholio se nad njime zbog imetka koji mu je Allah dao. Imao je toliko imetka da je ključeve njegovih riznica jedva mogla nositi skupina snažnih ljudi. Savjetujući ga, njegovi su mu sunarodnici govorili: “Nemoj biti ohol, Karune, i nemoj likovati zato što ti je dato bogatstvo! Silni Allah ne voli ohole i obijesne! Takve Allah mrzi, te ih kazni.”
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences