Al-Mukhtasar · Tafsir · in Vietnamese
المائدة
Al-Ma'idah
The Table Spread · Medinan · 120 ayahs
5:1Page 106
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَوۡفُواْ بِٱلۡعُقُودِۚ أُحِلَّتۡ لَكُم بَهِيمَةُ ٱلۡأَنۡعَٰمِ إِلَّا مَا يُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡ غَيۡرَ مُحِلِّي ٱلصَّيۡدِ وَأَنتُمۡ حُرُمٌۗ إِنَّ ٱللَّهَ يَحۡكُمُ مَا يُرِيدُ ١
O you who have believed, fulfill [all] contracts.1 Lawful for you are the animals of grazing livestock except for that which is recited to you [in this Qur’ān] - hunting not being permitted while you are in the state of iḥrām.2 Indeed, Allāh ordains what He intends.
Hỡi những người có đức tin! Các ngươi hãy thực hiện và hoàn thành tất cả các giao ước giữa các ngươi với Đấng Tạo Hóa của các ngươi và các giao ước giữa các ngươi với tạo vật của Ngài (nhân loại). Quả thật, vì thương xót các ngươi, Allah đã cho phép các ngươi dùng thịt các loại gia súc (lạc đà, bò, dê) trừ những loại mà Ngài đã cấm các ngươi được đọc ra cho các ngươi nghe. Các ngươi không được phép săn bắt trong lúc các ngươi đang trong tình trạng Ihram làm Hajj hay Umrah. Quả thật, Allah định đoạt bất cứ điều gì Ngài muốn, Ngài muốn cấm điều này cho phép điều kia là tùy ý Ngài, nhưng tất cả đều là sự Sáng Suốt và Anh Minh của Ngài, không ai có quyền và khả năng can thiệp và chống đối sự định đoạt của Ngài.
5:2Page 106
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تُحِلُّواْ شَعَٰٓئِرَ ٱللَّهِ وَلَا ٱلشَّهۡرَ ٱلۡحَرَامَ وَلَا ٱلۡهَدۡيَ وَلَا ٱلۡقَلَٰٓئِدَ وَلَآ ءَآمِّينَ ٱلۡبَيۡتَ ٱلۡحَرَامَ يَبۡتَغُونَ فَضۡلٗا مِّن رَّبِّهِمۡ وَرِضۡوَٰنٗاۚ وَإِذَا حَلَلۡتُمۡ فَٱصۡطَادُواْۚ وَلَا يَجۡرِمَنَّكُمۡ شَنَـَٔانُ قَوۡمٍ أَن صَدُّوكُمۡ عَنِ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ أَن تَعۡتَدُواْۘ وَتَعَاوَنُواْ عَلَى ٱلۡبِرِّ وَٱلتَّقۡوَىٰۖ وَلَا تَعَاوَنُواْ عَلَى ٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡعُدۡوَٰنِۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۖ إِنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ ٢
O you who have believed, do not violate the rites of Allāh or [the sanctity of] the sacred month or [neglect the marking of] the sacrificial animals and garlanding [them] or [violate the safety of] those coming to the Sacred House seeking bounty from their Lord and [His] approval. But when you come out of iḥrām, then [you may] hunt. And do not let the hatred of a people for having obstructed you from al-Masjid al-Ḥarām lead you to transgress. And cooperate in righteousness and piety, but do not cooperate in sin and aggression. And fear Allāh; indeed, Allāh is severe in penalty.
Hỡi những người có đức tin! Các ngươi không được phạm vào các biểu hiệu mà Ngài đã ra lệnh cho các ngươi phải tôn vinh và xem trọng chúng; các ngươi không được phạm những điều cấm của tình trạng Ehram trong thời gian hành hương Hajj chẳng hạn như mặc quần áo, cũng như những điều cấm trong vùng Al-Haram chẳng hạn săn bắt thú; các ngươi không được giết chóc trong những tháng cấm kỵ, đó là tháng: Zdul-Qa'dah, Zdul-Hijjah, Muharram và Rajab; các ngươi không được bạo hành những con vật tế cho nghi thức của Hajj và những thứ tương tự khác hoặc ngăn cản chúng đến chỗ mà chúng được giết tế; các ngươi không được phạm đến những con vật đeo vòng cổ để làm dấu chuẩn bị cho việc giết tế trong nghi thức Hajj; các ngươi không được quấy rầy những người đến viếng ngôi nhà của Allah, Al-Haram để tìm kiếm lợi lộc từ việc kinh doanh mua bán cũng như sự hài lòng của Allah. Khi nào các ngươi đã chấm dứt tình trạng Ehram trong Hajj hay 'Umrah và các ngươi đã ra khỏi vùng đất Al-Haram thì các ngươi được săn bắt nếu các ngươi muốn. Các ngươi chớ để cho lòng thù hằn đến nhóm nào đó vì việc họ cản các ngươi đến thăm viếng Masjid Al-Haram mà cư xử bất công với họ. Và các ngươi hãy giúp đỡ nhau hỡi những người có đức tin trên những việc được sắc lệnh và giúp đỡ nhau từ bỏ những điều bị nghiêm cấm, chớ đừng hỗ trợ nhau gây thêm tội lỗi khiến các ngươi trở thành tội đồ, cũng như gây hấn, xâm phạm sinh mạng, tài sản, danh dự của người khác, các ngươi hãy kính sợ Allah mà tuân thủ mệnh lệnh của Ngài, tránh xa việc làm trái lệnh Ngài bởi quả thật Allah là Đấng trừng phạt nghiêm khắc đối với ai làm trái lệnh Ngài, các ngươi hãy coi chừng sự trừng phạt của Ngài.
5:3Page 107
حُرِّمَتۡ عَلَيۡكُمُ ٱلۡمَيۡتَةُ وَٱلدَّمُ وَلَحۡمُ ٱلۡخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَيۡرِ ٱللَّهِ بِهِۦ وَٱلۡمُنۡخَنِقَةُ وَٱلۡمَوۡقُوذَةُ وَٱلۡمُتَرَدِّيَةُ وَٱلنَّطِيحَةُ وَمَآ أَكَلَ ٱلسَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيۡتُمۡ وَمَا ذُبِحَ عَلَى ٱلنُّصُبِ وَأَن تَسۡتَقۡسِمُواْ بِٱلۡأَزۡلَٰمِۚ ذَٰلِكُمۡ فِسۡقٌۗ ٱلۡيَوۡمَ يَئِسَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن دِينِكُمۡ فَلَا تَخۡشَوۡهُمۡ وَٱخۡشَوۡنِۚ ٱلۡيَوۡمَ أَكۡمَلۡتُ لَكُمۡ دِينَكُمۡ وَأَتۡمَمۡتُ عَلَيۡكُمۡ نِعۡمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ ٱلۡإِسۡلَٰمَ دِينٗاۚ فَمَنِ ٱضۡطُرَّ فِي مَخۡمَصَةٍ غَيۡرَ مُتَجَانِفٖ لِّإِثۡمٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ٣
Prohibited to you are dead animals,1 blood, the flesh of swine, and that which has been dedicated to other than Allāh, and [those animals] killed by strangling or by a violent blow or by a head-long fall or by the goring of horns, and those from which a wild animal has eaten, except what you [are able to] slaughter [before its death], and those which are sacrificed on stone altars,2 and [prohibited is] that you seek decision through divining arrows. That is grave disobedience. This day those who disbelieve have despaired of [defeating] your religion; so fear them not, but fear Me. This day I have perfected for you your religion and completed My favor upon you and have approved for you Islām as religion. But whoever is forced by severe hunger with no inclination to sin - then indeed, Allāh is Forgiving and Merciful.
Allah cấm các ngươi ăn các con thú bị chết không cắt tiết (theo cách Islam), Ngài cấm các ngươi ăn máu chảy ra khỏi cơ thể, thịt heo, những con vật được giết nhân danh ai (vật gì) khác ngoài Allah, con vật bị chết ngạt, con vật chết do bị va đập, chết do rơi từ trên cao xuống, chết do húc hay ẩu đả nhau, những con vật bị thú dữ ăn thịt như sư tử, cọp, sói... trừ phi chúng còn sống và kịp thời được các ngươi cắt tiết thì các ngươi được phép ăn; Ngài cấm các ngươi ăn những con vật được cắt tiết dâng cúng các bục tượng; Ngài cấm các ngươi dùng hình thức xin xăm, chẳng hạn như dùng đá hoặc mũi tên có ghi sẵn từ hãy làm hoặc không làm; các ngươi hãy tuân thủ theo những điều bị cấm đó, bởi đó là hành vi bất tuân Allah. Ngày hôm nay, những kẻ vô đức tin đã chán nản về việc lôi kéo các ngươi bỏ đạo Islam vì chúng thấy được sức mạnh của tôn giáo, bởi thế, các ngươi chớ sợ chúng mà hãy sợ một mình TA. Ngày hôm nay, TA đã hoàn tất cho các ngươi tôn giáo Islam, đã hoàn thiện cho các ngươi ân huệ của TA cả bên ngoài lẫn bên trong, TA đã chọn Islam làm tôn giáo cho các ngươi, TA sẽ không chấp nhận bất cứ tôn giáo nào khác ngoài Islam. Trường hợp, ai vì quá đói bắt buộc phải ăn những món vật cấm (đã liệt kê ở trên) để duy trì sự sống chứ không phải cố tình vi phạm thì y không bị bắt tội; quả thật Allah Hằng Tha Thứ, Nhân Từ.
5:4Page 107
يَسۡـَٔلُونَكَ مَاذَآ أُحِلَّ لَهُمۡۖ قُلۡ أُحِلَّ لَكُمُ ٱلطَّيِّبَٰتُ وَمَا عَلَّمۡتُم مِّنَ ٱلۡجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ ٱللَّهُۖ فَكُلُواْ مِمَّآ أَمۡسَكۡنَ عَلَيۡكُمۡ وَٱذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَيۡهِۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ ٤
They ask you, [O Muḥammad], what has been made lawful for them. Say, "Lawful for you are [all] good foods and [game caught by] what you have trained of hunting animals1 which you train as Allāh has taught you. So eat of what they catch for you, and mention the name of Allāh upon it, and fear Allāh." Indeed, Allāh is swift in account.
Hỡi vị Thiên Sứ của Allah! Những người bạn đạo của Ngươi hỏi Ngươi Allah cho phép họ ăn những món thực phẩm nào? Ngươi hãy nói cho họ biết: Allah cho phép các ngươi ăn những thứ tốt lành và thanh sạch, Ngài cho phép các ngươi ăn những con vật mà các ngươi đã dùng những con thú săn của các ngươi được các ngươi huấn luyện như chó, báo, chim ưng săn được theo cách mà Allah đã dạy các ngươi, các ngươi hãy ăn các con vật mà các con thú săn của các ngươi bắt được ngay cả khi chúng đã chết do thú săn của các ngươi miễn sao các ngươi đã nhân danh Allah lúc các ngươi thả thú săn của các ngươi đi. Các ngươi hãy kính sợ Allah trong việc thực thi và chấp hành các mệnh lệnh của Ngài, chấm dứt những điều Ngài nghiêm cấm bởi quả thật Allah sẽ nhanh chóng thanh toán các việc làm của các ngươi.
5:5Page 107
ٱلۡيَوۡمَ أُحِلَّ لَكُمُ ٱلطَّيِّبَٰتُۖ وَطَعَامُ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ حِلّٞ لَّكُمۡ وَطَعَامُكُمۡ حِلّٞ لَّهُمۡۖ وَٱلۡمُحۡصَنَٰتُ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ وَٱلۡمُحۡصَنَٰتُ مِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِكُمۡ إِذَآ ءَاتَيۡتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحۡصِنِينَ غَيۡرَ مُسَٰفِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِيٓ أَخۡدَانٖۗ وَمَن يَكۡفُرۡ بِٱلۡإِيمَٰنِ فَقَدۡ حَبِطَ عَمَلُهُۥ وَهُوَ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٥
This day [all] good foods have been made lawful, and the food of those who were given the Scripture is lawful for you and your food is lawful for them. And [lawful in marriage are] chaste women from among the believers and chaste women from among those who were given the Scripture before you, when you have given them their due compensation,1 desiring chastity, not unlawful sexual intercourse or taking [secret] lovers. And whoever denies the faith - his work has become worthless, and he, in the Hereafter, will be among the losers.
Ngày hôm nay, Allah cho phép các ngươi dùng những thực phẩm tốt lành và thanh sạch, các ngươi được phép ăn những con vật do dân Kinh Sách từ Do Thái và Thiên Chúa giết và ngược lại những con vật do các ngươi giết cũng được phép đối với họ. Các ngươi được phép cưới những phụ nữ tự do có đức tin và những phụ nữ tự do thuộc những người được ban cho Kinh Sách trước các ngươi (Do Thái, Thiên Chúa) với điều kiện các ngươi phải trao cho họ tiền cưới Mahr, và các ngươi cưới họ là để họ làm vợ của các ngươi chứ không phải để thỏa mãn tình dục của các ngươi hay chỉ để làm người tình vụng trộm. Người nào phủ nhận những gì được Allah ban hành thành giáo luật cho các bề tôi của Ngài thì kẻ đó đã làm mất giá trị các việc làm thiện tốt và ngoan đạo của họ và vào Đời Sau y sẽ thuộc những người thất bại thảm hại vì sẽ phải vào Hỏa Ngục và sống đời đời trong đó.
5:6Page 108
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا قُمۡتُمۡ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ فَٱغۡسِلُواْ وُجُوهَكُمۡ وَأَيۡدِيَكُمۡ إِلَى ٱلۡمَرَافِقِ وَٱمۡسَحُواْ بِرُءُوسِكُمۡ وَأَرۡجُلَكُمۡ إِلَى ٱلۡكَعۡبَيۡنِۚ وَإِن كُنتُمۡ جُنُبٗا فَٱطَّهَّرُواْۚ وَإِن كُنتُم مَّرۡضَىٰٓ أَوۡ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوۡ جَآءَ أَحَدٞ مِّنكُم مِّنَ ٱلۡغَآئِطِ أَوۡ لَٰمَسۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَلَمۡ تَجِدُواْ مَآءٗ فَتَيَمَّمُواْ صَعِيدٗا طَيِّبٗا فَٱمۡسَحُواْ بِوُجُوهِكُمۡ وَأَيۡدِيكُم مِّنۡهُۚ مَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيَجۡعَلَ عَلَيۡكُم مِّنۡ حَرَجٖ وَلَٰكِن يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمۡ وَلِيُتِمَّ نِعۡمَتَهُۥ عَلَيۡكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ٦
O you who have believed, when you rise to [perform] prayer, wash your faces and your forearms to the elbows and wipe over your heads and wash your feet to the ankles. And if you are in a state of janābah,1 then purify yourselves. But if you are ill or on a journey or one of you comes from the place of relieving himself or you have contacted women2 and do not find water, then seek clean earth and wipe over your faces and hands with it. Allāh does not intend to make difficulty for you, but He intends to purify you and complete His favor upon you that you may be grateful.
Hỡi những người có đức tin! Khi các ngươi muốn dâng lễ nguyện Salah, nếu các ngươi trong tình trạng tiểu Hadath (sau khi đại tiện, tiểu tiện hoặc xì hơi) thì các ngươi hãy làm Wudu' bằng cách rửa mặt, rửa hai tay từ đầu ngón tay đến cùi chỏ, dùng tay thấm nước rồi lau vuốt toàn đầu, và cuối cùng là rửa đôi bàn chân từ đầu ngón chân đến mắt cá chân; còn nếu các ngươi trong tình trạng đại Hadath (Junub: sau khi ăn nằm với vợ) thì các ngươi phải tắm. Trường hợp các ngươi bị bệnh ngại việc dùng nước sẽ làm bệnh tình thêm nặng hơn hoặc lâu khỏi hơn, hay các ngươi đang là những người đi đường xa, hoặc khi các ngươi trong tình trạng tiểu Hadath hay đại Hadith, và các ngươi không tìm thấy nước sau khi đã cố gắng tìm kiếm thì các ngươi hãy tẩy sạch thân thể các ngươi theo hình thức Tayammum bằng cách tìm đến chỗ đất bụi (cát) sạch, đánh hai bàn tay lên bề mặt của nó rồi lau mặt và tay của các ngươi. Quả thật, Allah không muốn gây khó khăn cho các ngươi về giáo luật của Ngài trong việc bắt các ngươi phải dùng nước khi các ngươi gặp trở ngại nên Ngài qui định cho các ngươi một hình thức Tayammum để thay thế. Tất cả là vì Ngài muốn tẩy sạch các ngươi cũng như để hoàn tất ân huệ của Ngài đối với các ngươi mong rằng các ngươi biết tạ ơn Ngài và không phủ nhận các ân huệ của Ngài.
