Аль Имран

{Əlif, Ləm, Mim!} Bu heca hərflərinin oxşarı, Bəqərə surəsinin əvvəlində keçmişdir. Uca Allah Qurani-Kərimdə bəzi surələrini əvvəl ayələrini, ərəblərin danışdığı həriflər ilə başlaması, ərəblərin Qurana oxşar bir ayə gətirmələrinin acizliyinə işarədir.

Allahdan başqa ibadətə layiq olan heç bir ilah yoxdur, O, Diridir. Ölüm və naqislik olmayan kamil həyata sahibdir. O, Özünü idarə edən, heç bir məxluqata ehtiyacı olmayan əksinə bütün məxluqat, hər bir işində Ona möhtac olan Qəyyumudur.

Ey Peyğəmbər! Allah Quranı sənə, xəbərlərində sadiq hökmlərində ədalətli, özündən əvvəlki ilahi kitablara müvafiq və aralarında heç bir ziddiyat olmadan nazil etdi. O, Quranı sənə nazil etməzdən öncə Tövratı Musaya, İncili isə İsaya - aleyhiməssəlam - nazil etdi. Bu ilahi kitabların hamısı, insanların dini və dünyavi işlərində onları xeyirə yönəldən, hidayət və doğru yoldur. Allah, həmçinin, haqqı batildən və doğru yolu zəlalətdən ayırd edən furqanı nazil etdi. Allahın sənə nazil etdiyi ayələrini inkar edənlər üçün şiddətli bir əzab vardır. Allah yenilməz qüvvət sahibidir, heç kimsə Onu məğlub edə bilməz. Allah Onun elçilərini yalan sayıb və onların əmrlərinə müxalif olan kimsələrdən də intiqam almağa qadirdir.

Sözsüz ki, nə yerdə, nə də göy­də, heç bir şey Allahdan gizli qal­maz. Artıq Allahın elmi bütün əşyaların zahirini və batinini əhatə etmişdir.

Analarınzın bətnində sizi istədiyi kimi oğlan yaxud qız, gözəl yaxud eybəcər, ağ yaxud da qara müxtəlif su­rətlərdə yaradan Odur! Ondan başqa haqq mə­bud yox­dur, O qüd­rət­lidir, heç vaxt məğlub olunmaz və xəlq etməyində, işlərində və şəriətində hikmətlidir.

Ey Peyğəmbər! Quranı sənə nazil edən Odur. Onun bir qisimi, mənası açıq-aydın bilinən və heç bir anlaşılmamazlıq olmayan ayələrdir ki, bunlar da, Ki­ta­bın əsası və əksər qisimidir. Bu ayələr, ixtilaf edildikdə qayıdış yeridir. Onun digər bir qisimi isə, bir və daha çox mənalara ehtimal edilən və mənası insanların çoxuna aydın olmayan, çətin anlaşılan ayə­lərdir. Amma qəlb­lə­rində əyrilik olanlar şübhə salımaq, insanları azdırmaq və həmçinin belə ayələri is­tə­dikləri kimi öz batil məzhəblərinə uyğun yoz­maq məq­sə­d ilə, muhkəm ayələri tərk edib, bir neçə mənalara yozulması mümkün olan mutəşabih ayələrin ardınca ge­dərlər. Halbuki bu ayələrin həqiqi mənalarını və yozu­munu Allahdan başqa heç kəs bil­məz. Dərin biliyə malik olub elmdə qüvvətli olan­lar isə deyərlər: "Biz Quranın hamısına iman gətir­dik, çünki onun hamısı Rəb­bi­miz tərəfindən­dir". Belə kimsələr mutəşabih ayələri muhkəm ayələrlə təfsir edirlər. Bunlardan yalnız sağlam ağıl sa­hib­ləri öyüd-nəsihət və ibrət alar.

Dərin biliyə malik olan kimsələr belə deyirlər: "Ey Rəbbimiz! Bizi hida­yət yoluna yönəltdikdən sonra qəl­bi­mi­zi haqdan sapdırma, bizi haqdan sapıb, azan kimsələrdən olmaqdan salamat et. Bizə Öz tə­rə­fin­dən qəlblərimizi hidayətə yönəldən geniş bir mərhəmət bəxş et və onunla bizi zəlalətdən qoru. Ey Rəbbimiz! Hə­qi­qə­tən, Sən bol-bol nemətlər bəxş edənsən!"

Ey Rəbbimiz! Həqiqətən, Sən, ger­­çəklə­şəcəyinə şübhə edil­mə­yən bir gündə, in­sanları hesaba çəkmək üçün onları bir yerə cəm edəcəksən. O gün mütləq gələcəkdir bu barədə şəkk-şübhə ola bilməz. Ey Rəbbimiz! Həqiqə­tən, Sən, və­dinə əsla xilaf çıxmazsan!

Allaha və Onun rəsuluna küfr edənlərin nə mal­-dövləti, nə də oğul-uşaqları onları dünyada və axirətdə Alla­hın əzabından xilas edə bilməz. Belə kimsələr, Qiyamət günü Cəhənnəm onlar ilə alovlandırılan, cə­hən­nəm odunlarıdır.

Bu kafirlərin halı, Allaha küfür edib və Onun ayələrini yalan sayan Firon ailəsinin və on­lardan əvvəlkilərin halına bənzəyir. Allah onlara günahlarının səbəbindən əzab verdi. Onların mal-dövləti və oğul-uşaqları onlara heç bir fayda vermədi. Allahın, Ona küfür edib və Onun ayələrini yalan sayan kimsəyə əzabı şiddətlidir.

Ey Peyğəmbər! Müxtəlif dinlərdə olan kafirlərə de: "Möminlər sizi məğ­lub edəcək və siz kafir olaraq öləcəksiniz. Allah da sizi cəhən­nəm odunda bir yerə top­layacaq. Ora sizin üçün nə pis ya­taqdır!"

Bədr günü döyüşmək üçün qarşı-qarşıya gələn iki dəs­­tədə, sizin üçün ibrət və açıq-aydın dəlil var idi. İki dəstədən biri, kafirlərin kəlməsini alçatmaq, Allahin kəlməsin isə hər şeydən uca etmək üçün Allah yo­lun­da vuruşurdu. İkinci dəstə isə fəxr, riyakarlıq və təəssübkeşlik edərək döyüşə gələn Məkkə kafirləri idi. Möminlər kafirlərin sayca həqiqətən onlardan iki qat ar­tıq olduqlarını öz göz­ləri ilə gö­rür­dülər. Allah istə­diyi kəsi Öz kö­məyi ilə qüv­vətləndi­rir. Həqi­qə­tən, bun­da bəsi­rət sahibləri üçün ibrət və öyüd-nəsihət vardır.

Uca Allah bu ayədə qadınlar, uşaqlar, qızıl-gümüşdən toplanılan çoxlu mal-dövlət, öyrədilmiş yaxşı cins atlar, dəvə, inək, qoyun və əkin yeri kimi dünyavi şəhvətlərin sevğisi insanlara -onları imtahan etmək üçün- yaxşı göstərdiyini xəbər verir. Bütün bun­lar, dünya hə­ya­tında az bir müddət həzz alıb sonra yox olan ke­çici zöv­qüdür. Mömin kimsəyə isə bunlara bağlanması yaraşmaz Halbuki gö­zəl qa­yı­dış yeri Allah ya­nın­dadır. Bu da genişliyi göylər və yer qədər olan Cənnətdir.

Ey Peyğımbər! De: "Sizə bu ləzzətlərdən də da­ha xeyirlisini xəbər verim­mi? Yaxşı əməl edib, günahdan çəkinərək Allah­dan qor­xanlar üçün Rəbbi yanında, qəsirləri və ağacları al­tın­dan çay­lar axan, ölmək və fəna bilmədikləri halda içində əbədi qala­caq­la­rı cən­nətlər, onlar üçün yaradılışında və əxlaqında hər cür qüsurdan uzaq pak olan zövcə­lər və bununla yanaşı Alla­hın rizası var­dır və Allah heç vaxt onlara qəzəblənməz". Allah qul­larını hər bir halını görəndir, onların əməlləri Allahdan gizlin qalmaz və Allah onların əməllərinin əvəzini verəcəkdir.

Cənnət əhli Rəbblərinə dua edərək deyir­lər: "Ey Rəbbi­miz! Həqi­qətən, biz Sənə və rəsuluna nazil etdiyinə iman gə­tir­dik və göndərdiyin şəriətə tabe olduq, etdiyimiz günah­ları ba­ğışla və bi­zi Od əzabından qo­ru!"

Onlar saleh əməllər edib, pis əməllərdən çəkinməkdə və başlarına gələn müsibətdə səbir edən, sözlərində və əməllərində dürüst olan, Allaha itaətdə tam müti olan, ma­llarından Allah yo­lun­da xərc­ləyən və gecənin sonunda Allahdan ba­ğışlanma dilə­yən kimsə­lərdir. Çünki gecənin sonunda edilən dua, qəbul olmaqa daha yaxındır və qəlb isə onu yayındıran şeylərdən uzaqdır.

Allah Özündən başqa ibadətə layiq olan heç bir ilah olmadığına şahiddir. Bu da, Onun Tək ilah oludğuna dəlalət edən şəri və kovni ayələrə əsasəndir. Mələklər və insanlara tövhidi bəyan edib və ona dəvət edən elm sahibləri də şahidlik edirlər. Onlar ən əzəmətli şahid olunana, Allahın təkliyinə və Onun məxluqatında və şəriətində ədalətli olmasına şahidlik edirlər. Ondan başqa ilah yoxdur. O, qüdrətlidir, kimsə Onu məğlub edə bilməz və xəlq etməyində, işlərində və şəriətində hikmət sahibidir.

Həqiqətən, Allah yanın­da qəbul olunan din, İslam­dır! İslam: "Tək Allaha itaətlə boyun əymək, yalnız Ona ibadət edərək təslim olmaq, bütün elçilərə və Allah onun şəriətindən başqa heç bir şəriət qəbul etmədiyi və onunla bütün dinlərə son qoyduğu, peyğəmbərlərin sonuncusu olan Muhəmmədə (sallallahu aleyhi və səlləm) iman etməkdir". Yəhudilər və nəsranilər öz­lərinə elm gəl­­dikdən sonra ara­la­rın­dakı həsəd və dinə hərislik üzündən dinlərində dəstələrə bölünüb ixtilafa düş­dülər. Kim Alla­hın rəsuluna nazil etdiyi ayələrinə küfr edərsə, bil­sin ki, Allah Ona küfür edib, rəsulunu yalan sayan kimsəni tez haqq-hesab çəkəndir.

Ey Peyğəmbər! Əgər onlar səninlə, sənə nazil edilən haqq barədə mü­ba­­hi­sə etələr, onlara cavab olaraq de: "Mən və mənə tabe olan möminlər də Uca Allaha təslim olduq". Ey Peyğəmbər! Kitab əhlinə və müşriklərə de: "Siz də, Uca Allaha ixlasla təslim olub mənim gətirdiyim dinə tabe oldu­nuz­mu?" Əgər onlar Allaha təs­lim olub, sənin gətirdiyin şəriətə tabe olsalar, bu zaman onlar doğ­ru yola yönəlmiş olar­lar. Yox əgər İslamdan üz döndərsə­lər, bil ki, sənin öh­də­nə düşən ancaq sənə göndərdiyim haqqı onlara təbliğ et­məkdir və onların işi isə Allaha aiddir. Uca Allah qullarını görəndir və hər bir əməl edənin əməlinin əvəzini verəcəkdir.

Allahın onlara nazil etdiyi dəlillərinə küfr edən­ləri, Onun peyğəmbər­lərinə haq­sız yerə zülm və düşmənçilik edərək öl­dürənləri və ədalətə çağıran, yaxşılığı əmr edib, pislikdən çəkindirən in­sanları qətlə yetirən bu qatilı kafirləri ağrılı-acılı bir əzabla müjdələ!

Belə kimsələr Allaha iman etmədikləri üçün əməlləri artıq batil olmuş və etdikləri əməllər onlara nə dün­ya­da da, nədə ki axirətdə fayda verməz və Onları Allahın əzabından qoruyan yardımçıları da olmaz.

Ey Peyğəmbər! Məğər Allahın, Tövratdan özlərinə sənin peyğəmbər olduğuna dəlalət edən elmdən pay verilmiş yəhudilərin halını görmədinmi? On­­lar, aralarında ixtilafda olduqları şeylər barədə hökm verməsi üçün Allahın Kitabı - Tövrata qayıtmağa də­vət olu­nur­lar. Sonra Tövratın hökmləri nəfslərinin istəklərinə müvafiq olmadıqda, onların alimlərindən və başçılarından bir dəs­tə onun hökmündən üz çe­vi­rib geri dönür. Özlərinin Tövrata tabe olduqlarını idda etdikləri üçün - lakin onlar Tövranın hökümlərini qəbul etməyə insanlar içərsində ən həris insan olmalı idilər.

Bu haqqdan üz çevirib geriyə dönmələri, onların: "Qiyamət günü od onlara an­caq bir neçə gün toxunar, bundan sonra isə cənnətə daxil olacaqlar!"– iddalarına görə­dir. Onların yalan və batildən uy­dur­duqları bu zənni, onları al­da­dıb yoldan çıxartmış, Allah və Onun dini barədə yalan deməyə cürətli etdirmişdir.

Onların halı və peşmançılıqı necə olacaq?! Baş verəcəyinə şübhə edil­məyən bir gündə - Qiyamət günündə, onları haqq-hesab üçün top­la­dığı­mız zaman onların halı çox pis olacaqdır. Məhz o gün, hər kə­sə qazandı­ğı­nın əvəzi, yaxşı əməllərin savabını azaldıb, yaxud günahlarını çoxaldıb zülm edilmədən layiqincə ödəniləcəkdir.

Ey Peyğəmbər! Rəbbinə tərif edib Onu öyərək de: "Ey Allahım Sən, dünyada və axirətdə bütün mülkün sahibisən! Sən mülkü qullarından istədiyin kəsə ve­rir, istə­diyindən də, onu geri alırsan, onlardan istədiyin kim­səni ucaldır, istədiyini də, al­çaldırsan. Bunların hamısı Sənin hikmətin və ədalətlədir. Bütün xeyirlər tək Sənin əlindədir və hə­qi­qə­tən, Sən hər şeyə qadirsən".

Gecəni gündüzə qatıb, gündüz vaxtını uzanması, gündüzüdə gecəyə qatıb, gecə vaxtının uzanmasıda Sənin qüdrətinin görünən bir hissəsidir. Sən, kafiridən mömin və toxumdan əkin çıxması kimi ölü­­dən diri, mömindən kafir, toyuqdan da yumurta çıxması kimi di­ri­dən isə ölü çıxarırsan. Sən is­tə­diyin kimsəyə saysız-hesabsız bol-bol ruzi ve­rir­sən.

Ey Möminlər! Möminləri qo­yub ka­firləri dost tutub, onları sevib və onlara kömək etməyin! Bu­nu edən kəs bilsin ki, artıq o, Allahdan, Allah da ondan uzaqdır. Yalnız siz, kafirlərin hökmü altında olub, onlardan sizə gə­lə biləcək təh­lükədən qorxmağınız istisnadır. Bu zaman onların əziyyətindən özünüzü müdafə etmək üçün qəlbinizdə onlara qarşı düşmənçilyi gizlətdiyiniz halda, onlarla sözdə və əməlkdə mülayim rəftar etmənizdə günah yoxdur. Allah si­zi Özün­dən çə­kin­dirir, Ondan qorxun. Günahlar etməklə özünüzü Onun qəzəbinə məruz qoymayın. İnsanların etdikləri əməllərin müqabilini vermək üçün qiyamət günü onların dönüşü ancaq tək Allaha­dır.

Ey Peyğəmbər! De: "Kafirləri dost tutmaq kimi Allahın sizə qadağan etdiyi şeyləri qəlbinizdə gizlətsəniz də, üzə çıxarsanız da, Allah onu bilir və bundan Ona heç nə gizli qalmaz. O, göylərdə və yerdə olanları da bilir. Allah hər şeyə qadirdir və Onu heç bir şey aciz edə bilməz".

Qiyamət günü hər kəs etdiyi yaxşı əməllərini naqis olmadan öz qarşı­sına gətiriləcəyini görə­cək və pis əməllər edən kimsə isə onunla əməl­lə­rinin arasında çox bö­yük mə­safə ol­ma­sını arzulaya­caq­dır. Lakin bu arzunun ona nə faydası! Allah sizi Özündən çə­kin­dirir. Günahlar etməklə özünüzü Onun qəzəbinə məruz qoymayın. Allah qulla­rına qarşı çox şəfqət­­lidir. Elə buna görə də Allah onları, Öz əzabından çəkindirir və qorxudur.

Ey Peyğəmbər! De: "Əgər siz həqiqətən Allahı se­vir­sinizsə, zahirdə və batində mənim gətirdiyim şəriətə tabe olun. Belə etsəniz, Allahın məhəbbətinə nail olarsız və O, sizin günah­la­rı­nız bağışlayar. Allah qullarından tövbə edənləri bağışla­yandır və onlara qarşı rəhmlidir".

Ey Peyğəmbər! De: "Əmrləri yerinə yetirməklə və qadağanlardan çəkinməklə, Allaha və Onun Rəsuluna itaət edin!" Əgər onlar bundan üz dön­dərsə­lər, bilsinlər ki, Allah, həqiqətən də, Onun və rəsulunun əmrinə müxalif olan ka­firləri sevməz.

Allah Adəmi - aleyhissəlam - seçib, mələkləri ona səcdə etdirdi. Nuhu seçib, onu yer əhlinə ən birinci elçi olaraq göndərdi. İb­ra­­him nəs­lini seçib, son peyğəmbərliyi onun züriyyətindən etdi və həmçinin İm­ran ailəsini seçdi. Allah bunların hamısını seçib, öz zamanlarında yaşayan insanlardan üstün etdi.

Adları çəkilən bu peyğəmbərlər və onların yolu ilə gedən züriyyətləri, tək Allaha ibadət etməkdə və saleh əməllər görməkdə və biri-birilərinə gözəl əxlaq və fəzilətli əməllər miras qoyan, biri digərinin ardınca gələn nəsil idi. Allah qullarının sözlərini eşidən­dir, əməllərini biləndir və elə buna görə də onlardan istədiyini seçir və istədiyini digərindən üstün edir.

Ey Peyğəmbər! Bir zaman Məryəmin - aleyhəssəlam - anası, İmranın zövcəsi (Hənnanın): "Ey Rəbbim! Mən bət­nim­dəki uşaqı xalis Sənin razılığını diləyərək, Sə­nə və Sənin evinə xidmət etmək üçün xidmətçi bir qul olmasını özümə vacib etdim. Bu nəziri mən­dən qə­bul et! Hə­qiqətən, Sən, dualarımı eşidən­sən və niyyətimi bi­lən­sən" – dediyini xatırla!

Nəhayət, hamiləlik müddəti başa çatıb bətnindəkini yerə qoyduğu zaman üzürxaxlıq edərək - o, bətnindəkini oğlan doğacağına ümüd bəsləyirdi - de­di: "Ey Rəb­bim! Mə­n qı­z doğdum". Halbuki, Allah onun nə doğ­duğunu yax­şı bi­lirdi. Axı onun ümüdlə gözlədiyi oğlan qüvvət və yaradılış baxımından heç də ona bəxş edilən qız kimi de­yildir. "Mən onun adını Məryəm qoydum, onu və onun nəs­lini rəhmətindən qovulmuş şey­tandan Sə­nə həvalə etdim".

Allah onun nəzrini gözəl tərzdə qə­bul et­di, onu gözəl bir şəkildə boya-başa çatdırdı, qullarından salehlərin qəlbini ona qarşı şəfqətli etdi və ona baxmağı Zəkə­riy­yanın - aleyhissəlam - öhdəsinə buraxdı. Zəkə­riyya hər dəfə Məryəmin yanına, ibadət etdyi yerə daxil ol­duqda, onun ya­nında yaxşı ruzi oldu­ğu­nu görərdi. Nəhayət, o: "Ey Mər­yəm! Bu ruzi sə­nin üçün haradan­dır?"– deyə soruşduqda, Mər­yəm ona cavab verərək de­di: "Bu ruzi Allah tərəfin­dən­dir! Şübhəsiz ki, Allah is­tədiyi kim­sə­yə bol-bol, hesab­sız ruzi verir".

Zəkəriyya, uca Allahın adətən ruzi verməkdə görünməmiş bir şəkildə, İmranın qızı Məryəm yanında Allahın ruzisini gördükdə, o, qocalmasına və zövcəsinin sonsuz olmasına rəğmən, Allahdan onu Məryəm kimi saleh bir övladla ruziləndirməsini istəyərək dedi: "Ey Rəb­bim! Mənə pak bir övlad bəxş et! Şübhəsiz ki, Sən, Sənə dua edənin du­asını eşidib, ona cavab verənsən".

Zəkəriyya ibadətgahında namaz qılmaq üçün ayaq üstə durduqu zaman, mələklər ona belə xitab etdilər: "Allah səni, Yəhya adlı bir oğlan övladının dünyaya gəlməsi ilə müjdələyir. Onun vəsflərindən biri, Allah tə­rəfindən olan Kəlməni təs­diq etməkdir. Bu kəlmə, Məryəm oğlu İsadır. Çünki o, Allahdan olan kəlməi ilə, xüsusi bir yaradılışla xəlq edilmişdir. Bu oğlan, elmdə və ibadətdə öz qöv­mü­nün ağası olacaq, nəfsini şəhvətlərdən və qadınlara yaxınlıq etməkdən qoruyacaq, yalnız Rəbbinə ibadət etməklə məşğul olacaq, üstəlik, əməli­saleh peyğəm­bərlərdən biri olacaqdır".

Mələklər Zəkəriyyanı Yəhyənin dünyaya gəlməsi ilə müjdəlikdə O dedi: "Ey Rəbbim! Qo­ca­lıq mə­ni haqladığı vaxt, zöv­cəm də, uşaq doğmayan sonsuz ikən mənim ne­cə oğ­lum ola bilər?" Allah onun bu sözünə cavab olaraq belə buyurdu: "Sənin qocalıq və zövcənin də isə sonsuz olduğu bir vaxtda Yəhyanı yaratmaqın misalı, Allahın adətdənxaric istədiyi qulu yaratmasının misal kimidir. Çünki Allah hər şeyə qadirdir və O, Öz hikməti və elmi ilə istədiyini edir".

Zəkəriyya dedi: "Ey Rəbbim! zövcəmin məndən hamilə olduğunu bilməkdən ötrü mə­nim üçün bir əlamət təyin et". Allah buyurdu: "Sənin tələb etdiyin əlamə­tin, üç gün gecələri ilə barəbər, işarə ilə danışmaq istisna ol­maqla, insanlarla danış­na bilməməyindir. Gündüzün sonunda və əvvəlində­ Rəbbini yad edib və Onun şə­ninə təriflər deməyi çoxalt!"

Ey Peyğəmbər! Mələklərin Məryəmə - aleyhəssəlam - bir zaman: "Həqiqətən, Allah sənə tərifəlayiq sifətlər bəxş etməklə seçdi, səni pisliklərdən pak etdi və zamanında olan aləm­lərin qadınla­rından üstün etdi" –dediyini xatırla.

Ey Məryəm! Namaz qıldıqda qıyamı uzat, Rəbbin üçün səcdə et və Allahın Ona rüku edən saleh qulları ilə birgə Sən də rüku et!"

Ey Peyğəmbər! Bu deyilənlər, Zəkəriyya və Məryəmin - aleyhiməssəlam - xəbəri, sənə vəhy etdiyimiz qeyb xəbərlərin­dən­dir. O alimlərin və salehlərin hansı birinin Məryəmi himayə etməyə haqqlı olduğu ba­rədə bir-biri­lərilə mübahisə et­dik­də, hətta qələm­lərini püşk üçün at­dıq­la­rı və Zəkəriyyənin qələmi çıxdıqı zaman sən on­la­rın yanında de­yildin.

Ey Peyğəmbər! Bir zaman mələklərin: "Ey Məryəm, həqiqətən, Allah səni, dünyaya atası olmadan gələcək bir oğlan övladı ilə müj­dələyir. Bu, Allah tərəfindən bir kəlmə ilə ona (Ol) – dedikdə, oda Allahın izni ilə bir oğlan olacaqdır. Onun adı Mər­yəm oğlu İsa Məsihdir. O, həm bu dün­yada, həm də axi­rətdə şan-şöh­rətli və Uca Alla­ha ya­xın­­ olanlardandır"– dediyini xatırla.

O, həm danışmazdan əvvəl, balaca uşaq ikən, həm də yetkin çağına çatıb böyüdükdən sonra insan­larla da­nı­şa­caq, onların dinlərə və dünyalarına xeyirli olan şeyləri onlara xəbər verəcək və o, sözün də və əməlin də sa­lehlərdən ola­caqdır.

Məryəm, əri olmadığı halda dünyaya övlad gətirəcəyinə təəccüb edərək dedi: "İstər halal, istərsə də haram yolla mənə bir bəşər toxunma­dığı hal­da necə övladım ola bilər?" Mələk ona dedi: "Allahın sənin üçün atasız uşaq yaratmağın misalı, Onun fövqəladə istədiyi qulu yaratmasının misalı kimidir. O, bir işin ol­masını istədikdə, ona yalnız: “Ol!”– de­yər, o da olar və heç bir şey Onu aciz edə bilməz".

Allah İsaya yazmağı, söz də və əməl də düzgünə müvəffəq olmaqı, Musaya - aleyissəlam - nazil etydiyi Töv­ratı və özünə nazil edəcək İncili öyrə­də­cəkdir.

Allah onu İsrail oğulla­rı­na bir elçi edəcəkdir və o, onlara deyə­cək­: "Mən Allahın sizə göndərdiyi elçisiyəm. Mən artıq sizə, mənim həqiqi peyğəmbər olduğuma dəlalət edən əlamət gətirmişəm. Gətirdiyim əlamət budur ki, mən sizin üçün pal­çıqdan quşa oxşar bir şey düzəl­dib ona üfü­rərəm, o da Allahın izni ilə diri quş olar. Alla­hın izni ilə anadan­gəl­mə ko­ra şəfa verirəm və onun gözləri açılır, cüzam xəstəli­yinə tutu­lanı sa­ğaldıram və ona yeni sağlam dəri qayıdır və həmçinin ölmüş kimsələri də diril­də­rəm. Bunların hamısı Allahın izni ilə olur. Evlərinizdə yedi­yiniz və yığıb sax­ladıqınız, gizlətdiyiniz şeyləri sizə xəbər ve­rə­rəm. Əgər siz iman gətirmək və dəlilləri təsdiqləmək istəyirsinizsə, sizə söyədiyim, insanın bacarmadığı bu əzəmətli işlərin hamısı, mənin sizə Allah tərəfindən göndərilən elçi olduğuma açıq-aydın bir dəlildir".

Sizə, həmçinin, məndən əvvəl nazil ol­muş Tövra­tı təsdiqləyəni gətirdim. Sizə asanlıq və rahatlıq üçün bundan əvvəl sizə ha­ram edil­miş bəzi şey­ləri halal etmək üçün gön­də­ril­dim. Sizə dediyimin doğru olduğunu təsdiq edən açıq-aydın bir dəlil gətir­dim. Allahın əmrlərini yerinə yetirib, qadağanlarından çəkinməklə Allah­dan qor­xun və sizi dəvət ediyim şeyədə mənə itaət edin.

Çünki bu, Allahın, həm mənim, həm də sizin Rəbbiniz olduğu üçündür. İtaət olunmağa və qorxmağa yalnız tək O, layiqdir. Elə isə siz, tək Ona ibadət edin! Sizə əmr etdiyim Allaha ibadət etmək və Ondan qorxmaq yolu, əyrilik olmayan düzgün yoldur.

İsa - aleyhissəlam - onların (yəhudilərin) küfrdə israrlı olduqlarını bildikdə, İsrail oğullarına müraciət edərək, dedi: "Allaha dəvətdə kim­ mənə yar­dımçı olacaq?" Bu zaman ona tabe olanlar içərisində seçilmiş kimsələr dedilər: "Bizik Alla­hın dini­nin yardımçıları! Biz Allaha iman gətirdik və sənə tabe olduq. Sən də, ey İsa, şahid ol ki, biz Allahın tövhidinə və Ona itaət ilə boyun əyənlərdənik!"

Həvarilər həmçinin dedilər: "Ey Rəbbimiz! İncil də bizə na­zil et­diyinə iman gətirdik və İsaya - aleyhissəlam - tabe olduq. Bizi də, Sənə və Sənin elçilərinə iman edən haqqa şahid olanlarla bir yerdə et!"

İsrail oğullarından bir dəstə hiylə işlətib, İsanı - aleyhissəlam - öldürmək üçün səy göstərdilər. Allah da onlara qarşı hiylə işlədib onları zəlalətdə tərk etdi və İsanın - aleyhissəlam - surətini başqa bir kişiyə verdi. Allah hiylə işlədənlərin ən xeyirlisidir. Çünki Uca Allahın düşmənlərinə Onun hiyləsindən də daha şiddətli bir hiylə yoxdur.

Allah, İsaya - aleyhissəlam - müraciət etdiyi zaman onlara qarşı - bir daha - hiylə işlədib dedi: "Ey İsa, həqiqətən, Mən səni öldürmədən həyatına son qoyub, sənin bədənini və ruhunu Özümə tərəf qaldıracam, səni, sənə küfr edənlərin pisliyindən pak edəcəm və səni onlardan uzaqlaşdıracam və sə­nə tabe olub, haqq din üzərində ar­dınca gedən­ləri, həmçinin, Muhəmmədə (sallallahu aleyhi və səlləm) iman gətirənləri - Qiya­mət gü­nü­ açıq-aydın dəlil və izzətli olmaqla sənə kafir olanlardan üstün edə­cə­m. Sonra Qiyamət günü sizin dönüşünüz tək Mənə olacaq. Mən də, ixtilafa düş­dü­yü­nüz şeylər barəsində sizin ara­nızda haqqla hökm ve­rə­cə­m.

Sənə və sənin onlara gətirdiyin haqqa küfür edənlərə isə bu dünyada öldürmək, əsir etmək və zəlil etməklə, axirətdə isə cəhənnəm əzabı ilə şiddətli əzab verəcəyəm. Onları əzabdan qoruyan köməkçiləri də olmayacaqdır.

Sənə və sənin onlara gətirdiyin haqqa iman gətirib, namaz qılıb, zəkat verib, oruc tutub, qohumluq əlaqələrini birləşdirib və s. bu kimin saleh əməllər edənlərə gəldikdə isə, Allah onlara əməllərinin savabını azaltmadan tam verə­cək­dir. Bu, Muhəmməd peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) göndərilməzdən əvvəl, İsa Məsihin şəxsən müjdələdiyi, ona tabe olanlar barəsindədir. Allah zalım­la­rı sevməz. Ən böyük zülüm də uca Allaha şərik qoşmaq və Onun elçisini yalan saymaqdır.

(Ey Peyğəmbər) İsanın - aleyhissəlam - xəbərlərindən sənə oxuduğu­muz bu ayələrdə, sənə nazil edilənin doğru olduğuna dəlalət edən açıq-aydın əlamətlər vardır. Bu, müttəqilər üçün zikr­dən­dir. Bunlar muhkəm ayələrdir və batil bu ayələrə yol tapa bilməz.

Həqiqətən, Allah yanın­da İsanın - aleyhissəlam - yaradılışının misalı Adəmin atasız və anasız, torpaqdan yaradılışının misalına bənzəyir. Allah sadəcə olaraq ona "Bəşər ol!"– dedi, o da uca Allahın istədiyi kimi oldu. İndi siz necə ola bilər ki, İsanın atasız dünyaya gəldiyinə əsasən onun ilah olduğunu idda edirsiz?! Halbuki, siz, Adəmin bəşər və atası olmadan, torpaqdan dünyaya gəldiyini təsdiqləyirsiz.

(Ey Peyğəmbər) İsa - aleyhissəlam - barədə, Rəbbindən sənə nazil edilənlər, şəkk olmayan haqqdır. Sən buna heç vaxt şübhə və tərəddüd edənlərdən olma. Əksinə olduğun haqq üzərində sabit qal!

Ey Peyğəmbər! Sənə İsa - aleyhissəlam - barəsində səhih elm gəl­dikdən son­­ra, İsanın Allahın qulu olmadığını idda edib, səninlə mücadələ edən Nəcran nəsranilərinə, de: "Gəlin oğulla­rımızı və oğulla­rını­zı, qa­dınları­mı­zı və qadın­larınızı, özümüzü və özünüzü çağıraq və bir yerdə yığışaq sonra isə Allah Öz lənətini bizdən və sizdən yalan danışanlara endirməsi üçün Allah dua edib yalvaraq".

İsa - aleyhissəlam - barədə sənə bildirdiyimiz bu xəbər, həqiqətən, yalan və şəkk olmayan gerçək bir xəbərdır. Tək Allahdan başqa iba­dətə layiq olan haqq məbud yoxdur. Şübhəsiz ki, Allah mülkündə qüd­rətlidir. İdarə etməyində, işlərində və xəlq etməyində hikmət sahibidir.

Əgər onlar sənin gətirdiyin şəriətdən üz çevirib, sənə tabe olmasalar, bu onların fitnə-fəsadı səbəbindəndir. Şüb­həsiz ki, Allah yer üzündə fitnə-fəsad tö­rədən­ləri tanıyır və onların etiyi əməllərin əvəzini verəcəkdir.

Ey Peyğəmbər! De: "Ey yəhudi və nəsranilərdən olan Kitab əhli! Gəlin hamımız bir olub, ədalət kəlməsinin ətrafında birləşək ki, Allahı ibadətdə təkləşdirək, kim və nə olmasından aslı olmayaraq, Allahdan baş­­qasına ibadət etməyək və Alla­hı qoyub bir-birimizi ibadət və itaət edilən ilahlar etməyək". Əgər onlar, sənin onları dəvət etdiyin haqq və ədalətdən yenə üz çevirsələr, bu zaman, - ey möminlər! - onlara de­yin: "Şahid olun ki, biz Uca Allaha ibadət və itaətlə təslim olan müsəl­man­larıq!"