Аль-Ахзаб

Ey Peyğəmbər! Sən və səninlə birlikdə olanlar Allahın əmrlərini yerinə yetirib qadağan etdiklərindən çəkinərək təqva üzərində sabit qal və yalnız Allahdan qorx, ka­firlərə və münafiqlərə - onların nəfsinin istəklərinə itaət et­mə. Hə­qi­qətən Allah, ka­firlərin və münafiqlərin qurduğu hiylələri bilir və O, həm yaratmaq, həm də işləri idarə etməsində hikmət sahibidir.

Rəbbinin sənə nazil etdiyi vəhyə tabe ol! Həqiqətən, Allah nə etdiklərinizdən xəbərdar­dır. Əməllərinizdən heç bir şey Ondan gizli qalmaz və O, sizə əməllərinizin əvəzini verəcəkdir.

Öz işlərinin hamısında yalnız Allaha arxayın ol! Pak və müqəddəs Allahın, Öz qulları arasında Ona təvəkkül edənləri qoruması yetər.

Allah bir insanın sinəsin­də iki qəlb yaratmadığı kimi, anaya bənzədərək özünüzə ha­ram etdiyiniz zövcələrinizi də ana­ları­nız etmə­miş, habelə, oğulluğa gö­tür­dük­lə­ri­nizi də doğma oğullarınız etməmişdir. Belə ki, zihar - kişinin öz zövcəsini anasına və bacısına bənzədərək özünə ha­ram sayması, oğulluğa götürdüyünü də öz oğlu hesab etməsi, İslam dininin batil saydığı cahiliyyət adətlərindəndir. Bu zihar etmək və oğulluğa götürmək məsələsi, sizin təkrar-təkrar dili­ni­zə gətirdi­yiniz əsassız söz­lər­dir. Belə ki, kişinin nə zövcəsi onun anası, nə də ki oğululluğa götürdüyü uşaq onun oğlu sayıla bilər. Pak və müqəddəs Allah haqqı de­yir ki, qulları onu yerinə yetirsin. Doğ­ru yola yönəl­dən də məhz Odur.

Oğullarınız olduğunu iddia etdiyiniz uşaq­ları öz doğma atalarına mənsub edin. Onları doğma atalarına mənsub etmək Allah yanında da­ha əda­lət­li­dir. Onları mənsub edəcək doğma atalarını ta­nı­ma­sa­nız, o halda on­lar si­zin din qardaşla­rı­nız və köləlikdən azad etdiyiniz kəslərdir. Onları: "Qardaşım!", yaxud "Əmim oğlu!"- deyə çağırın. Sizlərdən birinin oğulluğa götürdüyü uşağı səh­vən özünə mənsub etməsində heç bir günah yox­dur. Lakin bunu bilərəkdən dilinizə gətirməkdə sizə günah vardır. Allah Öz qullarından tövbə edən kəsləri bağış­la­yar, onlara rəhm edər. Belə ki, xəta etdiklərinə görə onları cəzalandırmaz.

Muhəmməd peyğəmbər (səllallahu aleyhi və səlləm) möminlərə - onları dəvət etdiyi hər bir şeydə - on­ların öz­lə­rindən daha yaxın­dır. Hətta özləri başqa şeyə meyl etsələr belə. Onun zöv­cələri isə mö­minlərin hamısının ana­ları sayılırlar. Belə ki, Peyğəmbərin (səllallahu aleyhi və səlləm) vəfatından sonra möminlərə onlardan biri ilə evlənmək haram edilmişdir. Qohumlar varislik məsələsində Allahın hökmünə görə bir-birlərinə iman əhlindən və Allah yolunda hicrət edən kimsələrdən daha yaxın­dır­lar. O kəslər ki, İslamın əvvəlində bir-birilərinə varis olmuş, lakin sonradan bu hökm ləğv edilmişdir. Ey möminlər! Varislərinizdən başqa öz dostlarınıza yax­şı­lıq etməyiniz isə istis­na­dır. Bunu edə bilərsiniz. Bu hökm, lövhi-məhfuzda yazılmışdır deyə buna əməl etməyiniz vacibdir.

Ey Peyğğəmbər! Xatırla ki, bir zaman Biz peyğəm­bərlərdən möhkəm bir əhd almışdıq ki, yalnız Allaha ibdaət etsinlər və heç bir şeyi Ona şərik qoşmasınlar, üstəlik, onlara vəhy ediləni təbliğ etsinlər. Xüsusi olaraq səndən, Nuh­dan, İbrahimdən, Musadan və Məryəm oğlu İsa­dan da belə bir əhd almışdıq. Biz onlar­dan, Allahın risaləsini təbliğ etmək xüsusunda əmanəti yerinə yetirəcəklərinə dair möh­kəm bir əhd almışdıq.

Allah peyğəmbərlərdən belə möhkəm əhd almışdı ki, Allah doğ­ru danışan o peyğəmbərlərdən doğruluq­ları ba­rə­də soruşub kafirləri alçaltsın. Allahı və Onun peyğəmbərlərini inkar edən ka­fir­lər üçün isə Allah qiyamət günü ağrılı-acılı bir əzab - Cəhənnəm atəşi hazırlamışdır.

Ey Allaha iman gətirən və Onun şəriətini yerinə yetirən kimsələr! Alla­hın sizə bəxş etdiyi nemətləri xa­tır­la­yın. O za­man ki, düşmən ordusu ittifaq edib, sizi öldürmək üçün Mədinəyə gəlmiş, münafiqlər və yəhudilər də bu işdə onlara yardım etmişdi. Biz də Peyğəmbərə (səllallahu aleyhi və səlləm) qələbə bəxş etmək üçün onların üs­tü­nə qasırğalı külək və sizin görmədiyiniz mələklərdən ibarət əsgərlər göndərmişdik. O zaman kafirlər dönüb qaçmış və müqavimət göstərməyə qadir olmamışdılar. Allah si­zin nə etdiyinizi görür. Heç bir şey Ondan gizli qalmaz. O, sizə etdiyiniz əməllərin əvəzini verəcəkdir.

O zaman kafirlər vadinin həm yuxarı, həm də aşağı tərəfi­n­dən - məşriq və məğrib tərəfdən sizin üstünüzə gəlmişdilər. O vaxt gözlər hər bir şeydən dönüb ancaq düşmənə yönəlmiş, həyacandan ürəklər xirt­dəyə çatmış və siz Allah barəsində müxtəlif gümanlara qapılmış­dınız. Bəzən qalib gələcəyiniz güman edir, bəzən də ümidinizi Ondan kəsirdiniz.

Xəndək döyüşündəki o məqamda möminlər düşmənlərinin hücumuna məruz qalaraq sınağa çəkil­miş və qorxudan şiddətli bir sarsın­tıya məruz qalmışdılar. Bu sınaq sayəsində möminlər münafiqlərdən ayırd edilmişdir.

O zaman münafiqlər və qəlbində şəkk olan zəif möminlər: “Allahın və Onun rəsulunun, düşmənimizə qalib gələcəyimizə və yer üzündə hökmranlıq edəcəyimizə dair veridyi vəd batil və əsassız bir vəd imiş”– deyirdilər.

Ey Peyğəmbər! Xatırla ki, bir zaman münafiqlərdən bir dəstə Mədinə əhalisinə belə de­miş­di: “Ey Yəsrib əhli! (Bu, Mədinənin İslamdan öncəki adıdır). Siz xəndəyin kənarında mü­qa­vi­mət gös­tərə bil­məyəcəksi­niz. Evlərinizə qayıdın!” İçərilərin­dən bir qismi isə ev­lərinin düşməndən nəzarətsiz qaldığını deyərək öz evlərinə qayıtmaq üçün Pey­ğəmbərdən (səllallahu aleyhi və səlləm) izin istə­yir­di. Hal­buki iddia etdikləri kimi evləri nəzarətsiz deyildi. Onlar bu yalan üzürləri ilə sadəcə olaraq düşməndən qaçmaq istə­yir­di­lər.

Əgər düşmən Mədinənin hər tə­rəfindən onların üstünə hücum etsəydi, son­ra da on­lardan küfrə və Allaha şərik qoşmağa qayıtmaq tələb olunsaydı, düşmənin tələbini dərhal yerinə yetirər və cüzi bir vaxt istisna olmaq­la mürtəd olub küfrə qayıtmaqda ləngi­məz­dilər.

Baxmayaraq ki, bu münafiqlər Uhud günü döyüşdən qaçdıqdan sonra; əğər Allah onları başqa bir döyüşə şahid tutarsa düşmənləri ile döyüşəcəklərinə və onlardan qorxub qaçmayacaqlarına dair Allaha söz vermişdilər, lakin verdikləri sözü pozmuşdular. Hər kəs Allaha ver­diyi əhd-peymana görə cavabdehdir və buna görə sorğu-sual ediləcəkdir.

Ey Peyğəmbər! Onlara de: “Ölməkdən və ya öldü­rülməkdən qorxaraq qaçırsınızsa, bu qaçmağın sizə əsla faydası olmayacaq. Çünki hər kəsin əcəli əzəldən müəyyən edilmişdir. Döyüşdən qaçacağınız və əcəliniz sizə yetişməyəcəyi təqdirdə siz sadəcə bu həyatda çox az müddət gün-gü­zə­ran görəcəksiniz”.

Ey Peyğəmbər! Onlara de: “Əgər Allah sizin xoşlamadığınız halda ölməyinizi və ya öldürülməyinizi istəyərsə, yaxud sizə istədiyiniz salamatlığı və xeyri nəsib etmək istəyərsə, buna kim mane ola bilər?!” Heç kəs buna mane ola billməz. O münafiqlər öz­lə­ri üçün Allahdan başqa nə işlərini yoluna qoya biləcək bir hi­ma­yə­çi, nə də onları Allahın əzabından qoruyacaq bir yar­dımçı tapa bilər­lər.

Allah sizlərdən camaatı Rəsulullah - səllallahu aleyhi və səlləm - ilə birlikdə cihad etməkdən çəkindirənləri və öz qar­daş­larına: “Gəlin bizim yanımıza, onunla birlikdə vuruşmayın ki, öldürülməyəsiniz. Biz sizin ölməyinizdən ehtiyat edirik”– deyənləri tanıyır. Bu rəzil kimsələr çox nadir hallarda döyü­şə qatılırlar. Bunu da, Allaha və Onun rəsuluna - səllallahu aleyhi və səlləm - kömək etmək məqsədi ilə yox, sadəcə öz abır-həyalarını qorumaq xatirinə edirlər.

Ey möminlər! Onlar sizə qarşı xəsislik edib öz mallarından sizə yardım etmirlər. Həmçinin, canları ilə xəsislik edib sizinlə birlikdə vuruşmurlar. Habelə, dostluq baxımından xəsislik edib sizinlə dost olmurlar. Düşmənlə qarşılaşdıqda onlara qorxu gəldiyi zaman, ölüm ayağında bayılan adam kimi, qorxudan dönüb sənə bax­dıq­larını gö­rür­sən, ey Peyğəmbər. Qorxu keçib getdik­də və arxayın olduqda isə qənimətə tamah salıb onu tələb etmək xüsusunda acı dil­lə­ri ilə sənə əziyyət verirlər. Bu vəsfləri özlərində əks etdirən o kəslər haqqı ilə iman gətirməmiş­lər. Odur ki, Allah onların əməl­lərininin savabını puç etmişdir. Onların əməl­lərininin savabını puç etmək Allah üçün asan­dır.

O qorxaqlar müttəfiqlərin Rəsulullaha (səllallahu aleyhi və səlləm) və möminlərə qarşı vuruşacaqlarını və möminlərin kökünü kəsməyincə əsla çıxıb ge­məyəcəklərini zənn edir­lər. Əgər müt­tə­fiqlər bir daha hücum etmiş olsaydılar, o münafiqlər Mədinədən çıxıb bə­dəvilər ara­sın­da kö­çəri həyat sürər və düşmənlə döyüşdən sonra başınıza nələr gəldiyi barədə xəbərləri soruşub öy­rənmək is­tə­yərdilər. Ey möminlər! Əgər onlar ara­nızda olsaydılar, sadəcə bir az döyüşərdilər. Odur ki, onlara məhəl qoymayın və onlara görə heyifsilənməyin.

Allahın rəsulunun -səllallahu aleyhi və səlləm- dediklərində və etdiklərində sizlərə gözəl nümu­nə­ vardır. Belə ki, o, öz şərafətli canı lə döyüşdə iştirak etmişdir. Bundan sonra siz niyə öz canınızı -Allah yolunda vuruşmaqdan- əsirgəyirsiniz? Allahın rəsulu -səllallahu aleyhi və səlləm- Allaha mükafatına, rəhmətinə və Axirət gününə ümi­dini bağlayanlara, o gün üçün çalışanlara və həmçinin Allahı çox zikr edənlərə gözəl nümu­nə­dir. Allaha və Axirət gününə ümidini bağlamayanlara və Allahı çox zikr etməyənlərə gəlincə, onlar Allah rəsulunu -səllallahu aleyhi və səlləm- özlərinə nümunə etməzlər.

Möminlər özlərinə qarşı vuruşmaq üçün toplanmış müttəfiqləri gördükdə dedilər: “Bu, Allahın və Onun rəsulunun bizə vəd etdiyi imtahanı, müsibəti və qələbəsidir. Allah və Onun rəsulu doğru söyləmiş­lər. Onların söylədiyi gerçəkləşdi.” Müttəfiqləri öz gözləri ilə görmələri on­ların yal­nız Allaha olan imanını və itaətini artırdı.

Möminlər arasında Alla­ha ver­dikləri əhdə sadiq qa­lan ki­şi­lər var. Onlar Allaha verdikləri sözün üstündə möhkəm durmuş və Allah yolunda olan cihadda səbir etmişlər. Onlardan ki­misi əh­di­ni yerinə yetirib Allah yolunda şəhid olmuş, ki­mi­si də Onun yolunda şəhid olma­sını göz­ləyir. O möminlər Allaha verdikləri əhdi əsla dəyiş­dir­mə­yib­lər, onlar əhdlərini pozan münafiqlər kimi deyillər.

Bu ona görədir ki, Allah doğru da­nışanları - Allaha verdikləri əhdi yerinə yetirənləri doğruluqla­rına və əhdi yerinə yetridiklərinə gö­rə mükafatlandırsın, əhdlərini pozan mü­na­fiqlərə isə, küfrlərinə tövbə etməzdən əvvəl onları öldürməklə əzab versin, ya da on­ları tövbə etməyə müvəffəq etməklə tövbə­ləri­ni qəbul etsin. Həqiqətən, Allah, günahlarına görə tövbə edən kimsəni bağış­layar, ona rəhm edər.

Allah qureyşliləri, ğətəfanlıları və onlarla birlikdə gələnləri qəm-qüssə və kədər içində, istədiklərinə nail olmadıqları halda geri qaytardı və onlar möminlərin kökünü kəsə bilmədilər. Döyüşdə Allah mö­min­lərə kifayət et­di. Belə ki, onlara külək göndərdi və bəzi mələkləri nazil etdii. Allah Qüv­vət­li­dir, Qüdrətlidir. Ona qarşı müharibə edən elə bir kimsə yoxdur ki, məğlubiyyətə uğrayıb rəzil olmasın.

Allah yəhudilərdən müt­təfiqlərə yardım edənləri düşmənlərindən qorunduqları qa­la­la­rından endir­di və onların qəlbinə qorxu saldı. Siz, ey möminlər, on­la­rın bir qis­mi­ni öldürdünüz, bir qis­mi­ni də əsir götürdünüz.

Allah onları məhv etdikdən sonra sizi onların torpağına - əkin sahələrinə və xurma bağlarına, habelə, onların yurd­larına və digər mallarına, üstəlik, ayağınız dəyməyən Xeybərə sahib etdi. Siz ora ayaq basacaqsınız. Bu, möminlər üçün bir vəd və müjdədir. Allah hər şeyə qadirdir. Heç bir şey Ona qalib gələ bilməz.

Ey Peyğəmbər! Zövcələrin səndən onlara daha çox mal-dövlət verməyini tələb etdikləri, sənin də onlara verməyə artıq malın olmadığı bir vaxtda zövcə­lərinə de: “Əgər siz dünya hə­yatını və onun bər­bəzəyini is­təyirsinizsə, gəlin sizi boşanmış qadınların məmnun qaldığı dünya ma­lıyla məmnun edim və sizə zərər vurmadan və əziyyət vermədən sizi boşayım.

Yox, əgər Allahın və Onun Rəsulunu razılığını qazanmaq, üstəlik, Axirət yurdunda olan Cənnəti is­tə­yir­si­niz­sə, öz halınıza səbir edin. Həqiqətən, Allah ara­nızdan səbir edib gözəl davranmaqla yaxşı işlər görənlər üçün böyük bir mü­ka­fat hazırla­mışdır.”

Ey Peyğəmbərin zövcə­ləri! Siz­lərdən hər kim açıq-aş­kar bir günah iş görsə, onun tutduğu yerinə, məqamına və Peyğəmbərin (səllallahu aleyhi və səlləm) yanında olduğuna görə, qiyamət günü onun əza­bı ikiqat artar. O əzabı ikiqat olaraq artırmaq, Allah üçün asandır.

Sizlərdən hər kim Allaha və Onun Rəsuluna itaət edib Allahın razı qaldığı saleh əməlləri etsə, ona başqa qadınlardan fərqli olaraq müka­fatını ikiqat verərik. Biz axirətdə onun üçün bol ruzi - Cənnət hazırlamışıq.

Ey Muhəmməd peyğəmbərin (səllallahu aleyhi və səlləm) zövcələ­ri! Siz fəzilət və şərəf baxımından başqa qadınlar kimi deyilsiniz. Əksinə, siz fəzilət və şərəf xüsusunda elə bir mərtəbəyə yüksəlmisiniz ki, sizdən başqası o mərtəbəyə yüksələ bilməz. Allahın əmrlərini yerinə yetirib qadağan etdiyi əməllərdən çəkinməklə Allahdan qor­xursunuzsa, yad kişilərlə naz­la­na-nazla­na danışmayın, yoxsa buna görə qəl­bində nifaq xəstəliyi və haram buyurulan şəhvətə meyli olan kəs tamaha düşər. Şübhə doğurmayan sözlər danışın və bacardığınız qədər zarafatı kənara qoyub ciddi olun.

Evlərinizdə qərar tutun! Ehtiyac olmadığı halda evinizdən bayıra çıxmayın və ilk ca­hi­liyyə dövründə qadınların, kişilərin onlara meyil etmələri üçün öz gözəlliklərini kişilərə göstərdikləri kimi, gözəlliyinizi (yad kişilərə) göstərməyin. Na­mazı tam şəkildə qılın, malınızın zəkatını verin, Allaha və Onun Rəsuluna itaət edin! Pak və müqəddəs Allah, əziyyəti və pisliyi sizdən uzaq etmək istəyir. Ey Rəsulullahın zövcələri və ey onun ev əhli, Allah sizin qəlbinizi gözəl əxlaqla bəzəməklə və qəlbinizdəki günahları silib apar­maqla onu kamil şəkildə tər­təmiz etmək istəyir ki, bundan sonra orada heç bir mərəz qalmasın.

Evlərinizdə oxunan Alla­hın Öz rəsuluna nazil etdiyi ayə­lə­rini və Rəsulullahın pak sünnəsini yada salın. Hə­qiqətən, Allah sizi Öz peyğəmbərinin ev əhlindən olmağı nəsib etməklə sizə lütf­ göstərmiş, üstəlik, sizi seçib Öz peyğəmbərinin zövcələri və onun ümmətinin möminlərinin anaları etməklə (sizin hər bir işinizdən) xəbərdar­dır.

Həqiqətən, Allaha itaət etməklə ona boyun əyən ki­şilər və boyun əyən qadınlar, Allaha sidq-ürəkdən inanan kişilər və sidq-ürəkdən inanan qa­dın­lar, Allaha itaət edən kişilər və itaət edən qa­dınlar, imanında və sözündə dürüst olan kişilər və dürüst olan qadınlar, itaətdə, günah işlərdən çəkinməkdə və müsibət gəldikdə səbirli olan kişi­lər və səbir­li olan qadınlar, mallarından həm fərz (zəkat), həm də müstəhəb olaraq sədəqə ve­rən kişilər və sə­dəqə verən qadın­lar, Allah üçün həm vacib, həm də nafilə oruclarını tu­tan ki­şilər və qadınlar, naməhrəm yanında zinətlərini gizlədərək, habelə, zinadan və ona yaxınlaşdıran hər bir murdar əməldən uzaq durmaqla ismətlərini qoruyan ki­şi­lər və ismətlərini qoruyan qa­dınlar, həmçinin, qəlbləri və dilləri ilə, həm gizlində, həm də aşkarda Allahı çox zikr edən kişilər və qadınlar üçün - Qiyamət günü Allah tərəfindən onların günahlarının ba­ğış­lan­ması üçün məğfirət və böyük mükafat - Cənnət hazırla­mışdır.

Allah və Onun Rəsulu mömin kişilər və mömin qadınlar arasında bir işə hökm verdikdə, onlardan heç birinin bu hökmü qəbul etmək və ya inkar etmək ixtiyarı ola bilməz. Allaha və Onun Rəsuluna asi olan kəs, əlbəttə ki, haqq yoldan açıq-aydın azmış olar.

Ey Peyğəmbər, bir zaman Allahın İslam ne­məti bəxş etdiyi və sənin azad etdiyin Zeyd ibn Harisə (radiyallahu anhumə) sənin yanına gəlib zövcəsi Zeynəb bint Cəhşi boşamaq xüsusunda səninlə məşvərət etdikdə, sən ona: “Zövcəni öz ya­nında saxla, onu boşama və Allahın əmrlərini yerinə yetirib qadağan etdiyi əməllərdən çəkinməklə Allahdan qorx!”– demişdin. Ey Peyğəmbər, Alla­hın sənə vəhy etdiyi - sənə Zeynəblə evlənməyi buyurduğunu ürəyində gizli sax­la­yır və insan­lar­dan çəkinirdin. Allah Zeydin onu boşayacağını, sonra da, sənin onunla evlənəcəyini aşkara çıxaracaq. Əs­lində, bu işdə qorxmalı oldu­ğun məhz Allah­dır. Zeydin nəfsi zövcəsini istəmədikdə və artıq onu boşadıqda, Biz səni Zeynəblə evlən­dir­dik ki, oğul­luq­ları öv­rətlərini bo­şadıqdan və onların gözləmə müddəti başa çatdıqdan sonra o qadınlarla evlən­mək­də mö­min­lərə heç bir günah ol­masın. Allahın əmri mütləq ye­rinə ye­tə­cək­. Heç bir şey ona mane olmaz və onun qarşısı alınmaz.

Allahın Muhəmməd peyğəmbərə (səllallahu aleyhi və səlləm) halal buyurduğu işdə - oğulluğa götürdüyü Zeydin boşadığı qadını ilə evlənməkdə ona heç bir günah və sıxıntı olmaz. Peyğəmbər bu işdə, öncə gə­lib-getmiş peyğəmbərlərin sünnəsinə tabedir. Peyğəmbər (səllallahu aleyhi və səlləm) bu işi görən ilk peyğəmbər deyil. Allahın belə bir hökm verməsi - bu evliliyin tamamlaması və bir də oğulluğa götürülmüş kimsənin oğul sayılmasının qadağan edilməsi, peyğəmbərin öz fikri və öz seçimi ilə deyil, məhz Alla­hın əzəldən müəyyən edtiyi bir hökmü ilədir.

O peyğəmbərlər özlərinə nazil edilmiş Allahın risalətlərini öz ümmətlərinə təbliğ edir, pak və uca Allahdan başqa heç kəsdən qorxmur və Allahın onlara halal buyurduğu bir işi gördükdə, heç kəsin iradına məhəl qoymurdular. Allah Öz qullarının əməllərini haqq-hesab çək­mə­yə və etdikləri əməllərini əvəzini, yaxşı əməlin mükafatını, pis əməlin də cəzasını verməyə yetər.

Muhəmməd aranızdakı kişilər­dən heç birinin atası de­yil. O, Zeydin atası deyil ki, Zeyd öz zövcəsini boşadıqdan sonra onunla evlənmək ona haram sayılsın. La­kin o, Allahın insanlara göndərdiyi rəsulu və peyğəmbərlərin so­nun­cu­su­­dur. Ondan sonra peyğəmbər gəlməyəcək. Allah hər şeyi bilir. Qullarının əməllərindən heç biri Ondan gizli qalmaz.

Ey Allaha iman gətirən və Onun buyuruqlarını yerinə yetirən kimsələr, Alla­hı həm qəlbinizlə, həm dilinizlə, həm də əzalarınızla çox zikr edin!

Səhər-axşam fəzilətli kəlmələri - "subhənallah" və "lə ilahə illəllah" deməklə pak və müqəddəs Allahın şəni­nə təriflər deyin!

Allah sizə rəhm edir və sizi tərifləyir, üstəlik, Onun mələkləri də sizin üçün dua edirlər ki, sizi küfr zülmətindən iman nuruna çıxartsın. Allah mö­min­lərə qarşı Rəhm­lidir. Əgər onlar Allaha itaət etsələr, Onun əmrlərini yerinə yetirib qadağan etdiyi əməllərdən çəkinsələr, Allah onlara əzab verməz.

Möminlərin Rəbbinə qovu­şa­caqları gün xeyir-duaları “sa­lam” olacaq və hər bir pislikdən qorunacaqlar­. Onlar Allaha itaət etdiklərinə və Ona asi olan işlərdən çəkindiklərinə görə, Allaha onlar üçün gözəl bir mükafat - Cənnət ha­zır­la­mış­dır.

Ey Peyğəmbər! Həqiqətən, Biz səni elçi göndərdik ki, sənə həvalə edilmiş risaləti insanlara təbliğ etdiyinə dair onların əleyhinə şahidlik edəsən, aralarındakı möminlərə Allahın onlara Cənnəti hazırladığı barədə müjdə verəsən, kafirləri də, Allahın onlar üçün hazırladığı azabla qorxudasan.

Səni həm də Allahın əmri ilə Onun tovhidinə və itaətinə dəvət edən, habelə, doğru yola gəlmək istəyən hər kəsin yoluna nur saçan bir çıraq olaraq göndərdik.

Allaha iman gətirən və Onun buyuruqlarını yerinə yetirən möminlərə sevindirici xəbər ver ki, onlara pak və müqəddəs Allah tərəfindən böyük bir lütf nəsib olacaq. Belə ki, onlar bu dünyada zəfər çalacaq, axirətdə də Cənnətə daxil olmaqla uğur qazanacaqlar.

Kafirlərin və münafiqlərin çağırışına itaət edib Allahın dinindən kənara çıxma, onlardan üç çevir. Bu, onların, sənin onlara gətirdiyinə iman gətirmələri üçün daha münasib olar. Hər bir işində - o cümlədən də, düşmənlərinə qalib gəlmək xüsusunda Allaha etimad et. İnsanların dünya və axirət işlərinin hamısında Allaha etimad etməsi, Onun insanları qoruması üçün ki­fa­yət­dir.

Ey Allaha iman gətirib, Onun şəriətinə əməl edən kimsələr! Əgər mömin qadınlarla nikah müqaviləsi bağlasanız, sonra da onlarla yaxınlıq etməzdən əvvəl talaqlarını ver­səniz, ar­tıq onlar üçün göz­ləmə müd­dəti­ni - istər təmizləmə müddətini, istərsə də üç ayı saymağa haqqınız yoxdur. Bu hökm, o qadınlara yaxınlıq edilmədiyi üçün bətinlərində uşaq olmadığına görədir. Boşanma səbəbi ilə qırılmış könüllərini almaq üçün imkanınız daxilində öz malınızdan onlara verib, sonra da onlara əziyyət vermədən, gözəl bir tərz­də sərbəst buraxın ki, ailələrinin yanına getsinlər.

Ey Peyğəmbər! Mehrlə­rini ver­di­yin zövcələrini və Alla­hın sə­nə bəxş et­dik­lərindən sa­hib olduğun cariyələri sənə halal etdik, habelə, sə­nin­lə birlikdə Məkkədən Mədinəyə hic­rət etmiş əmin qız­la­rı­, bibilərinin qızları, da­yın qızları və xa­lalarının qızla­rı ilə nikaha girməyi halal etdik, eləcə də, heç bir mehr vermədən özü­nü sənə hədiyyə edən mömin qa­dı­nla evlənməyi sənə halal etdik. Özünü hədiyyə edən qadınla evlənmək, bu ümmətdən heç kəsə yox, ancaq məxsusi olaraq Peyğəmbərə (səllallahu aleyhi və səlləm) caizdir. Biz möminlərə zövcələri barə­­də nəyi vacib buyurdu­ğu­muzu bilirik. Belə ki, onlara eyni vaxtda dörd qadından artıq qadınla evlənmək icazəli deyil. Habelə, onlara sahib olduqları cariyələr barədə nə buyurdu­ğu­muzu da bilirik. Belə ki, onlar istədikləri sayda cariyədən istifadə edə bilər. Biz sənə evlənməsinə icazə verdiklərimizdən bəzisini başqalarına icazə vermədik. Biz bunu, sənə sıxıntı və məşəqqət olmasın deyə belə etdik. Allah Öz qullarından tövbə edən kimsələri ba­ğış­layandır, onlara rəhm edəndir.

Ey Peyğəmbər, zövcələrindən istədiyinin sə­ninlə gecə­ləmək növbə­sini tə­xirə sala bi­lərsən, onlardan is­tədiyini də öz yanına ala bilərsən ki, gecəni səninlə keçirsin. Özün­­dən ayır­dıq­la­rından hansı birini ye­nidən öz yanına almaq istə­sən, buna görə sə­nə heç bir günah olmaz. Onların növbəsini təxirə salmaq və sənə belə imkan yaratmaq, zövcələrinin sevin­mə­ləri və sənin on­ların hamısına verdiyindən razı qalmaları üçün da­ha münasibdir. Onlar bilsinlər ki, sən öz öhdənə düşən vacibi tərk etməmisən və heç kəsin haqqına girməmisən. Ey kişilər, Allah sizin qəl­­bi­nizdə olan­ları - qadınlarınızdan bəzisinə meyl edib digərlərini tərk etdiyiniz bilir. Allah Öz qullarının nə əməllər etdiklərini bilir, heç bir şey Ondan gizli qalmır, üstəlik, həlimdir, onları (günahlarına görə) dərhal cəzalandırmır ki, bəlkə Ona tövbə edələr.

Ey Peyğəmər, ixtiyarında olan zövcələrindən başqa qadınlarla evlənmək, onların hamısını yaxud bir qismini boşayıb əvəzinə başqa qadınlar almaq, - hətta o qadınların gö­zəllikləri səni hey­ran etsə də, - sənə halal deyil. Sahib olduğun ca­ri­yələr isə istisnadır, onlardan istədiyin qədər ala bilərsən. Allah hər şeyə nəzarət edən­dir. Bu hökm möminlərin analarının fəzilətinə dəlalət edir. Belə ki, onların boşanması və başqasına ərə getməsi qadağan edilmişdir.

Ey Allaha iman gətirən və Onun buyuruqlarını yerinə yetirən kimsələr, sizə yeməyə izin veril­məyib süfrəyə də­vət olunmadıq­ca Peyğəmbə­rin evlərinə girməyin və əv­vəl­cə­dən gəlib oturub yeməyin hazırlan­masını da gözləməyin. Lakin yeməyə dəvət olunduğunuzda gi­rin və ye­mək yedik­dən sonra orada oturub bir-biri­nizlə söhbətə dalmadan da­ğı­­lı­şın. Çün­ki bu hərəkətiniz Peyğəmbəri (səllallahu aleyhi və səlləm) narahat edir və o sizdən çıxıb getmənizi tələb etməyə uta­nır. Allah isə haqq sözü demək­dən utanmır. Elə buna görə də, sizə çıxıb getməyi əmr edir ki, bununla Peyğəmbərə (səllallahu aleyhi və səlləm) əziyyət verməyəsiniz. Peyğəm­bə­rin zöv­cələ­rin­dən bir şey - məsələn, qab və s. is­tədik­də, onu pərdə arxasından istəyin, onlarla üzbəüz durub istəməyin ki, sizin gözləriniz onları görməsin. Belə edin ki, Allahın rəsuluna (səllallahu aleyhi və səlləm) ehtiram əlaməti olaraq onları qorumuş olasınız. İstədiyinizi pərdə arxasından istəmək həm si­zin qəlbinizə, həm də onların qəlbinə daha çox saflıq gə­ti­rər. Belə edin ki, şeytan həm sizin, həm də onların qəlbinə vəsvəsə verib sizi yaramaz işlər görməyə təşviq etməsin. Ey möminlər, sizə Allahın rəsulunun evində çox oturmaqla ona əziyyət vermək, habelə, vəfatından sonra onun hə­yat yoldaşları ilə izdi­vac et­mək qətiyyən yaraşmaz. Çünki onlar möminlərin analarıdır. Heç kəsə də, öz anası ilə evlənmək caiz deyil. Peyğəmbərin vəfatından sonra onun hə­yat yoldaşları ilə izdi­vac et­mək kimi əziyyət vermək haram buyurulub və bu, Allah ya­nında böyük günah sayılır.

Siz əməllərinizdən bir şeyi aşkara çı­xarsanız da, onu içinizdə gizli sax­lasa­nız ­da, şübhəsiz ki, Allah hər şeyi bilir. Sizin əməllərinizdən və s. heç bir şey Ondan gizli qalmaz. O sizə əməllərinizin əvəzini - yaxşılığa mükafat, pisliyə də cəza verəcəkdir.

Qadınlara ataları, oğul­ları, qar­daşları, qardaşlarının oğul­la­rı, bacıla­rı­nın oğulları, doğma və ya süd bacılarının oğulları, mömin qadınların, sa­hib ol­duq­ları kənizlərin ya­nında hicab geymədən onlarla danımalarında heç bir günah yox­dur. Ey mömin qa­dınlar, sizə yaxşı işləri əmr edən və pis işləri qadağan edən pak və müqəddəs Allahdan qorxun! Allah sizin aşkara çıxardığınız və etdiyiniz hər şeyə şa­hid­dir.

Həqiqətən də, Allah mələklərin yanında Peyğəmbəri (səllallahu aleyhi və səlləm) tərif edir. Onun mə­ləkləri Peyğəmbər (səllallahu aleyhi və səlləm) üçün dua edirlər. Ey Allaha iman gə­tirən və Onun Öz qullarına buyurduqlarını yerinə yetirən kimsələr, siz də ona dua edib kamil ədəb-ərkanla onu sa­lam­la­yın.

Şübhəsiz ki, Allaha və Onun rəsuluna sözlə, yaxud əməllə əziyyət verənləri Allah dün­yada və axi­rətdə Öz geniş rəhmətindən qovmuş və Onun rəsuluna əziyyət verdiklərinə görə, cəza olaraq axirətdə onlar üçün alçaldıcı bir əzab hazırla­mış­dır.

Mömin kişilərə və mö­min qadın­lara etmədikləri bir cinayətdən öt­rü, sözlə və ya əməllə əziyyət verənlər, sözsüz ki, öz üzərlərinə yalan və açıq-aydın günah gö­türmüşlər.

Ey Peyğəmbər! Zövcə­lərinə, qız­larına və mömin­lə­rin qadınlarına de ki, geydikləri çarşabları ilə örtün­sün­lər ki, övrət yerləri naməhrəm kişilər yanında görsənməsin. Bu on­la­rın azad qadın kimi tanınması və cariyələrə əziyyət verildiyi kimi, heç kəsin on­lara əziyyət verməməsi üçün daha müna­sib­dir. Allah Öz qullarından Ona tövbə edən kimsələri bağış­layandır, və onlara rəhm edəndir.