5:7Page 108
وَٱذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ وَمِيثَٰقَهُ ٱلَّذِي وَاثَقَكُم بِهِۦٓ إِذۡ قُلۡتُمۡ سَمِعۡنَا وَأَطَعۡنَاۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ٧
And remember the favor of Allāh upon you and His covenant with which He bound you when you said, "We hear and we obey"; and fear Allāh. Indeed, Allāh is Knowing of that within the breasts.
Các ngươi hãy nhớ lại ân huệ của Allah ban cho các ngươi qua việc hướng dẫn các ngươi đến với Islam và các ngươi cũng hãy nhớ lại việc các ngươi giao ước với Ngài với lời nói của các ngươi rằng: chúng tôi nguyện nghe và vâng lời Thiên Sứ Muhammad dù thích hay không thích. Các ngươi hãy kính sợ Allah mà chấp hành các mệnh lệnh của Ngài, tránh xa các điều nghiêm cấm, bởi quả thật Ngài hằng biết những gì ẩn chứa trong trái tim của các ngươi, không có điều gì có thể che giấu được Ngài.
5:8Page 108
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُونُواْ قَوَّٰمِينَ لِلَّهِ شُهَدَآءَ بِٱلۡقِسۡطِۖ وَلَا يَجۡرِمَنَّكُمۡ شَنَـَٔانُ قَوۡمٍ عَلَىٰٓ أَلَّا تَعۡدِلُواْۚ ٱعۡدِلُواْ هُوَ أَقۡرَبُ لِلتَّقۡوَىٰۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ ٨
O you who have believed, be persistently standing firm for Allāh, witnesses in justice, and do not let the hatred of a people prevent you from being just. Be just; that is nearer to righteousness. And fear Allāh; indeed, Allāh is [fully] Aware of what you do.
Hỡi những người có đức tin nơi Allah và nơi các vị Thiên Sứ của Ngài, vì Allah các ngươi hãy hiên ngang đứng lên duy trì công lý, hãy vì Ngài mà đứng lên làm chứng cho lẽ công bằng. Các ngươi không được để cho lòng hận thù nơi bản thân của các ngươi đối với một nhóm người nào đó thôi thúc các ngươi hành động bất công, sự công bằng được yêu cầu đối với bạn bè lẫn kẻ thù, cho nên các ngươi phải luôn công bằng vì điều đó gần với lòng Taqwa (kính sợ) của các ngươi đối với Allah. Các ngươi hãy kính sợ Allah mà thực hiện các mệnh lệnh của Ngài, tránh xa những điều cấm của Ngài, các ngươi hãy biết rằng Allah luôn thấu hiểu và thông toàn tất cả mọi việc làm của các ngươi, Ngài sẽ thanh toán và trả công lao xứng đáng cho từng việc làm của các ngươi, không có bất cứ điều gì có thể che giấu được Ngài.
5:9Page 108
وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَأَجۡرٌ عَظِيمٞ ٩
Allāh has promised those who believe and do righteous deeds [that] for them there is forgiveness and great reward.
Allah đã hứa - và Ngài không bao giờ thất hứa - với những người có đức tin nơi Ngài và nơi các vị Thiên Sứ của Ngài đồng thời siêng năng hành đạo và làm việc thiện tốt rằng họ sẽ được tha thứ tội lỗi và sẽ được ban thưởng một phần thưởng vô cùng to lớn, đó là được vào Thiên Đàng của Ngài
5:10Page 109
وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَآ أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَحِيمِ ١٠
But those who disbelieve and deny Our signs - those are the companions of Hellfire.
Đối với những ai vô đức tin nơi Allah, phủ nhận các lời mặc khải của Ngài thì họ sẽ làm bạn với Hỏa Ngục, họ sẽ vào sống trong đó đời đời, một sự trừng phạt dành cho tội vô đức tin và phủ nhận của họ.
5:11Page 109
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ إِذۡ هَمَّ قَوۡمٌ أَن يَبۡسُطُوٓاْ إِلَيۡكُمۡ أَيۡدِيَهُمۡ فَكَفَّ أَيۡدِيَهُمۡ عَنكُمۡۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ١١
O you who have believed, remember the favor of Allāh upon you when a people determined to extend their hands [in aggression] against you, but He withheld their hands from you; and fear Allāh. And upon Allāh let the believers rely.
Hỡi những người có đức tin! Các ngươi hãy nhớ lại bằng trái tim và chiếc lưỡi của các ngươi về những ân huệ mà Allah đã ban cho các ngươi khi Ngài đã gieo nỗi sợ hãi trong lòng kẻ thù của các ngươi khi chúng có ý định giăng tay của chúng ra hãm hại các ngươi khiến chúng dừng lại và các ngươi được an toàn. Các ngươi hãy kính sợ Allah bằng cách chấp hành mệnh lệnh của Ngài và tránh những điều Ngài nghiêm cấm; và Allah là Đấng Duy Nhất mà những người có đức tin phải phó thác trong việc muốn có được sử cải thiện tốt đẹp trong đạo và đời của họ.
5:12Page 109
۞ وَلَقَدۡ أَخَذَ ٱللَّهُ مِيثَٰقَ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ وَبَعَثۡنَا مِنۡهُمُ ٱثۡنَيۡ عَشَرَ نَقِيبٗاۖ وَقَالَ ٱللَّهُ إِنِّي مَعَكُمۡۖ لَئِنۡ أَقَمۡتُمُ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَيۡتُمُ ٱلزَّكَوٰةَ وَءَامَنتُم بِرُسُلِي وَعَزَّرۡتُمُوهُمۡ وَأَقۡرَضۡتُمُ ٱللَّهَ قَرۡضًا حَسَنٗا لَّأُكَفِّرَنَّ عَنكُمۡ سَيِّـَٔاتِكُمۡ وَلَأُدۡخِلَنَّكُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ فَمَن كَفَرَ بَعۡدَ ذَٰلِكَ مِنكُمۡ فَقَدۡ ضَلَّ سَوَآءَ ٱلسَّبِيلِ ١٢
And Allāh had already taken a covenant from the Children of Israel, and We delegated from among them twelve leaders. And Allāh said, "I am with you. If you establish prayer and give zakāh and believe in My messengers and support them and loan Allāh a goodly loan,1 I will surely remove from you your misdeeds and admit you to gardens beneath which rivers flow. But whoever of you disbelieves after that has certainly strayed from the soundness of the way."
Quả thật, Allah đã nhận lấy giao ước của con cháu Isra-el (với những điều sẽ sớm được đề cập đến dưới đây) và bổ nhiệm mười hai người trong bọn họ làm lãnh đạo, mỗi vĩ lãnh đạo có trách nhiệm và quyền hạn trông coi những ai dưới quyền của mình. Allah đã phán với con cháu Isra-el: quả thật TA sẽ phù hộ và trợ giúp các ngươi nếu các ngươi duy trì lễ nguyện Salah một cách chu đáo, xuất Zakah, tin nơi tất cả các vị Thiên Sứ của TA, không phân biệt giữa họ, tôn vinh họ và trợ giúp cho họ, và các ngươi chi dùng tài sản cho con đường tốt đẹp. Nếu các ngươi làm thế thì ngoài việc phù hộ và trợ giúp cho các ngươi thì TA còn xóa tội lỗi cho các ngươi và vào Ngày Phục Sinh TA sẽ thu nhận các ngươi vào Thiên Đàng với những ngôi vườn cùng với những tòa lâu đài bên dưới có các dòng sông chảy. Nhưng nếu ai vô đức tin sau khi đã giao ước với Allah thì chắc chắn y đã cố ý lạc khỏi con đường chân lý.
5:13Page 109
فَبِمَا نَقۡضِهِم مِّيثَٰقَهُمۡ لَعَنَّٰهُمۡ وَجَعَلۡنَا قُلُوبَهُمۡ قَٰسِيَةٗۖ يُحَرِّفُونَ ٱلۡكَلِمَ عَن مَّوَاضِعِهِۦ وَنَسُواْ حَظّٗا مِّمَّا ذُكِّرُواْ بِهِۦۚ وَلَا تَزَالُ تَطَّلِعُ عَلَىٰ خَآئِنَةٖ مِّنۡهُمۡ إِلَّا قَلِيلٗا مِّنۡهُمۡۖ فَٱعۡفُ عَنۡهُمۡ وَٱصۡفَحۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ١٣
So for their breaking of the covenant We cursed them and made their hearts hardened. They distort words from their [proper] places [i.e., usages] and have forgotten a portion of that of which they were reminded.1 And you will still observe deceit among them, except a few of them. But pardon them and overlook [their misdeeds]. Indeed, Allāh loves the doers of good.
