Ан-Ниса 4:50–109

Ey Peyğəmbər! Bax, necə də onlar özlərini tərif edərək Allaha qar­şı ya­lan uy­dururlar. Bu, onların zəlalətinə açıq-aşkar gü­nah olaraq ki­fayət edər!

Ey Peyğəmbər! Allah özlərinə elmdən pay verilmiş yəhudiləri görüb, onların bu halından təəccüb etmirsənmi?! Onlar Allahdan başqa ibadət etdiklərinə inan­maqla yanaşı, hələ bir müşriklər üçün də yalandan: "Onlar Muhəmmədin - sallallahu aleyhi və səlləm - səhabələrindən daha doğru yol­dadırlar"– deyirlər.

Məhz bu cür batil əqidə sahibləri, Allahın rəhmətindən qovulmuş kimsələrdir. Allah kimi rəhmətindən qovarsa, ona kömək edən heç bir yardımçı tapmazsan.

Onların mülkdən bir payı yoxdur. Əgər belə ol­say­dı, on­lar in­sanlara heç bir şey, hətta xurma çər­dəyi­ndəki oyuq qədər bir şey verməzdi­lər.

Əksinə, onlar Allahın Öz lüt­fün­dən Muhəmmədə - sallallahu aleyhi və səlləm - peyğəmbərlik, səhabələrinə də iman bəxş etməsinə,üstəlik, onları yer üzərində bərqərar etdiyinə görə həsəd aparır­lar. Onlara nə üçün həsəd aparırlar, axı biz İbrahim nəs­li­nə nazil edilən kitab bəxş etmiş və on­la­ra kitabdan başaq heç bir şey vəhv etməmişdik, biz insanlardan savayı onlara bö­yük bir səltənət vermiş­dik!

Kitab əhlindən kimisi Allahın İbrahimə - aleyhissəlam - və onun nəslindən olan peyğəmbərlərə nazil etdiyinə iman gətirdi, kimisi də on­a iman etməkdən üz çevirdi. Bu onların Muhəmməd peyğəmbərə - sallallahu aleyhi və səlləm - nazil edilənə münasibətləridir. Cəhənnəm odu onlardan küfür edənlərə layiqli əzabdır.

Şübhəsiz ki, ayələrimizi in­kar edən­ləri Qiyamət günü, onları əhatə edən oda daxil edəcəyik. Hər də­fə on­ların dəriləri yan­dıq­ca, əzabı onlara daimi olsun deyə, Biz o də­ri­ləri başqa də­ri­lərlə əvəz edəcəyik. Həqi­qə­tən, Allah yenilməz qüvvət sahibidir, heç kimsə Onu məğlub edə bilməz, gördüyü işlərində və yerdiyi hökmlərində hikmət sahibidir.

Allaha iman gətirib Onun rəsuluna - səllallahu aleyhi və səlləm - tabe olub saleh əməl­lər edən­ləri isə Qiyamət günü qəsrləri al­tın­dan çay­lar axan, içində əbədi qalacaqları cən­nətlərə da­xil edə­cə­yik. Bu cənnətlərdən, onlar üçün hər bir pislikdən pak zövcələr var­dır. Biz on­la­rı nə isti, nə də ki, soyuq olmayan daima sıx köl­gəlik­də yer­ləş­di­rə­­cə­yik.

Həqiqətən, Allah sizə əmanət edilən hər bir şeyi sahiblərinə qaytar­manızı əmr edir. İnsanlar ara­sında hökm verər­kən ədalətlə hökm vermənizi və kiməsə meyil edib, verdiyiniz hökmdə zülüm etməmənizi əmr edir. Allahın si­zə ver­di­yi bu öyüd-nəsihət və sizə göstərdiyi bu yol ne­cə də gözəldir! Şüb­hə­siz ki, Allah sözlərinizi eşidəndir, əməllərinizi gö­rəndir.

Ey Allaha iman gətirib Onun rəsuluna - səllallahu aleyhi və səlləm - tabe olan kimsələr! Alla­ha itaət edin, Peyğəmbərə - səllallahu aleyhi və səlləm -, əmr etdiklərini yerinə yetirərək və qadağalardan çəkinərək itaət edin və özü­nüzdən olan rəh­bərlərə də Allaha asi olan işləri sizə əmr etmədikcə itaət edin. Əgər bir şey haq­qında ixtilaf et­sə­niz, Allaha və Axirət gününə ina­­nır­­sı­nız­sa, Allahın kitabına və Peyğəmbərin - sallallahu aleyhi və səlləm - sünnəsinə qaytarın. Çünki, Kitab və sünnəyə qayıtmaq, ixtilaf etməkdən və ağıla əsaslanaraq danışmaqdansa daha xe­yirli və nəticə etibarilə daha yaxşıdır.

Ey Peyğəmbər! Sənə nazil edilənə və sən­dən əv­vəl göndərilən rəsullara nazil edilənlərə iman gə­tir­diklərini yalandan iddia edən­ yəhudilərdən olan münafiqlərin bir-birinə zidd əməllərini gör­mürsənmi?! Onlar mübahisə etdikdə mü­ha­kimə olun­­ma­la­rı üçün Allahın şəriətinə deyil, insanların qoyduğu qanunlarla mü­ra­ci­ət et­mək istəyirlər. Hal­buki onlara buna inanmamaları əmr olun­muş­dur. Şey­tan isə onların güzgün yolu tutmamaları üçün onları haqqdan çox uzaqlaşdırmaq istəyir.

Ey Peyğəmbər! Bu münafiqlərə: "Mübahisə etdiyiniz işlərdə aranızda hökm vermək üçün, Allah Öz kitabında nazil et­diyi hökmə və Rəsuluna tərəf gə­lin!"– de­yil­dikdə, onların sən­dən tamamilə üz çevir­ib, öz aralarında səndən başqasını hakim təyin etdiklərini gö­rər­­sən.

Ey Peyğəmbər! Etdikləri günahlar səbəbindən onlara müsibət üz ver­dikdən sonra sənin ya­nına gə­lib: "Biz öz aramızda səndən başqasını hakim təyin etməklə ancaq yax­şı­lıq etmək və mü­bahisə edənləri ba­rış­dır­maqı qəsd etdik"– deyə Alla­ha and içib, səndən üzürxahlıq etdikdə, münafiqlərin halı ne­cə olacaq?! Onlar yalan danışırlar, çünki yaxşılıq etmək, insanlar arasında Allahın şəriəti ilə hökm verməkdədir.

Onlar o kəslərdir ki, Allah on­ların qəlblərində gizlətdikləri nifaqı və pis niyyətləri bilir. Ey Peyğəmbər! Sən onları tərk et və on­lardan üz dön­dər, on­la­ra ümüd verərək və qorxudaraq Allahın hökmünü bəyan et və onlara öz­ləri ba­rə­sində çox təsirli söz söylə.

Biz hər bir elçini, Alla­hın istəyi və təqdiri ilə, məhz onun əmr etdiyinə itaət edilsin de­yə gön­dərdik. Ey Peyğəmbər! Əgər onlar günahlar etməklə öz­lə­ri­nə zülm etdikləri za­man, sən həyatda ikən, sə­nin ya­nı­­na gəlib, günahlarını etiraf edib, peşmançılıq keçirib, tövbə edərək Allah­dan ba­ğış­lan­ma di­ləsəy­dilər və sən də on­lar üçün ba­ğış­lanma di­ləsəy­din, əl­bət­tə ki, Alla­hın onların tövbələrini qəbul edən və onlara qarşı rəhmli oldu­ğunu görərdilər.

Xeyr! Bu iş, heç də, bu münafiqlərin idda etdikləri kimi deyildir. Sonra izzət və cəlal sahibi olan Allah Öz zatına and içir ki, onlar öz aralarında baş verən hər bir çəkişmələrdə, peyğəmbər - səllallahu aleyhi və səlləm - həyatda ikən peyğəmbəri - səllallahu aleyhi və səlləm -, o vəfat etdikdən sonra isə onun şəriətini hakim hesab etməyincə, sonra da peyğəmbərin - səllallahu aleyhi və səlləm - verdiyin hökmlərə razı olub və buna görə qəlblərində bir sıxıntı duymadan, şəkk-şübhə etmədən, zahirən və batinən tam təslim olub, boyun əyməyincə iman gətirmiş sayılmazlar.

Əgər Biz onlara bir-birinlərini öldü­rməyi, ya­xud yurdların­dan çı­xmağı fərz etsəydik, onlardan az bir qismi istisna ol­maqla, əmrimizi yerinə yeti­rməzdilər. Qoy onlar, Allah onları qüvvəsi çatmadığı işlə mükəlləf etmədiyinə görə Allaha həmd etsinlər. Əgər on­lar Allaha itaət etmək üçün öz­lə­rinə ve­ri­lən öyüd-nəsi­hətlərə əməl et­səy­di­lər, bu, onlar üçün müxalif olmalarından da­ha xe­yir­li və imanlarında sabitqədəmlik baxımından da­ha güclü olardı və Biz onlara Öz dərgahımızdan böyük savab bəxş edərdik və həmçinin onları Allaha və Onun cənnətinə aparan yola müvəffəq edərdik.

Allaha və Peyğəmbərə - səllallahu aleyhi və səlləm - itaət edən kəs Allahın cənnətə daxil olma ne­mətini bəxş et­di­yi pey­ğəm­bər­lər­, peyğəmbərlərin gətirdikləri təsdiqləməkdə və bu təsdiqə əməl etməkdə kamil həddə çatmış siddiqlər, Allah yolunda öldürülən şə­hid­lər və zahirən və batinən saleh olub saleh işlər görən əməli­sa­leh­lərlə bir­likdə olar. Onlar cənnətdə necə də gözəl dost­lardır!

Deyilən bu savab, Allahın qullarına olan lütfü sayəsindədir. Onların hər bir halını bi­lən olaraq Allah yetər və O, hər bir kəsə əməlinin əvəzini verəcəkdir.

Ey Allaha iman gətirib Onun rəsuluna - səllallahu aleyhi və səlləm - tabe olan kimsələr! Düşmənlərinizlə döyüşmək üçün sizə yardım edən səbəblərdən yapışmaqla eh­ti­yatınızı əldən verməyin və düş­mənə qar­şı ya cammat-cammat halında, ya da hamı­nız birgə çıxın, bunlar hamısı sizin mənfəətiniz və düşməninizə sarsıdıcı əzab verməniz üçündür!

Ey Müsəlmanlar! İçərinizdə elələri də var ki, düşməninizə qarşı döyüşə çıxdıqda qorxularından ləng tərpənər həm də başqalarını ləngidərlər. Onlar münafiqlər və imanı zəyif kimsələrdir. Əgər döyüşdə sizdən kimsə qətlə yetirilərsə və ya sizə bir müsibət üz verərsə, onlardan bəziləri salamat qaldığına sevinərək: "Allah mə­nə lütf etdi, on­larla birlikdə döyüşə getmədim, yoxsa onların başına gələn bəlaya məndə düçar ol­madım"– deyər.

Ey Müsəlmanlar! Əgər Allahdan sizə yardım yaxud qənimət əldə etmək kimi bir lütf yeti­şərsə, cihaddan qeri qalan kimsə sanki o, sizdən deyil və si­zin­lə onun ara­sında heç bir məhəbbət, dostluq yox­muş kimi: "Kaş, mən də bu döyüşdə on­lar­la birlik­də olub onların qazandığı kimi məndə qənimətdən böyük bir pay qa­zanaydım!"– deyər.

Qoy dünya həyatınıdan üz çevirib axirəti istəyərək satın alan sadiq möminlər Allahın kəlməsini ucaltmaq üçün Onun yolunda vuruşsunlar. Kim Allah yolunda, Allahın kəlməsini ucaltmaq üçün vuruşub şəhid olaraq öldürülərsə və ya düşmənlə qarşı-qarşıya gəlib düşmən üzərində qələbə çalarsa, Allah ona böyük bir mükafat verər bu mükafat isə cənnət və Allahın razılığıdır.

Ey Möminlər! Sizə, Allah kəlməsini uca tutmaq üçün Allah yolunda və Allaha: "Ey Rəbbimiz! Bi­zi əha­li­si Allaha şərik qoşan və Allahın qullarına qarşı həddi aşaraq zülüm edən Məkkədən çı­xart, bizə Öz tərəfindən bizi qoruyan, qayğımıza qalan bir hi­mayəçi və bizi zərərdən müdafiə edəb bir yardımçı göndər!"– dua deyərək deyən zəif ki­şi­ləri, qadın­ları və uşaqları xilas ermək üçün cihad etməkdən mane olan nədir?!

Sadiq mömünlər Allah kəlməsini uca tutmaq üçün Allah yo­lun­da, kafirlər isə öz ilahları yo­lunda döyüşürlər. Elə isə siz şeytanın köməkçiləri ilə döyüşün! Əgər siz onlarla döyüşsəniz, onları məğlub edəcəksiniz. Çünki şey­ta­nın hiyləsi zəifdir, onun hiyləsi Uca Allaha təvəkkül edənlərə zərər yetirə bilməz.

Ey Peyğəmbər! Məgər sən, özlərinə cihadın fərz edilməsini istəyən bəzi əshabını gör­mədinmi? Onlara: "Mü­haribə­dən əl çəkin, namaz qılın və zə­kat ve­rin - bu, cihad fərz edilməzdən əvvəl idi"– deyilmişdi. Elə ki, Mədinəyə hicrət etdilər, İslam qüvvətləndi və on­lara döyüşmək fərz buyrulduqda, bu onlardan bəzilərinə ağır gəldi və onlar Allahdan qorx­duq­la­rı ki­mi, hətta daha artıq qorxu ilə in­­san­lardan qorx­dular və: "Ey Rəbbi­miz! Nə üçün döyüşməyi bizə fərz buyurdun? Nə olardı ki, dünyadan ləzzət almaq üçün bi­zə yaxın vax­ta­dək möh­lət verəy­din!"– dedi­lər. Ey Peyğəmbər! De: "Dün­yanın ləz­zəti nə qədər çox olsada az­ və müvəqqətidir, Uca Allahdan qorxanlar üçün, nemətləri daimi olduğuna görə axi­rət daha xeyirlidir. Sizin xur­ma çər­də­yin­dəki lif qədər belə saleh əməllərinizdən heç bir azaldılmaz".

Harada olursunuzsa olun, hətta döyüş meydanından uzaq bir yerdə, möhkəm qəsirlər içərisində ol­sanız belə əcəliniz gəldikdə ölüm sizi haqlayacaqdır. Bu münafiqlərə, övlad və ya bol ruzi kimi sevdikləri bir yaxşılıq üz ver­dik­də: "Bu, Allahdandır!" – deyər, övlad və ruzilərində xoşlamadıqları bir pislik üz verdikdə isə Peyğəmbərə - sallallahu aleyhi və səlləm - qarşı bədbinlik edərək: "Bu pislik, sənin səbəbindəndir!"– deyərlər. Ey Peyğəmbər! Onlara cavab olaraq de: "Xoşladığınız və xoşlamadığınızın ha­mısı Allahın qəza və qədəri ilədir!". Bu söz deyən adam­la­ra nə olub ki, az qala sənin onlara dediyin kəlamı də anlamırlar?!

Ey adəm övladı! Sənə gələn övlad və ya ruzi kimi xoşladığın bir yaxşılıq Allah­­­dan­dır və bu, Allahın sənə olan lütfü sayəsinədir. Sənə övladında və ya ruzində xoşlamadığın üz vermiş bə­la isə etdiyin günahlar səbəbindən sənin özün­dəndir. Ey Peyğəmbər! Biz sə­ni, Rəbbinin risaləsini Allahdan in­san­lara çatdırmaq üçün bütün bəşəriyyətə elçi gön­dərdik. Allahın sənə verdiyi dəlillərlə, Allahdan insanlara çatdırdığının doğru olduğuna şa­hid ola­raq Allah yetər.

Kim ona əmr olunana tabe olub, qadağalardan çəkinərək Peyğəmbərə itaət edər­sə, artıq Alla­hın əmrinə cavab vermiş olar. Ey Peyğəmbər! Kim Sənə itaətdən üz çevi­rər­sə, onlardan ötrü kədərlənmə, Biz sə­ni onun üzərində əməlini mühafizə edən on­lar gözətçi gön­dər­mə­mi­şik. Onun əməlini yazıb, mühasibə etmək yalnız Biziə aiddir.

(Ya Rəsulum!) Münafiqlər dilləri ilə sənə: "Əmrinə itaət edib, ona yerinə yetiririk!”– de­yirlər. Amma sənin yanından çıxıb get­dik­də isə, on­la­rın bir qismi gizlində sə­niə de­diklərinin ək­­sinə tədbir görər­. Allah on­ların nə tədbir gördük­lə­ri­ni bilir və bu hiylələrinə görə onları cəzalandıracaqdır. Sən onlar­a fikir vermə, çünki onlar sənə heç bir zərər yetirə bilməzlər, sən işini Allaha həvalə et, Ona arxalan, Ona arxalanmaqın üçün vəkil ola­raq Allah yetər!

Onlar sənin gətirdiyin Quranın Allah tərəfinfən olduğunu və həmçinin Quranda heç bir ixtilafa və ya ziddiyyəta yol verilmədiyini bilmək üçün onlar nəyə görə Quranı düşünüb, onu öyrənmirlər?! Əgər o, uca Allahdan başqa­sı tərəfindən ol­saydı, əlbəttə ki, onda Quranın əhkamlarında və mənalarında həddən çoxlu ixtilaf və ziddiyyat ta­pardı­lar.

Bu münafiqlərə müsəlmanların əmin-amanlıq, sevinc dolu və ya qor­xu, kədər xəbəri gəldikdə, dərhal onu aşkara çıxarıb ya­yar­lar. Hal­buki səbirli olub, bunu Peyğəmbərə - sallallahu aleyhi və səlləm -, habelə, özlərindən olan ixtiyar, elm və məsləhət sahib­lərinə çatdırsaydılar, ixtiyar və rəy sahibləri o xəbərin yayılmasının, yoxsa xalqdan gizlədilməsinin - hansı birinin daha düzgün olduğunu bilərdilər. Ey Möminlər! Əgər sizə İslam dini və Quran sayəsində Alla­hın lüt­fü və rəhmi olmasaydı, əlbəttə, bu münafiqlərin başlarına gələn sizin də başınıza gələr və az bir qis­miniz müstəsna ol­maq­la, şeytanın vəsvəsəsinə uyar­­­dı­nız.

Ey Peyğəmbər! Sən Allah kəlməsini uca tutmaq üçün Allah yo­lun­da vu­ruş! Sən başqasına görə sorumlu deyilsən və başqasının əməlinə görə də cavab­dehlik daşımırsan. Sən döyüşdə yalnız özünə cavab­dehlik daşıyırsan. Mö­min­ləri də döyüşə təşviq et, həvəsləndir! Ola bilsin ki, Allah sizin döyüşməyinizin səbəbi ilə ka­firlərin qüv­və­sinin qarşısını alsın. Alla­­hın qüv­vəsi daha çox, cəzası daha şid­dət­lidir.

Kim başqasına yaxşı bir işə vasitə­çi­lik etmək üçün səy edərsə, ona onun savab­ın­dan bir pay düşər, kim də başqasına pis bir işə va­sitəçilik etmək üçün səy edərsə, ona da onun gü­nahın­dan bir pay düşər. Allah insanın etdiyi hər bir şeyə şahiddir və etdiyi əməlinin əvəzini verəcəkdir. Sizdən kim xeyir işə səbəb olarsa onada xeyirdən payı vardır, kim də şər işə səbəb olarsa onada şərdən payı vardır.

Sizə bir kəs salam verildiyi za­man onun salamını sizə verdiyi salamdan daha gö­zəl şəkildə ona qaytarın və ya ve­ri­lən sa­lamı olduğu kimi qaytarın! Salamı, veriləndən daha yaxşı şəkildə qaytarmaq daha əfzəldir. Hə­qi­qətən, Allah əməlləriniz üzərində gözətçidir və O, hər bir kəsə əməlinin əvəzini verəcəkdir.

Allahdan başqa haqq məbud yoxdur. O, baş verəcəyinə şübhə edilməyən Qi­yamət gü­nü əməllərinizin əvəzini vermək üçün əvvəlincinizi və axırıncınızı mütləq bir yerə top­la­ya­caqdır. Allah­dan da­ha doğ­ru danışan heç kim ola bilməz.

Ey Möminlər! Sizə nə oldu ki, müna­fiq­lərlə rəftar etmək barə­sin­də bir dəstə, münafiqlərin etdikləri küfrlərə görə onlarla döyüşməyi, başqa bir dəstə isə qəlblərindəki imana görə onlarla döyüşməməyi deyərək iki müxtəlif dəstəyə ay­rıl­dı­nız?! Amma onlar barədə ixtiyafa düşməniz əbəs yerə idi. Halbuki Allah onları et­dik­ləri əməllərə görə küfrə və zəlalətə qay­tar­mışdır. Siz Alla­hın haqqa müvəffəq etmədiyi bir kimsəni doğru yola gətirməkmi­ is­tə­yir­si­niz?! Allahın azdırdığı kim­sə üçün əsla doğru yol ta­pa bil­məz­sən.

Münafiqlər sizə nazil edilənə özləri küfr etdik­ləri kimi, sizin də küfr edib özlərilə küfrdə ey­ni səviyyədə ol­manızı təmənna edərlər. Onlar, imanlarının əlaməti olaraq, şirk diyarından İslam diyarına Allah yolunda hicrət et­məyincə, etdikləri düşmənçiliyə görə onlardan heç birini özünüzə dost tut­ma­yın. Əgər üz çevir­ib, elə bu hal üzrə davam edərlərsə, on­ları hara­da gör­səniz, tutub öldürün. Onlar­dan özünüzə sirrinizi verəcək nə bir dost, düşməninizə qarşı sizə yardım edəcək nə də bir kö­mək­çi tutun.

Ancaq sizinlə aralarında atəşkəs elan etmək haqqında əhd bağladığınız bir camaata sığı­nan­lar, yaxud si­zinlə və ya öz ca­maatı ilə vuru­şmaq istəmədikləri üçün sizin ya­nınıza gələn kimsələr istis­na­dır. Əgər Allah istəsəydi, on­la­ra sizə qarşı döyüşməyə imkan verər və onlar da sizinlə döyüşərdilər. Allahdan olan bu afiyəti qəbul edin və onları qətlə yetirərəkdən və ya əsir götürməkdən əl çəkin. Əgər onlar sizdən aralansalar, sizinlə vu­ruş­ma­sa­lar, atəşkəs elan edib və sülhə əməl etsələr, Allah sizə onları qətlə yetirməyə yaxud əsir götürməyə yol verməz.

Ey Möminlər! Siz münafiqlərdən öz canlarına arxayın olmaq üçün sizə özlərinin iman etmiş kimi göstərən və öz kafir camaatının yanına qayıtdıqda isə onları arxayın etmək üçün özlərinin kafir olduqlarını büruzə verərən başqa bir kimsələrə də rast gə­lə­cəksiniz. Onlar hər dəfə Allaha küfür etməyə və şərik qoşmağa çağırıldıqda canla başla bu işi yerinə yetirərlər. Əgər on­lar siz­inlə döyüşdən geri çəkil­məsələr, sülhə əməl etmə­sələr və əllərini siz­dən çək­mə­­sələr, onlara harada rast gəl­səniz, tu­tub öl­dürün. Biz bu cür kimsələrin hiylə və məkirləri üzündən onları tutub öldürmək üçün sizə açıq-aydın dəlil verdik.

Səhvən baş verməsi istisna olmaqla heç bir möminə başqa bir mömini öldürmək yaraşmaz. Kim səhvən bir mö­mi­ni öl­dü­rərsə, o zaman o, əməlininin kəffarəsi olaraq mö­min bir kölə azad etməli və qatilin yaxınları ölə­nin malına varis olan yaxın qohum-əqrəbasına qan­bahası ver­məli­dir. Ölənin qohum-əqrəbası qanbahasını bağışla­ması isə müstəsnadır. Əgər ölən adam mö­min olduğu hal­da, sizlə onlar arasında düş­­mənçilik olan bir qövmdəndirsə, o zaman qatil yalnız mö­min bir kölə azad et­mə­li­dir və qan­bahası isə vermir. Əgər ölən adam mömin deyil, lakin sizinlə onlar arasında zimmət əhli kimi müqavilə olan bir qövmdəndir­sə, qatilin yaxınları ölə­nin malına varis olan yaxın qohum-əqrəbasına qan­bahası verməli və o, əməlininin kəffarəsi olaraq mö­min bir kölə azad et­məlidir. Əgər azad etməyə mömin bir kölə tapa bilməzsə yaxud mömin bir kölə azad etməyə maddi imkanı olmazsa, Allah etdiyi günahdan töv­bə­si­nin qəbul etməsi üçün, o, iki ay iftar etmədən, ar­dıcıl oruc tutmalıdır. Allah qullarının əməllərini və niyyətlərini biləndir və O, işlərində və şəri hökmlərində hikmət sahibidir!

Kim bir mö­mi­ni qəsdən, haqsız yerə öldü­rərsə, əgər bunu özünə halal görərsə, yaxud bu günahdan tövbə etməzsə, onun cəzası içə­ri­sin­də əbədi qala­cağı Cəhən­nəmə daxil olmaqdır. Allah ona qəzəb­lə­nər, onu Öz rəhmətindən qovar və o, böyük bir günah etdiyinə görə onun üçün bö­yük bir əzab hazırlayar.

Ey Allaha iman gətirib Onun rəsuluna - səllallahu aleyhi və səlləm - tabe olan kimsələr! Allah yolun­da cihad etmək üçün çıxdığınız za­man kimə qarşı döyüşəcəyinizi diqqət edin və sizə özünün İslamda olduğuna dəlalət edən əlamət göstərdiyi bir halda, onu öldürüb və bununla ondan qənimət əldə etmək kimi, fani dünya mən­­fə­əti­nə can ataraq: "Sən mömin de­yil­sən, sən yalnız canına və malına görə qorxaraq özünü İslamda olduğunu göstərirsən!"– de­mə­yin. Allah yanın­da çox qə­nimətlər vardır, bu, ondan daha xeyirli və daha böyükdür. Əvvəl­lər siz də öz qövmündən imanını gizlədən kimsə kimi idi­­niz, Allah sizə İslam dini ilə mərhəmət gös­tərdi və qanınızı qorudu. Odur ki, kimə qarşı vu­ruşacağınıza diqqət edin! Şüb­həsiz ki, etdiyiniz əməllərdən, hətta kiçik bir şey də olsa belə, Allaha heç nə gizli qalmaz və O, əməllərinizin müqabilini sizə verəcəkdir.

Möminlərdən, xəstələr, korlar və s. bu kimi üzrlü­ olanlar müstəsna olmaqla, Allah yolunda cihad etməyib evində otu­ran­ möminlərlə Allah yolun­da öz mal­larını və can­larını sərf edrək cihad edən­ mücahidlər eyni olmaz­lar. Allah, öz mal­la­rını və canlarını sərf edrək cihad edənləri evində otu­rub cihada getməyənlərdən dərəcə eti­ba­rilə üstün etmişdir. Cihada gedənlərində üzürlü səbəbdən cihada gedə bilməyib evində oturanlarada hər birinin əməlinə layiq əcri vardır. Allah müca­hidləri ev­də otu­ran­lardan Öz tərəfindən böyük bir savab bəxş etməklə üstün et­mişdir.

Bu savab, onlar üçün bir-birindən yüksək dərəcələr olmas ilə yanaşı, Allah, qullarının günahlarını bağışlaması və onlara rəhmət etməsidir. Allah Öz qullarını bağışlayandır və onlara qarşı rəhmli­dir.

Mələklər, küfr diyarından İslam diyarına hicrət etməyi tərk edərək özlərinə zülm edənlə­rin canını alarkən on­la­rı qınayaraq: "Siz nə hal­da idiniz, müşriklər ilə sizin aranızda nə fərq oldu?"– de­yə­cəklər. Onlar üzrxahlıq edərək: "Biz yer üzün­də özümüzü müdafiə etməyə güc qüvvəmiz olmayan zəif in­san­lar idik!"– de­yə cavab verə­cəklər. Mələklər də onlara məzəmmət edilərək: "Mə­gər Alla­hın yeri ge­niş deyil­dimi ki, zülümdən və zəlillikdən canınızı və dininizi qurtarmaq üçün siz də ora hic­rət edəy­di­niz?"– deyə­cək­lər. Hicrət etməyən kimsələrin qərar tutub, sığınacaqları yer Oddur. Ora necə də pis qayıdış və siğınacaq yerdir.

Bu əzabdan yalnız, özlərini zülmdən və haqsızlıqdan müdafiə etməyə qadir olmayan və öz canlarını haqsızlıqdan qutarmaq üçün yol tapa bilməyən və üzürlü səbəbdən hicrət edə bilməyən zəif kişilər, qadınlar və uşaqlar is­tis­nadır. Ola bilsin ki, Allah Öz rəhməti və lütfü ilə onları əfv etsin. Şübhəsiz ki, Allah qullarını əfv edən­dir, onlardan tövbə edəni isə ba­ğış­layandır.

Kim Allah rizası üçün küfr diyarından İslam diyarına hicrət edərsə, hicrət etdiyi yeri, tərk etdiyi yerdən daha gözəl yer olduğunu görər və orada izzətə və bol ruziyə nail olar. Kim Allaha və Onun rəsuluna - səllallahu aleyhi və səlləm - hicrət edərək evindən çıxdıq­dan sonra hicrət etdiyi yerə yetişməzdən əvvəl ölüm onu haq­la­yarsa, onun mü­ka­fa­tı­nı Allah verər və hicrət etdiyi yerə yetişməməsi ona heç bir zərər verməz. Allah qullarından ona tövbə edəni bağış­layandır və onlara qarşı rəhm­lidir.

Yer üzündə səfərə çıxdığınız zaman, kafirlər tərəfindən xoşagəlməz bir şeyə məruz qalacağınıdan qorxduğunuz zaman dörd rükətli namazları iki rükət qılmaqda sizin üçün heç bir günah yoxdur. Beləki, kafirlərin sizə qarşı olan ədavəti aşkar və aydındır. Səhih hədislərdə də, səfər əsnasında əmin-amanlıq halı olsa belə, namazların qısaldılmasına rüsxət verən hədislər varid olmuşdur.

Ey Peyğəmbər! Düşmənlə döyüş vaxtı ordunun içərisində olub onlara namaz qıl­dır­maq istədikdə, ordunu iki qisimə böl: onla­rdan bir dəs­tə­səninlə birlikdə namaz qılsın, namazda silahla­rını da özləri ilə gö­tür­sün­lər. İkinci dəstə isə sizin müdafiənizdə dursun. Birinci dəstə imamla birgə bir rükət qıldıqdan sonra, namazın qalan rükərlərini özləri ayrıca tamamlasınlar. Bun­lar namaz qıldıqları zaman o biri dəs­tə düşmən tərəfdə arxa­nızda olsun. Sonra müdafiədə duran, na­ma­zını qıl­ma­mış digər dəstə gəlib imamla bir­lik­də bir rükət na­maz qılsın, imam salam verdikdən sonra isə namazlarının qalan hissəsini özləri tamamlasınlar, düşmənlərindən ehtiyat­la­rı­nı tutsunlar və silah­la­rını da özləri ilə götürsünlər. Ka­fir­lər is­tərlər ki, siz namaz qıldığınız zaman silah­ları­nız­dan və əşyalarınızdan xəbər­siz ola­sınız və onlar da sizin üzəri­nizə bircə dəfə həmlə et­sinlər və siz xəbərsiz ikən si­zi məğlub et­sin­lər. Ya­ğış­, xəstəlik və s. bu kimi səbəblərdən əziy­yət çəkdiyiniz zaman si­lahlarınızı özünüzlə götürməyib yerə qoymaqda sizə günah yoxdur. Bacardığınız qədər düşməninizdən eh­ti­yatınızı əldən vermə­yin. Şüb­hə­siz ki, Allah kafirlər üçün onları alçaldan bir əzab hazırlamışdır.

Ey Möminlər! Namaz qılıb qurtardıqdan son­­ra ayaq üstə olanda da, otu­ran­da da, uza­nanda və hər bir halınızda da, Allahın şəninə Sübhanallah, Əlhəmdulləh və Lə iləhə illə Allah deyərək Allahı yad edin. Qorxu sovuşduqda və arxayın olduqda isə, namazı sizə əmr edildiyi qaydada rükunlarını, vaciblərini və müstəhəblərini yerinə yetirərək tam şəkildə qı­lın. Çün­ki namaz mömin­lərə müəyyən olunmuş vaxtlarda fərz edilmişdir. Yerli olduqda namazları üzürsüz olaraq vaxtından gec qılmaq caiz deyildir. Səfərdə olduqda isə namazları cəm edib, qısa qılmaq icazəlidir.

Ey Möminlər! Kafirlərdən olan düşməninizi təqib et­mək­də tənbəllik edib zə­iflik göstərməyin. Əgər siz dö­yüşdə ölüm və ya yaraya görə ağrı-acı çəkir­si­niz­sə, on­lar da sizin ağrı-acı çəkdiyiniz kimi ağrı-acı çəkir və sizə baş verən müsibət onlarada baş verir. Elə isə onların səbri sizin səbrinizdən böyük olmasın. Çünki siz Allahdan, on­la­rın nail olmadıqları savaba, köməyə və yardıma nail olursunuz. Allah Öz qullarının halınıdan xəbərdardır və O, işlərində və şəri hökmlərində hikmət sahibidir!

Ey Peyğəmbər! Həqiqətən, Biz sənə Quranı haqqı özündə cəm etmiş bir halda nazil etdik ki, insanlar arasında şəxsi rəyin və ya öz istəyinlə deyil, Allahın sənə öyrətdiyi və sənə ilham etdiyi kimi hökm verəsən. Odur ki, özlərinə və onlara verilən əmanətlərə xəyanət edən xainləri, onlardan haqqını tələb edənlərdən müdafiə edərək, tərəfini tutma.

Allahdan məğfirət və əfv istəyin! Şüb­həsiz ki, Allah, Ona tövbə edən qullarını bağış­la­yan­dır və onlara qarşı rəhm­li­dir.

Xəyanət edən, sonra da etdiyi xəyanəti gizlətməyə çalışan kimsənin tərəfini saxlamaq üçün mücadələ etmə. Allah, çoxlu xəyant edən və günah işlər görən kimsələri sevməz.

Onlar günah işlətdikdə in­sanlardan qorxub utanaraq onu gizlədir, Allahdan isə gizlətmirlər. Halbuki, Allah onları əhatə etməklə onların yanındadır. Günahkarı müdafiə edib, günahsızı ittiham etmək kimi, Alla­hın razı qal­madığı söz­ləri xəl­vət­də söyləyib, tədbir görməkləri, Allahdan gizli qalmaz. Allah on­­la­rın gizlində və aşkarda nə etdik­lə­rini əha­tə edir, Ona heç bir şey gizli qalmır və Allah onlara etdikləri əməllərin əvəzini verəcəkdir.

Bax, - ey günahkarların qayğısını çəkən kimsələr! - siz o kəslərsiniz ki, dünya həyatında onlara bəraət qazandırmaq üçün onlardan öt­rü mü­­bahisə edib, onların cəzalandırılmasının qarşısını almaq istəyirsiniz. Bəs Allah həqiqəti bildiyi bir halda, Qi­yamət günü onlardan ötrü Allahla kim mübahisə edəcək, o gün onlara kim vəkil duracaq?! Şübhə yoxdur ki, bunu heç kəs bacarmayacaqdır.