Юнус 10:64–109

Dünya həyatında, onları sevindirəcək gözəl yuxu, yaxud da insanların onları tərifləməsi kimi onlar üçün müjdə vardır, ruhları canlarından alınarkən, öldükdən sonra və məhşərdə mələklər tərəfindən də onlara bir müjdə vardır. Alla­hın onlara vəd etdiyinə əsla dəyişiklik olmaz. Bu mükafat, istədiklərinə nail olub, qorxduqları şeydən əmin olduqları üçün böyük xoşbəxtlikdir.

Ey Peyğəmbər! Onların sənin dininə tənə və təhqir etmələri səni kə­dər­­lən­dir­məsin. Çünki qələbə sonda yalnız Allaha məxsusdur. Onu heç bir şey aciz edə bilməz. Allah onların sözlərini eşidəndir, əməllərini biləndir. O, hər bir kəsin etdiyi əməlin mükafatını verəcəkdir.

Agah olun ki, göylərdə və yer­də olan­ mülkü bütünlüklə yalnız Allaha məxsusdur. Alla­hı qoyub başqa şərik­lərə yalvarıb-yaxaran müşriklər, görəsən nəyin ar­dın­ca ge­dirlər?! Həqiqətdə isə on­lar, yal­nız şəkk-şübhəyə uyur və yalandan Allaha şəriklər qərar verirlər. Allah isə onların dedikləri batil sözlərindən uca və böyükdür.

Ey insanlar! Gecəni, gündüzün məşəqqətindən rahatlanmanız üçün yara­dan, gündüzü də ru­zi qa­zan­­manız üçün səy göstərəsiniz deyə işıqlı edən tək olan Allahdır. Həqiqətən, bunda eşi­dib ibrət alan bir qövm üçün açıq-aydın dəlillər vardır.

Müşriklərdən bir qisimi: "Allah mələkləri Özünə qızlar gö­tür­müşdü!" – dedilər. Allah onların dedikləri bu sözdən pak­dır, mü­qəd­dəsdir! Allahın heç bir məxluqata ehtiyacı yoxdur. Göy­lər­in və yerin mülkü yalnız Ona məxsusdur. Ey müşriklər! dediyiniz bu sözə dair sizin heç bir də­liliniz yoxdur. Siz Allahın övladı olmasını deməklə, axı, niyə Alla­ha qarşı həqiqəti bil­mədiyiniz bir şeyi dəlil-sübutsüz söy­ləyir­siniz?!

Ey Peyğəmbər! Onlara de: "Şübhəsiz ki, Allaha qarşı ya­lan uyduraraq Onun övladı olduğunu idda edən kimsələr istədiklərinə nail olmaz və qorxduqları şeydən də canlarını qurtara bilməzlər!"

Onlar dünya naz-nemətləri ilə aldanmasınlar. Çünki dünya naz-nemətləri fanidir. Sonra Qiyamət günü onların dö­nüşü Bizədir. Sonra da Biz onların Allaha küfr edib və Onun elçisini yalançı hesab etdiklərinə görə, onlara şiddətli əzab dad­dı­rarıq!

Ey Peyğəmbər! Haqqı yalan sayan o müşriklərə Nuhun bir zaman öz qöv­mü­nə belə dediyini xəbər ver: "Ey qövmüm! Əgər mənim sizin aranızda qalmağım və Allahın ayə­lə­ri­ni xatırlatmağım sizə ağır gə­ldiyi üçün məni öldürmək fikrinə düşmüsünüzsə, sizin mənə qarşı etdiyiniz bu hiylənin boşa çıxması üçün yalnız Allaha sığınıram. Elə isə işinizdən möhkəm yapışın, məni öldürməkdə qətiyyətli olun və öz ilahlarınızı da çağırın ki, bu işdə sizə yardım etsinlər sonra da işi­nizi gizlində deyil, aşkarda görün. Məni öldürmək qərarına gəldikdən sonra isə qəlbinizdə mə­nə qarşı gizlətdiyinizi həyata keçirin və heç mənə möh­lət də verməyin.

Əgər siz mənim öyüd-nəsihətimdən, dəvətimdən üz çevirsəniz, bilin ki, həqiqətən, mən, Rəbbimin dinini sizə təbliğ etmək müqabilində sizdən heç bir mükafat istə­mirəm. Siz iman etsəniz də, etməsəniz də, yenə də mə­nim mükafatım ancaq Allah yanındadır. Allah mənə Ona itaət edib və saleh əməl etməyi əmr edil­­mişdir".

Nuhun qövmü onu yalançı hesab etdib, ona iman gətirmədi. Belə olduğu təqdirdə, Biz onu və onunla gəmidə bir­lik­də olan möminləri xilas etdib, onları özlərindən əvvəlkilər üçün yer üzünə xə­ləflər təyin et­dik. Nuha vəhy etdiyimiz ayələri yalan he­sab edənləri isə tufanla suda məhv etdik. Ey Peyğəmbər! Bir gör Nuhun - aleyhissəlam - özlərini xəbərdar etdikdən sonra ona iman gətirməyən bir qövmün aqibəti necə oldu!

Bir müddət keçdikdən sonra Biz Nuhun arxasınca hər ümmətə öz elçilərini göndər­dik. El­çilər öz qövmlərinə açıq-aydın də­lillər gətirdilər. Onlar isə əvvəlki elçiləri israrla yalan he­sab etdikləri üçün özlərinə göndərilən Elçilərə iman gə­tirə bilmədilər. Elə bu səbəbdən də Allah onların qəlblərini möhürlədi. Biz əvvəlki elçilərə tabe olan kimsələrin qəlblərini möhürlədiyimiz kimi, hər zaman və hər məkanda Allaha küfr etməklə Onun həddlərini aşan kafirlərin qəlb­lə­ri­ni də beləcə möhürləyirik.

Bir müddət keçdikdən sonra Biz o elçilərin arxasınca Musanı və onun qardaşı Harunu Misir hökmdarı Fironun və Fironun qövmündən olan zadəganların yanına gön­dər­dik. Biz Musa və Harunu onlara, həqiqətən də onların hər ikisinin Allah tərəfindən göndərildiyinə dəlalət edən açıq-aydın möcüzələrlə gön­dər­dik. La­kin onlar Musanın gətirdiyinə iman etməkdən tə­kəb­bürlük göstər­dilər. Onlar Allaha küfr edib və Onun elçisini yalan hesab etdikləri üçün günahkar bir tayfa oldular.

Fironuna və Fironun qövmündən olan zadəganlara, Musa və Harunun –aleyhiməssəlam – onlara gətirdiyi din gəldikdə, onlar Musanın gətirdiyi dinin doğru bir din olduğuna dəlalət edən möcüzələrə: "Şübhəsiz ki, bu, haqq deyil, bu, açıq-aydın bir sehr­dir!" – dedilər.

Musa onların bu davranışlarına inkar edərək onlara belə dedi: "Əcəba, sizə haqq gəl­dikdə: "Bu sehr­dir­mi?!" – de­yirsiniz? Xeyir, bu sehr deyildir. Mən bilirəm ki, sehr­baz əsla uğur qazan­maz­. Axı mən bunu bildiyim halda necə sehrlə məşğul ola bilərəm?!"

Fironun və Fironun qövmündən olan zadəganlar Musaya belə dedilər: "Siz bu sehri, bizi atalarımızın tut­du­ğu yol­dan dön­də­rmək üçün və yer üzündə böyüklük et­mək sənə və sənin qardaşına qalsın deyə gətirmisiniz? Ey Musa və Harun! Biz sizin hər ikinizində bizə göndərilən elçilər olduğuna iman gəti­rən deyilik!".

Firon qövmünə dedi: "Bütün bi­lik­li, məharətli sehr­baz­ları yanıma gətirin!"

Firon sehribazlarla birgə Musanın yanına gəldikdə Mu­sa – aleyhissəlam – onlar üzərində qələbə çalacağına əmin olaraq onlara dedi: "Ey sehrbazlar! Nə atmaq istəyirsinizsə, atın!"

Onlar sehr göstərəcəkləri şeyləri yerə atdıqda Musa – aleyhissəlam – onlara dedi: "Göstərdiyiniz bu iş sehrdir. Hə­qiqətən, Allah etdiyiniz bu əməli boşa çı­xara­caq və etdiyiniz sehrin heç bir təsiri olmayacaq. Çünki siz, öz sehr əməllərinizlə yer üzündə fitnə-fə­sad törə­dən kimsələrsiniz. Allah hər bir fitnə-fəsad törədən kimsənin işini düzəltməz".

Firon əhli-əyalından olan kafirlər istəməsələr də uca Allah haq­qı bərqərar edəcək, haqqı açıq-aydın dəlillərdən olan qədəri və şəri kəlmələri ilə hakim qılacaqdır.

Musa – aleyhissəlam – qövmünə aşıq-aydın mövcüzələr və dəlillərlə gəlməsinə baxmayaraq, Firon və onun qövmünün zadəgan təbəqəsindən olan kimsələrin, özlərini imandan döndərmələrindən və işgəncə etmələrindən qor­xduqlarına görə qövmündən, İsrail oğullarından olan bəzi gənclərdən başqa Musaya iman gətirən olmadı, əksinə, Musanın dəvətindən üz çevirməkdə israr etdilər. Həqiqətən də, Firon Misirə və Misir əhli üzərində hökmranlıq edən təkəbbürlü hökmdar idi. O, küfrdə və İsrail oğullarını işgəncə ilə öldürməkdə həddi aşan bir zat idi.

Musa – aleyhissəlam – qövmünə dedi: "Ey qöv­müm! Əgər siz Allaha həqiqi iman gətirmiş­si­nizsə və həqiqətən də siz mü­səl­man olmuşsunuzsa, o halda işinizi yalnız Allaha həvalə edin. Allah təvəkkül edin, əgər belə etsəniz, O, sizi pisliklərdən qoruyar və xeyir qapılarını sizin üzünüzə açar!"

Onlar Musaya – aleyhissəlam – belə cavab verdilər: "Biz yalnız Allaha təvəkkül etdik. Ey Rəbbi­miz! Za­lım qövmü üzərimizə saldırma, yoxsa onlar ölümlə, işgəncə etməklə və ya bizi yolumuzdan azdırmaqla bizi dinimizdə fitnəyə salarlar".

Ey Rəbbimiz! Canımızı Öz mərhəmə­tin­lə Fifonun kafir qövmü əlindən qur­tar, çünki onlar bizi özlərinə qul etmiş, bizə ölüm və işgəncə etməklə zülm etdilər.

Biz Musaya və onun qar­daşı Haruna – Aleyhiməssəlam: "Tək Allaha ibadət etmək üçün qövmünüz üçün evlər hazırlayın, evlə­ri­ni­zi qiblə (Beytülməqdisə) tərəfə edin. Namazları kamil şəkildə qılın!" – deyə vəhy et­dik. Ey Musa! Möminlərə, onları sevindirən, Allahın onlara yardım, düşmənlərini isə həlak edəcəyini və onları yer üzünə xəlifələr təyin edəcəyini xəbər ver!

Musa – aleyhissəlam – dedi: "Ey Rəbbi­miz! Sən Firona və onun qövmündən olan zadəganlara dün­ya hə­ya­tında dünya zinətlərini, bər-bəzəyini və mal-dövlət bəxş etdin. Onlar isə bunun əvəzində Sənə şükür etmədilər. Əksinə, onlara bəxş etdiyin bu mal-dövləti insanları Sənin yolundan azdırmağa sərf etdilər. Ey Rəb­bimiz! Onların mal-dövlətini məhv et, qəlblərini də sərt­ləş­dir. Çünki onlar imanlarının özlərinə fayda verməyəcəyi zaman ağrılı-acılı əzabı gör­mə­yincə iman gətirməzlər".

Allah dedi: "Ey Musa və Harun! Hər ikini­zin də Firona və onun qövmündən olan zadəganlara qarşı etdiyiniz duanı qə­bul etdim. Dininizdə möh­kəm olun və haqq yolu bilməyən cahillərə tabe olaraq dininizdən azmayın!"

Biz dənizi ayırıb İsrail oğullarını də­niz­dən sağ-salamat ke­çirtdik. Firon və onun qo­şu­nu zülm və düşmənçilik məqsə­dilə onları təqib et­dilər. Nəhayət, dalğalar onun üstünə gəlib, dənizdə boğularq, xilas olacağından ümidini kəsdikdə, dedi: "İsrail oğullarının iman gətirdik­lə­rin­dən başqa haqq məbud olmadığına iman gətirdim. Mən də Allaha itaət edənlərdənəm!".

Dünya həyatından ümidini kəsdikdən sonra iman gətidin?! Ey Firon! Əzab sənə gəlməzdən əv­vəl Allaha küfr edərək və insanları Allah yolundan azdıraraq Allaha qarşı üsyan etdin. Sən həm özünü, həm də başqalarını azdırmaqla yer üzündə fitnə-fəsad tö­rə­dən­lər­dən oldun.

Ey Firon! Biz sənin bədənini dənizdən sahilə çıxarıb, yer üzündə sənin yüksək bir yerdə saxlayacağıq ki, qoy səndən son­ra gələn­lər səni görüb ibrət alsınlar. Hə­qi­qə­tən də, insanların ço­xu mövcüzələrimizdən, dəlillərimizdən və qüdrətimizdən xə­bər­sizdirlər və bu barədə heç düşünməzlər.

Biz İsrail oğullarını mübarək Şam torpaqlarında təriflənmiş və razı qalınmış gö­zəl bir yur­da sakin etdik və onlara halal və pak ruzilərdən verdik. Onlar dinlərində özlə­rinə Tövratda Muhəmməd peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) vəsfi barədə oxuduqlarını təsdiq edən Quran gələnə qə­dər ixtilafa düş­mədilər. Onlar bunu inkar etdikdə, vətənləri əllərindən alındı. Ey Peyğəmbər! Şübhə­siz ki, Rəbbin, Qiyamət günü ixtilafa düşdük­ləri şey barə­sin­də onların arasında hökm ve­rəcəkdir. Onlardan haqlı olana da, haqsız olana da - hər ikisinin de ki, layiq olduğu qarşılığı verəcəkdir.

Ey Peyğəmbər! Əgər sənə nazil etdiyi­miz Quranın həqiqəti barədə şəkk-şübhə edirsənsə, elə isə, iman edib Tövratı oxuyan yəhudilərdən və həmçinin İncili oxuyan nəsranilərdən so­ruş. Onlar Tövratda və İncildə Quranın vəsfləri barədə oxuyub, bildikləri üçün mütləq sənə, sənə nazil edilənin haqq olduğunu xəbər verəcəklər. Atrıq Rəb­bindən sənə heç bir şəkk-şübhəyə yer olmayan haqq gəl­mişdir. Odur ki, sən, əsla şəkk-şübhə edən­lərdən ol­ma!

Allahın aşıq-aydın ayələrini və dəlillərini əsla yalan sa­yan­lar­dan da olma, yoxsa küfr etməklə özlərini öz əlləri ilə həlaka sürükləyənlərdən olarsan. Bütün bunlar Allahın ayələrinə şəkk-şübhə etməyin və onları yalan saymağın təhlükəli bir iş olduğunu göstərmək üçün edilmişdir.

Küfr əməllərdə israr etdiklərinə görə Uca Allahın onları küfr üzərində canlarını alacağına dair hökm verdiyi kimsələr heç vaxt iman gətirməzlər.

Əgər onlara şəri və kövni ayələrin hamısı birini gəl­sə be­lə, ağrılı-acılı əzabı müşahidə etməyincə iman gətir­məzlər. Onların bu zaman iman etmələri özlərinə heç bir şayda verməz.

Əzabı öz gözləri ilə gördükləri an, Yunusun qöv­mü müstəsna olmaqla, özlərinə elçilərimizi göndərdiyimiz diyarlardan hər hansı bir diyar azabı görmədən öncə qəbul olunan iman gə­ti­rib ima­nı özü­nə fayda verən bir diyar əhli olmadı. Yu­nu­sun qöv­mü həqiqi iman gətirəndə on­lardan dünya həyatında zilləti və rüs­vayçılıq əza­bını so­vuşdurduq və onlara əcəlləri çatana qə­dər fani nemətlərdən fay­da­lan­maq imkanı verdik.

Ey Peyğəmbər! Əgər Rəbbin yer üzün­də olanların hamısının iman etməsini istəsəydi, bu zaman onlar hamısı iman gətirərdi. Lakin Allah müəyyən bir hikmətə görə bunu istəmədi. O, istədiyini Öz ədaləti ilə azdırır və istədiyini də Öz lütfü ilə doğru yola yönəldir. İn­sanların iman etmələri üçün onları buna məcbur etmək sənin başardığın bir iş deyil. Onları imana müvəffəq etmək yalnız Allahın əlində olan bir işdir.

Allahın icazəsi olma­dan kimsə öz istəyi ilə iman gətirə bil­məz. Çünki iman gətirmək yalnız Allahın icazəsi ilə olur. Sən onlara görə özünü üzüb həlak etmə. Allah əzabı və rüsvayçılığı Onun dəlillərini, əmrlərini və qadağalarını an­lama­yan­ların üzərinə edər.

Ey Peyğəmbər! Səndən Allahın ayələri barədə soruşan müşriklərə de: "Göylərdə və yerdə Allahın təkliyinə və qüdrətinə dəlalət edən ayələri bir düşünün! Küfr əməllərdə israr etdikləri üçün iman gə­tir­məyə hazır olmayan kimsələrə ayələrin, dəlillərin və elçilərin göndərilməsi heç bir fayda verməz.

Yoxsa ayələri yalan sayan bu kimsələr, Allahın, yalan sayan əvvəlki ümmətlərə göndərmiş əzabının bənzərini onlarında göndərməyinimi göz­ləyirlər? Ey Peyğəmbər! Onlara de: "Elə isə, Allahın əzabını gözləyin! Şübhəsiz ki, mən də sizinlə bir­likdə Rəbbimin mənə verdiyi vədin gəlməsini gözləyən­lərdənəm".

Sonra ayələrimizi yalan sayan kimsələrə əzabımızı göndərər, elçilərimizi və onlarla birgə Allaha iman gətirən mö­min­ləri o əzabdan xilas edərik və beləliklə də, iman gətirən kimsələrə qövmlərinə göndərilən əzab onlara toxunmaz. Biz o elçiləri və onlarla birgə iman gətirən möminləri əzabdan xi­las etdiyimiz kimi, Allahın elçisi Muhəmmədi (sallallahu aleyhi və səlləm) və ona iman gətirən mömiləri də əzabdan xilas etmək Bizim üzərimizdə vacib olan haqqdır.

Ey Peyğəmbər! De: "Ey insanlar! Əgər siz, mənim sizi dəvət etdiyim tövhid di­ni­mə, şəkk-şübhə edirsinizsə, bilin ki, məndə sizin dininizin batil bir din olduğuna yəğinliklə əminəm, dininizə əsla tabe olmaram və mən sizin Allah­dan baş­qa ibadət etdiklərinizə ibadət etmərəm. Lakin mən, canınızı ala­caq tək Allaha iba­dət edirəm. Allah mənə, ixlasla Ona ibadət edən mö­minlərdən olmağı əmr etmişdir".

Rəbbim mənə haqq din üzərində sabitqədəm olmağı, ondan başqa heç bir dinə meyil etməməyi əmr etmiş və mənə müşrik­lər­dən ol­mağı qadağan etmişdir.

Ey Peyğəmbər! Allahı qoyub, sənə nə fayda, nə də zərər verə bilən tanrılara və bütlərə yalvarma. Əgər sən onlara ibadət etsən, sözsüz ki, Allahın və onların haqqını tapdalayaraq həddi aşan za­lım­lar­dan olarsan!

Ey Peyğəmbər! Əgər Allah sənə bir müsibət göndərərsə və sən də bu müsibətin səndən uzağlaşdırmasını tələb edərsənsə, onu səndən Uca Allahdan başqa kimsə uzaqlaşdıra bilməz. Əgər Allah sənə bir yaxşılıq istəyərsə, heç kəs Onun lütfünün qarşısını ala bilməz. O, bunu Öz lütfü ilə qulların­dan is­tə­di­yinə nə­sib edər. Kimsə onu bu işə məcbur edə bilməz. O, qullarından tövbə edənləri bağış­layandır və onlara qarşı rəhm­­lidir.

Ey Peyğəmbər! De: "Ey insanlar! Rəb­binizdən sizə Quran nazil edilmişdir. Bundan sonra kim doğ­ru yolla gelib və Qurana iman edərsə, bunun xeyri onun özünə olar, çünki Allah, qullarının Ona itaət etməsinə ehtyacı yoxdur. Kim də az­ğın­lığa düşərsə, bunun zi­yanı da yalnız onun öz əley­hinə olar, çünki qulların asilik etməsi Allaha heç bir zərər verə bilməz. De ki, Mən sizi əməllərinizi qoru­yan və etdiyiniz əməllərə görə sizi sorgu-sual edən deyiləm".

Ey Peyğəmbər! Rəbbindən sənə nazil edilən vəhy­ə tabe ol və ona əməl et. Qövmündən sənə qarşı çıxanların əziyyətlərinə, sənə təbliğ etməyi əmr etdiyim dini onlara təbliğ edərək səbirli ol. Rəbbin dünyada onlara qarşı sənə olan yardımı və küfr üzərində ölərlərsə axirətdə onlar üçün olan əzabı ilə hökm verənə qədər sən bu şəkildə davam et.