Do chúng bội ước nên TA đã xua đuổi chúng ra khỏi lòng nhân từ của TA và TA đã làm cho trái tim của chúng chai cứng không thể tiếp nhận điều chân lý cũng như sự khuyên răn. Chúng đã bóp méo lời phán của TA trong Kinh Sách khỏi nội dung ý nghĩa nguyên gốc của nó, chúng đã thay đổi ngôn từ và lời lẽ trong đó, chúng suy diễn nó theo ý của chúng, và chúng không làm theo một số điều của lời phán mà chúng đề cập; không ngừng ở đó, Ngươi - Thiên Sứ Muhammad - sẽ thấy chúng vẫn luôn tìm cách lừa dối Allah và những bề tôi có đức tin của Ngài trừ một số ít trong bọn chúng; tuy nhiên, Allah vẫn lượng thứ cho chúng và không bắt tội chúng, bởi đó là lòng tốt của Ngài và Ngài luôn yêu thương những người có lòng tốt và tử tế.
5:14Page 110
وَمِنَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓاْ إِنَّا نَصَٰرَىٰٓ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَهُمۡ فَنَسُواْ حَظّٗا مِّمَّا ذُكِّرُواْ بِهِۦ فَأَغۡرَيۡنَا بَيۡنَهُمُ ٱلۡعَدَاوَةَ وَٱلۡبَغۡضَآءَ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ وَسَوۡفَ يُنَبِّئُهُمُ ٱللَّهُ بِمَا كَانُواْ يَصۡنَعُونَ ١٤
And from those who say, "We are Christians" We took their covenant; but they forgot a portion of that of which they were reminded.1 So We caused among them2 animosity and hatred until the Day of Resurrection. And Allāh is going to inform them about what they used to do.
Giống như việc TA đã nhận lấy lời giáo ước với những người Do Thái, TA đã giao ước với những người tự thanh lọc bản thân rằng chúng là những người đi theo Ysa nhưng lại bỏ thực hiện một phần được nói đến trong Kinh Sách được ban xuống cho chúng nên TA đã gieo rắc xung đột và hiềm khích dữ dội giữa chúng cho đến Ngày Phục Sinh làm cho chúng giết chóc và phủ nhận lẫn nhau; và rồi đây TA sẽ cho chúng biết tất cả những điều sai trái mà chúng đã làm và TA sẽ trừng phạt chúng thích đáng.
5:15Page 110
يَٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ قَدۡ جَآءَكُمۡ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمۡ كَثِيرٗا مِّمَّا كُنتُمۡ تُخۡفُونَ مِنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَيَعۡفُواْ عَن كَثِيرٖۚ قَدۡ جَآءَكُم مِّنَ ٱللَّهِ نُورٞ وَكِتَٰبٞ مُّبِينٞ ١٥
O People of the Scripture, there has come to you Our Messenger making clear to you much of what you used to conceal of the Scripture and overlooking much.1 There has come to you from Allāh a light and a clear Book [i.e., the Qur’ān]
Hỡi người dân Kinh Sách từ những người Do Thái - những người của Kinh Tawrah và những người Thiên Chúa - những người của Kinh Injil, quả thật, vị Thiên Sứ của TA - Muhammad - đã đến với các ngươi, trình bày rõ ràng cho các ngươi nhiều điều mà các ngươi đã che giấu trong Kinh Sách được ban xuống cho các ngươi và Y đã lướt qua nhiều điều thuộc những điều không còn giá trị và hữu dụng. Quả thật, Kinh Qur'an là một Kinh Sách được gởi đến cho các ngươi từ nơi Allah, Nó là nguồn ánh sáng, là Kinh Sách Quang Minh cho tất cả mọi sự việc mà nhân loại cần đến trong cuộc sống đời này và cõi Đời Sau.
5:16Page 110
يَهۡدِي بِهِ ٱللَّهُ مَنِ ٱتَّبَعَ رِضۡوَٰنَهُۥ سُبُلَ ٱلسَّلَٰمِ وَيُخۡرِجُهُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ بِإِذۡنِهِۦ وَيَهۡدِيهِمۡ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ١٦
By which Allāh guides those who pursue His pleasure to the ways of peace1 and brings them out from darknesses into the light, by His permission, and guides them to a straight path.
Với Kinh Qur'an, Allah sẽ hướng dẫn những ai đi theo sự hài lòng của Ngài từ đức tin Iman và việc làm thiện tốt đến với con đường bình an khỏi sự trừng phạt của Allah, và đó là con đường dẫn đến Thiên Đàng, con đường mà nó sẽ đưa họ ra khỏi nơi tắm tối của sự vô đức tin và tội lỗi để đến với nguồn ánh sáng và sự tuân lệnh. Allah sẽ phù hộ cho họ vững bước trên con đường Ngay Chính - con đường của Islam.
5:17Page 110
لَّقَدۡ كَفَرَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡمَسِيحُ ٱبۡنُ مَرۡيَمَۚ قُلۡ فَمَن يَمۡلِكُ مِنَ ٱللَّهِ شَيۡـًٔا إِنۡ أَرَادَ أَن يُهۡلِكَ ٱلۡمَسِيحَ ٱبۡنَ مَرۡيَمَ وَأُمَّهُۥ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗاۗ وَلِلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَاۚ يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ١٧
They have certainly disbelieved who say that Allāh is Christ, the son of Mary. Say, "Then who could prevent Allāh at all if He had intended to destroy Christ, the son of Mary, or his mother or everyone on the earth?" And to Allāh belongs the dominion of the heavens and the earth and whatever is between them. He creates what He wills, and Allāh is over all things competent.
Quả thật, những ai nói rằng Allah chính là Masih Ysa - con trai của Mar-yam thì chúng là những kẻ vô đức tin. Ngươi - Muhammad - hãy nói với chúng: Ai là người có khả năng cản Allah khi Ngài muốn hủy diệt Masih Ysa con trai của Mar-yam và người mẹ của y và cả những ai sống trên trái đất? Nếu không ai có khả năng ngăn cản điều đó thì đấy là bằng chứng chứng minh không có Thượng Đế nào khác ngoài Allah duy nhất còn tất cả: Ysa con trai của Mar-yam, mẹ của Y và cả nhân loại đều là tạo vật của Allah; bởi lẽ các tầng trời và trái đất và mọi vật giữa trời đất đều thuộc về Ngài, Ngài tạo hóa bất cứ vật gì Ngài muốn và tạo như thế nào tùy ý Ngài; Ysa chỉ là người bề tôi và là vị Thiên Sứ của Ngài, và Allah là Đấng Toàn Năng trên tất cả mọi sự việc.
5:18Page 111
وَقَالَتِ ٱلۡيَهُودُ وَٱلنَّصَٰرَىٰ نَحۡنُ أَبۡنَٰٓؤُاْ ٱللَّهِ وَأَحِبَّٰٓؤُهُۥۚ قُلۡ فَلِمَ يُعَذِّبُكُم بِذُنُوبِكُمۖ بَلۡ أَنتُم بَشَرٞ مِّمَّنۡ خَلَقَۚ يَغۡفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُۚ وَلِلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَاۖ وَإِلَيۡهِ ٱلۡمَصِيرُ ١٨
But the Jews and the Christians say, "We are the children of Allāh and His beloved." Say, "Then why does He punish you for your sins?" Rather, you are human beings from among those He has created. He forgives whom He wills, and He punishes whom He wills. And to Allāh belongs the dominion of the heavens and the earth and whatever is between them, and to Him is the [final] destination.
Những người Do Thái và những người Thiên Chúa đều tự nhận mình là con của Allah, được Ngài yêu quý nhất. Ngươi hãy đáp lại lời của chúng hỡi Thiên Sứ của Allah - Muhammad: Vậy tại sao Allah lại trừng phạt các ngươi bởi tội lỗi mà các ngươi đã làm?! Nếu các ngươi thực sự là con cái yêu quí của Ngài như các ngươi đã khẳng định thì tại sao Ngài lại trừng phạt các ngươi bởi sự giết chóc và biến đổi các ngươi thành động vật (loài khỉ) trên thế gian và sẽ trừng phạt các ngươi ở cõi Đời Sau, bởi lẽ nếu Ngài yêu quý các ngươi thì chắc Ngài đã không và sẽ không trừng phạt các ngươi, nhưng đằng này các ngươi là người phạm tục giống như bao người phàm tục khác. Cho nên, ai làm tốt sẽ được ban thưởng Thiên Đàng còn ai làm điều xấu thì phải chịu sự trừng phạt nơi Hỏa Ngục. Allah muốn tha thứ cho ai tùy ý Ngài bởi hồng phúc của Ngài và Ngài muốn trừng phạt ai tùy ý Ngài bởi sự công bằng của Ngài; và Allah là Đấng duy nhất chi phối và điều hành các tầng trời và trái đất và mọi vật giữa trời đất, và Ngài chính là nơi trở về duy nhất của tất cả tạo vật.
5:19Page 111
يَٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ قَدۡ جَآءَكُمۡ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمۡ عَلَىٰ فَتۡرَةٖ مِّنَ ٱلرُّسُلِ أَن تَقُولُواْ مَا جَآءَنَا مِنۢ بَشِيرٖ وَلَا نَذِيرٖۖ فَقَدۡ جَآءَكُم بَشِيرٞ وَنَذِيرٞۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ١٩
O People of the Scripture, there has come to you Our Messenger to make clear to you [the religion] after a period [of suspension] of messengers, lest you say, "There came not to us any bringer of good tidings or a warner." But there has come to you a bringer of good tidings and a warner. And Allāh is over all things competent.
Hỡi những người dân Kinh Sách từ Do Thái và Thiên Chúa! Quả thật, vị Thiên Sứ của TA - Muhammad - đã đến với các ngươi sau một khoảng thời gian TA đã tạm ngưng việc cử phái các vị Thiên Sứ đến với nhân loại để các ngươi khỏi phải nói: chẳng có một vị nào đến báo tin mừng về phần thưởng của Allah cũng như cảnh báo về sự trừng phạt của Ngài. Và quả thật, Muhammad đã đến với các ngươi như một vị báo tin vui đồng thời cảnh báo về sự trừng phạt, và Allah là Đấng Toàn Năng trên tất cả mọi thứ, không có gì có thể làm Ngài bất lực, Ngài có thể cứ phải thêm nhiều vị Thiên Sứ khác nữa nhưng Ngài đã chấm dứt và lấy Muhammad làm vị Thiên Sứ cuối cùng.
5:20Page 111
وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦ يَٰقَوۡمِ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ إِذۡ جَعَلَ فِيكُمۡ أَنۢبِيَآءَ وَجَعَلَكُم مُّلُوكٗا وَءَاتَىٰكُم مَّا لَمۡ يُؤۡتِ أَحَدٗا مِّنَ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٢٠
And [mention, O Muḥammad], when Moses said to his people, "O my people, remember the favor of Allāh upon you when He appointed among you prophets and made you possessors1 and gave you that which He had not given anyone among the worlds.
Hãy nhớ lại hỡi Thiên Sứ của Allah khi Musa nói với đám dân của Y - Isra-el: Này người dân, các người hãy nhớ lại bằng trái tim và chiếc lưỡi của các ngươi về ân huệ mà Allah đã ban cho các người khi mà Ngài dựng lên các vị Nabi trong các người để kêu gọi các người đến với sự chỉ đạo, và Ngài đã ban cho người vương quyền cai quản bản thân các người sau khi các người đã bị thống trị; và Ngài đã cho các người những ân huệ mà Ngài không cho bất cứ ai khác trên thế gian trong thời đại của các ngươi.
5:21Page 111
يَٰقَوۡمِ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡأَرۡضَ ٱلۡمُقَدَّسَةَ ٱلَّتِي كَتَبَ ٱللَّهُ لَكُمۡ وَلَا تَرۡتَدُّواْ عَلَىٰٓ أَدۡبَارِكُمۡ فَتَنقَلِبُواْ خَٰسِرِينَ ٢١
O my people, enter the blessed land [i.e., Palestine] which Allāh has assigned to you and do not turn back [from fighting in Allāh's cause] and [thus] become losers."
Musa bảo người dân của Y: Này hỡi người dân, các ngươi hãy đi vào vùng đất tinh khiết (ngôi đền Al-Maqdis và những nơi xung quanh), nơi mà Allah đã hứa cho các ngươi chinh phục được và đánh đuổi những kẻ vô đức tin đi ra khỏi nó; các ngươi chớ quay đầu lùi bước trước những kẻ ngạo mạn để rồi các ngươi sẽ là những người thất bại và thiệt thòi ở đời này và cõi Đời Sau.
5:22Page 111
قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِنَّ فِيهَا قَوۡمٗا جَبَّارِينَ وَإِنَّا لَن نَّدۡخُلَهَا حَتَّىٰ يَخۡرُجُواْ مِنۡهَا فَإِن يَخۡرُجُواْ مِنۡهَا فَإِنَّا دَٰخِلُونَ ٢٢
They said, "O Moses, indeed within it is a people of tyrannical strength, and indeed, we will never enter it until they leave it; but if they leave it, then we will enter."
Đám dân của Musa nói với Y: Này Musa, quả thật trong vùng đất thanh sạch đó có một nhóm người rất hùng mạnh và dữ tợn, chúng sẽ ngăn cản chúng tôi tiến vào, chúng tôi sẽ không bao giờ đi vào đó bởi vì chúng không đủ mạnh để đánh chúng, nhưng nếu chúng đi ra khỏi nơi đó thì chúng tôi sẽ đi vào.
5:23Page 111
قَالَ رَجُلَانِ مِنَ ٱلَّذِينَ يَخَافُونَ أَنۡعَمَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمَا ٱدۡخُلُواْ عَلَيۡهِمُ ٱلۡبَابَ فَإِذَا دَخَلۡتُمُوهُ فَإِنَّكُمۡ غَٰلِبُونَۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَتَوَكَّلُوٓاْ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ٢٣
Said two men from those who feared [to disobey] upon whom Allāh had bestowed favor, "Enter upon them through the gate, for when you have entered it, you will be predominant.1 And upon Allāh rely, if you should be believers."
Có hai người đàn ông trong số những người bạn của Musa thuộc những người kính sợ Allah và sợ sự trừng phạt của Ngài, Allah đã ban cho hai người họ ân huệ bằng sự phù hộ hai người họ biết tuân lệnh Ngài, hai người họ kêu gọi người dân thực hiện theo lệnh của Musa: Các người hãy tiến vào đánh những kẻ ngạo mạn từ lối cổng thành đi vào, nếu các người đã mở được cổng thành thì các người sẽ vào đó được dưới sự cho phép của Allah, và các ngươi sẽ giành chiến thắng bởi lời hứa giúp các người chiến thắng từ nơi Allah. Và những người có đức tin phải phó thác cho Allah, Đấng Tối Cao.
5:24Page 112
قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِنَّا لَن نَّدۡخُلَهَآ أَبَدٗا مَّا دَامُواْ فِيهَا فَٱذۡهَبۡ أَنتَ وَرَبُّكَ فَقَٰتِلَآ إِنَّا هَٰهُنَا قَٰعِدُونَ ٢٤
They said, "O Moses, indeed we will not enter it, ever, as long as they are within it; so go, you and your Lord, and fight. Indeed, we are remaining right here."
Đám dân Isra-el của Musa không nghe theo lệnh Người, họ nói với Musa: quả thật chúng tôi sẽ không bao giờ đi vào thành khi những kẻ hùng mạnh kia vẫn con đang ở trong đó, ngươi - hỡi Musa - và Thượng Đế ngươi hãy đi vào chiến đấu, còn chúng tôi sẽ ở đây đợi tin
5:25Page 112
قَالَ رَبِّ إِنِّي لَآ أَمۡلِكُ إِلَّا نَفۡسِي وَأَخِيۖ فَٱفۡرُقۡ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡفَٰسِقِينَ ٢٥
[Moses] said, "My Lord, indeed I do not possess [i.e., control] except myself and my brother, so part us1 from the defiantly disobedient people."
Musa thưa với Thượng Đế của Người: Lạy Thượng Đế của bề tôi, bề tôi không thể kiểm soát ai khác ngoài bản thân mình và người em của bề tôi Harun. Xin Ngài hãy tách hai anh em bề tôi ra khỏi đám người bất tuân Ngài và bất tuân vị Thiên Sứ của Ngài.
