Al-Mukhtasar · Tafsir · in Bosnian
النحل
An-Nahl
The Bee · Meccan · 128 ayahs
16:1Page 267
أَتَىٰٓ أَمۡرُ ٱللَّهِ فَلَا تَسۡتَعۡجِلُوهُۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ١
The command of Allāh is coming,1 so be not impatient for it. Exalted is He and high above what they associate with Him.
Bliži se kazna koju vam je Gospodar pripremio, o nevjernici! Zato je nemojte požurivati. Hvaljen neka je Allah i neka je vrlo visoko iznad toga da ima saučesnike!
16:2Page 267
يُنَزِّلُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ بِٱلرُّوحِ مِنۡ أَمۡرِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦٓ أَنۡ أَنذِرُوٓاْ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱتَّقُونِ ٢
He sends down the angels, with the inspiration [i.e., revelation] of His command, upon whom He wills of His servants, [telling them], "Warn that there is no deity except Me; so fear Me."
Allah šalje meleke s Objavom, po volji Svojoj, onim robovima koje odabere za poslanike: “Opominjite ljude, o poslanici, i odvraćajte ih od činjenja širka, jer sam Ja jedini kome se treba klanjati. O ljudi, bojte Me se, izvršavajući naredbe i sustežući se od zabrana!”
16:3Page 267
خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۚ تَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ٣
He created the heavens and earth in truth. High is He above what they associate with Him.
Uzvišeni Allah stvorio je nebesa i Zemlju s mudrošću i bez prethodnog primjera. Nije ih stvorio bez svrhe, nego zato da budu očit dokaz i pokazatelj Njegove veličine. Slavljen neka je On, Kome višebošci druge ravnim smatraju!
16:4Page 267
خَلَقَ ٱلۡإِنسَٰنَ مِن نُّطۡفَةٖ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٞ مُّبِينٞ ٤
He created man from a sperm-drop; then at once1 he is a clear adversary.
Svevišnji Allah stvara čovjeka od kapi tekućine, postepeno, a ne odjednom, kad, gle, on odjednom otvoreni protivnik: poziva se na neistinu kako bi pomoću nje pobio istinu.
16:5Page 267
وَٱلۡأَنۡعَٰمَ خَلَقَهَاۖ لَكُمۡ فِيهَا دِفۡءٞ وَمَنَٰفِعُ وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ ٥
And the grazing livestock He has created for you; in them is warmth1 and [numerous] benefits, and from them you eat.
I stoku, deve, krave i ovce, On za vas stvara. Vi se njome od hladnoće štitite, a i drugih koristi imate, kao npr. vunu, mlijeko, jahanje; njome se i hranite.
16:6Page 267
وَلَكُمۡ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسۡرَحُونَ ٦
And for you in them is [the enjoyment of] beauty when you bring them in [for the evening] and when you send them out [to pasture].
Stoka vam je i ukras kad je, navečer, vraćate s ispaše, a i kad je na ispašu gonite, ujutro.
16:7Page 268
وَتَحۡمِلُ أَثۡقَالَكُمۡ إِلَىٰ بَلَدٖ لَّمۡ تَكُونُواْ بَٰلِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ ٱلۡأَنفُسِۚ إِنَّ رَبَّكُمۡ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٞ ٧
And they carry your loads to a land you could not have reached except with difficulty to yourselves. Indeed, your Lord is Kind and Merciful.
Stoka, koju smo zarad vas stvorili, služi vam i za nošenje tereta u daleke predjele u koje bez velike muke ne biste stigli. Allah je, o ljudi, prema vam blag i milostiv zato što vam je stoku potčinio.
16:8Page 268
وَٱلۡخَيۡلَ وَٱلۡبِغَالَ وَٱلۡحَمِيرَ لِتَرۡكَبُوهَا وَزِينَةٗۚ وَيَخۡلُقُ مَا لَا تَعۡلَمُونَ ٨
And [He created] the horses, mules and donkeys for you to ride and [as] adornment. And He creates that which you do not know.
Ljudi, Allah vam je stvorio konje, mazge i magarce za jahanje i prenošenje tereta, a i kao ukras pomoću kojeg se ukrašavate pred ljudima. Gospodar će stvoriti i ono što vi ne znate.
16:9Page 268
وَعَلَى ٱللَّهِ قَصۡدُ ٱلسَّبِيلِ وَمِنۡهَا جَآئِرٞۚ وَلَوۡ شَآءَ لَهَدَىٰكُمۡ أَجۡمَعِينَ ٩
And upon Allāh1 is the direction of the [right] way, and among them [i.e., the various paths] are those deviating. And if He willed, He could have guided you all.
Allahovo je da ukaže na Pravi put, koji Njemu vodi, a to je islam. Valja znati da ima i krivih, šejtanovih puteva, koji su daleko od istine. Mimo islama, svaki je put pogrešan. Da hoće, Uzvišeni bi Allah dao da svi vi budete vjernici.
16:10Page 268
هُوَ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗۖ لَّكُم مِّنۡهُ شَرَابٞ وَمِنۡهُ شَجَرٞ فِيهِ تُسِيمُونَ ١٠
It is He who sends down rain from the sky; from it is drink and from it is foliage in which you pasture [animals].
Allah spušta iz oblaka vodu koju pijete i kojom pojite stoku. Pomoću iste te vode natapa se rastinje kojim stoku napasate.
16:11Page 268
يُنۢبِتُ لَكُم بِهِ ٱلزَّرۡعَ وَٱلزَّيۡتُونَ وَٱلنَّخِيلَ وَٱلۡأَعۡنَٰبَ وَمِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ١١
He causes to grow for you thereby the crops, olives, palm trees, grapevines, and of all the fruits. Indeed in that is a sign for a people who give thought.
Allah čini da pomoću te vode, koju spušta s neba, rastu žito, masline, palme, grožđe i svakovrsni plodovi. U spuštanju te vode i onom što nastaje uslijed toga dokaz je Allahove moći, i to za ljude koji razmišljaju o Njegovu stvaranju i time žele dokazivati Njegovu veličanstvenost.
16:12Page 268
وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ وَٱلنُّجُومُ مُسَخَّرَٰتُۢ بِأَمۡرِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ١٢
And He has subjected for you the night and day and the sun and moon, and the stars are subjected by His command. Indeed in that are signs for a people who reason.
Allah čini da se noćima koristite, pa tokom njih spavate i odmarate se, kao i danom, tokom kojeg radite. On vam je potčinio Sunce, čijom se svjetlošću koristite, i mjesec, koji vam kao svjetiljka služi, a i zvijezde vam je potčinio, koje vam služe kao putokazi na kopnu i moru, te pomoću njih, između ostalog, i vrijeme računate. U svemu tome nalaze se nepobitni znakovi Allahove moći za ljude koji koriste razum te proniknu u mudrost istih tih znakova.
16:13Page 268
وَمَا ذَرَأَ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهُۥٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَذَّكَّرُونَ ١٣
And [He has subjected] whatever He multiplied for you on the earth of varying colors. Indeed in that is a sign for a people who remember.
K tome, Svemogući Allah potčinio vam je raznovrsne stvari koje je stvorio, kao npr. rude, životinje, bilje, žito. U svemu tome bjelodani su dokazi Allahova davanja i moći, i to za one koji shvataju da samo Allah daje blagodati i da sve može učiniti.
16:14Page 268
وَهُوَ ٱلَّذِي سَخَّرَ ٱلۡبَحۡرَ لِتَأۡكُلُواْ مِنۡهُ لَحۡمٗا طَرِيّٗا وَتَسۡتَخۡرِجُواْ مِنۡهُ حِلۡيَةٗ تَلۡبَسُونَهَاۖ وَتَرَى ٱلۡفُلۡكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ١٤
And it is He who subjected the sea for you to eat from it tender meat and to extract from it ornaments which you wear. And you see the ships plowing through it, and [He subjected it] that you may seek of His bounty; and perhaps you will be grateful.
Allah vam je i more potčinio, pa vam je omogućio da njime plovite i da iz njega vadite svježe meso, tj. da lovite ribu, te da nakit, kojim se vi i vaše žene ukrašavate, vadite. Vidiš kako lađe, na kojima putujete kako biste trgujući zarađivali, siječu površinu vode. Nadati se da ćete biti zahvalni Gospodaru na tim blagodatima i da ćete jedino Njemu robovati.
16:15Page 269
وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَأَنۡهَٰرٗا وَسُبُلٗا لَّعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ ١٥
And He has cast into the earth firmly set mountains, lest it shift with you, and [made] rivers and roads, that you may be guided,
Gospodar je na Zemlji stvorio nepomične planine, kako se Zemlja ne bi tresla. Na njoj je dao rijeke čiju vodu ljudi piju, kojom stoku napajaju i usjeve navodnjavaju. Također, učinio je da na Zemlji postoje putevi kojima se ljudi usmjeravaju i, ne gubeći se, stižu onamo kamo su naumili.
16:16Page 269
وَعَلَٰمَٰتٖۚ وَبِٱلنَّجۡمِ هُمۡ يَهۡتَدُونَ ١٦
And landmarks. And by the stars they are [also] guided.1
Allah je na Zemlji stvorio jasne putokaze po kojima se rukovodite danju, a stvorio je i zvijezde, pomoću kojih se orijentirate noću.
16:17Page 269
أَفَمَن يَخۡلُقُ كَمَن لَّا يَخۡلُقُۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ١٧
Then is He who creates like one who does not create? So will you not be reminded?
Pa je li onda Onaj Koji stvara sve to, a i drugo što nije spomenuto, kao onaj koji ne stvara!? Zar nećete imati na umu Božiju moć? Zar nećete imati na umu da je Allah jedini Stvoritelj i da samo Njemu trebate robovati ه nikog Mu ravnim ne smatrati?
16:18Page 269
وَإِن تَعُدُّواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ لَا تُحۡصُوهَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَغَفُورٞ رَّحِيمٞ ١٨
And if you should count the favors of Allāh, you could not enumerate them. Indeed, Allāh is Forgiving and Merciful.
Ljudi, pokušate li izbrojati Allahove blagodati kojima vas je obasuo, nećete ih nabrojati jer su raznovrsne i brojne. Allah je Oprostitelj, tim prije jer vas ne kažnjava kad zaboravite blagodati koje vam je dao, i samilostan je prema vama: nije vam Svoje blagodati uskratio zbog podbacivanja u zahvalnosti.
16:19Page 269
وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعۡلِنُونَ ١٩
And Allāh knows what you conceal and what you declare.
Allah zna šta tajite, o ljudi, a zna i šta javno iznosite. Njemu ništa nije skriveno. On će vas adekvatno tretirati za to.
16:20Page 269
وَٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَا يَخۡلُقُونَ شَيۡـٔٗا وَهُمۡ يُخۡلَقُونَ ٢٠
And those they invoke other than Allāh create nothing, and they [themselves] are created.
A oni kojima se oni, višebošci, umjesto Allahu, klanjaju – ništa ne stvaraju, makar se radilo o nečem neznatnom. Štaviše, oni su sami stvoreni, napravili su ih oni koji im se klanjaju. Zar nije izvan razuma da čovjek napravi božanstvo i robuje mu?!
16:21Page 269
أَمۡوَٰتٌ غَيۡرُ أَحۡيَآءٖۖ وَمَا يَشۡعُرُونَ أَيَّانَ يُبۡعَثُونَ ٢١
They are [in fact] dead,1 not alive, and they do not perceive when they will be resurrected.
Osim toga, ista ta lažna božanstva tvari su, mrtva priroda, ništa ne znaju, nisu živi i ne znaju kad će biti oživljeni s onima koji ih obožavaju na ovom svijetu. Tad će zajedno s njima biti u Vatru gurnuti.
16:22Page 269
إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۚ فَٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ قُلُوبُهُم مُّنكِرَةٞ وَهُم مُّسۡتَكۡبِرُونَ ٢٢
Your god is one God. But those who do not believe in the Hereafter - their hearts are disapproving, and they are arrogant.
Allah je vaš Bog, On je Jedan Jedini, niko osim Njega nema pravo da bude obožavan! Oni koji ne vjeruju u proživljenje i polaganje računa na Kijametskom danu, takvi niječu Allahovu jednoću, jer ne strahuju od kazne. Oni su oholi, ne prihvataju istinu i njoj se ne povinuju.
16:23Page 269
لَا جَرَمَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُسۡتَكۡبِرِينَ ٢٣
Assuredly, Allāh knows what they conceal and what they declare. Indeed, He does not like the arrogant.
Odista, Allah zna njihova tajna i javna djela, tim prije jer Njemu ništa nije skriveno. On će im dati ono što su zaslužili. Allah ne voli oholnike, one koji odbijaju da Njemu ibadet čine i ne povinuju Mu se. Upravo njih Gospodar najviše mrzi.
16:24Page 269
وَإِذَا قِيلَ لَهُم مَّاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمۡ قَالُوٓاْ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ ٢٤
And when it is said to them, "What has your Lord sent down?" they say, "Legends of the former peoples,"
Kad neko upita one koji poriču Allahovu jednoću i proživljenje: “Šta to Gospodar vaš Muhammedu objavljuje?”, oni odgovaraju: “Ništa mu ne objavljuje! On donosi naroda drevnih izmišljotine!”
16:25Page 269
لِيَحۡمِلُوٓاْ أَوۡزَارَهُمۡ كَامِلَةٗ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَمِنۡ أَوۡزَارِ ٱلَّذِينَ يُضِلُّونَهُم بِغَيۡرِ عِلۡمٍۗ أَلَا سَآءَ مَا يَزِرُونَ ٢٥
That they may bear their own burdens [i.e., sins] in full on the Day of Resurrection and some of the burdens of those whom they misguide without [i.e., by lack of] knowledge. Unquestionably, evil is that which they bear.
To je tako da bi oni na Sudnjem danu nosili čitavo breme svoje, neumanjeno, i dio bremena onih koje su, a da oni nisu bili svjesni, u zabludu odveli i od islama odvratili. A grozno je to što će oni nositi!
16:26Page 269
قَدۡ مَكَرَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَأَتَى ٱللَّهُ بُنۡيَٰنَهُم مِّنَ ٱلۡقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيۡهِمُ ٱلسَّقۡفُ مِن فَوۡقِهِمۡ وَأَتَىٰهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ ٢٦
Those before them had already plotted, but Allāh came at [i.e., uprooted] their building from the foundations, so the roof fell upon them from above them,1 and the punishment came to them from where they did not perceive.
I nevjernici koji su prije njih živjeli spletke su pleli, pa je Allah iz temelja porušio, i krov se na njih srušio – stigla ih je kazna odakle nisu očekivali. Vjerovali su da će ih zgrade njihove sačuvati od kazne – u njima su uništeni.
16:27Page 270
ثُمَّ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يُخۡزِيهِمۡ وَيَقُولُ أَيۡنَ شُرَكَآءِيَ ٱلَّذِينَ كُنتُمۡ تُشَٰٓقُّونَ فِيهِمۡۚ قَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ إِنَّ ٱلۡخِزۡيَ ٱلۡيَوۡمَ وَٱلسُّوٓءَ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ ٢٧
Then on the Day of Resurrection He will disgrace them and say, "Where are My 'partners' for whom you used to oppose [the believers]?" Those who were given knowledge will say, "Indeed disgrace, this Day, and evil are upon the disbelievers" -
A na Sudnjem danu Allah će ih poniziti i osramotiti. Upitat će ih: “Gdje su oni kojima ste ibadet činili pored Mene i zbog kojih ste ratovali protiv Mojih vjerovjesnikā i štićenika?” Učenjaci praktičari reći će: “Danas će bruka i muka nevjernike stići.”
16:28Page 270
ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ ظَالِمِيٓ أَنفُسِهِمۡۖ فَأَلۡقَوُاْ ٱلسَّلَمَ مَا كُنَّا نَعۡمَلُ مِن سُوٓءِۭۚ بَلَىٰٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ٢٨
The ones whom the angels take in death [while] wronging themselves,1 and [who] then offer submission, [saying], "We were not doing any evil." But, yes! Indeed, Allāh is Knowing of what you used to do.
To su oni kojima su meleki dušu uzeli u času kad su sebi time što su nevjernici bili nepravdu učinili. I oni će se pokoriti i reći, vjerujući da će im to koristiti: “Mi nismo nikakvo zlo činili!” Bit će im rečeno: “Lažete! Bili ste nevjernici i zlo ste činili! Allah, doista, dobro zna ono što ste radili na dunjaluku! Njemu ništa nije skriveno. On će vas za sve što ste činili nagraditi.”
16:29Page 270
فَٱدۡخُلُوٓاْ أَبۡوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ فَلَبِئۡسَ مَثۡوَى ٱلۡمُتَكَبِّرِينَ ٢٩
So enter the gates of Hell to abide eternally therein, and how wretched is the residence of the arrogant.
Bit će im rečeno da uđu na kapije Džehennema, u kojem će vječno ostati; svako će biti kažnjen prema onom što je radio. O kako će prebivalište onih koji su se oholili, pa nisu Allaha obožavali, grozno biti!
16:30Page 270
۞ وَقِيلَ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ مَاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمۡۚ قَالُواْ خَيۡرٗاۗ لِّلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٞۚ وَلَدَارُ ٱلۡأٓخِرَةِ خَيۡرٞۚ وَلَنِعۡمَ دَارُ ٱلۡمُتَّقِينَ ٣٠
And it will be said to those who feared Allāh, "What did your Lord send down?" They will say, "[That which is] good." For those who do good in this world is good; and the home of the Hereafter is better. And how excellent is the home of the righteous -
A onima koji su se Allaha bojali (time što su izvršavali vjerske naredbe, a sustezali se od vjerskih zabrana) reći će se: “Šta je Muhammedu, sallallahu alejhi ve sellem, objavljivao Gospodar vaš?” “Veliko dobro mu je objavljivao!”, odgovorit će. Oni koji čine dobra djela imat će još na ovom svijetu lijepu nagradu, kao npr. pomoć od Allaha i obilnu nafaku, a nagrada koju im je Allah pripremio na budućem svijetu je još bolja. O kako će divno biti boravište onih koji su se Allaha bojali!
16:31Page 270
جَنَّٰتُ عَدۡنٖ يَدۡخُلُونَهَا تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ لَهُمۡ فِيهَا مَا يَشَآءُونَۚ كَذَٰلِكَ يَجۡزِي ٱللَّهُ ٱلۡمُتَّقِينَ ٣١
Gardens of perpetual residence, which they will enter, beneath which rivers flow. They will have therein whatever they wish. Thus does Allāh reward the righteous -
Oni će boraviti u edenskim perivojima u koje će ući, kroz koje rijeke teku, i u kojima će sve što zažele imati, pa će imati hranu i piće koje požele. Takvom nagradom, kojom će nagraditi pripadnike Poslanikova umeta, Allah će nagraditi i muslimane iz prijašnjih naroda.
16:32Page 270
ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمُ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡجَنَّةَ بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ٣٢
The ones whom the angels take in death, [being] good and pure; [the angels] will say, "Peace be upon you. Enter Paradise for what you used to do."
Onima kojima će Melek smrti i njegovi pomagači duše uzeti – a oni čisti od nevjerstva – meleki će govoriti: “Selam vama, oslobođeni ste od svih nedostataka! Uđite u Džennet zbog toga što ste na dunjaluku ispravno vjerovali i dobra djela činili!”
16:33Page 270
هَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّآ أَن تَأۡتِيَهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ أَوۡ يَأۡتِيَ أَمۡرُ رَبِّكَۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ ٱللَّهُ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ٣٣
Do they [i.e., the disbelievers] await except that the angels should come to them or there comes the command of your Lord? Thus did those do before them. And Allāh wronged them not, but they had been wronging themselves.
Zar mekkanski višebošci poricatelji čekaju da im dođu Melek smrti i pomagači njegovi da im dušu uzmu, prilikom čega će ih udarati po licima i plećima, ili pak čekaju da ih Gospodar potpuno uništi? Tako kako postupaju mekkanski višebošci postupali su i višebošci prije njih, te ih je Allah uništio. Allah nije bio nepravedan prema njima, oni su sami prema sebi bili nepravedni tako što su, poričući Allaha, sami sebe u propast doveli.
16:34Page 270
فَأَصَابَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا عَمِلُواْ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ٣٤
So they were struck by the evil consequences of what they did and were enveloped by what they used to ridicule.
Eto tako, stigla ih je kazna za ružna djela koja su činili, i sa svih strana ih je snašla propast kojoj su se rugali kada su njome bili opominjani.
16:35Page 271
وَقَالَ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْ لَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَا عَبَدۡنَا مِن دُونِهِۦ مِن شَيۡءٖ نَّحۡنُ وَلَآ ءَابَآؤُنَا وَلَا حَرَّمۡنَا مِن دُونِهِۦ مِن شَيۡءٖۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ فَهَلۡ عَلَى ٱلرُّسُلِ إِلَّا ٱلۡبَلَٰغُ ٱلۡمُبِينُ ٣٥
And those who associate others with Allāh say, "If Allāh had willed, we would not have worshipped anything other than Him, neither we nor our fathers, nor would we have forbidden anything through other than Him." Thus did those do before them. So is there upon the messengers except [the duty of] clear notification?
Oni koji Allahu druge smatraju ravnim govore: “Da je Allah htio, ne bismo se ni mi ni preci naši, pored Allaha, nikom klanjali, nego bismo jedino Njega obožavali. Također, da je htio, ne bismo ništa zabranjenim smatrali.” Isto to ništavno opravdanje iznosili su i oni prije njih. A zar su poslanici bili dužni što drugo već jasno obznaniti? Jedino to je njihova dužnost. Allah je onima koji ne vjeruju dao slobodno volju i mogućnost izbora, te im je poslao poslanike da ih pozivaju u vjeru, i zbog toga oni, nevjernici, nemaju pravo da se pravdaju kaderom, Božijim određenjem.
16:36Page 271
وَلَقَدۡ بَعَثۡنَا فِي كُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولًا أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱجۡتَنِبُواْ ٱلطَّٰغُوتَۖ فَمِنۡهُم مَّنۡ هَدَى ٱللَّهُ وَمِنۡهُم مَّنۡ حَقَّتۡ عَلَيۡهِ ٱلضَّلَٰلَةُۚ فَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُكَذِّبِينَ ٣٦
And We certainly sent into every nation a messenger, [saying], "Worship Allāh and avoid ṭāghūt."1 And among them were those whom Allāh guided, and among them were those upon whom error was [deservedly] decreed. So proceed [i.e., travel] through the earth and observe how was the end of the deniers.
Mi smo svakom narodu poslanika poslali koji im je naređivao da samo Allahu ibadet čine, a da se prođu kumira, šejtana i svega drugog što ljudi obožavaju. Bilo je među njima onih kojima je Allah na Pravi put ukazao, a i onih koji su ostali nevjernici u Allaha i poslanike. Zato putujte po svijetu da vidite kako su završili oni koji su poslanike u laž utjerivali, tj. da vidite kakvom su kaznom kažnjeni.
16:37Page 271
إِن تَحۡرِصۡ عَلَىٰ هُدَىٰهُمۡ فَإِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَن يُضِلُّۖ وَمَا لَهُم مِّن نَّٰصِرِينَ ٣٧
[Even] if you should strive for their guidance, [O Muḥammad], indeed, Allāh does not guide those He sends astray,1 and they will have no helpers.
Poslaniče, ma koliko ti želio da oni budu na Pravom putu i ma kakve korake glede toga poduzeo, Allah neće ukazati na Pravi put onom ko je zaslužio da ga u zabludi ostavi, i njima niko neće pomoći, niko ih neće od Allahove kazne odbraniti.
16:38Page 271
وَأَقۡسَمُواْ بِٱللَّهِ جَهۡدَ أَيۡمَٰنِهِمۡ لَا يَبۡعَثُ ٱللَّهُ مَن يَمُوتُۚ بَلَىٰ وَعۡدًا عَلَيۡهِ حَقّٗا وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ ٣٨
And they swear by Allāh their strongest oaths [that] Allāh will not resurrect one who dies. But yes - [it is] a true promise [binding] upon Him, but most of the people do not know.
Oni koji poriču proživljenje zaklinju se Allahom, najtežom zakletvom, i tu svoju zakletvu potvrđuju, te govore: “Allah neće proživjeti onog ko umre!” Eto tako govore, a ne raspolažu baš nikakvim dokazom. A hoće, Allah će umrle proživjeti, to je Njegovo obećanje koje će se, doista, ispuniti – samo što to većina ljudi ne zna.
16:39Page 271
لِيُبَيِّنَ لَهُمُ ٱلَّذِي يَخۡتَلِفُونَ فِيهِ وَلِيَعۡلَمَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَنَّهُمۡ كَانُواْ كَٰذِبِينَ ٣٩
[It is] so He will make clear to them [the truth of] that wherein they differ and so those who have disbelieved may know that they were liars.
Svemogući će Allah na Sudnjem danu proživjeti umrle da bi im objasnio ono oko čega su se razilazili i da bi saznali oni koji nisu vjerovali da su lašci bili kad su govorili da je Allahu neko ravan i kad su proživljenje negirali.
16:40Page 271
إِنَّمَا قَوۡلُنَا لِشَيۡءٍ إِذَآ أَرَدۡنَٰهُ أَن نَّقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ ٤٠
Indeed, Our word to a thing when We intend it is but that We say to it, "Be," and it is.
Kad budemo htjeli umrle proživjeti, ništa Nas u tome neće spriječiti. To je tako, jer Mi samo reknemo: “Budi!” – i ono neizostavno bude.
16:41Page 271
وَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ فِي ٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ مَا ظُلِمُواْ لَنُبَوِّئَنَّهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٗۖ وَلَأَجۡرُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَكۡبَرُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ ٤١
And those who emigrated for [the cause of] Allāh after they had been wronged - We will surely settle them in this world in a good place; but the reward of the Hereafter is greater, if only they could know.
One koji se isele Allaha radi, pa ostave svoj imetak i porodicu, napuste zemlju nevjerstva i odu u zemlju islama, i to nakon što su ih krivovjerni progonili i život im otežavali, takve ćemo još na ovom svijetu na lijepo mjesto smjestiti i ponos ćemo im dati. A nagrada na onom svijetu bit će još veća. Kad bi oni koji se sustežu od hidžre samo znali kolika za to nagrada slijedi, ne bi se sustezali nego bi hidžru učinili.
16:42Page 271
ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَعَلَىٰ رَبِّهِمۡ يَتَوَكَّلُونَ ٤٢
[They are] those who endured patiently and upon their Lord relied.
Gospodar će dati veliku nagradu onima koji se isele na Božijem putu i strpljivo budu podnosili rastanak od voljeni i rodne grude, te budu strpljivi kad je riječ o poslušnosti Bogu, i budu se na Allaha oslanjali.
16:43Page 272
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ إِلَّا رِجَالٗا نُّوحِيٓ إِلَيۡهِمۡۖ فَسۡـَٔلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ٤٣
And We sent not before you except men to whom We revealed [Our message]. So ask the people of the message [i.e., former scriptures] if you do not know.
Mi smo i prije tebe, Poslaniče, samo ljude kao poslanike slali i objavljivali im – nismo im kao poslanike meleke slali. To je zakon koji se ne mijenja. Ako u to sumnjate, pitajte sljedbenike Knjige, i oni će vam kazati da smo kao poslanike ljude, a ne meleke, slali. Eto, ako ne znate o tome, njih upitajte.
16:44Page 272
بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَٱلزُّبُرِۗ وَأَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلذِّكۡرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيۡهِمۡ وَلَعَلَّهُمۡ يَتَفَكَّرُونَ ٤٤
[We sent them] with clear proofs and written ordinances. And We revealed to you the message [i.e., the Qur’ān] that you may make clear to the people what was sent down to them and that they might give thought.
Naime, slali smo ljude kao poslanike i davali im nepobitne dokaze i knjige. A tebi, Poslaniče, objavljujemo Kur’an da bi objasnio ljudima ono što im se treba objasniti, i da bi oni koristili svoje umne sposobnosti te izvukli pouku iz sadržaja Knjige koju smo ti objavili.
16:45Page 272
أَفَأَمِنَ ٱلَّذِينَ مَكَرُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ أَن يَخۡسِفَ ٱللَّهُ بِهِمُ ٱلۡأَرۡضَ أَوۡ يَأۡتِيَهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ ٤٥
Then, do those who have planned evil deeds feel secure that Allāh will not cause the earth to swallow them or that the punishment will not come upon them from where they do not perceive?
A zar su sigurni oni koji ružne podmuklosti snuju da ih Allah neće u zemlju utjerati, kao što je Karuna u zemlju utjerao, i da im neće, odakle ne mogu ni pomisliti, kaznu poslati?!
16:46Page 272
أَوۡ يَأۡخُذَهُمۡ فِي تَقَلُّبِهِمۡ فَمَا هُم بِمُعۡجِزِينَ ٤٦
Or that He would not seize them during their [usual] activity, and they could not cause failure [i.e., escape from Him]?
Odnosno, zar misle da ih neće kazniti kad budu na putovanjima ili kad otputuju nekuda radi trgovine? A oni Mu neće moći umaći.
16:47Page 272
أَوۡ يَأۡخُذَهُمۡ عَلَىٰ تَخَوُّفٖ فَإِنَّ رَبَّكُمۡ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٌ ٤٧
Or that He would not seize them gradually [in a state of dread]?1 But indeed, your Lord is Kind and Merciful.2
Odnosno, zar misle da ih neće stići Božija kazna dok u strahu strepe od nje? Ali, Allah je blag i milostiv prema ljudima, pa ih ne žuri kazniti; daje im vremena ne bi li se pokajali.
16:48Page 272
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ إِلَىٰ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ مِن شَيۡءٖ يَتَفَيَّؤُاْ ظِلَٰلُهُۥ عَنِ ٱلۡيَمِينِ وَٱلشَّمَآئِلِ سُجَّدٗا لِّلَّهِ وَهُمۡ دَٰخِرُونَ ٤٨
Have they not considered what things Allāh has created? Their shadows incline to the right and to the left, prostrating to Allāh, while they [i.e., those creations] are humble.
Zar mekkanski poricatelji ne vide da sve ono što je Allah stvorio čije sjene se pružaju lijevo i desno, shodno kretanju Sunca danju i Mjeseca noću? I zar ne vide da je to Allahu poslušno i pokorno, te da Mu u pravom smislu te riječi pada ničice?
16:49Page 272
وَلِلَّهِۤ يَسۡجُدُۤ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن دَآبَّةٖ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ وَهُمۡ لَا يَسۡتَكۡبِرُونَ ٤٩
And to Allāh prostrates whatever is in the heavens and whatever is on the earth of creatures, and the angels [as well], and they are not arrogant.
Allahu se klanja sve što se nalazi na nebesima i sve što se na Zemlji nalazi, u prvom redu meleki, koji nisu oholi pa da se sustežu od obožavanja Allaha i pokoravanja Njemu.
16:50Page 272
يَخَافُونَ رَبَّهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ وَيَفۡعَلُونَ مَا يُؤۡمَرُونَ۩ ٥٠
They fear their Lord above them, and they do what they are commanded.
Pored toga što uvijek čine ibadet Gospodaru, meleki se boje Allaha, Koji se nalazi iznad njih Svojim Bićem i vlašću, i k tome oni izvršavaju Božije naredbe.
16:51Page 272
۞ وَقَالَ ٱللَّهُ لَا تَتَّخِذُوٓاْ إِلَٰهَيۡنِ ٱثۡنَيۡنِۖ إِنَّمَا هُوَ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَإِيَّٰيَ فَٱرۡهَبُونِ ٥١
And Allāh has said, "Do not take for yourselves two1 deities. He [i.e., Allāh] is but one God, so fear only Me."
Svim ljudima i džinima Allah kaže: “Dvojici se bogova ne klanjajte – samo je jedan Bog, Koji nema saučesnika – i samo se Mene bojte!”
16:52Page 272
وَلَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَهُ ٱلدِّينُ وَاصِبًاۚ أَفَغَيۡرَ ٱللَّهِ تَتَّقُونَ ٥٢
And to Him belongs whatever is in the heavens and the earth, and to Him is [due] worship constantly. Then is it other than Allāh that you fear?
Sve što je na nebesima i na Zemlji Allahovo je, sve je On stvorio i svime On upravlja. Zato Mu treba uvijek poslušan biti. Zar nekog drugog, osim Allaha, da se bojite? Samo se Allaha bojte.
16:53Page 272
وَمَا بِكُم مِّن نِّعۡمَةٖ فَمِنَ ٱللَّهِۖ ثُمَّ إِذَا مَسَّكُمُ ٱلضُّرُّ فَإِلَيۡهِ تَجۡـَٔرُونَ ٥٣
And whatever you have of favor - it is from Allāh. Then when adversity touches you, to Him you cry for help.
Ljudi, od Allaha je svaka blagodat, vjerska i svjetovna, koju uživate. Ljudi, čim vas kakva nevolja zadesi, kao npr. bolest ili siromaštvo, opet od Njega glasno pomoć tražite ne bi li od vas otklonio nedaću. Onaj Koji daje blagodati i otklanja neprijatnosti, Taj je, i niko drugi, dostojan da bude obožavan.
16:54Page 272
ثُمَّ إِذَا كَشَفَ ٱلضُّرَّ عَنكُمۡ إِذَا فَرِيقٞ مِّنكُم بِرَبِّهِمۡ يُشۡرِكُونَ ٥٤
Then when He removes the adversity from you, at once a party of you associates others with their Lord
Nakon što vam Allah usliši dovu i nevolju otkloni, neki među vama isti čas Gospodara svog s drugim izjednače i drugim božanstvima se klanjaju. To je nepojmljiva niskost.
16:55Page 273
لِيَكۡفُرُواْ بِمَآ ءَاتَيۡنَٰهُمۡۚ فَتَمَتَّعُواْ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ ٥٥
So they will deny what We have given them. Then enjoy yourselves, for you are going to know.
To što poricatelji čine širk navelo ih je na poricanje Allahovih blagodati koje im je ukazao. Zato im se rekne da uživaju u blagodatima u kojima se nalaze, sve dok ih ne zadesi Božija kazna, ovozemaljska i ahiretska.
16:56Page 273
وَيَجۡعَلُونَ لِمَا لَا يَعۡلَمُونَ نَصِيبٗا مِّمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡۗ تَٱللَّهِ لَتُسۡـَٔلُنَّ عَمَّا كُنتُمۡ تَفۡتَرُونَ ٥٦
And they assign to what they do not know1 [i.e., false deities] a portion of that which We have provided them. By Allāh, you will surely be questioned about what you used to invent.
višebošci svojim božanstvima, koja ništa ne znaju, ne donose dobro niti čuvaju od zla jer su neživa materija, ostavljaju dio hrane koju im Allah daje pa im se pomoću toga umiljavaju. Bit ćete, sigurno, pitani, višebošci, u vezi s lažima da su kipovi kojima se klanjate bogovi, te da im pripada udio u vašem imetku.
16:57Page 273
وَيَجۡعَلُونَ لِلَّهِ ٱلۡبَنَٰتِ سُبۡحَٰنَهُۥ وَلَهُم مَّا يَشۡتَهُونَ ٥٧
And they attribute to Allāh daughters1 - exalted is He - and for them is what they desire [i.e., sons].
Višebošci Allahu pripisuju kćeri i tvrde da su to meleki, a sebi pripisuju sinove, kojima teže i koje vole. Eto tako Allahu pripisuju ono čime ni sami nisu zadovoljni i što sami ne žele. Neka je slavljen Allah i veoma visoko iznad onog što Mu pripisuju! Postoji li veća nepravda od toga?!
16:58Page 273
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِٱلۡأُنثَىٰ ظَلَّ وَجۡهُهُۥ مُسۡوَدّٗا وَهُوَ كَظِيمٞ ٥٨
And when one of them is informed of [the birth of] a female, his face becomes dark, and he suppresses grief.
Kad se nekom od mekkanskih mnogobožaca dojavi da mu se rodila kći, lice mu potamni od prezira i srce mu se ispuni tugom i brigom. No, ipak, Allahu pripisuje kćeri, a sam njima nije zadovoljan.
16:59Page 273
يَتَوَٰرَىٰ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ مِن سُوٓءِ مَا بُشِّرَ بِهِۦٓۚ أَيُمۡسِكُهُۥ عَلَىٰ هُونٍ أَمۡ يَدُسُّهُۥ فِي ٱلتُّرَابِۗ أَلَا سَآءَ مَا يَحۡكُمُونَ ٥٩
He hides himself from the people because of the ill of which he has been informed. Should he keep it in humiliation or bury it in the ground? Unquestionably, evil is what they decide.
Nakon te vijesti krije se od ljudi zbog nesreće koja mu je dojavljena i dvoumi se hoće li je tako prezren zadržati ili će je u zemlju zaroviti? Kako ružno višebošaci prosuđuju tvrdeći da Allah ima kćeri, a sami kćerima nisu zadovoljni!
16:60Page 273
لِلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ مَثَلُ ٱلسَّوۡءِۖ وَلِلَّهِ ٱلۡمَثَلُ ٱلۡأَعۡلَىٰۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ٦٠
For those who do not believe in the Hereafter is the description [i.e., an attribute] of evil;1 and for Allāh is the highest attribute. And He is Exalted in Might, the Wise.
U nevjernicima koji ne vjeruju u Ahiret sabrane su manjkavosti, pa su im potrebna djeca, neznalice su i krivovjerni, a kad je riječ o Svemogućem Allahu, On posjeduje uzvišena svojstva, savršenstvo, slavu, ljepotu, neovisnost, veličanstvenost, silu, nesavladivost. On mudro stvara i propisuje.
16:61Page 273
وَلَوۡ يُؤَاخِذُ ٱللَّهُ ٱلنَّاسَ بِظُلۡمِهِم مَّا تَرَكَ عَلَيۡهَا مِن دَآبَّةٖ وَلَٰكِن يُؤَخِّرُهُمۡ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗىۖ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ لَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ سَاعَةٗ وَلَا يَسۡتَقۡدِمُونَ ٦١
And if Allāh were to impose blame on the people for their wrongdoing, He would not have left upon it [i.e., the earth] any creature, but He defers them for a specified term. And when their term has come, they will not remain behind an hour, nor will they precede [it].
Kad bi Allah kažnjavao one koji ne vjeruju, iskorijenio bi sve što se nalazi na Zemlji. Međutim, Allah, džellešanuhu, daje vremena ljudima do roka unaprijed određenog; kad to vrijeme nastupi, Allah ih nabrzinu kazni, a oni ne mogu taj trenutak odgoditi niti ga mogu ubrzati.
16:62Page 273
وَيَجۡعَلُونَ لِلَّهِ مَا يَكۡرَهُونَۚ وَتَصِفُ أَلۡسِنَتُهُمُ ٱلۡكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ ٱلۡحُسۡنَىٰۚ لَا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ ٱلنَّارَ وَأَنَّهُم مُّفۡرَطُونَ ٦٢
And they attribute to Allāh that which they dislike [i.e., daughters], and their tongues assert the lie that they will have the best [from Him]. Assuredly, they will have the Fire, and they will be [therein] neglected.1
Višebošci, dakle, pripisuju Allahu kćeri, a ne žele ih sebi pripisati, i još tvrde da ih čeka lijep završetak. Uistinu, oni će u vatri vječno gorjeti, ostavljeni i zaboravljeni
16:63Page 273
تَٱللَّهِ لَقَدۡ أَرۡسَلۡنَآ إِلَىٰٓ أُمَمٖ مِّن قَبۡلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ أَعۡمَٰلَهُمۡ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ ٱلۡيَوۡمَ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ٦٣
By Allāh, We did certainly send [messengers] to nations before you, but Satan made their deeds attractive to them. And he is their [i.e., the disbelievers] ally today [as well], and they will have a painful punishment.
Tako Nam Allaha, Poslaniče, Gospodar je slao prije tebe, poslanike njihovim narodima, pa je istim tim narodima šejtan uljepšavao idolopoklonstvo i odvraćao ih od robovanja Uzvišenom Allahu. Šejtan je upravljao njima, odvodeći ih u zabludu i sprečavajući ih da pođu Pravim putem. Zbog toga ih čeka bolna i žestoka patnja.
16:64Page 273
وَمَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ ٱلَّذِي ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٗ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ ٦٤
And We have not revealed to you the Book, [O Muḥammad], except for you to make clear to them that wherein they have differed and as guidance and mercy for a people who believe.
Allah ti je objavio Kur’an, Vjerovjesniče, da bi svim ljudima objasnio ono oko čega se razilaze kad su posrijedi vjerovanje i propisi, te kako bi razjasnio istinu i uspostavio dokaz protiv njih. Allah upućuje onog koga želi, a ovim Kur’anom ukazuje milost onom ko vjeruje u njega, razmišlja o njemu i primjenjuje ga u praksi. U Kur’anu su spas, sreća, uputa i milost.
16:65Page 274
وَٱللَّهُ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَحۡيَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَآۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَسۡمَعُونَ ٦٥
And Allāh has sent down rain from the sky and given life thereby to the earth after its lifelessness. Indeed in that is a sign for a people who listen.
Samo je Allah Onaj Koji spušta vodu iz oblaka, pa čini da raste zeleno rastinje iz suhe neplodne zemlje. To je dokaz Allahove moći za one koji slušaju Allahove opomene i razmišljaju o njima.
16:66Page 274
وَإِنَّ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَنۡعَٰمِ لَعِبۡرَةٗۖ نُّسۡقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهِۦ مِنۢ بَيۡنِ فَرۡثٖ وَدَمٖ لَّبَنًا خَالِصٗا سَآئِغٗا لِّلشَّٰرِبِينَ ٦٦
And indeed, for you in grazing livestock is a lesson. We give you drink from what is in their bellies - between excretion and blood - pure milk, palatable to drinkers.
Vi, o ljudi, imate pouku u devama, kravama i ovcama, pa razmislite o tome da vam Allah daje čisto, bijelo, slatko mlijeko iz njihova vimena. Premda mlijeko izlazi iz stomaka, između izmeta i krvi, a čisto je i slatko onima koji ga piju.
16:67Page 274
وَمِن ثَمَرَٰتِ ٱلنَّخِيلِ وَٱلۡأَعۡنَٰبِ تَتَّخِذُونَ مِنۡهُ سَكَرٗا وَرِزۡقًا حَسَنًاۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ٦٧
And from the fruits of the palm trees and grapevines you take intoxicant and good provision.1 Indeed in that is a sign for a people who reason.
Jedna od Allahovih blagodati prema vama, o ljudi, i to je što se koristite plodovima palmi i vinove loze, a vi pravite opojna pića, koja uništavaju razum, te stoga ne spadaju u dobru opskrbu, ali uzimate i dobru opskrbu poput hurmi, grožđica, sirća itd. Ove su blagodati očit dokaz Allahove moći za ljude koji razmišljaju i uzimaju pouke.
16:68Page 274
وَأَوۡحَىٰ رَبُّكَ إِلَى ٱلنَّحۡلِ أَنِ ٱتَّخِذِي مِنَ ٱلۡجِبَالِ بُيُوتٗا وَمِنَ ٱلشَّجَرِ وَمِمَّا يَعۡرِشُونَ ٦٨
And your Lord inspired to the bee, "Take for yourself among the mountains, houses [i.e., hives], and among the trees and [in] that which they construct.
Sveznajući Allah je Taj Koji je nadahnuo pčelu da pravi sebi kuće u brdima, na drveću i u onom što čovjek izgradi, to jest, u košnicama od dasaka i tome slično.
16:69Page 274
ثُمَّ كُلِي مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ فَٱسۡلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلٗاۚ يَخۡرُجُ مِنۢ بُطُونِهَا شَرَابٞ مُّخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهُۥ فِيهِ شِفَآءٞ لِّلنَّاسِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ٦٩
Then eat from all the fruits1 and follow the ways of your Lord laid down [for you]." There emerges from their bellies a drink, varying in colors, in which there is healing for people. Indeed in that is a sign for a people who give thought.
Također je dragi Allah nadahnuo pčelu da se hrani svim lijepim plodovima koje želi i da odlazi i vraća se putevima koje joj je Gospodar odredio. Fenomen je da pčela ne može zalutati u odlasku i povratku. Allah daje da izlazi čisti med iz utrobe pčele, koji može biti bijel, žut, crven. Med je sladak onima koji ga jedu, lijek je za sve bolesti. U svemu tome veliki je dokaz moći Mudrog Allaha, ali samo za one koji pouku primaju.
16:70Page 274
وَٱللَّهُ خَلَقَكُمۡ ثُمَّ يَتَوَفَّىٰكُمۡۚ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰٓ أَرۡذَلِ ٱلۡعُمُرِ لِكَيۡ لَا يَعۡلَمَ بَعۡدَ عِلۡمٖ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٞ قَدِيرٞ ٧٠
And Allāh created you; then He will take you in death. And among you is he who is reversed to the most decrepit [old] age so that he will not know, after [having had] knowledge, a thing. Indeed, Allāh is Knowing and Competent.
Allah vas je stvorio bez bez prethodnog primjera za to, potom će svakog usmrtiti onda kad nastupi njegov smrtni čas. Neki od vas ostare te postanu poput djeteta: ne znaju ono što su znali, zaboravljaju ono što su pamtili, ne poznaju onog koga su poznavali. Allahovo je znanje sveobuhvatno i ništa Mu nije skriveno; moćan je da stvori iz ničeg, da usmrti živog te da ga oživi.
16:71Page 274
وَٱللَّهُ فَضَّلَ بَعۡضَكُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ فِي ٱلرِّزۡقِۚ فَمَا ٱلَّذِينَ فُضِّلُواْ بِرَآدِّي رِزۡقِهِمۡ عَلَىٰ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ فَهُمۡ فِيهِ سَوَآءٌۚ أَفَبِنِعۡمَةِ ٱللَّهِ يَجۡحَدُونَ ٧١
And Allāh has favored some of you over others in provision. But those who were favored [i.e., given more] would not hand over their provision to those whom their right hands possess [i.e., slaves] so they would be equal to them therein.1 Then is it the favor of Allāh they reject?
Allah nekom daje više, a nekom manje nafake, te su jedni bogati, a drugi siromašni, jedni su vladari nadređenī, a drugi podanici podređenī. Međutim, vladari i nadređeni ne daju udjela svojim podanicima i podređenima u položaju, ugledu i bogatstvu jer nisu zadovoljni da podanici imaju poput njih. Pa kako su onda zadovoljni da Allahu pripisuju saučesnike među stvorenjima i smatraju ih Allahu ravnim?! Eto to je najveća nepravda i negiranje Allahovih blagodati, dobrote i milosti!
16:72Page 274
وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا وَجَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَزۡوَٰجِكُم بَنِينَ وَحَفَدَةٗ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِۚ أَفَبِٱلۡبَٰطِلِ يُؤۡمِنُونَ وَبِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ هُمۡ يَكۡفُرُونَ ٧٢
And Allāh has made for you from yourselves mates and has made for you from your mates sons and grandchildren and has provided for you from the good things. Then in falsehood do they believe and in the favor of Allāh they disbelieve?
Allah vam, od vašeg roda, stvara žene kako biste s njima živjeli i uz njih se smirili, da bi se ljudska vrsta održala. Zatim, od žena vam daje djecu, a od djece unučad. Allah vas opskrbljuje i ukusnim jelima, slatkim pićima, voćem, povrćem, mesom, da biste se time potpomogli u pokornosti i poslušnosti Njemu. Pa zar nevjernici i nakon toga obožavaju kipove i nisu zahvalni Allahu umjesto da samo Njemu robuju jer to samo On zaslužuje?! I, zašto Allahu nisu zahvalni?!
16:73Page 275
وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَمۡلِكُ لَهُمۡ رِزۡقٗا مِّنَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ شَيۡـٔٗا وَلَا يَسۡتَطِيعُونَ ٧٣
And they worship besides Allāh that which does not possess for them [the power of] provision from the heavens and the earth at all, and [in fact], they are unable.
Nevjernici obožavaju idole i kipove koji im ne mogu ništa dati, ne mogu im spustiti kišu s neba, niti ih opskrbiti voćem i povrćem iz zemlje. Ta njihova božanstva ništa ne posjeduju, već su samo nemoćna i mrtva materija.
16:74Page 275
فَلَا تَضۡرِبُواْ لِلَّهِ ٱلۡأَمۡثَالَۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ٧٤
So do not assert similarities to Allāh.1 Indeed, Allāh knows and you do not know.
Pošto sa sigurnošću znate, o ljudi, da idoli i kumiri ne mogu donijeti dobro niti otkloniti zlo, ne smatrajte ih onda sličnim i jednakim Allahu! Gospodar zna da je savršen, a to vi ne znate, zbog čega i činite širk i tvrdite da su vaša božanstva ravna Gospodaru.
16:75Page 275
۞ ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلًا عَبۡدٗا مَّمۡلُوكٗا لَّا يَقۡدِرُ عَلَىٰ شَيۡءٖ وَمَن رَّزَقۡنَٰهُ مِنَّا رِزۡقًا حَسَنٗا فَهُوَ يُنفِقُ مِنۡهُ سِرّٗا وَجَهۡرًاۖ هَلۡ يَسۡتَوُۥنَۚ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ٧٥
Allāh presents an example: a slave [who is] owned and unable to do a thing and he to whom We have provided from Us good provision, so he spends from it secretly and publicly. Can they be equal? Praise to Allāh! But most of them do not know.
