Юсуф

﴾Əlif. Ləm. Ra﴿. Bəqərə surəsinin əvvəlində bu ayəyə bənzər, ﴾Əlif. Ləm. Mim﴿ ayəsini təfsir edərkən, belə ayələrin təfsiri barədə ətraflı izah verilmişdir. Yusif surəsində nazil edilən bu ayələr, açıq-aydın Quranın özündə hikmət və əhkamları əhatə edən ayələrindən biridir.

Ey Ərəblər! Biz Quranı bəlkə onu mənalarını anlayasınız deyə ərəb dilində endirdik.

Ey Peyğəmbər! Biz bu Quranı sənə nazil et­məklə, doğruluğuna, ləfzlərinin gözəl düzülüşünə və bəlağətinə görə qissələrin ən gözəlini sənə danışırıq. Hal­buki, bu Quran nazil edilməzdən əvvəl sən bu qissədən xəbərsiz idin və bu haqda heç bir biliyə sahib deyildin.

Ey Peyğəmbər! Biz sənə, bir zaman Yusifin atası Yəquba: "Ata­can! Mən yuxu­da on bir ul­duz, günəş və ay gör­düm. Onların hamısının mənə səcdə etdiyini gör­düm" – dediyini xəbər veririk. Bu yuxu, Yusif - aleyihssəlam - üçün yaxın zamanda ona veriləcək bir müjdə xəbəri idi.

Yəqub, oğlu Yusifə belə dedi: "Oğlum! Nəbadə yuxunu qardaş­larına danışasan, yoxsa onlar yuxunun yozmunu anlayıb sə­nə paxıllıq edər və bu üzdən sənə qarşı hiylə qurar­lar. Həqiqətən, şeytan insana açıq-ay­dın ədavət bəsləyən bir düş­mənidir.

Ey Yusif! O yuxunu gördüyü kimi Rəbbin səni seçə­cək, sənə yu­xu yozmağı öy­rə­də­cək və Öz ne­mətini bun­dan əvvəl ata­ların İbra­himə və İs­haqa ta­mam­ladığı kimi, sənə də peyğəmbərlik bəxş edərək nemətini tamam­la­ya­caqdır. Şüb­hə­siz ki, Rəb­bin qullarının halından xəbərdardır və işlərində də hikmət sahibidir".

Şübhəsiz ki, Yusifin və onun qar­daş­la­rının hekayətində onlar barədə soru­­şan­lar üçün ib­rət­lər və öyüd-nəsihətlər vardır.

Bir zaman Yusifin qardaşları öz aralarında belə de­dilər: "Biz sayca çox bir cammat ol­ma­ğı­mı­za bax­mayaraq Yusif və onun doğma qardaşı ata­mıza biz­dən da­ha sevimlidir. Axı atamız o ikisini bizdən necə üstün tutur bilər? Şübhəsiz ki biz, heç bir səbəb olmadan atamızın o ikisini bizdən üstün tutduğuna görə onun açıq-aşkar bir yanlışlıq için­də­ olduğunu görürük".

Yusifu ya öldürün, ya da onu uzaq bir yerə aparıb atın ki, ata­nız ancaq sizi görüb üçün ancaq sizə məhəbbət bəslə­sin, onu ölürdükdən və ya uzaq bir yerə atdıqdan sonra günahınızdan tövbə edərək əməlisa­lehlərdən olarsınız!".

Qardaşlardan biri dedi: "Yu­sifi öl­dür­məyin! Əgər ona qar­şı söylədiyinizi etmək qərarına gəlmisinizsə, onda onu bir qu­yuynun dibinə atın ki, yol keçən karvanlardan biri onu gö­türsün. Bu cür etməniz, zərər baxımından öldürməkdən yüngüldür".

Qardaşlar Yusifi atalarından uzaqlaşdırmaq barədə bir araya gəldikdə, onlar ataları Yəquba belə dedilər: "Ey ata­mız! Sənə nə olub ki, Yusufu bizə eti­bar etmirsən? Halbuki biz ona qarşı çox şəfqətliyik və onu zərərli şeylərdən qoruyuruq. Biz Yusifin sağ-salamat sənə qayıdana qəbər onu qoruyub və ondan göz-qulaq olacağımıza dair söz veririk. Axı sənə onu bizimlə göndərməyə mane olan nədir?

İcazə ver sabah onu özümüzlə birlikdə gəzməyə aparaq, bir az bizimlə yeyib əylənsin. Arxayın ol, biz onu mütləq hər bir pislikdən qoruyacağıq!"

Yəqub oğullarına dedi: "Onu aparma­ğı­nız məni narahat edər. Mən ondan ayrılığına dözə bilmərəm. Həm də qor­xu­ram ki, başınız oynamağa, gəzib-dolaşmağa qarışsın və sizin də xəbəriniz olmadan canavar onu yesin".

Onlar atalarına dedilər: "Əgər biz bir cammat olduğumuz hal­da ca­na­var Yusifi yesə, onda biz xeyirsiz bir insanlarıq. Canavarın onu yemsinə mane olmadığımıza görə biz ziyana uğramış kimsələrik".

Yəqub onu qardaşları ilə birgə göndərdi. Onlar Yusifi uzaq bir yerə aparıb onu qu­­yunun dibinə at­maq qərarına gəl­dikdə biz bu an Yusifə belə vəhy etdik: "Bir gün sən onlara bu əməlləri ba­rə­sində onlar səni tanımadıqları bir halda xəbər verəcək­sən".

Yusifin qardaşları özlərinin məkrli əməlini atalarına inandırmaq üçün axşam vaxtı özlərini ağlamağa vuraraq ata­la­rının yanına gəlib

Onlar dedilər: "Ey atamız! Biz qaçışıb-ötüşmək və ya ox atmaqda bir-birimizlə yarışmaq üçün getmişdik, Yusifi də libaslarımızı və azüqəmizi qoruyub saxlamaq üçün əşyalarımızın yanında qo­ymuşduq. Həmin vaxt canavar onu yedi. Əl­bəttə, biz sənə başmıza gələn hadisəni olduğu kimi danışsaq da, sən bi­zə ina­nan deyilsən".

Atalarına verdikləri xəbəri hiylə ilə təsdiqlədilər. Onlar atalarını Yusifi canavar yediyinə inandırmaq üçün Yusifin köynə­yi­nə başqa bir qan ləkəsi sürtüb onu atalarına gə­tir­di­lər. Yəqub köynəyin cırılmadığını gördükdə onların yalan dediklərini başa düşərək onlara belə de­di: "Xeyr, həqiqət heç də sizin dediyiniz kimi deyildir. Əksinə, sizi öz nəfsi­niz bu çirkin işi görməyə vadar et­miş­dir. İndi mənə Allaha asi olmadan gö­zəl səbir etmək vacibdir. Yusifə etdiyiniz bu əməl görə Allah­dan yalnız mənə yardım etməsini diləyirəm!"

Quyunun yaxınlığına yoldan keşən bir qafilə gəldi, onlar özlərinə su gətirmək üçün su dalınca birini göndərdilər. O, su qabını quyuya saldı və bu zaman Yusif ipdən yapışdı, suçu Yusifi gördüncə sevinərək: "Şad xəbər! Burada bir oğlan uşağı vardır!" – dedi. Suçu və qafilədə olan bəziləri sanki onu satılacaq bir əşya kimi göstərərək qafilədə olan bəzi insanlardan onun quyudan tapdıqlarını gizlin saxladılar. Allah isə onların Yusifi satmaq niyyətlərini və onun başına nə oyunlar açdıqlarını daha yaxşı bilirdi. Onların etdikləri əməllərdən Allaha heç bir şey gizli qalmaz.

Suçu və qafilə əhli onu dəyərsiz bir qiy­mətə – bir neçə dirhəmə sat­dı­lar. Onlar tez bir zamanda Yusifdən canlarını qurtarmaq üçün onu ucuz bir qiymətə verdilər. Onlar Yusifin zahiri görnüşündən onun qul olmadığını bilirdilər. Elə buna görə də özləri üçün işin sonun pis qurtaracağından qorxdular. Yusifin onlarla birgə çox qalmaması da Allahın ona olan rəhmətinin tamamlığından idi.

Yusifi satın alan misirli kişi öz arvadına: "O bizim yanımızda olduğu müddətcə ona yaxşı bax, ona hörmət et. Ola bilsin ki, o, ehtiyacımız olan işlərdə bizə fayda versin, yaxud onu özümüzə oğulluğa götürək" – dedi. Biz Yusifi ölümdən qurtarıb, onu quyunun dibindən çıxardığımız kimi Misir padşahının Əziz ləqəbli vəzirinin qəlbini ona qarşı yumuşaq etdik və beləliklə də Biz Yusifə yuxu yozmağı öyrətmək üçün onu Misirdə yerləşdirdik. Allah Öz əmrini yerinə yetirməyə qadirdir. Allahın verdiyi əmr mütləq yerinə yetər. Kimsə Onu əsla hər hansı bir şeyə məcbur edə bilməz. Lakin insanların çoxu -onlar kafirlərdir- bunu bilməzlər.

Yusif yetkin çağına çat­ıb, boy-başa dəldikdə, Biz ona fəhm və elm verdik. Biz ona bəxş etdiyimiz bir mükafat kimi Allaha ixlasla ibadət edənləri belə mü­kafatlan­dırı­rıq.

Əzizin arvadı hiylə işlədib Yusiflə mülayim davranaraq Yusifdən onunlayaxınlıq etməsini tələb etdi. Yusiflə baş-başa qalmaq üçün otağın qapısını möhkəm bağlayıb Yusifə: "Haydı yanıma gəl!" – dedi. O isə: "Məndən istədiyin işi etməkdən Allaha sığınıram! Ağam məni öz yanında saxlayaraq mənə yaxşı baxmışdır, mən əsla ona xəyanət etmərəm. Əgər ona xəyanət etsəm, bu zaman mən zalımlardan olaram. Çünki za­lım­lar nicat tapmaz­lar!" – dedi.

Qadın onunla yaxınlıq etməyə qərar vermişdi. Əgər Yusif Allahın onu bu işdən uzaqlaşdıracaq və çəkindirəcək dəlillərini görməsəydi, Yusifdə onunla bu işi etməyi ağlına gərirərdi. Beləcə, Biz onu zinadan və xəyanətdən uzaqlaşdırmaq üçün ona bu ayələri göstərdik. Hə­­qi­qətən, Yusif, risalət və peyğəmbərlik üçün Bizim se­çil­miş qul­ları­mız­dan­dır.

Yusif canını qadından qurtarmaq üçün, qadında onun otaqdan çıxmasına mane olmaq üçün onların hər ikisi bir-birini qabaqlayaraq qapıya tərəf qaçdılar. Qa­dın onun otaqdan çıxmasına mane olsun deyə Yusifin köynəyini arxa tərəfindən tutub cırdı. Bu zaman onlar qa­pı­nın ya­nın­da qadının əri ilə rast­laşdılar. Belə olduqda Əzizin arvadı hiyləğərliyə əl ataraq Əzizə belə dedi: "Ey Əziz! Sənin ailənə qarşı fahişə əməl etməyə cürət edən bir kimsənin cəzası ya zin­dan salınmaq, ya da ağrılı-acılı bir əza­ba düçar olmalıdır!".

Yusuf - Aleyhissəlam - dedi: "O, məndən onunla yaxınlıq etməyi tələb etdi. Mən isə ondan belə bir şey istəmədim". Bu zaman Allah, qadının ailəsindən olan bir şahidi Yusufun haqlı olduğuna şahidlik etdirərək onu belə danışdırdı: "Əgər Yusufun köynəyi ön tərəfdən cırılmışsa, bu, qadının doğru danışdığına dəlalət edir. Çünki qadın bu anda özünü Yusufdan qorumağa çalışmışdır. Bu da, Yusufun yalançı olduğuna dəlalət edir".

Yox əgər Yusifin köynəyi ar­xadan cırılıbsa, bu onun doğru danışdığına dəlalət edir. Çünki qadın onu özünə tərəf çəkmək, Yusif isə qaçıb ondan canını qurtarmaq istəmişdir. Bu da qadının yalançı olduğuna dəlalət edir".

Əziz Yusifin - aleyhissəlam - köynəyinin ar­xadan cırıldığını gör­dükdə, Yusifin haqqlı olduğuna əmin olaraq belə de­di: "Ey Qadınlar! Şüb­həsiz ki, bu iftira, sizin Yusifə yaxdığınız hiylələrinizdən biridir. Həqiqətən də, sizin hiyləniz qüvvətli bir hiylədir!".

Əziz Yusufə dedi: Ey Yusif! Sən bu olanları bir kənara qoy və bu işi kimsəyə da­nışma! Ey Qadın! Sən də günahına görə Allahdan bağış­lanma dilə. Çünki sən, Yusifi öz nəfsinə dəvət edərək günahkarlardan oldun!

Qadının bu xəbəri şəhərə yayıldı və qadınlardan bir toplumu Əzizin arvadının bu əməlinə inkar edərək dedi­lər: "Əzizin arvadı ca­van kö­ləsini ilə yaxınlıq etmək istəyir. Köləsinə olan sevğisi onun qəlbini bürümüşdür. Biz onun öz köləsini yoldan çıxarmasına və ona qarşı sevği bəsləməsinə görə açıq-aşkar bir azğınlıq için­də olduğunu gö­rürük".

Əzizin arvadı şəhərdə bəzi qadınların onun bu əməlinə inkar etdiklərini və onun arxasınca qeybətini etdiklərini eşitdikdə, o qadınlar Yusifi görüb, qadına üzür qazandırmaq üçün onlara bir elçi göndərib onları qonaq dəvət etdi, onların rahat əyləşməsi üçün döşəklər və yasdıqlar hazırladı, sonra da qonaqların hər birinə meyvəni kəsmək üçün bir bıçaq verdi və Yu­sifə: "Haydı onların qar­şısına çıx!" – dedi. Qa­dınlar Yusifi gör­dükdə onu çox öyüb təriflədilər, gözəlliyinə heyran olub, ona o qədər mat-mətəl qaldılar ki, süfrədəki meyvələrdən kəsmək üçün əllərində olan biçaqlarla çaşıb öz əl­lərini kəsdilər və təəccüblə: "İlahi! Bu oğlan bəşər övladı deyil. İsanlara bundan əvvəl belə bir heyrətamiz gözəllik əsla verilməmişdir. Bu ancaq hör­mətli mələklərdən olan bir mə­lək­dir!" – dedilər.

Əzizin arvadı qadınların düşdükləri bu halı görüncə onlara belə dedi: "Onu sevdiyimə görə mənə eyib etdiyiniz gənc oğlan bax bu­dur! Mən onu aldadıb yoldan çıxart­mağa çalış­dım, o isə im­ti­na et­di. Əgər o, bir daha mənim istədiyimi etməzsə, o mütləq zindana atı­la­caq və zəlil­lər­dən ola­caq­dır".

Yusif - aleyhissəlam - Rəbbinə dua edərək belə dedi: "Ey Rəbbim! Onların məni qorxuzduqları zindan, məndən tələb etdikləri murdar əməli etməkdən daha sevimlidir. Əgər Sən onların hiylələrini məndən uzaqlaşdırmasan, mən onlara meyl edər, beləliklə də onlara meyl etdiyimə və onların məndən istədiklərini yerinə yetirdiyimə görə ca­hil­lər­dən olaram".

Allah onun duasını qəbul etdi, beləcə Əzizin arvadının və şəhər qadınlarının hiyləsini on­dan uzaqlaşdırdı. Hə­qiqətən, Allah, Yusfin və həmçinin Allaha dua edən hər bir kəsin duasını qəbul edəndir. Allah, Yusifin və başalarının halını biləndir!

Əziz və onun qövmü Yusifin günahsız olduğuna dair dəlillərə şahid olduqları halda bu rüsvayçılığın insanlar arasında yayılmaması üçün onu bəlli olmayan bir müd­dətə qədər zindana salmaq qəra­rına gəl­dilər.

Həhayət, onlar Yusifi zindana saldılar. Onunla birlikdə iki gənc də zin­dana salındı. Onlardan biri Yusifə de­di: “Mən yuxuda şərab hazırlamaq üçün üzüm sıxdığımı gör­düm". İkincisi isə be­lə dedi: "Mən yuxuda başımın üs­tündə çörək apa­rdığımı və quş­ların da ondan dim­dik­ləyib yeyir gör­düm. Ey Yusif! Bizə gördüyümüz bu yuxuların yozumu barədə xəbər ver. Çünki biz səni yaxşı bir insan olduğunu zənn edirik".

Yusif - aleyhissəlam- dedi: "Sizə hökümdar yaxud başqası tərəfindən veriləcək ye­mək gəl­məmişdən əvvəl mən sizə gördüyünüz yuxunun həqiqətini və yuxularınızın sonda nə ilə nəticələnəcəyi barədə bildirə­rəm. Sizə xəbər yerdiyim bu yuxu yozumu, kahinlər və ya münəccimlər tərəfindən deyil, əksinə, Rəbbimin mənə öy­rətdiyi elimdəndir. Mən Allaha iman gətir­məyən, özləri də axi­rəti inkar edən bir qövmün di­nini tərk etdim!"

Mən atalarımın dininə: İbrahimin, İshaqın və Yaqubun dininə tabe oldum. Bu din, tək Allaha ibadət etmək dinidir. Uca Allaha hər hansı bir şeyi şərik qoşmaq bizə ya­raş­maz. O, ibadətə layiq olan tək bir İlahdır. Mənim və atalarımın Allahın təkliyini qəbul edib və Ona iman etməmiz Allahın bizə müvəffəq etdiyi lütfü sayəsindədir. Həmçini, Allahın bütün insanlara Öz Peyğəmbərlərini tövhid və iman ilə göndərməsi də Allahın onlara olan bir lütfündəndir. Lakin insanların çoxu Allahın onlara bəxş etdiyi nemətlərə görə Allaha şükür etməzlər, əksinə, onlara verilən nemətlərə nankorluq edərlər!

Sonra Yusif zindanda onunla birgə olan iki yoldaşına xitabən belə dedi: "Bir necə ilahlara ibadət etmək yax­şı­dır, yox­sa Tək olan, heç bir şəriki olmayan, hər bir şeyi məğlub edən, özü isə əsla onu məğlub edilməyənə ibadət etmək?!"

Allahdan başqa ibadət etdiyiniz ilahlar, sizin və atalarınızın ilah adlandırdığınız, həqiqətdə isə onların ilahlıqdan heç bir payı olmayan adlardan başqa bir şey deyildir. Uca Allah sizin onları ilah adlandırmanızın doğru olmasına dair heç bir dəlil nazil etməmişdir. Bütün məxluqatın hökmü, sizin və atalarınızın özünüzdən ilah adlandırdığınız ilahların ixtiyarında yox, əksinə, tək olan Allahın ixtiyarındadır. Uca Allah sizə yalnız Ona ibadət etməyi əmr etmiş, Ona şərik qoşmağı isə qadağan etmişdir. Bu, özündə heç bir əyrilik olmayan, doğru din olan, tövhid dinidir. Lakin insanların çoxu bunu bilmirlər. Elə buna görə də Allaha şərik qoşarlar və Allahın bəzi məxluquna ibadət edərlər!

Ey mənim zindan yol­daş­larım! Yuxuda şərab hazırlamaq üçün üzümü sığan kimsəyə gəlincə, o, zindandan çıxıb, əvvəlki işinə qayıdaraq yenə də Hökmdar üçün şərab süzəcəkdir. Amma başı üstündə çörək daşıyan və quşlarında o çörəkdən yediyini görən kimsəyə gəlincə, o, öldürülüb, asılacaq və quşlarda başının ətindən dimdikləyib yeyəcəkdir. Haq­qında fitva tələb etdiyiniz işə qabaqca­dan qərar veril­mişdir. Bu iş mütləq gercəkləçəcəkdir, buna heç bir şəkk-şübhə ola bilməz.

Yusuf onlardan edamdan qurtula­ca­ğını yə­qin etdiyi kimsəyə, -hökmdara şərab paylayan kimsəyə - de­di: "Mənim başıma qələn hadisəni hökmdara xəbər ver, bəlkə o, məni bu zindandan çıxartdı!" Lakin şeytan şərab paylayana Yu­sifin ona dediklərini hökmdara xəbər verməyi unut­durdu və bundan sonra o, zindanda bir neçə il də qal­malı oldu.

Bir gün hökmdar dedi: "Mən yu­xuda yeddi arıq inəyin yeddi kök inə­yi yediyini, həmçinin yeddi yaşıl sünbül və yeddi qu­ru­ sünbül gördüm. Ey kübar və zadə­gan kimsələr! Əgər yuxu yoza bilirsinizsə, bu yu­xumun yozu­mu­­nu mənə xəbər verin!"

Onlar dedilər: "Gördüyün bu yuxu, qar­maqarı­şıq yuxulardır. Belə yuxuların yo­zu­munu bizdə yoxdur. Biz qar­maqarı­şıq olan yuxuların yozumunu bilmirik".

Zindandan xilas olan o iki nəfərdən şərab paylayanı uzun bir müddətdən sonra Yusifin - aleyhissəlam - yuxu yoza bildiyini xatırlayıb dedi: "Mən hökmdarın gördüyü yuxunun yozumunu, yuxu yoza bilən bir kimsədən soruşduqdan sonra sizə xəbər verə bilərəm. Ey hökmdar! Gördüyün yuxunu yozmaq üçün məni Yusifin yanına gön­də­rin!"

Zindandan xilas olan gənc Yusifin yanına gəlib ona dedi: "Ey Yusuf! Ey düz danışan insan! Yuxuda yed­di arıq inəyin yeddi kök inəyi yedi­yini, həmçinin, yeddi yaşıl sünbül və yeddi quru sünbüllər görən kimsənin yuxusunun yozumunu bizə xəbər ver. Ola bil­sin ki, mən hökmdarın və onun yanında olan adamların yanına qayı­dım, bəlkə onlar da hökmdarın gördüyü yuxunun yozumunu bilsinlər və beləliklə də onlar sənin fəzilətini və dəyərini bilsinlər!"

Yusif - aleyhissəlam - bu yuxunun yozumu barədə xəbər verib dedi: "Yeddi il ciddi şəkildə, ardıcıl olaraq əkin. Həmən yeddi il ərzində sünbüllərdən biçdiyi­nizi isə, yemək ehtiyacınız üçün ayırdığınız az miq­dar is­tisna olmaqla, toxumların çürüyüb, qurt vurmaması üçün elə sünbülün üstündə də saxlayın.

Sonra əkib beyərdiyiniz o bərəkətli yeddi ilin ardınca, yeddi quraqlıq və ağır illər gələcək. Bu illərdə insanlar to­xumluq sax­ladıqları az bir miq­dar istisna ol­maqla, bərəkətli illərdə tə­da­rük gördü­kləri toxumdan yesinlər.

Bu quraqlıq keçən illərin ardından bol-bol yağışlar yağan elə bir il gə­lə­cək ki, əkinlər bitəcək və insanlar da bolluq üzündən üzüm, zeytun, qamış və s. bu kimi istədikləri meyvələrin şirəsini sıxıb içəcəklər".

Yusifin yuxunun yozması hökmdara xəbər verildikdə, hökmdar əyanlarına: "Onu zindandan çıxarıb ya­nı­ma gə­ti­rin!" – dedi. Hökmdarın göndərdiyi elçi Yusifin yanı­na gəl­dik­də, Yusuf elçiyə de­di: "Hökmdar ağa­nın yanına qayıt və zindandan çıxmazdan əvvəl mənim günahsız olduğumun bilinməsi üçün hökmdardan, əllərini kə­sən qadınların qissəsi barədə soruş. Şübhəsiz ki, Rəbbim qadınların məni aldatıb yoldan çıxarmaq üçün qurduqları hiy­lə­ni bi­ləndir. Bundan Ona heç bir çey gizli qalmaz!"

Hökmdar qadınlara xitab edərək dedi: "Siz hiylə qurub Yusufdan sizinlə zina etməsini tələb etdikdə nə məqsəd güdürdünüz?" Onlar hökmdarın sualına belə cavab verdilər: "Yusufu bu işdə ittiham etməkdən Allaha sığınırıq. Biz onun haqqında pis bir şey bilmirik." Bu zaman zadəgan kişinin arvadı öz əməlini etiraf edərək dedi: “İndi haqq üzə çıxdı. O məni deyil, əksinə, mən onu yoldan çıxartmaq istəyirdim. Şübhəsiz ki, onun, mənim ona atdığım böhtandan uzaq olduğu barədə dediyi söz doğrudur.

Əzizin arvadı dedi: "Bunu etiraf etməyimlə qoy Yusif bilsin ki, onu yoldan çıxartmağa məhz mən məcbur etdim. Həqiqətən, Yusif, ərim yanımda olmadıqda, mənim ona xəyanət etmədiyim iddiasında doğru danışır. Başıma gələn bu hadisədən mənə aydın oldu ki, Allah, yalan danışan və xəyanət edən kimsələri xeyrə müvəffəq etmir."

Əzizin arvadı sözünə davam edib dedi: "Mən günaha meyil etdiyimə görə özümə bəraət qa­zan­dırıb, nəfsimi təmizə çıxarmaq istəmirəm. Çünki, Allahın rəhm edib pis əməllərdən qoruduğu kəslər müstəsna olmaq­la, insanın nəfsi daim ona istədiyi şeylərə meyil etdirir və nəfsi də bu şeylərdən çəkindirmək çox çətindir. Həqi­qə­tən, Rəbbim Ona tövbə edən qullarını bağış­layan­dır və onlara qarşı rəhm­­lidir".

Hökmdar Yusufun ona yaxılan iftiradan təmiz çıxdığını, üstəlik, onun elm sahibi olduğunu bildikdən sonra, öz əyanlarına dedi: "Onu mənim ya­nı­ma gə­ti­rin! Onu özümə məsləhətçi edə­cəyəm". Hökmdar Yusufla söh­bət edib, onun elmindən və ağlından agah olduqdan sonra, Yusufa: "Ey Yusuf: Sən bu gündən etibarən bizim ya­nı­mızda yük­sək mə­qam sahibi və etibarlı bir insan oldun" – dedi.

Yusif Hökmdara dedi: "Misir diyarınada xə­zi­nələri­ni və azuqələrin qo­runmasını mənə tap­şır. Çün­ki mən özümə etibar edilən, mal-dövləti qo­ru­ya­nam və mənə həvalə edilən işləri idarə edilməsini bilənəm".

Biz Yusifi ona atılan böhtandan təmizə çıxarıb, zindandan xilas edərək ona nemətimizdən bəxş etdik. Eləcə də onu, Misir diyarında bərqərar edib nemətimizdən ona bəxş etdik. Beləliklə, o, Misirdə könlü istədiyi yerə gedib, orada qala bilirdi. Biz dünyada is­tədiyi­miz qulumuza Öz mərhə­mə­timizi nə­sib edirik və yaxşı iş görən­lə­rin mükafatını əsla zay etmirik, əksinə, onların mükafatını əskidilmədən, kamil bir şəkildə veririk.

Allaha iman gətirən, Onun əmrlərini yerinə yetirib qadağalarından çəkinərək Ondan qorxan kimsələr üçün, əlbəttə ki, Allahın axi­rətdə hazırladığı mü­ka­fatı dünya mükafatından daha xeyirlidir.

Yusifin qardaşları öz yükləri ilə Mi­sir torpağlarına gəlib onun yanına daxil ol­du­lar. Yu­sif o saat on­la­rın öz qardaşları olduqlarını bildi, on­lar isə uzun bir vaxt ötdüyündən, həm də Yusifin zahiri görünüşü dəyişdiyi səbəbindən onun öz qardaşları olduğunu bilmədilər. Çünki onlar Yusifi quyuya atdıqları zaman o, kiçik bir uşaq idi.

Yusif onların istədikləri ərzaq və azuqə yük­lə­rini verdi. Onlar, özlərinin atabir qardaşları olduğunu, lakin həmən qardaşın atalarının yanında qaldığını Yusifə xəbər verdikdən sonra, Yusif onlara dedi: "Ata­bir qar­daşınızı yanıma gəti­rin ki, sizə daha bir dəvə əlavə ərzaq və azuqə verim! Məgər mənim ölçü­yə tam riayət etdiyimi, heç bir əskiklik etmədiyimi və mənim qonaq qarşılayanların ən yax­şısı olduğumu görmürsünüz?!

Əgər onu yanıma gətir­mə­səniz, sizin atabir qardaşınız olduğu iddanızın yalan olduğu üzə çıxacaq. Əgər belə olarsa, daha sizə bir qab belə ərzaq və azuqə ve­ril­məyəcək və özünüz də ondan sonra mənin diyarıma ya­xınlaşmayın!"

Onlar Yusifə dedilər: "Onu sənin yanına gətirməyimizi atasından xahiş edəcək və bu işdə atasını razı salmaq üçün əlimizdən gələni edəcəyik. Əl­bət­tə ki, bizdən tələb etdiyini əskiltmədən mütləq yerinə yetirəcəyik".

Yusif, öz xidmətçilərinə de­di: "On­la­rın taxıl əvəzinə ödə­dik­ləri mallarını da yüklərinin içinə qo­yun ki, ailələrinin ya­nına dön­dük­də onlardan satın almadığımızı anlaslınlar, çünki bu, onların Yusifə verdikləri sözlərində doğru olmalarını isbat etmək və Yusifin onlardan yüklərini qəbul etmək üçün özlərini ikinci dəfə mənim yanıma qardaşları ilə qayıdmağa məcbur edəcəkdir".

Onlar atalarının yanına qa­yıt­dıq­da, Yusifin onlara gözəl bir şəkildə xidmət etdiyini danışaraq atalarına belə dedilər: "Atacan! Əgər qardaşımızı özümüzlə aparmasaq, bundan sonra bizə ər­zaq verilmə­yəcək. Elə isə onu bizimlə göndər. Əgər sən onu bizimlə göndərsən, biz yenə də ərzaq ala bilərik. Şüb­həsiz ki, biz onun sənə sağ-salamat qayıdana qədər qoruya­ca­ğımıza söz veririk".

Ataları onlara dedi: "Daha öncə onun doğma qar­da­şı, Yusifi, si­zə etibar etdiyim kimi, heç onu sizə eti­bar edə bilə­rəm­mi?! Mən Yusifi sizə etibar etdim, siz də onu qoruyacağınıza dair söz verdiniz, lakin siz verdiyiniz sözün üstündə durmadınız. Elə buna görə də onu qoruyacağınız barəsində verdiyiniz sözə inanmıram. Mənim inandığım yalnız Allahdır. O, qorumaq istədiklərini ən yaxşı qo­ru­yandır və rəhm etmək istədiklərinə də ən yaxşı rəhm edəndir".

Onlar özləri ilə gətirdikləri ərzaq olan yüklərini açdıqda ver­dik­lə­ri mallarının da özlə­ri­nə qay­ta­rıl­dı­ğı­nı görüb atalarına dedi­lər: "Bizə göstərilən belə bir hörmət və ehtiramdan sonra biz o hökmdardan daha nə istəyə bilərik ki?! Budur, hökmdar bizə hörmət edib ondan aldığımızərzaq müqabilində verdiyimiz malı özü­müzə qaytarıb. Biz həmin pulla ailəmizi ər­zaq­la tə­min edər, qar­daşı­mı­zı qorxduğun şeydən qoruyar və onun bizimlə birgə olduğuna görə biz, bir dəvə də yükü ar­tıq ərzaq ala­rıq. Bir dəvə artıq ərzaq vermək isə hökmdar üçün çox asan bir işdir".

Ataları onlara belə dedi: "Ölüm hamınızı yaxalayıb, sizdən heç bir kimsə sağ-salamat qalmayıb, onu mənə geri qaytarmaq heç cür mümkün olmaması istisna olmaqla, onu qaytarıb yanıma gə­ti­rəcəyinizə dair Allaha and içməyincə qardaşınızı əsla si­zinlə gön­dərməyəcəyəm". On­lar sidq ürəkdən Allaha and içib, atalarına söz verdikdə Yəqub onlara dedi: "Allah söy­lə­dik­lərimizə şahiddir. Onun şahid olması bizə yetər".

Ataları onlara nəsihət edərək dedi: "Hamınız şə­hərə bir qapıdan daxil olmayın, ay­rı-ay­rı qapılardan daxil olun. Bu, kiminsə sizə bir zərər vermək istədikdə, bəzilərinizin bu zərərdən salamat qalması üçün daha yaxşıdır. Mən bunu Allahın sizə zərər vermək istədiyi təqdirdə, sizi ondan qorumaq üçün və ya Allahın sizə istəmədiyi bir xeyiri sizə nəsib etmək üçün demirəm. Çünki hökm yal­nız Allahındır. Allah nə qəza-qədər yazmışdırsa oda mütləq olacaqdır. Mən bütün işlərimdə tək Ona tə­vək­kül edi­rəm. Qoy tə­vəkkül edənlər də bütn işlərində ancaq Ona təvəkkül et­sin­lər".