5:26Page 112
قَالَ فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيۡهِمۡۛ أَرۡبَعِينَ سَنَةٗۛ يَتِيهُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِۚ فَلَا تَأۡسَ عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡفَٰسِقِينَ ٢٦
[Allāh] said, "Then indeed, it is forbidden to them for forty years [in which] they will wander throughout the land. So do not grieve over the defiantly disobedient people."
Allah phán với vị Nabi của Ngài - Musa: Quả thật, Allah cấm đám dân Isra-el vào vùng đất thanh sạch Al-Maqdis (Palestine) trong vòng 40 năm, trong suốt thời gian này, chúng phải sống lang thang đây đó ngoài vùng sa mạc. Hỡi Musa, Ngươi chớ buồn lòng cho đám dân bất tuân này bởi việc những gì chúng gặp phải từ sự trừng phạt là do sự bất tuân và trái lệnh của chúng.
5:27Page 112
۞ وَٱتۡلُ عَلَيۡهِمۡ نَبَأَ ٱبۡنَيۡ ءَادَمَ بِٱلۡحَقِّ إِذۡ قَرَّبَا قُرۡبَانٗا فَتُقُبِّلَ مِنۡ أَحَدِهِمَا وَلَمۡ يُتَقَبَّلۡ مِنَ ٱلۡأٓخَرِ قَالَ لَأَقۡتُلَنَّكَۖ قَالَ إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ ٱللَّهُ مِنَ ٱلۡمُتَّقِينَ ٢٧
And recite to them the story of Adam's two sons, in truth, when they both made an offering [to Allāh], and it was accepted from one of them but was not accepted from the other. Said [the latter], "I will surely kill you." Said [the former], "Indeed, Allāh only accepts from the righteous [who fear Him].
Hỡi Thiên Sứ Muhammad, Ngươi hãy kể cho những kẻ đố kị sai quấy từ những người Do Thái nghe về câu chuyện của hai đứa con trai Qabil và Habil của Adam. Câu chuyện là sự thật không có gì phải ngờ vực. Qabil và Habil cùng dâng tế lễ vật lên Allah nhưng Ngài chỉ chấp nhận món lễ vật của Habil bởi vì y là một người có lòng Taqwa và Ngài không chấp nhận món lễ vật của Qabil bởi vì y không phải là người có lòng Taqwa. Thế là Qabil ghen tị nói với Habil: chắc chắn tao sẽ giết mày. Habil nói: quả thật, Allah chỉ đón nhận món lễ vật từ những ai lòng Taqwa đối với Ngài, đó là những ai thi thành các mệnh lệnh của Ngài và tránh xa những điều Ngài nghiêm cấm.
5:28Page 112
لَئِنۢ بَسَطتَ إِلَيَّ يَدَكَ لِتَقۡتُلَنِي مَآ أَنَا۠ بِبَاسِطٖ يَدِيَ إِلَيۡكَ لِأَقۡتُلَكَۖ إِنِّيٓ أَخَافُ ٱللَّهَ رَبَّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٢٨
If you should raise your hand toward me to kill me - I shall not raise my hand toward you to kill you. Indeed, I fear Allāh, Lord of the worlds.
Habil nói với người anh của mình Qabil: Nếu anh nhất định muốn giết tôi cho bằng được thì tôi sẽ không đáp trả giống như hành động của anh đối với tôi. Tôi làm như thế không phải là vì tôi hèn nhát mà là vì tôi sợ Allah - Thượng Đế của vũ trụ và vạn vật.
5:29Page 112
إِنِّيٓ أُرِيدُ أَن تَبُوٓأَ بِإِثۡمِي وَإِثۡمِكَ فَتَكُونَ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلنَّارِۚ وَذَٰلِكَ جَزَٰٓؤُاْ ٱلظَّٰلِمِينَ ٢٩
Indeed, I want you to obtain [thereby] my sin and your sin so you will be among the companions of the Fire. And that is the recompense of wrongdoers."
Habil tiếp tục nói với Qabil như một lời cảnh báo: Quả thật tôi muốn anh gánh tất cả tội lỗi cho việc anh đã giết tôi để anh trở thành người bạn của Hỏa Ngục vào Ngày Phục Sinh. Đó là hình phạt dành cho những kẻ làm điều sai quấy. Tôi không muốn ra tay để rồi tôi phải mang tội giết anh.
5:30Page 112
فَطَوَّعَتۡ لَهُۥ نَفۡسُهُۥ قَتۡلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُۥ فَأَصۡبَحَ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٣٠
And his soul permitted to him1 the murder of his brother, so he killed him and became among the losers.
Sự đố kỵ và ganh ghét trong lòng đã làm cho Qabil mất đi lý trí, Qabil đã bị nó lôi kéo đến việc làm tội lỗi và xấu xa. Qabil đã xuống tay giết chết Habil, đứa em của mình một cách bất công. Với hành động tội lỗi đó, Qabil đã trở thành một kẻ thua thiệt ở trên đời này và cả Đời Sau.
5:31Page 112
فَبَعَثَ ٱللَّهُ غُرَابٗا يَبۡحَثُ فِي ٱلۡأَرۡضِ لِيُرِيَهُۥ كَيۡفَ يُوَٰرِي سَوۡءَةَ أَخِيهِۚ قَالَ يَٰوَيۡلَتَىٰٓ أَعَجَزۡتُ أَنۡ أَكُونَ مِثۡلَ هَٰذَا ٱلۡغُرَابِ فَأُوَٰرِيَ سَوۡءَةَ أَخِيۖ فَأَصۡبَحَ مِنَ ٱلنَّٰدِمِينَ ٣١
Then Allāh sent a crow searching [i.e., scratching] in the ground to show him how to hide the disgrace1 of his brother. He said, "O woe to me! Have I failed to be like this crow and hide the disgrace [i.e., body] of my brother?" And he became of the regretful.
Vì vậy, Allah đã gởi một con quạ đến bới mặt đất lên trước mặt y để chôn một con quạ chết, qua đó để dạy y cách giấu đi xác em trai mình. Thấy cảnh tượng diễn ra, kẻ sát nhân tự trách nói "Ôi thật tệ cho ta, đến một con quạ mà ta cũng không bằng, nó còn biết giấu xác đồng loại của nó." Theo cách của con quạ, y biết cách chôn xác của đứa em mình. Tại thời điểm đó y trở nên hối hận.
5:32Page 113
مِنۡ أَجۡلِ ذَٰلِكَ كَتَبۡنَا عَلَىٰ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ أَنَّهُۥ مَن قَتَلَ نَفۡسَۢا بِغَيۡرِ نَفۡسٍ أَوۡ فَسَادٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ ٱلنَّاسَ جَمِيعٗا وَمَنۡ أَحۡيَاهَا فَكَأَنَّمَآ أَحۡيَا ٱلنَّاسَ جَمِيعٗاۚ وَلَقَدۡ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُنَا بِٱلۡبَيِّنَٰتِ ثُمَّ إِنَّ كَثِيرٗا مِّنۡهُم بَعۡدَ ذَٰلِكَ فِي ٱلۡأَرۡضِ لَمُسۡرِفُونَ ٣٢
Because of that, We decreed upon the Children of Israel that whoever kills a soul unless for a soul1 or for corruption [done] in the land2 - it is as if he had slain mankind entirely. And whoever saves one3 - it is as if he had saved mankind entirely. And Our messengers had certainly come to them with clear proofs. Then indeed many of them, [even] after that, throughout the land, were transgressors.4
Bởi việc Qabil giết chết đứa em của mình Habil nên Allah đã sắc lệnh qui định cho người dân Isra-el: Ai giết một người mà người đó không phải là một tên sát nhân cũng không phải là một kẻ phá hoại trái đất bằng sự vô đức tin và sự ác bá thì coi như người đó đã giết toàn thể nhân loại bởi vì y đã không phân biệt người vô tội và kẻ tội phạm. Và ai cứu một mạng người thì coi như y đã cứu lấy toàn thể nhân loại bởi vì hạnh động cứu người của y sẽ mang lại sự an lành cho tất cả. Quả thật, các vị Thiên Sứ của TA đã được gửi đến cho người dân Isra-el với những bằng chứng rõ rệt, tuy nhiên, đa số bọn chúng vẫn vượt quá giới hạn của Allah, chúng cứ luôn làm trái lệnh Ngài và bất tuân Ngài.
5:33Page 113
إِنَّمَا جَزَٰٓؤُاْ ٱلَّذِينَ يُحَارِبُونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَيَسۡعَوۡنَ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَسَادًا أَن يُقَتَّلُوٓاْ أَوۡ يُصَلَّبُوٓاْ أَوۡ تُقَطَّعَ أَيۡدِيهِمۡ وَأَرۡجُلُهُم مِّنۡ خِلَٰفٍ أَوۡ يُنفَوۡاْ مِنَ ٱلۡأَرۡضِۚ ذَٰلِكَ لَهُمۡ خِزۡيٞ فِي ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ ٣٣
Indeed, the penalty1 for those who wage war2 against Allāh and His Messenger and strive upon earth [to cause] corruption is none but that they be killed or crucified or that their hands and feet be cut off from opposite sides or that they be exiled from the land. That is for them a disgrace in this world; and for them in the Hereafter is a great punishment,
Sự trừng trị những kẻ gây chiến với Allah và Thiên Sứ của Ngài và luôn gieo rắc sự hận thù và phá hoại trên trái đất từ việc giết chóc, cướp đoạt tài sản, và phá đường phải bằng những các hình phạt sau: Giết không đóng đinh, hoặc giết rồi đóng đinh trên cây thập tự, hoặc cắt tay phải cùng với chân trái hoặc cắt tay trái cùng với chân phải, hoặc trục xuất ra khỏi xứ. Đó là sự trừng phạt dành cho chúng trên đời này và Đời Sau chúng sẽ phải chịu một sự trừng phạt lớn hơn và khủng khiếp hơn.
5:34Page 113
إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُواْ مِن قَبۡلِ أَن تَقۡدِرُواْ عَلَيۡهِمۡۖ فَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ٣٤
Except for those who return [repenting] before you overcome [i.e., apprehend] them. And know that Allāh is Forgiving and Merciful.
Những kẻ gây chiến và làm điều thối tha đó sẽ bị trừng phạt trừ những ai trong bọn chúng kịp thời ăn năn sám hối trước khi các ngươi - hỡi những lãnh đạo của Islam - chế ngự được chúng. Và các ngươi hãy biết rằng Allah là Đấng Hằng Tha Thứ cho chúng và thương xót chúng sau khi chúng ăn năn sám hối, và một trong những sự thương xót dành cho chúng là Ngài không trừng phạt chúng.
5:35Page 113
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱبۡتَغُوٓاْ إِلَيۡهِ ٱلۡوَسِيلَةَ وَجَٰهِدُواْ فِي سَبِيلِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ ٣٥
O you who have believed, fear Allāh and seek the means [of nearness] to Him and strive in His cause that you may succeed.
Hỡi những người có đức tin, các ngươi hãy kính sợ Allah mà chấp hành các mệnh lệnh của Ngài cũng như tránh xa những điều Ngài nghiêm cấm, các ngươi hãy tìm những việc làm thiện tốt và ngoan đạo để đến gần Ngài, và các ngươi hãy chiến đấu với những kẻ vô đức tin để tìm sự hài lòng nơi Ngài mong rằng các ngươi sẽ thành công trong việc đến được với Thiên Đàng và tránh được Hỏa Ngục.
5:36Page 113
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوۡ أَنَّ لَهُم مَّا فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا وَمِثۡلَهُۥ مَعَهُۥ لِيَفۡتَدُواْ بِهِۦ مِنۡ عَذَابِ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ مَا تُقُبِّلَ مِنۡهُمۡۖ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ٣٦
Indeed, those who disbelieve - if they should have all that is in the earth and the like of it with it by which to ransom themselves from the punishment of the Day of Resurrection, it will not be accepted from them, and for them is a painful punishment.
Quả thật, những kẻ người vô đức tin nơi Allah và các vị Thiên Sứ của Ngài, dẫu cho mỗi người trong bọn chúng sở hữu tất cả mọi thứ trên trái đất và thêm giống như vậy, chúng dùng tất cả để chuộc lấy bản thân mình khỏi sự trừng phạt của Allah vào Ngày Phán Xét thì chắc chắn việc chuộc đó không được chấp nhận và chắc chắn chúng sẽ bị trừng phạt đau đớn.
5:37Page 114
يُرِيدُونَ أَن يَخۡرُجُواْ مِنَ ٱلنَّارِ وَمَا هُم بِخَٰرِجِينَ مِنۡهَاۖ وَلَهُمۡ عَذَابٞ مُّقِيمٞ ٣٧
They will wish to get out of the Fire, but never are they to emerge therefrom, and for them is an enduring punishment.
Họ mong muốn được thoát khỏi Hỏa Ngục sau khi bị đày vào trong đó nhưng điều ấy chỉ là ảo mộng bởi lẽ họ sẽ không bao giờ ra khỏi đó và họ sẽ phải chịu sự trừng phạt trong đó đời đời và mãi mãi.
5:38Page 114
وَٱلسَّارِقُ وَٱلسَّارِقَةُ فَٱقۡطَعُوٓاْ أَيۡدِيَهُمَا جَزَآءَۢ بِمَا كَسَبَا نَكَٰلٗا مِّنَ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٞ ٣٨
[As for] the thief, the male and the female, amputate their hands in recompense for what they earned [i.e., committed] as a deterrent [punishment] from Allāh. And Allāh is Exalted in Might and Wise.
Hỡi những người chấp pháp theo giáo luật của Allah và Thiên Sứ của Ngài, đối với những kẻ trộm cắp dù là nam hay nữ thì các ngươi hãy cho chặt tay phải của chúng như một sự đền tội trộm cắp của chúng. Đó là hình phạt từ nơi Allah dành cho những ai phạm vào hành vi lấy tài sản của người khác một cách bất chính, và là một biện pháp để răn đe cho chúng và cho những người khác. Và Allah là Đấng Toàn Năng trên tất cả mọi thứ và Rất Mực Sáng Suốt trong định đoạt và phán quyết.
5:39Page 114
فَمَن تَابَ مِنۢ بَعۡدِ ظُلۡمِهِۦ وَأَصۡلَحَ فَإِنَّ ٱللَّهَ يَتُوبُ عَلَيۡهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٌ ٣٩
But whoever repents after his wrongdoing and reforms, indeed, Allāh will turn to him in forgiveness. Indeed, Allāh is Forgiving and Merciful.
Sau khi trộm cắp,ai đó biết ăn năn sám hối với Allah cho hành vi trộm cắp của mình và cố gắng sửa mình qua những việc làm thiện tốt và đúng đắn thì quả thật Allah sẽ đón nhận y bởi hồng phúc của Ngài. Đó là bởi vì Allah là Đấng Nhân Từ, Ngài luôn tha thứ tội lỗi cho những người bề tôi nào biết quay đầu sám hối với Ngài; tuy nhiên, việc chấp hành án phạt cho tội mà y đã phạm vẫn phải được thi hành nếu như nó đã được đưa tới những người chấp pháp.
5:40Page 114
أَلَمۡ تَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ يُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ وَيَغۡفِرُ لِمَن يَشَآءُۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ٤٠
Do you not know that to Allāh belongs the dominion of the heavens and the earth? He punishes whom He wills and forgives whom He wills, and Allāh is over all things competent.
Hỡi Thiên Sứ Muhammad, quả thật Ngươi đã biết rõ rằng Allah là Đấng toàn quyền thống trị và chi phối các tầng trời và trái đất, Ngài muốn điều khiển và điều hành thế nào tùy ý Ngài, Ngài muốn trừng phạt ai tùy ý Ngài và muốn tha thứ cho ai tùy ý Ngài, không ai có quyền can thiệp. Quả thật, Allah là Đấng Toàn Năng trên tất cả mọi thứ, không có bất kỳ điều gì làm Ngài bất lực cả.
5:41Page 114
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلرَّسُولُ لَا يَحۡزُنكَ ٱلَّذِينَ يُسَٰرِعُونَ فِي ٱلۡكُفۡرِ مِنَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِأَفۡوَٰهِهِمۡ وَلَمۡ تُؤۡمِن قُلُوبُهُمۡۛ وَمِنَ ٱلَّذِينَ هَادُواْۛ سَمَّٰعُونَ لِلۡكَذِبِ سَمَّٰعُونَ لِقَوۡمٍ ءَاخَرِينَ لَمۡ يَأۡتُوكَۖ يُحَرِّفُونَ ٱلۡكَلِمَ مِنۢ بَعۡدِ مَوَاضِعِهِۦۖ يَقُولُونَ إِنۡ أُوتِيتُمۡ هَٰذَا فَخُذُوهُ وَإِن لَّمۡ تُؤۡتَوۡهُ فَٱحۡذَرُواْۚ وَمَن يُرِدِ ٱللَّهُ فِتۡنَتَهُۥ فَلَن تَمۡلِكَ لَهُۥ مِنَ ٱللَّهِ شَيۡـًٔاۚ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ لَمۡ يُرِدِ ٱللَّهُ أَن يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمۡۚ لَهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا خِزۡيٞۖ وَلَهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٞ ٤١
O Messenger, let them not grieve you who hasten into disbelief – of those who say, "We believe" with their mouths, but their hearts believe not, and from among the Jews. [They are] avid listeners to falsehood, listening to another people who have not come to you.1 They distort words beyond their [proper] places [i.e., usages], saying, "If you are given this,2 take it; but if you are not given it, then beware." But he for whom Allāh intends fitnah3 - never will you possess [power to do] for him a thing against Allāh. Those are the ones for whom Allāh does not intend to purify their hearts. For them in this world is disgrace, and for them in the Hereafter is a great punishment.
Này hỡi Thiên Sứ Muhammad, Ngươi chớ buồn lo cho những kẻ tranh đua nhau thể hiện các việc làm vô đức tin thuộc những kẻ Munafiq, những kẻ mà chúng công khai đức tin Iman ra ngoài nhưng trong lòng che giấu sự vô đức tin của chúng. Và Ngươi cũng chớ buồn lo cho những người Do Thái luôn nghe theo những lời dối gian từ những người cầm đầu của chúng, chúng đi theo những kẻ đã bóp méo và thay đổi lời phán của Allah trong Kinh Tawrah cho phù hợp với dục vọng và sở thích của chúng, những kẻ bóp méo và thay đổi lời phán của Allah nói những ai đi theo chúng: Nếu những gì mà Muhammad định đoạt tương đồng với sở thích và dục vọng của các người thì các ngươi hãy theo y còn nều nó không tương đồng với sở thích và dục vọng của các ngươi thì các ngươi hãy cảnh giác. Và ai mà Allah muốn cho hắn lầm lạc thì Ngươi - Thiên Sứ Muhammad - sẽ không thể cứu lấy hắn khỏi sự lầm lạc và không thể dẫn dắt hắn đến con đường chân lý được. Những kẻ Do Thái và Munafiq được mô tả với những thuộc tính này là những kẻ mà Allah không muốn thanh lọc trái tim của chúng khỏi sự vô đức tin, trên thế gian chúng bị hạ nhục và vào Đời Sau chúng sẽ bị trừng phạt nặng nề và khủng khiếp hơn, đó là sự trừng phạt nơi Hỏa Ngục.
5:42Page 115
سَمَّٰعُونَ لِلۡكَذِبِ أَكَّٰلُونَ لِلسُّحۡتِۚ فَإِن جَآءُوكَ فَٱحۡكُم بَيۡنَهُمۡ أَوۡ أَعۡرِضۡ عَنۡهُمۡۖ وَإِن تُعۡرِضۡ عَنۡهُمۡ فَلَن يَضُرُّوكَ شَيۡـٔٗاۖ وَإِنۡ حَكَمۡتَ فَٱحۡكُم بَيۡنَهُم بِٱلۡقِسۡطِۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُقۡسِطِينَ ٤٢
[They are] avid listeners to falsehood, devourers of [what is] unlawful. So if they come to you, [O Muḥammad], judge between them or turn away from them. And if you turn away from them - never will they harm you at all. And if you judge, judge between them with justice. Indeed, Allāh loves those who act justly.
Những kẻ Do Thái thường thích nghe những điều gian dối, chúng thường thích ăn những món Haram như ăn tiền lãi cho vay. Này hỡi Thiên Sứ Muhammad, nếu chúng tìm đến Ngươi để nhờ phân xử vụ việc của chúng thì nếu muốn Người không cần tiếp chúng và nếu muốn Ngươi có thể phân xử cho chúng, Ngươi được quyền lựa chọn một trong hai phương án; nếu Ngươi không tiếp chúng thì chắc chắn chúng không bao giờ làm hại được Ngươi nhưng nếu Người đồng ý phân xử vụ việc cho chúng thì Ngươi hãy phân xử một cách công bằng và liêm chính cho dù chúng là những kẻ bất công và là kẻ thù của Ngươi. Quả thật, Allah yêu thích những người công bằng trong phân xử cho dù những kẻ được phân xử có là kẻ thù của họ đi chăng nữa.
5:43Page 115
وَكَيۡفَ يُحَكِّمُونَكَ وَعِندَهُمُ ٱلتَّوۡرَىٰةُ فِيهَا حُكۡمُ ٱللَّهِ ثُمَّ يَتَوَلَّوۡنَ مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَۚ وَمَآ أُوْلَٰٓئِكَ بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٤٣
But how is it that they come to you for judgement while they have the Torah, in which is the judgement of Allāh? Then they turn away, [even] after that; but those are not [in fact] believers.
Quả thật, những kẻ này thật lạ lùng, chúng vô đức tin nơi Ngươi - Muhammad - nhưng lại mang các vụ việc của chúng nhờ Ngươi phân xử với niềm hy vọng sự phân xử của Ngươi phù hợp với sở thích và ý muốn của chúng. Chúng mang vụ việc của chúng đến nhờ Ngươi phân xử trong khi nơi chúng đã có Kinh Tawrah, Kinh Sách mà chúng cho rằng chúng có đức tin nơi Nó và trong Kinh Sách đó đều chứa đựng luật định của Allah. Nhưng rồi chúng quay lưng với sự phân xử của Ngươi nếu nó không phù hợp với sở thích và ý muốn của chúng, chúng gom lại trong bản thân chúng hai sự vô đức tin, sự vô đức tin nơi Kinh Sách của họ và sự quay lưng với việc phân xử của Ngươi. Những hành động của những kẻ này không phải là hành vi của những người có đức tin, chúng hành động như thế là bởi vì chúng không hề có đức tin nơi Ngươi và nơi những gì Ngươi mang đến.
5:44Page 115
إِنَّآ أَنزَلۡنَا ٱلتَّوۡرَىٰةَ فِيهَا هُدٗى وَنُورٞۚ يَحۡكُمُ بِهَا ٱلنَّبِيُّونَ ٱلَّذِينَ أَسۡلَمُواْ لِلَّذِينَ هَادُواْ وَٱلرَّبَّٰنِيُّونَ وَٱلۡأَحۡبَارُ بِمَا ٱسۡتُحۡفِظُواْ مِن كِتَٰبِ ٱللَّهِ وَكَانُواْ عَلَيۡهِ شُهَدَآءَۚ فَلَا تَخۡشَوُاْ ٱلنَّاسَ وَٱخۡشَوۡنِ وَلَا تَشۡتَرُواْ بِـَٔايَٰتِي ثَمَنٗا قَلِيلٗاۚ وَمَن لَّمۡ يَحۡكُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ ٤٤
Indeed, We sent down the Torah, in which was guidance and light. The prophets who submitted [to Allāh] judged by it for the Jews, as did the rabbis and scholars by that with which they were entrusted of the Scripture of Allāh, and they were witnesses thereto. So do not fear the people but fear Me, and do not exchange My verses for a small price [i.e., worldly gain]. And whoever does not judge by what Allāh has revealed - then it is those who are the disbelievers.
Quả thật, TA đã ban Kinh Tawrah xuống cho Musa, trong đó chứa đựng nguồn chỉ đạo và hướng dẫn, chứa đựng ánh sáng soi rọi con đường. Các vị Nabi của người dân Isra-el - những vị mà họ luôn tuân lệnh và phủ phục Allah -, những học giả và những người được Allah cho thông hiểu Kinh sách và giữ gìn Kinh Sách có nhiệm vụ trông coi vụ việc của nhân loại đã dùng Kinh Tawrah này để xét xử. Và những người được Allah giao cho họ nhiệm vụ bảo tồn Kinh Tawrah không để bị bóp méo và sửa đổi sẽ là những làm chứng rằng Nó là chân lý, là nguồn chỉ đạo mà tất cả nhân loại phải tìm về. Bởi thế, các ngươi - hỡi những người Do Thái - chớ sợ nhân loại mà hãy sợ một mình TA, các ngươi chớ lấy những gì TA ban xuống đem bán với giá ít ỏi từ chức quyền và của cải. Và những ai không phân xử bởi những điều được Allah ban xuống mà tìm đến những nguồn chỉ đạo khác hoặc dùng những nguồn chỉ đạo khác cùng với lời mặc khải của Allah thì những kẻ đó là những kẻ vô đức tin.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences