Ан-Ниса 4:110–173

Kim pis bir iş görər, yaxud günah edərək öz nəfsinə zülm edər, sonra günahı tərk edib, etdiyi əmələ peşmançılıq çəkib və günahını etiraf edib Allahdan bağışlanma diləyər­sə, Allahın daima günahını bağışla­yan və ona qarşı rəhmli ol­du­ğunu görər­.

Kim kiçik və ya böyük günah iş edərsə, o günahın cəzası başqasına deyil, yalnız özünə olar. Allah qulların etdiyi əməlləri biləndir, işlərində və şəri hökmlərində hikmət sahibidir.

Kim qəsd etmədən xəta edərək, yaxud qəsdən gü­nah qaza­nar, sonra da onu, o günahdan xəbəri olmayan bir insanı boynuna atar­sa, o bu əməli ilə öz üzərinə böyük yalan və açıq aydın gü­nah götürmüş olar.

Ey Peyğəmbər! Əgər Allah səni qorumaqla sənə lüt­f göstərməsəydi, əlbət­tə, öz nəfslərinə xəyanət edənlərdən bir camaat sə­ni haqq yol­­dan az­dırıb, batillə hökm verməyini istəyəcəkdi. Halbuki əslində on­lar yalnız özlərini aldadırlar. Belə ki, haqq yoldan azdırmaq üçün etdikləri günahın əzabı onların özlərinə qayıdacaqdır. Allah səni qoruduğu üçün onlar sənə bir zərər toxundura bilməzlər. Allah sənə Quranı və sünnəni nazil etdi və sənə bundan əvvəl bilmədiyin doğru yolu və nuru öyrətdi. Alla­­hın sənə peyğəmbərlik bəxş etməsi və səni qoruması kimi sənə olan lütfü bö­yükdür.

İnsanların gizli saxladıqları söhbətlərinin ço­xunda xeyir, mənfəət yoxdur. Xeyir yalnız söhbəti, sədəqə verməyi və ya şəriətin gətirdiyi həmçinin ağlın yaxşı gördüyü yaxşılıqı etməyi ya­xud da mübahisə edənlər ara­sında sülhə çağırmağı əmr edən şəx­sin pıçıl­daması isə istisnadır. Kim bunu Alla­hın razılığını qa­zan­maq üçün edər­sə, Biz ona böyük savab verəcəyik.

Hər kəs özünə haqq bəlli ol­duqdan sonra Peyğəm­bə­rin - səllallahu aleyhi və səlləm - gətirdiyinə qarşı inadkarlıq edib, ona müxalif olarsa və möminlərin tutduğu yo­ldan başqa bir yol­la gedər­sə, Biz onu, öz üçün seçdiyi yola yönəl­dər, bilərəkdən üz çevirdiyi üçün haqqa müvəffəq etmərik və onu, hərarətindən əzab çəkəcəyi Cə­hən­nəm atəçinə daxil edərik. Cəhənnəm əhli üçün ora nə pis dö­nüş yeridir.

Şübhəsiz ki, Allah Ona şərik qoşmağı əfv etməz, əksinə Ona şərik qoşan kimsəni Cəhənnəmdə əbədi edər. Amma istədiyi şəxsin şirkdən başqa olan günahlarını isə Öz rəhməti və lütfü ilə bağışlar. Başqasını Allaha şərik qoşan şəxs, haqq yoldan azmış və bu yoldan çox uzaqlaşmışdır, çünki o, Xaliq ilə məxluqu eyni dərəcədə tutmuşdur.

Bu müşriklər Allahla yanaşı faydası və zərəri olayan yalnız Lat, Uzza kimi qadın adlarını daşıyan büt­lərə ibadət və dua edirlər. Amma həqiqətdə onlar xeyirsiz, Allahın itaətindən çıxmış şeytana ibadət edirlər. Çünki bütlərə ibadət etməyi onlara elə şeytan əmr etmişdir.

Elə buna görə də Allah onu rəhmətindən qovdu. Şeytan isə Rəbbinə and içərək dedi: "Mən Sənin qul­la­rın­dan müəy­yən bir qis­mini özün üçün ayırıb, onları haqq yoldan mütləq azdıracağam".

Onları mütləq Sənin doğ­ru yoldan azdıracaq və onlara zəlaləti xoş göstərən yalan vədlər verərək xəya­lara sa­la­caq, Allahın halal etdiyi heyvanları haram etmək üçün on­lara heyvanların qu­laqlarını kəsməyi bu­yuracaq və Alla­hın xəlq etdiyi fitrəti və Onun yaratdıqlarına də­yi­şiklik etməyi əmr edə­cəyəm. Şey­tanı özünə dost tu­tub, ona itaət edən kəs, lənətlənmiş şeytanı dost tutduğuna görə açıq-aşkar ziyana uğ­ra­mış­­dır.

Şeytan onlara yalan vədlər ve­rir və on­ları batil xəyallara salır. Halbu­ki şeytanın on­lara verdiyi vədlər, həqiqəti olmayan, batil vəd­lərdən başqa bir şey deyil­dir.

Şeytanın addım izləri ilə gedib, ona tabe olanların qərar tutacaqları yer, qaçıb ora­dan xi­las olmağa sığınacaq tapa bilmədikləri Cə­hənnəm atəşidir.

Allaha iman gətirib Ona yaxınlaşdıran saleh əməllər edənləri isə qəsirləri altından çaylar axan, içində əbədi qalacaqları Cənnət bağlarına daxil edəcəyik. Bu, Allahın vədi sayəsində olacaqdır. Uca Allahın vədi haqqdır. Allaha vədinə əsla xilaf çıxmaz. Sözündə Allahdan daha doğru danışan kimsə ola bilməz.

Ey Müsəlmanlar! Nicat tapmaq, uğura nail olmaq nə si­zin ar­zunuzla nə də Kitab əh­li­nin arzusu ilə­dir. Əksinə, bu, əmələ bağlı olan bir işdir. Sizdən kim bir pis iş tutarsa, Qiyamət günü onun cəzasını ala­caq və o, Allah­dan başqa özünə fayda verən nə bir dost, nə də onu zərərdən qoruyan bir yar­dımçı tapa­r.

Uca Allaha haqqı ilə iman gətirib saleh işlər görən kişilər və ya qadınlar, məhz onlardır imanla əməli bir araya cəm edib, Cənnətə daxil olan kimsələr. Onların etdikləri əməllərin savabından heç bir şey, hətta xurma çər­də­yinin üzərindəki oyuq qədər kiçik bir şeydə olsa belə naqis edil­məz.

Niyyətini yalnız Allah üçün edib, aşkarda və gizlində özünü Alla­ha təslim edən, şəriətə gözəl bir şəkildə tade olan və əslən Muhəmmədin - səllallahu aleyhi və səlləmin - dini olan, şirkdən və küfrdən tövhidə və imana meyil edib İbra­himin - aleyhissəlam - dini­nə tabe olan şəxs­dən din baxı­mın­dan daha gö­zəl kimsə yoxdur. Allah İb­ra­him - aleyhissəlam - peyğəmbəri insanlar içərisindən kamil bir məhəbbətlə dost seçmişdir.

Göylərdə və yerdə nə mülk varsa, hamısı tək Allaha məxsusdur. Allah məxluqatından elm, qüdrət və idarə etmə baxımdan hər şeyi əhatə etmişdir.

Ey Peyğəmbər! Səndən qadınlar və onların leyhinə və əleyhinə olan haqqları barədə soruşanlar. De: "Allah sizə soruşduğunuz və həmçinin Quranda sizə oxunan ayələrdə mal-dövlətinə tamah salaraq evlənməyə izin vermədiyiniz qadınlar, Allahın onlar üçün fərz buyurduğu mehr və mirasdan paylarını verməyərək evlənmək istədiyiniz himayənizdəki yetim qızlar və zəif uşaqlara haqsızlıq edib əllərindək mala sahib çıxaraq miras paylarını mənimsəməməyinizi və yetimlərə dünyada və axirətdə onlara fayda verən işlərə yönəldərək ədalətlə rəftar etmənizin vacib olmasını bəyan edir". Siz yetimlərə və onlardan qeyrilərinə nə yaxşılıq edirsinizsə, şübhəsiz ki, Allah onu bilir və sizə bunun əvəzini verəcəkdir.

Əgər bir qadın öz əri­nin kobud rəftarından, yaxud ona qarşı rəğbət göstərməməsindən qor­­xarsa, öz ara­la­rında kişinin mal xərcləmək və gecələmək kimi qadının bəzi vacib haqlarından keçməsi ilə anlaşmasında onlara günah gəlməz. Bir-biri ilə anlaşmaq onlar üçün talaqdan da­ha xeyirlidir. Nəfslər hərisliyə və paxıllıqa meyilli xəlq edilmişdir, elə buna görə də heç bir nəfs öz haqqından keçmək istəməz. Gərək ər-arvad öz nəfislərini bir-biri bağışlamaq və yaxşılıq etməklə tərbiyə edərək bu xoşa gəlməz əxlaqdan müalicə etsinlər. Əgər hər bir işinizdə yaxşılıq etsəniz və Allahın əmrlərinə tabe olub qadağanlarından çəkinməklə Ondan qorxsanız, şübhəsiz ki, Allah nə et­dik­lə­riniz­dən xəbər­dar­dır, Ona heç bir şey gizli qalmaz və O, əməllərinizin müqabilini sizə verəcəkdir.

Ey kişilər! Siz nə qədər çalışsanız da, bəzən də iradənizdən xaric səbəblər üzündən, qəlbin meyil etməsində qadınlarla tam ədalətlə dav­ra­n­a bilməzsi­niz. Sevmədiyiniz qadınadan ta­ma­­mi­lə üz çevirib, onu, nə ərli kimi ərli deyil ki, əri onun haqqlarını versin, nə də boşanmış kimi boşanmış deyil ki, başqasına ərə getsin, belə bir ası­lı vəziy­yət­də qalmış kimi burax­mayın. Əgər öz aranızı zövcənin haqqlarını verib nəfsinizin havasına müxalif olaraq düzəldib və qadınlara görə Allahdan qorx­sanız, şüb­hə­siz ki, Allah sizə qarşı bağış­la­yandır, rəhmli­dir.

Əgər ər-arvad talaq və ya xulə (qadının boşanma tələb etməsi) ilə ayrılsalar, Allah onların hər birinə Öz geniş lütfündən bəxş edər. Allahın lütfü və rəhməti genişdir, O, verdiyi qərarlar və əzəldən müəyyən etdiyi hökmlər xüsusunda müdrikdir.

Göylərdə, yerdə və onların arasında nə mülk varsa, hamısı tək Allaha məxsusdur. Biz yəhudi və nasranilərdən olan Ki­tab əhlinə də, sizə də Allahın əmrlərini yerinə yetirib, qadağalarından çəkinməyi əhd almışdıq. Əgər siz bu əhdə küfr etsəniz, yalnız özünüzə zərər vermiş olarsız, çünki Allah sizin Ona itaət etmənizdən ehtiyacsızdır. Bi­lin ki, göylərdə və yerdə nə mülk var­sa, hamısı Ona məx­susdur. Allahın heç bir məxluquna ehtiyacı yoxdur, O, bütün sifət və feillərində tə­ri­fə­layiqdir.

Göylərdə və yerdə nə mülk varsa, hamısı tək Allaha məxsusdur. Allah itaət olunmaqa layiqdir. Yaratdıqlarının bütün işlərini idarə edənin Allah olması yetər.

Ey insanlar! Əgər Allah is­təsə, si­zi məhv edib, yerinizə Allaha itaət edib, Ona asi olmayan, sizdən baş­qa­larını gətirər. Allah buna qa­dir­dir.

Ey insanlar! Sizdən kim əməli ilə yalnız dünya müka­fa­tı­nı is­tər­sə, qoy o, bilsin ki, həqiqətən, dünya­nın da, axi­rətin də mü­kafatı Alla­h yanın­dadır. Elə isə o, dünya və axirət mü­kafatını Allahdan diləsin. Allah sizin dediyiniz sözləri eşi­dəndir, əməllərinizi görəndir və O, əməllərinizin əvəzini sizə verəcəkdir.

Ey Allaha iman gətirib Onun rəsuluna tabe olan kimsələr! Şa­hid­liyiniz özünüzün, vali­deyn­lə­rini­zin, ya­xın qohum­larınızın əley­hinə olanı tələb etsə də, hər bir kəsə həqiqətə uyğun olaraq şahidlik edərək və bütün halınızda ədaləti qoru­yan şahidlər olun. Kimin zəngin, kiminsə kasıb olması, sizi onun əleyhinə yaxud leyhinə şahidlik etməyə və ya etməməyə sövq etməsin. Allah sizə kasib və zəngin insandan da­ha yaxın­dır və onların mənfəətlərini daha yaxşı bilir. Şa­hid­liyiniz də haqqdan meyil etmək üçün nəf­sinizin istədiklərinə tabe olmayın! Əgər şahidliyi təhrif edib, həqiqətə uyğun olmadan şahidlik etsəniz, yaxud ümumən şahidlikdən boyun qa­çırsanız, bi­lin ki, Allah nə etdik­ləriniz­dən xə­bər­­dardır.

Ey iman gətirənlər! Alla­ha, Onun elçisinə, elçisinə na­zil etdiyi Qurana və on­dan əv­vəl elçilərə nazil etdiyi ki­tablara imanınızda sabit qalın! Alla­hı, Onun mə­lək­lə­rini, ki­tablarını, elçilərini və Qiyamət gü­nü­nü in­kar edən kəs, şübhəsiz ki, doğru yoldan çox uzaq düş­müşdür.

İman gə­ti­rdikdən sonra təkrarən küfrə qayıdanlar, belə ki, iman edib sonra mürtəd olanlar, sonra yenə iman gə­ti­­rib, sonra mürtəd olanlar, sonra da küfrlərində israr edib və elə o halda ölənlərin Allah günahlarını bağış­lama­ya­caq və onları Uca Allaha aparan doğru yola yö­nəlməyə müvəffəq etməyəcəkdir.

Ey Peyğəmbər! İmanı büruzə verib, küfrü gizlədən münafiqlərə müjdə ver ki, Qiyamət günü Allah yanında onlar üçün ağrılı-acılı bir əzab var­dır.

Bu əzab, onların möminləri qoyub ka­fir­­ləri özlə­ri­nə köməkçi və himayədar tutduqlarına görədir. Həqiqətən onları özlərinə dost tutmaları çox təəcüblüdür. Onlar dünyada ucalmaq üçün kafirlərin yanında qüvvət və izzətmi axtarır­lar? Hal­buki qüvvət və izzət bütünlüklə Allaha məxsusdur.

Ey Möminlər! Qurani Kərimdə sizə na­zil et­miş­dir ki, əgər bir məclisdə əyləşdiyiniz zaman orada kiminsə Allahın ayələ­rini in­kar yaxud is­teh­za etdiyini eşitsəniz, Allahın ayələrini inkar yaxud istehza söhbətindən başqa bir söh­­bə­tə keçməyincə, sizə onlarla bir yerdə otur­mamaq və onları tərk etmək vacib edilmişdir. Allahın ayələrini in­kar yaxud istehza etdiklərini eşidib, sonra da onlarla oturmaqa davam etsəniz, Allahın əmrinə müxalif olmaqda siz də onların tayı olar­sı­nız. Çünki onlar küfür etməklə Allaha asi olduqları kimi, sizdə onlarla bir yerdə oturmaqla Allaha asi oldunuz. Şübhəsiz ki, Allah qiyamət günü özlərinin zahirən İslamda olduğunu göstərib, qəlblərində isə küfürü gizlədən mü­na­fiq­ləri Cə­hənnəm odunda kafirlərlə birgə cəm edəcəkdir.

Sizə xeyir və şərin toxunmasını gözləyən münafiqlər, Allah­dan sizə bir zəfər gəl­dik­də və ya siz qənimət əldə etdikdə, o qənimətdən əldə etmək üçün sizə: "Məgər biz sizinlə de­yil­dik­mi, sizin şahid olduğunuza bizdə şahid olmadıqmı?"– deyər, ka­fir­lə­r qalib gəldikdə isə onlara: "Məgər biz sizə yardım etmədikmi, si­zi mö­min­lər­dən qoruyub, qeydinizə qalmadıqmı?”– söy­lə­yər­lər. Allah Qi­ya­mət gü­­nü sizin hamınızın arasında hökm verə­cəkdir. Möminləri Cənnətə daxil etməklə mükafatlandıracaq, münafiqləri isə Cəhənnəmin ən aşağı təbəqəsinə giriftar etməklə cəzalandıracaqdır. Allah Qiyamət günü Öz lütfü ilə kafir­lərə mö­minlərin əleyhinə əsla bir dəlil verməyə­cək­, əksinə, möminlər imanlarına sadiq qalaraq şəriətə əməl etdikcə, Uca Allah gözəl aqibəti möminlər üçün edəcəkdir.

Həqiqətən, münafiqlər İslamda olduqlarını göstərib, qəlblərindəki küfrü gizlədərək Alla­hı aldatmağa çalışırlar. Hal­buki Allah onları aldadır. Çünki Allah onların küfrlərini bildiyi halda canlarını qorumuş və axirətdə onlar üçün şiddətli əzab hazırlamışdır. Onlar namaza durarkən, namaza nifrət edərək, tənbəl halda və namazı xalisla Allah üçün deyil, yalnız özlərini möminlərə göstərmək üçün qal­xarlar, möminləri gördükdə isə Allahı olduqca az yad edərlər.

Bu münafiqlər çaşqınlıq içərisində tə­rəddüd edirlər, onlar nə zahirdə və nə batində möminlərlə birgədirlər, nə də ki, kafirlərlə. Əksinə, zahirləri möminlərlə birgə olsada, qəlbləri isə kafirlərlə birgədir. Ey Peyğəmbər! Alla­hın az­dır­dığı kəs üçün zəlalətdən hidayətə heç bir yol tapa bilməzsən.

Ey Allaha iman gətirib Onun Rəsuluna tabe olan kimsələr! Möminləri qoyub kafirləri özünüzə yaxın dost tutmayın. Yoxsa siz bu əməlinizlə əzaba layiq olduğunuza dair, Allaha öz əleyhinizə açıq-aydın bir dəlil verməkmi istəyirsiniz?

Şübhəsiz ki, Allah, münafiqləri Qiyamət günü Cəhənnəmin ən alt təbəqəsində edəcəkdir. Sən on­lar üçün onları əzabdan qoruyan heç bir yardımçı tapa bilməzsən.

Münafiqlikdən tövbə edib Allaha qayıdanlar, qəlblərini islah edənlər, Allahın əhdindən ya­pı­şanlar və öz əməlini riyakarlıq etmədən yalnız Allah üçün edənlər is­tis­na­dır. Məhz bu sifətlərə sahib olan kisələr dünyada və axirətdə möminlərlə bərabərdirlər. Allah mö­minlərə böyük savab verə­cəkdir.

Əgər Allaha şükür edib Ona iman gə­­tir­sə­niz, Allahın sizə əzab versinə heç bir ehtiyacı yoxdur, O, yaxşılıq edəndir, rəhmlidir! Allah sizə yalnız günahlarınız üzündən əzab verər. Əgər əməlinizi düzəltsəniz, sizə bəxş etdiyi nemətlərinə şükür edib, Allaha aşkarda və gizlində iman etsəniz O, sizə heç vaxt əzab verməz. Allah, Onun nemətlərini etiraf edən kimsəyə çoxlu savab bəxş edər və ona şükrün əvəzini verər. Allah məxluqatın imanını bi­lən­dir və O, hər bir kəsə əməlinin əvəzini verəcəkdir

Allah pis sözün açıq de­yil­mə­sini sevməz. Əksinə buna qəzəblənər və onu deyən kimsəyə əzab verər. Lakin zülmə mə­­ruz qalmış kimsələrin, ona zülm edəndən şikayətini bildirməsi, ona bəd dua etməsi və ona deyilən pis sözün eyni ilə deyənə qaytarması kimi pis sözü açıq deməsi müstəsnadır. Amma məzlumun səbir etməsi pis söz deməsindən daha əfzəldir. Allah sizin dediyiniz sözləri eşidəndir, niyyətlərinizi bi­ləndir, elə isə pis söz söyləməkdən yaxud bu niyyətdə olmaqdan çəkinin.

Əgər söz və əməl ilə olan hər hansı bir xeyri aşkara çı­xar­sanız və ya onu giz­lində saxlasanız, ya­xud sizə qarşı edilən bir pisliyi bağış­la­sa­nız, bilin ki, Allah əfv edəndir, O, hər şeyə qa­dir­dir. Elə buna görə də insanları əfv etmək əxlaqınız olsun ki, bəlkə Allah, sizi əfv etsin.

Allaha və Onun elçilərinə küfr edənlər­, belə ki, Allaha iman edib, elçilərini yalançı sayaraq, Allahla elçilərini bir-birindən ayır­maq istəyib: "Biz o el­çi­lə­rin bəzisi­nə ina­nır, bəzilə­ri­nə isə inan­mırıq!"– de­yənlər və bunu, onları Allahın əzabından xilas edəcəyini güman edib, imanla küfr ara­sın­da bir yol tutmaq is­tə­yərlər.

Özlərinə bu yolu tutan kimsələr məhz onlar əsl kafirlərdir. Çünki kim elçiləri hamısını yaxud bəzisini inkar edərsə, artıq Allahı və Onun elçilərini inkar etmişdir. Biz kafirlərin Allaha və Onun elçilərinə inam etməkdən təkəbbürlük etdiklərinə görə, qiyamət günü onlar üçün zəlil edici bir əzab hazır­la­mışıq.

Allaha iman gətirib, yalnız Ona ibadət edənlər, Ona heç bir şeyi şərik qoşmayanlar, Onun elçilə­rinə iman gətirənlər və kafirlərin etdikləri kimi onlardan heç bi­rini digərindən ayırmayıb, əksinə, onların hamısına iman edən kimsələrə gəlincə, Allah onlara imanlarının və saleh əməllərinin əvəzi olaraq böyük müka­fat­ verə­cək­­dir. Allah qullarından Ona tövbə edən kimsələri ba­ğış­layandır, onlara rəhm edəndir.

Ey Peyğəmbər! Yəhudilər səndən, sənin sadiqliyinin əlaməti olaraq, Musaya nazil edildiyi kimi on­lara bir dəfədə göy­dən bir kitab endirmə­yini is­tə­yirlər. Sən buna təəccüb etmə, çünki onların ata-babaları Musadan, səndən istədiklərindən də daha böyüyü­nü tələb edərək, onlara Alla­hı açıq-aşkar gös­tərməsini istəmişdilər. Etdikləri günahın cəzası olaraq on­­­ları ildırım vur­muşdu. Sonra Allah onları diriltdi. Sonra da on­lara Allahın təkliyinə, rübubiyyətin və üluhiyyətin yalnız Allaha aid olduğuna dəlalət edən açıq-aydın dəlillər gəldikdən sonra Allahı qoyub özlərinə bu­­zovu məbud qəbul etdilər. Biz onların bu ­günahını da əfv etdik və Musa­ya qövmünə qarşı açıq-aşkar dəlil verdik.

Biz onlardan aldığımız möh­kəm əh­də əməl etmələri üçün qorxsunlar deyə, dağı oların başı üzə­ri­nə qal­dır­dıq və qağı qaldırdıqdan sonra on­la­ra: "Beytülməqdis qapısın­dan başınızı əyilmiş halda səcdə edərək daxil olun!"– de­dik. Onlar isə oraya yanları üstə sü­rünə-sürünə daxil oldular. Biz on­lara: "Şənbə günü ov edərək sizə qo­yul­muş qadağanı poz­ma­yın!"– de­dik. Onlar isə buna məhəl qoymadan bu qadağanı pozub şənbə günü ov etdilər. Bizdə buna görə onlardan möh­kəm bir əhd a­dıq. Amma onlar isə yenə də bu əhdi pozdular.

Onlardan aldığımız möhkəm əhdi poz­duqları, Alla­hın ayələ­rinə küfr et­mələri, pey­­ğəm­bər­ləri haq­sız yerə öldürməyə cürət etmələri və Muhəmmədə - sallallahu aleyhi və səlləm: "Qəlb­lə­ri­miz qa­pa­lı­dır, sənin dediyinə anlamırıq!"– demələ­ri səbəbindən onları rəhmərimizdən qovduq. Amma həqiqət heç də onların dediyi kimi deyildir, əksinə, Allah onların qəl­blərinə möhür vurmuş və o qəlblərə xeyir yetişməz. Elə buna görə də onların az bir qismi onlara fayda verməyəcək dərəcədə ol­duqca az inanırlar.

Onlar həm də küfr et­dik­lə­ri və Məryəmə - aleyhəssəlam - qarşı yalandan zina böh­tanı atdıqları səbəbindən onları rəhmərimizdən qovduq.

Biz bir də onların fəxr edərək yalandan: "Biz Alla­hın elçisi Məryəm oğlu İsa Mə­si­hi öldür­dük!"– dediklə­ri­nə görə lənə­tə düçar etdik. Halbuki onu, idda etdikləri kimi nə öl­dür­­dülər, nə də çarmı­xa çəkdi­lər. Lakin onlar, Allah İsanın - aleyhissəlam - oxşarlığını verdiyi bir kişini öldürüb, çarmıxa çəkdilər və beləliklə də öldürülənin İsa - aleyhissəlam - olduğunu zənn etdilər. İsanı öldürdüklərini iddia edən yəhudilərin və İsanı onlara təslim edən nəsranilərin hər ikisi də onun ölmü barə­sin­də çaşqınlıq və şəkk-şübhə için­də­dirlər. Bu haqda on­la­rın heç bir bilgisi yox­dur. Onlar yalnız zənnə qapanırlar. Zənn isə əsla həqiqət ola bilməz. Onlar əsla İsanı öl­dür­dürmədilər və onu asmadılar.

Əksinə, Allah İsanı onların hiyləsindən qorumuş və onu cismi və ruhu ilə Özü­nə tərəf qal­dırmışdır. Allah Öz mülkündə qüd­rət­lidir, heç kimsə Onu məğlub edə bilməz, Allah gördüyü işində, verdiyi hökmündə və şəri əhkamlarında hikmət sahibidir.

Kitab əhlindən elə kimsə yoxdur ki, öz ölümündən əvvəl dünyanın axırı İsanın - aleyhissəlam - səmadan yerə yendiyi vaxt ona iman gətirməsin. Qiya­mət günü isə İsa - aleyhissəlam - onların əməllərinin hansının şəriətə müvafiq, hansının da müxalif olduğuna şa­hidlik edəcəkdir.

Yəhudilərin etdikləri zül­m səbəbindən, özlərini və başqalarını Allahın yolundan döndərdiklərinə görə onlara daha öncə halal edilmiş bəzi pak təamları və dırnaqlı heyvanların hamısını haram etdik. İnək və qoyunun bellərindəki yağlar müstəsna olmaqla, onların piylərini də yəhudilərə haram buyurduq. Beləliklə də insanları xeyirdən döndərmək onların təbiətinə çevdildi.

Allah onlara sələmi qadağan etdikdən sonra yenə də sələm aldıqlarına və şəri haqqı olmadan in­sanların mal­la­rını mənimsədiklərinə görə belə et­dik. Biz on­­lardan olan kafirlər üçün ağrılı-acılı bir əzab hazır­lamışıq.

Ey Peyğəmbər! Lakin yəhudilərdən elmdə sabit və qüv­vətli olanlar və möminlər Allahın Qurandan sənə na­zil etdiyinə və səndən öncə olan elçilərə, Tövrat və İncil kimi nazil edilən kitablara iman gətirir, na­maz qılır, mallarının zə­kat verir, Allahın tək İlah olduğunu, Onun heç bir şəriki olmadığını və Axi­rət günü­nə inanırlar. Biz, bu sifətlərə sahib olan kimsələrə bö­yük savab ve­rəcəyik.

ُEy Peyğəmbər! Səndən əvvəlki peyğəmbərlərə vəhy etdiyimiz kimi sənə də vəhy etdik. Sən peyğəmbərlərin birincisi deyilsən. Biz Nuha və ondan son­ra­ gələn peyğəmbərlərə, İb­rahimə, onun iki oğlu: İsmailə və İs­ha­qa, İshaqın oğlu Yəquba və əsbata (yəni Yəqubun - aleyhissəlam - nəslindən gələn, on iki bənu-İsrail qəbilələrindən olan peyğəmbərlərə) da vəhy etdik. Biz İsaya, Əyyuba, Yunusa, Haruna və Süleymana da vəhy etdik. Da­vuda da Kitabı - Zəbu­ru ver­dik.

Biz elçilər göndərdik onların bir qisimi ba­rə­sində Quranda sənə xəbər verdik, göndərdiyimiz elə elçilər də var ki, Biz Quranda onlar barə­sin­də isə sənə heç nə söyləmədik. Biz onların zikrini hikmət üçün tərk etdik. Allah Musaya hörmət əlaməti olaraq, onunla peyğəmbərlik haqqında həqiqi söz­lə, vasitəsiz, pak və uca olan Allaha layiq şəkildə da­nışdı.

Biz onları Allaha iman gətirənlərə böyük savabla müjdə verən və Allahı inkar edənləri isə ağrıdıcı əzabla qor­xu­dan el­çilər göndərdik ki, in­san­la­rın elçilər göndərildikdən sonra üzür gətirmək üçün Alla­ha qarşı bir bəhanəsi olma­sın. Allah mülkündə qüd­­rətlidir, hökmündə isə hikmət sahibidir.

Ey Peyğəmbər! Əgər yəhudilər səni inkar edirlərsə, amma Allah, Qurandan sənə nazil et­dilənin doğru olduğunu təsdiqləyir. Allah Qura­nı, Onun sevib razı qaldığı və sevməyib xoşlamadığı əməlləri qullarına bildirmək üçün Öz elmi ilə nazil etdi. Mələklər də Allahın şahidliyi ilə birgə sənin gətirdiyin Quranın doğruluğuna şahidlik edərlər. Şahid ola­raq Allah yetər. Onun şahid olması, başqasının şahid olmasından kifayətdir.

Sənin peyğəmbərliyini inkar edən və insanları İslamdan sapdı­ran kim­sələr haqq yoldan olduqca uzaq düş­müşlər.

Allaha və Onun rəsullarına küfr edən və küfrdə qalaraq öz nəfislərinə zülm edənlərı, küfrdə israr etdikləri müddətcə Allah onları əsla ba­ğışlamaz və onları Allahın əzabından xilas edən doğ­ru yola yönəlt­mə­z.

İçərisində əbədi qala­ca­q­ları Cə­hən­nəmə daxil olmağa aparan yoldan baş­qa. Bu isə Allah üçün çox asandır. Onu heç bir şey aciz edə bilməz.

Ey insanlar! Artıq Muhəmməd peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm - sizə Uca Allahdan doğru yol və haq­q din gətirdi. Elə isə ona gətirdiyinə iman edin, əgər belə etsəniz bu sizin üçün dünya və axirətdə daha xeyirli olar! Əgər Allaha küfr et­sə­niz, bilin ki, Allahın sizin iman etmənizə ehtiyacı yoxdur və küfür etməniz Allaha heç bir zərərdə verməz. Göylər­də, yerdə və onların arasında nə mülk varsa, hamısı Allaha məxsus­dur. Allah kimin hidayətə layiq olduğunu bilib, onu hidayət yoluna müyəssər edər, hidayətə layiq olmayan kimsəni isə o yoldan uzaqlaşdırar. Allah, sözlərində, fellərində, şəri hökmlərində də və insanlar üçün təyin etdiyi qədərin də hikmət sahibidir.

Ey Peyğəmbər! İncil əhli nəsranilərə de: "Dini­niz­də ifrata varmayın və İsaya - aleyhissəlam - görə Allah ba­­rə­sin­də hə­qi­qətdən başqa bir şey söyləməyin. Məryəm oğ­lu İsa Məsih an­caq Allahın haqqla göndərdiyi el­çisidir. Allah onu, Cəbrailin - aleyhissəlam - Məryəmə gön­dər­diyi kəlməsindən xəlq etdi, bu Allahın "Ol!" kəlməsi idi, oda oldu. Bu kəlmə, Allahın əmri ilə Cəbrailin Allah tərəfindən üfürdüyü bir ruh­dur. Allaha və Onun bütün el­çilə­rinə və onlar arasında heç bir fərq qoymadan iman gətirin və: "İlahlar üç­dür!" de­məyin. Bu yalan və batil sözünüzə son qo­yun! Bu sözə son qoymanız, dünyada və axirətdə sizin üçün daha xe­yir­lidir. Həqi­qə­tən, Allah Tək İlahdır, O, şəriki və övladı olmaqdan uzaqdır, O, zəngindir! Göy­lərin, yerin və onların arasında olan mülk yalnız Ona məx­susdur. Onlara göylərin və yerin idarə edəni Allah olması, qoruyan olaraq yetər.

Nə Məryəm oğ­lu İsa Allaha qu­lu ol­ma­qdan imtina edə bilər, nə də Alla­hın Özünə yaxınlaşdırdığı və Allaha saleh qullar olmaq üçün dərəcələrini yüksəltdiyi mələklər. Axı belə olduğu bir halda, siz, İsanı necə İlah edə bilərsiz və müşriklər, mələkləri necə İlah edə bilərlər?! Allaha Ona ibadət etməkdən imtina edənlərin və təkəbbürlük göstərənlərin hamısını qiyamət günü Öz hüzuruna top­laya­caqdır və hər kəsə layiq olduğunu verəcəkdir.

Allaha iman gətirib, rəsullarını təsdiqləyın, Allahın şəriə müvafiq, yalnız Allah üçün xeyirxah iş­lər gö­rənlərə gəlincə, Allah on­ların etdikləri əməllərin mü­ka­fatlarını heç bir naqislik edilmədən tam olaraq ve­rə­cək və Öz lütfündən və ehsanından on­lar üçün bunun üzərinə bir qədər də artıracaq­dır. Amma Alla­ha iba­dət və itaət etməyi özlərinə sığışdırmayıb və təkəbbürlük gös­tə­rənlərə gə­lin­cə, Allah on­ları ağ­rılı-acılı bir əzaba düçar edə­cək­dir. Onlar özlərinə Allahdan başqa onlara fayda verən nə bir dost, nə də onları zərərdən qoruyan bir yar­dımçı tapa­ bilərlər.