Та Ха

﴾Ta. Hə﴿ Bəqərə surəsinin əvvəlində buna oxşar ayə barədə ətraflı danışılmışdır.

Ey Peyğəmbər! Biz Quranı, qövmünün sənə iman etməkdən üz çevirməsinə görə üzülüb, sıxıntı çəkəsən deyə nazil et­mədik.

Biz bu Quranı, Uca Allahın Özündən qorxmağa müvəffəq etdiyi kimsələrə nəsihət və xatırlama olsun deyə nazil etdik.

Bu Kitabı, yeri və uca göyləri ya­ra­dan Allah nazil etmişdir. O, əzəmətli bir Qurandır. Çünki o, əzəmətli olan Allah tərəfindən endirilmişdir.

Mərhəmətli olan Allah cəlalına layiq bir şəkildə Ərşin üzərinə ucaldı.

Göylərdə, yerdə və torpağın altındakı bütün canlıların yaradılışı, mülkü və onları idarə etmək yalnız Tək olan Allaha məx­susdur.

Ey Peyğəmbər! Sən sözünü ucadan söyləsən də və ya alçaqdan desən də, fərqi etməz, çün­ki Allah onların hamısını bilir. Allah nəinki qəlblərin sirlərindən, hətta ani olaraq ürəklərdən keçən gizli niyyətlərdən də xəbərdardır və bundan heç bir şey Ona gizli qalmaz.

Allah! Ondan başqa iba­dətə layiq olan haqq məbud yoxdur. Gö­zəllikdə ən üstün məqama sahib olan adlar yalnız Ona aiddir!

Ey Peyğəmbər! Artıq İmranın oğlu Musanın - aleyhissəlam - xəbəri sənə gəlib yetişdimi?

Musa ailəsi ilə birlikdə səfərdə olarkən o, bir od görüb ailəsinə: "Olduğunuz bu yerdə dayanın! Mən bir od gör­düm. Bəlkə, on­dan sizə bir şölə gətirdim, ya da odun ya­nın­da bizə bir yol göstərən tapdım!" –demişdi.

Musa oda yaxınlaşdıqda Uca Allah ona: "Ey Musa!" deyə səsləndi.

Şübhəsiz ki, Mən sənin Rəb­binəm. Mənimlə danışmağa hazırlaşmaq üçün başmaqlarını çı­xart. Çün­ki sən müqəd­dəs və pak Tuva va­disindəsən!

Ey Musa! Risaləmi təbliğ etmək üçün səni seçmişəm. Elə isə sə­nə vəhy olunanı dinlə!

Həqiqətən, Mən Alla­ham! Məndən başqa ibadətə layiq olan heç bir məbud yox­­dur. Elə isə yalnız Mənə iba­dət et və Mə­ni xatır­lamaq üçün namazı kamil şəkildə yerinə yetir!

Şübhəsiz ki, Qiyamət saatı vaqe olacaqdır. Buna əsla şəkk-şübhə ola bilməz. Heç bir məxluqun onun vaxtını bilməsin deyə az qala onun vaqe olacağı vaxtı gizlə­di­m. Lakin insanlar peyğəmbərin onlara Qiyamət saatının vaqe olacağı barədə xəbər verməsindən dolayı onun əlamətlərini bilirlər. Qiyamət saatı qopduqda isə hər kəs dünyada etdiyi xeyir və şər əməllərinin əvəzini (mükafatını və ya cəzasını) alacaqdır.

Qoy kafirlərdən Qiyamətin vaqe olacağına inanmayan və günahlar etməkdə nəf­sinin istəklərinə uyan kəslər, sə­ni, onu təsdiq edib və saleh əməllər etməklə ona hazırlaşmaqdan əsla ya­yındırmasın, yox­sa bu səbəbdən həlak olarsan!

Sağ əlində olan şey nədir, ey Musa?"

Musa - aleyhissəlam - dedi: "Bu mənim əsamdır. Yeriyərkən ona söykənir və onun­la qo­yunları üçün ağacdan yarpaq silkələ­yirəm. Ayrıca olaraq, mənim üçün onda söylədiklərimdən başqa faydalar da vardır".

Uca Allah Musaya belə buyurdu: "Onu (əsanı yerə) yerə at, ey Musa!"

Musa əlində olan əsanı yerə atdı və o, bir anda sürətlə yeriyən ilana döndü.

Uca Allah Musaya - aleyhissəlam - buyurdu: "Əsanı götür, onun ilana dönməsindən qorx­ma! Sən onu əlinə alan kimi, Biz onu əvvəlki halına qay­ta­raca­ğıq.

Əlini qoltuğunun altına sal, əlin oradan sənin peyğəmbərliyinin həqiqiliyinə dəlalət edən ikinci bir əlamət olaraq ağap­paq, heç bir lə­kə­siz çıxsın.

Ey Musa! Sənə göstərdiyimiz bu iki əlaməti, qüdrətimizə və sənin həqiqətən də Allah tərəfindən göndərilən bir peyğəmbər olduğuna dəlalət edən əzəmətli mö­cüzələrimizdən.

Ey Musa! Fironun yanına get! Çünki o, küfür etməkdə həddini aşmış və Allaha qarşı üsyan etmişdir.

Musa - aleyhissəlam - dedi: "Ey Rəbbim! Bu yolda bütün məşəqqətlərə və əziyyətlərə tab gətirə bilmək üçün qəlbimi açıb genişlət!

Mənə işimi asanlaşdır!

Mənə açıq-aydın, fəsahətli bir şəkildə danışmağı bəxş et ki,

Sənin risalətini onlara təbliğ etdiyim zaman sözümü düzgün anlayıb, başa düşsünlər!

Ailəmdən mənə bir yardımçı ver, işlərimdə mənə kömək olsun –

Qardaşım İmran oğlu Harunu mənə yardımçı et!

Onunla gü­cümü artır!

Bu risalətini insanlara təbliğ etməkdə onu mənə şərik et ki,

Sənə çoxlu təriflər və həmd-sənalar deyək.

Səni çox zikr edib, yada salaq.

Şübhəsiz ki, Sən bizi gö­rürsən. Bizim heç bir işimiz sənə gizli qalmaz!"

Uca Allah: "Ey Musa! Artıq istədiyini sənə verdik!" – deyə buyurdu.

Sənə bundan əvvəl də nemət bəxş etmişdik.

O vaxt Firon tərəfindən qurulan hiylədən Uca Allah səni necə qoruyacağına dair anana vəhy olu­nacaq şeyi belə vəhy etdik:

Anasına ilham yolu ilə belə buyurduq: "Onu dünyaya gətirdikdən sonra bir sandığa qoyub Nil çayına bu­rax ki, Nil çayı onu Bizim əmrimizlə sahilə çıxartsın, beləliklə də, həm Mə­nim düşmə­nim, həm də onun düşməni olan bi­risi onu gö­türsün. Bu kimsə, Firondur". Göz­üm önündə və Mənim mühafizəm altında böyüyüb, boya-başa çatıb, tərbiyə alman üçün, Öz tərə­fim­dən sənə qar­şı qullarım ara­sında bir məhəbbət oyatdım və beləliklə də, insanlar səni sevdilər.

O zaman bacın sandığın arxasınca düşüb onun hara getdiyini təqib edirdi. Həhayət sandığ sahilə yetişib, Firon cammatı onu çaydan götürdükdə, bacın onlara belə dedi: "Sizə onun qay­ğı­sına qa­lacaq, onu lazımınca qoruyacaq və əmizdirəcək bi­risini göstə­rim­mi?" Beləliklə, sənin anana qayıtmağından dolayı onun sevinməsi və sənə görə qəm-qüssə çəkməsin deyə, sə­nin yenidən anana qayıtmağı bəxş etdik. Həmçinin, sən boya-başa çatdıqda bir qibtini yumruqla öldürdüyündən sonra sənə bunun cəzasından qurtarmağı bəxş etdik. Biz səni, başına gələn bütün çətinliklərdən, sınaqlardan qurtardıq. Misiri tərk edib il­lərlə Məd­yən əhli içində qal­dın. Sonra da ey Musa! Sənin üçün müəy­yən olun­muş vaxt gəlib çatdıqda, Rəbbinin səninlə danışması üçün vadiyə gəldin.

Sənə vəhy etdiklərimi insanlara təbliğ etmək üçün elçi olaraq səni seç­dim!

Ey Musa! Sən və qardaşın Harun, Allahın vəhdaniyyətinə dəlalət edən ayələrimizlə gedin. Mənə dəvət etməkdə və Məni zikr etməkdə zə­iflik gös­tərməyin.

Hər ikinizdə Fironun yanına gedin! O, həqiqətən, küfür əməllər islətməkdə və Allaha qarşı üsyan etməkdə həddini aşmışdır.

Onunla sərt olmayan, mülayim tərzdə danı­şın ki, öyüd-nəsihət qəbul et­sin, ya­xud Allahdan qorx­ub, Ona tövbə etsin!"

Musa və Harun - aleyhiməssələm - belə dedilər: "Dəvətimizi Firona tamamlamazdan öncə onun tələsib bizə cəza ver­mə­sin­dən, ölüm və ya başqa bir şeylər ilə bizə zülm etməkdə həd­dini aşma­sından qorxuruq!"

Uca Allah onlara belə buyurdu: "Qorx­ma­yın, şübhəsiz ki, Mən Öz yardımım və dəstəyim ilə sizinlə birgəyəm, sizin ilə onun arasında nə baş verdiyini eşi­di­b, gö­rü­rəm!"

Hər ikiniz də Fironun yanına gedib ona belə de­yin: "Ey Firon! Biz sənin Rəbbinin elçi­lə­riyik. İs­rail oğul­la­rını bizim­lə göndər. Onların oğlan uşaqlarını öldürüb və qadınlarını sağ buraxmaqla, onlara əzab-əziyyət ver­mə. Biz sənə Rəb­bin­dən bizim doğruluğumuza də­lalət edən açıq-aydın dəlil dətirmişik. Allahın əzabından ancaq iman edənlər və Onun doğru yol­lunu tutub gedənlər əmin-aman ola bilərlər!

Şübhəsiz ki, Uca Allah, bizə dünyada və axirətdə əzabın, Allahın ayələrini yalan sayanlara və rəsulların gətirdiklərindən üz dön­də­rən­lərə ve­rilə­cəyinə dair vəhy etdi!"

Firon, Musa və Harundan eşitdiyi sözləri inkar edərək belə dedi: "Ey Musa! Sizi mənim göndərdiyini iddia etdiyiniz Rəbbiniz kim­dir?"

Musa dedi: "Rəbbimiz hər şeyə uyğun olan zahiri görünüşü və sürəti verən, sonra da yaratmış olduğu məqsəd üçün onlara doğru yolu gös­tə­rən­dir!"

Firon Musadan soruşdu: "Elə isə de görüm, küfr üzərində olan keçmiş ümmətlərin halı necə olacaqdır?"

Musa - aleyhissəlam - Firona belə dedi: "Keçmiş ümmətlərin halı barəsində bil­gi Rəbbimin yanın­da­dır. Olub keçənlərin hamısı bütünlüklə lövhi-məhfuzda yazılmışdır. Rəb­bim Öz elmində əsla xəta etməz və bildiyini də əsla unu­tmaz".

Yer üzündə yaşamanız üçün oranı əlverişli edən, gəzib-dolaşmanız üçün orada yol­lar sal­an, göydən su en­dir­ən və bu su vasitəsi ilə yer üzündə sizin üçün müxtəlif növ bitkilər yetişdirən Rəbbimdir.

Ey İnsanlar! Sizin üçün yetişdirdiyimiz pak şeylərdən həm özünüz yeyin, həm də heyvanlarınızı yem­lə­yin. Həqiqətən, bu zikir edilən nemətlərdə ağıl sahibləri üçün Allahın vəhdaniyyətinə və qüdrətinə dəlalət edən dəlil­lər var­dır.

Biz atanız Adəmi - aleyhissəlam - yer üzündəki torpaqdan yarat­dıq. Əcəliniz çatıb öldükdə isə Biz sizi ora qaytaracaq və qiyamət günü yenidən dirilmək üçün sizi bir daha ora­dan dirildib çı­xardacağıq.

Biz Firona doqquz ayətimizin hamı­sını göstərdik. Lakin o, bunlara şahid olmasına rəğmən onların hamısını ya­lan sayıb, Allaha iman gətirməkdən imtina et­di.

Firon dedi: "Gətirdiyin seh­rlə bizi Misirdən çı­xarıb, Misirin mülkünə özün sahib olasan deyə gəlmisənmi, ey Musa?!

Ey Musa! Sənin sehrin kimi biz də bir sehr göstərəcəyik. Elə isə bizim­lə öz aran­da müəyyən bir yer və müəyyən bir gö­rüş vaxtı təyin et. Nə biz, nə də sən vəerdiyimiz sözə xilaf çıxyaq. Elə et ki, bu yer, hər iki dəstə arasında ortada olan bir məkanda olsun!"

Musa - aleyhissəlam - Firona belə dedi: "Bizimlə sizin aranızdakı vəd olunan vaxt bay­ram günü, camaatın bayram münasibəti ilə bir-birini təbrik etmək üçün bir yerə top­laşacağı səhər vax­tıdır!"

Firon, Musanın bu sözündən sonra arxasını çevirib oradan ayrıldı, sonra da bütün sehr­bazlarının hamısını toplayıb Musaya qalib gəlmək üçün əvvəlcədən təyin edilmiş vaxta, müəyyən edilən yərə gəldi.

Musa Fironun sehrbazlarına öyüd-nəsihət verərək belə dedi: "Bunu etməkdən çəkinin! Sehr edib insanları aldadaraq Allah adına yalan uy­dur­ma­yın, yoxsa O, Öz tərəfindən əzab göndərib sizi məhv edər. Allah adına yalan uyduranlar şübhəsiz ki, ziyana uğra­yanlardır!"

Sehrbazlar Musanın - aleyhissəlam - sözünü eşitdikdən sonra öz ara­la­rında mü­ba­hisə edib gizlincə danışdılar.

Sehrbazlardan bəziləri bir-birlərinə gizlincə belə dedilər: "Musa və Harunun hər ikisi sehrbazdır. On­lar özləri ilə gətirdikləri bu sehr­ vasitəslə sizi Misirdən qo­vub çıxartmaq, gözəl həyat tərzinizi və dininizi aradan gö­tür­mək istə­yirlər.

İşinizi ustalıqla edin və aranızda ixtilaf etməyin. Sonra meydana dəs­tə-dəs­tə gəlin və əllərinizdə olanları hamınız bir yerdə atın. Bu gün rəqibinə qə­ləbə çalan zəfərə nail olacaqdır!"

Sehrbazlar Musaya - aleyhissəlam - dedilər: "Ey Musa! İki şeydən birini seç. Sahib olduğun sehri ya sən birinci et, ya da ki, onu birinci biz edək!"

Musa - aleyhissəlam - dedi: "Əksinə, əlinizdəkiləri öncə siz atın!" Beləliklə də, sehr­bazlar əllərindəki­ləri yerə atdılar. Bu zaman onların etdikləri sehrirdən­ dolayı əsaları və ipləri Musaya yerdə sürətlə hərəkət edən ilanlar kimi görsəndi.

Sehr­bazların etdiklərindən dolayı Musa qəlbində bir qorxu hissi keçirdi.

Uca Allah Musanı - aleyhissəlam - sakitləşdirib ona təskinlik vermək üçün ona belə vəhy etdi: "Ey Musa! Gördyün şeylərdən dolayı əsla qorxma. Sonda qa­lib gəlib, üstünb olan mütləq sən ola­caq­san!

Sağ əlindəki əsanı yerə at ki, ilana dönərək on­ların sehr etdikləri bütün iplərini və dəyənəklərini bir anda udsun. On­ların qur­duqları sadəcə sehr­baz hiylə­sidir. Sehrbaz isə, harada olursa olsun, əsla öz muradına çata bilməz!"

Musa əsasını yerə atan kimi o bir ilan dönüb sehrbazların iplərini, kəndirlərini və dəyənəklərini uddu. Buna şahid olan sehrbazlar Musanın etdiyinin heç də sehr olmadığını, əksinə, bunun, Allah tərəfindən olduğunu anlayıb Uca Allaha səcdə edərək: "Biz Musanın, Harunun və bütün məxluqatın Rəbbinə iman gə­tir­dik!" – de­di­lər.

Firon, sehr­bazların Musa və Harunun Rəbbinə iman gətirmələrini qınayaraq və onları təhdid edərək onlara belə dedi: "Mən sizə izin ver­məzdən öncə Musaya imanmı gə­tirdiniz? Ey Sehr­bazlar! Şübhəsiz ki, Musa sizə sehr öyrədən başçınızdır. Mən si­zin hər birinizin əllərinizi və ayaq­larınızı çar­paz kəsdi­rə­cək və bədənlərinizi ta ölənə kimi xur­ma ağac­la­rının gövdələ­rin­də çar­mıxa çə­kəcə­yəm ki, qoy bu, başqalarına da ibrət olsun. Bundan sonra han­sı­mı­zın, mənim, yoxsa Musanın Rəbbinin əza­bı­nın daha şid­dət­li və daha sürəkli ol­duğunu anlayacaqsınız!"

Sehrbazlar Firona dedilər: "Ey Firon! Sənə tabe olmağı biz göstərilən açıq-aydın ayələrinə tabe olmaqdan əsla üstün edə bilmərik. Biz heç vaxt səni, bizi yaradan uca Allahdan üstün tutmayacağıq. İndi bizə nə etmək istəyirsənsə et. Sən bizə istədiyini ancaq bu fani dün­yada edə bilərsən, onsuz da sənin hökmüranlığın bir gün yox olacaqdır!

Həqiqətən, biz keçmişdə etdiyimiz küfr və digər günahlarımızın, bizi sehr öyrənməyə, onunla məşğul olmağa və bu sehrlə Musaya qələbə çalmağa məcbur etdiyinə görə bizi bağışlaması üçün Rəbbi­mi­zə iman gətirdik. Alla­hın mükafatı sənin bizə vəd etdiyin mükafatdan daha xeyir­li və Onun cəzası sən bizi hədələdiyin cəzadan daha şiddətlidir!"

Kim qiyamət günü Rəbbinin hüzuruna kafir olaraq gələrsə, o kimsə üçün Cəhən­nəm­ atəşi vardır. O, orada əbədi olaraq qalacaqdır. O, Cəhənnəmdə nə ölüb canını əzabdan qurtara biləcək, nə də gözəl həyat sürüb, yaşaya biləcək.

Kim Qiyamət günü Rəbbinin hüzuruna Allaha iman gətirmiş və yax­şı əməl­lər etmiş bir halda gə­lər­sə, məhz belə kimsələr ən yüksək məqama və ən yüksək də­rə­cələr nəsib olan kimsələrdir.

Bu ən yüksək məqamlar və ən yüksək də­rə­cələr, qəsirləri altından çaylar axan, içərisində əbədi qalacaqları cən­nətlərdir. Deyilən bu mükafat, özünü küfr və günahlar­dan təmizləyən hər bir kimsə üçündür.

Biz Musaya: "Misirdən qullarım­la birlikdə gecə vaxtı heç kimsə sizi hiss etmədən yola çıx, əsanı suya vur­maqla onlar üçün də­niz­də quru bir yol aç. Fironun və onun adamlarının si­zə çat­ma­sın­dan və həmçinin dənizdə batıb qərq olmanızdan da qorxma!" – de­yə vəhy etdik.

Firon öz ordusu ilə birğə on­ların arxasınca düşdü və nəhayət, həqiqətini Allahdan başqa kiminsə bilmədiyi bir şəkildə dəniz Fironu və onun ordusunu bir anda qap­la­yıb batırdı. Beləliklə də, onların hamısı suyun altında qalaraq məhv oldular. Musa və onunla bərabər olanlar isə suda qərq olmaqdan qurtuldular.

Firon öz xalqına küfürü gözəl göstərməklə onları azğın­lığa sürük­lədi, onları batil ilə aldatdı və doğru, haqq yolu onlara gös­tər­mədi.

Biz, İsrail oğullarını Firon və onun ordusunun əlindən qurtardıqdan sonra onlara belə dedik: "Ey israil oğulları! Biz si­zi düşmə­ninizdən xilas etdik. Sizə Tur dağının sağ tə­rəfiniz­dəki vadi də Musa ilə danışmağı vəd etdik. Siz səhrada olduqda nemət olaraq sizə bal kimi sirin su endirdik və həmçinin sizə ruzi olaraq sümman quşu kimi dadlı əti olan kiçik quş bəxş etdik!

Sizi ruzi olaraq verdiyimiz ləzzətli olan halal təamlardan yeyin. Sizə halal etdiyimiz şeylərdə həddinizi aşaraq harama girməyin. Yoxsa sizə qə­zəbim tu­tar. Kim Mənim qəzəbimə düçar olarsa, o, dünya və axirətdə bəd­bəxt olar!"

Həqiqətən, Mən, Mənə töv­bə edib, iman gətirən və saleh əməllər edib, sonra da haqq yolda sabitqədəm olan kimsələri bağışlayıb, əfv edirəm!

Uca Allah belə buyurdu: "Ey Musa! Qövmünü geridə buraxıb, onlardan öncə tələm-tələsik bura gəlməyinin səbəbi nədir?

Musa - aleyhissəlam - belə cavab verdi: "Onlar da ar­xamca gə­lib mənə çatacaqlar. Sənin hüzuruna tələm-tələsik gəldiyimdən dolayı məndən razı qa­la­san deyə, qövmümü arxada qoyub Sə­nin yanına tə­ləsərək gəldim!"

Uca Allah belə buyurdu: "Biz, özündən arxada buraxdığın qövmünü buzova ibadət etməklə sınağa çəkdik. Sa­mi­ri onları buzova ibadət etməyə çağırdı və beləcə onları haqq yoldan azdırdı!"

Musa - aleyhissəlam - qövmünün buzova ibadət etməsindən dolayı qəzəbli və hüzünlü halda onların yanına qayı­dıb de­di: "Ey qöv­müm! Mə­gər Allah sizə Tövratı göndərəcəyi və sizi cənnətə daxil edəcə barədə sizə gözəl bir vəd vermə­miş­di­mi?! Aradan çox uzun zamanmı keçdi ki, siz bunu unutdunuz? Yoxsa bu əməlinizlə Rəbbi­niz­dən sizə bir qəzəb gəl­məsini və əzabın üzərinizdə vaqe olmasını istəyib sizin yanınıza qayıdana kimi Allaha ibadət etməkdə sabitqədən olacağınıza dair mənə verdi­yiniz vədə xilafmı çıxdınız?"

Musanın qövmü ona belə dedilər: "Ey Musa! Biz sənə verdi­yi­miz sözdən öz istəyimizlə dönmədik. Biz bunu məcburiyyət qarşısında qalara belə etdik. Biz Firon qövmünün bərbəzək və zinət əşyasından olan ağır yük­lər­lə yüklənmiş­dik. Bizdə onlardan canımızı qurtarmaq üçün onları quyuya atdıq. Biz bərbəzək və zinət əşyalarını quyuya atdığımız kimi, Sa­miri də özü ilə götürdüyü Cəbrailin -Əleyhis-salam- atının ayağının basdığı torpağıda quyuya atdı".

Samiri, o bərbəzək və zinət əşyalarından İsrail oğulları üçün inək bö­yü­rtüsü kimi böyürüb səs çıxaran, ruhsuz bir buzov heykəli dü­zəlt­di. Samirinin etdiyi əmələ məftun olanlar: "Bu si­zin və Musanın ilahıdır. Lakin Musa onu unudub, bura da qoyub getmişdir" – dedilər.

Məgər bu buzova məftun olub, ona ibadət edən kimsələr, buzovun on­ları danışdırmadığını, onlara heç bir cavab vermədiyini, buzovun nə özlərindən, nə də başqalarından bir zərəri dəf etməyə yaxud nə özlərinə, nə də başqalarına bir fay­da ver­məyə qadir olma­dı­ğını gör­mür­dü­lər­mi?!

Musa qövmünün yanına qayıtmazdan əvvəl Harun on­lara belə de­mişdi: "Buzovun qızıldan düzəldilməsi və onun inək bö­yü­rtüsü kimi böyürüb səs çıxartması, bütün bunların hamısı aranızdakı mömini kafirdən ayırd etmək üçün bir sınaqdır. Ey qövmüm! Həqiqətən, sizin Rəb­biniz qullarına qarşı mər­hə­mət­li olan Allahdır. Rəbbiniz olan Allah, sizə fayda və zərər verə bilməyən və sizə mərhəmət göstərməyə qadir olmayan ilahlarınız kimi deyildir. Elə isə, tək Allaha ibadət etməkdə mənə ta­be olun və Allahdan başqasına ibadət etməyi tərk edərək əmrimə itaət edin!"