Allah navodi primjer pomoću kojeg objašnjava neispravnost mnogobožačkog vjerovanja govoreći o nemoćnom čovjeku koji je u tuđem vlasništvu i koji ničim ne raspolaže, i slobodnom čovjeku koji raspolaže svojim imetkom kako hoće, dijeleći ga tajno i javno. Jesu li jednaki njih dvojica? Isto tako, Allah, Stvoritelj, Opskrbitelj i Onaj Koji upravlja svime što postoji nije poput robovima jer su oni nejaki, manjkavi i u potrebi. Pa kako onda, o nevjernici, izjednačavate robove i Allaha, Jedinog, Silnog?! Samo Allahu pripada sva hvala i slava, ali većina ljudi to ne zna i nije svjesna da je samo Plemeniti Allah dostojan da Ga se obožava.
16:76Page 275
وَضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا رَّجُلَيۡنِ أَحَدُهُمَآ أَبۡكَمُ لَا يَقۡدِرُ عَلَىٰ شَيۡءٖ وَهُوَ كَلٌّ عَلَىٰ مَوۡلَىٰهُ أَيۡنَمَا يُوَجِّههُّ لَا يَأۡتِ بِخَيۡرٍ هَلۡ يَسۡتَوِي هُوَ وَمَن يَأۡمُرُ بِٱلۡعَدۡلِ وَهُوَ عَلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ٧٦
And Allāh presents an example of two men, one of them dumb and unable to do a thing, while he is a burden to his guardian. Wherever he directs him, he brings no good. Is he equal to one who commands justice, while he is on a straight path?
Sveznajući Allah nam navodi još jedan primjer ništavnosti višeboštva govoreći o gluhonijemom čovjeku koji ništa ne može shvatiti i, otuda, ne koristi ni sebi ni drugima, a pored toga je na velikom teretu svom skrbniku – kad mu se dodijeli neki zadatak, on ga ne obavi i od njega se, naposlijetku, ništa ne može očekivati. Drugi je čovjek, naveden u primjeru, bez mahane, koristi i sebi i drugima, sām obavlja svoje poslove i dužnosti, a pored toga je na Pravom putu, ispravno vjeruje i lijepo se ponaša. Hoće li razuman čovjek reći da su ova dvojica ljudi jednaki? Pa kako onda, o nevjernici, izjednačavate kamenje s Allahom Koji ima savršena i veličanstvena svojstva?! Kamen je gluh, nijem i slijep, ne može nikakvu korist donijeti, niti može bilo kakvo zlo otkloniti.
16:77Page 275
وَلِلَّهِ غَيۡبُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَمَآ أَمۡرُ ٱلسَّاعَةِ إِلَّا كَلَمۡحِ ٱلۡبَصَرِ أَوۡ هُوَ أَقۡرَبُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ٧٧
And to Allāh belongs the unseen [aspects] of the heavens and the earth. And the command for the Hour is not but as a glance of the eye or even nearer. Indeed, Allāh is over all things competent.
Allah dobro poznaje sve tajne nebesa i Zemlje, ništa Mu nije skriveno. A Sudnji dan dogodit će se brzo, poput treptaja oka, ili još brže. To je tako, a Allah sve može učiniti i On Svoju zapovijed provodi riječima: “Budi!”, i to bude.
16:78Page 275
وَٱللَّهُ أَخۡرَجَكُم مِّنۢ بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ شَيۡـٔٗا وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَٱلۡأَفۡـِٔدَةَ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ٧٨
And Allāh has extracted you from the wombs of your mothers not knowing a thing, and He made for you hearing and vision and hearts [i.e., intellect] that perhaps you would be grateful.
Allah je Onaj Koji vas, kad se završi period trudnoće, izvodi iz majčinih utroba – tad niko od vas ništa ne zna, pa vam On daje čula pomoću kojih spoznajete: sluh, vid i srce, da biste Mu bili zahvalni i samo Njega obožavali.
16:79Page 275
أَلَمۡ يَرَوۡاْ إِلَى ٱلطَّيۡرِ مُسَخَّرَٰتٖ فِي جَوِّ ٱلسَّمَآءِ مَا يُمۡسِكُهُنَّ إِلَّا ٱللَّهُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ ٧٩
Do they not see the birds controlled in the atmosphere of the sky? None holds them up except Allāh. Indeed in that are signs for a people who believe.
Zašto nevjernici ne promisle o pticama, koje je Allah nadahnuo da, Njegovom moći i voljom, lete nebom? Ko ih, ako ne Allah, drži da ne padnu na Zemlju? U stvaranju ptica, njihovom letenju i zadržavanju u zraku jasan je dokaz Allahove moći za ljude koji vjeruju u Božiju jednoću i razmišljaju o savršenstvu Njegova davanja.
16:80Page 276
وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنۢ بُيُوتِكُمۡ سَكَنٗا وَجَعَلَ لَكُم مِّن جُلُودِ ٱلۡأَنۡعَٰمِ بُيُوتٗا تَسۡتَخِفُّونَهَا يَوۡمَ ظَعۡنِكُمۡ وَيَوۡمَ إِقَامَتِكُمۡ وَمِنۡ أَصۡوَافِهَا وَأَوۡبَارِهَا وَأَشۡعَارِهَآ أَثَٰثٗا وَمَتَٰعًا إِلَىٰ حِينٖ ٨٠
And Allāh has made for you from your homes a place of rest and made for you from the hides of the animals tents which you find light on your day of travel and your day of encampment; and from their wool, fur and hair is furnishing and enjoyment [i.e., provision] for a time.
Samo je Allah Onaj Koji je pripremio za vas kuće u kojima spokojno živite i odmarate se sa svojim porodicama, u mjestu stalnog boravka. A kad je posrijedi putovanje ili seljenje, daje vam šatore koje pravite od krzna i kože, koji se lahko nose na putovanja, a lahko se postavljaju i u mjestu boravka. Allah čini da od ovčije vune, devine kože i kozije kostrijeti proizvodite prostirke i mnoge korisne stvari: odjeću, ogrtače, prekrivače, ćebad, šatore. Sve vam je to izuzetno korisno u životu.
16:81Page 276
وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّمَّا خَلَقَ ظِلَٰلٗا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلۡجِبَالِ أَكۡنَٰنٗا وَجَعَلَ لَكُمۡ سَرَٰبِيلَ تَقِيكُمُ ٱلۡحَرَّ وَسَرَٰبِيلَ تَقِيكُم بَأۡسَكُمۡۚ كَذَٰلِكَ يُتِمُّ نِعۡمَتَهُۥ عَلَيۡكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تُسۡلِمُونَ ٨١
And Allāh has made for you, from that which He has created, shadows [i.e., shade] and has made for you from the mountains, shelters and has made for you garments which protect you from the heat and garments [i.e., coats of mail] which protect you from your [enemy in] battle. Thus does He complete His favor upon you that you might submit [to Him].
Allah vam je dao ono pomoću čega se štitite od Sunčeve toplote, kao npr. drveće, a u planinama vam je podario pećine i skrovišta gdje se možete skloniti u slučaju prijeke potrebe. Omogućio vam je da pravite odjeću od pamuka i vune koja vas štiti od toplote i hladnoće, a od željeza spravljate pancire koji štite vaša tijela u borbi. Kao što vas je Svemilosni Allah obdario mnogim dobrima u pogledu vaših tijela, isto tako vas je počastio i ljepotom vjere i upute. Čini sve to kako biste Mu bili poslušni i samo Njega obožavali nikog Mu ravnim ne smatrajući.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences