Аль-Анфаль

Ey Peyğəmbər! Səhabələrin səndən qənimətlərin necə və kimlər arasında bölünməsi barəsində so­ru­şurlar. Ey Peyğəmbər! Onların suallarına cavab olaraq onlara belə de: "Qəni­mət­­lər Alla­h və Onun Rəsulu - sallallahu aleyhi və səlləm - üçündür, qənimətləri bölməyin və paylamağın hökmü Allaha və Rəsuluna - sallallahu aleyhi və səlləm - aiddir, sizin üzərinizə düşən isə Allah və Rəsulunun - sallallahu aleyhi və səlləm - hökmlərinə boyun əyib, tabe olmaqdır". Ey Möminlər! Allahın əmrlərini yerinə yetirib, qadağalarından çəkinməklə Allahdan qor­xun və ara­nız­da­kı düşmənçilik müna­sibət­lərini bir-birinizə qarşı sevği, gözəl əxlaq və əfv etməklə düzəl­din. Əgər həqiqətən də mö­min­si­nizsə, Allaha və Onun Rəsuluna - sallallahu aleyhi və səlləm - itaət edin. Çünki iman, insanı itaətə əməllərə yönəldər və günah əməllərdən çəkindirər. Səhabələrin Peyğəmbərə - sallallahu aleyhi və səlləm - bu sualı, Bədr döyüşü baş verdikdən sonra olmuşdur.

Həqiqi möminlər ancaq o kəslər­dir ki, pak və uca olan Allah anıldığı zaman onların qəlbi qor­xuya düşər, qəlbləri və bədənləri itaətə sövq edər, özlərinə Allahın ayələri oxun­duq­da bu ayələri düşünər və bu onların imanlarının üzərinə imanlarını daha da ar­tar, onlar xeyirlərə nail olub, zərərlərdən qorunmaq üçün yalnız öz Rəbbi­nə etimad edər.

O kəslər ki, namazı daima vaxtı-vaxtında, kamil şəkildə əda edər və Bizim onlara verdiyimiz ruzidən Allah yolunda vacib və müstəhəb xərcləyəri paylayarlar.

Məhz bu sifətlərə sahib olan kimsələr, özlərində iman və zahiri İslam xislətlərini cəm etdikləri üçün onlar həqiqi mö­min­lərdir. Onların Rəbbi ya­nın­dakı mükafatı yüksək də­rə­cələr, günahlarının bağış­lan­ması və bolluca ruzidir. Bu, Allahın onlar üçün hazırladığı nemətlərdir.

Qənimətlərin bölünməsi barədə öz aranızda ixtilaf etdikdən sonra Uca və Pak olan Allah onun bölgüsünü sizə həvalə etməyib, əksinə, bu işi Allaha və Onun Rəsuluna aid etdiyi kimi. Ey Peyğəmbər! Rəbbin sənə vəhy etdiyi ayələr vasitəsi ilə Mədinədə çıxıb müşriklərlə döyüşə getməyi də əmr etmişdir. Halbuki bu, möminlərdən bir dəstənin xoşuna gəlmirdi.

Ey Peyğəmbər! Möminlərdən həmin dəstə müşriklərlə döyüşmək barədə vəziyyət özlərinə bəlli olduqdan sonra yenə də səninlə mü­ba­hisə edir­di­lər. Sanki onlar öz göz­ləri ilə baxa-baxa ölümə sü­rük­lə­nir­dilər. Bu onların döyüşə çıxmaq istəmədiklərinə görə idi. Çünki onlar döyüşə çıxmaq üçün özlərinə heç bir hazırlıq görməmişdilər.

Ey Allah yolunda cihad edən möminlər! O vaxt Allah sizə, iki müşrik dəs­tə­dən bi­ri­nin sizin ol­acağını vəd edirdini yadınıza salın! Bu dəstənin biri, sizin qənimət əldə etmək istədiyiniz müşriklərin mal-dövlətlərini daşıyan karvan, o biri isə onlara qarşı səfərbərlik elan edib, onlarla döyüşüb, onları məğlub edəcəyiniz karvan dəstəsi idi. Siz müşriklərin mal-dövlətlərini daşıyan karvanın döyüşsüz, asan bir şəkildə si­zin olmasını ar­zu­la­yır­dınız. Amma Allah sizə döyüşməyi əmr etməklə Öz kəl­mə­ləri ilə haq­qı ger­çək­ləşdir­mək, kafir­lərin başçılarının kökü­nü kəs­mək və İslam dininin qüvvəsi zahir olana qədər onlardan çoxlu sayda əsir əldə etmənizi istəyirdi.

Allah müşriklərə bu dinin doğruluğuna dəlalət edən dəlilləri göstərməklə İslamı və müsəlmanları zahir edərək haqqı gerçəkləşdirəcək və batilin də batil olduğuna dəlalət edən dəlilləri göstərməklə batili puç edəcəkdir. Müşriklər bunu istəməsələrdə, Allah bu dini izhar edəcəkdir.

Bədr döyüşü günü düşmənlərinizə qarşı Allahdan yardım dilədiyinizi yadınıza salın. Ey Möminlər! O zaman Allah da sizə bir-birinin ardınca gələn min mə­ləklə yardım edə­rək du­anızı qəbul etmişdi.

Ey Möminlər! Allah sizə mələklər vasitəsi ilə yardımını düşməninizə qarşı sizə yardım edəcəyi üçün sizə bir müjdə və bu qələbə ilə qəlbiniz müvəqqəti rahatlıq tapsın deyə belə etdi. Qə­lə­bə heç də sayın və ya döyüş alətlərinin çoxluğu ilə deyil, qələbə yal­nız Allahdandır. Həqi­qə­tən, Allah Öz mülkündə yenilməz qüvvət sahibidir, kimsə Onu məğlub edə bilməz. O, insanlar üçün qoyduğu şəri hökmlərdə və işlərində hikmətlidir.

Ey Möminlər! Yadınıza salın ki, o zaman düşməninizdən qorxmamanız üçün sizə bir təskinlik olsun de­yə, Allah sizə yüngül bir mür­gü gön­dər­miş, göydən sizin üzə­ri­nizə yağmur en­dir­mişdi ki, onunla sizi pisliklərdən təmiz­ləsin, şeytanın vəsvə­səsini sizdən uzaq etsin, düşmənlə qarşılaşdıqda isə bədəninizi sabit etməklə qəlbi­nizi möhkəmlən­dirsin və bu yağmur vasitəsi ilə qumsal yeri dərkidib, ayağlarınız quma batmaması üçün ayağlarınızın altın sa­bit etmişdir.

Ey Peyğəmbər! O zaman Rəbbin Bədrdə möminlərə yardım göndərdiyi mə­lək­lərə: "Ey Mələklər! Mən Öz köməyim və yardımımla sizinləyəm! Möminləri düşmənlə döyüşməyə güclən­di­rin. Mən ka­­fir­lərin qəlbinə şiddətli qorxu sa­la­ca­­ğam. Ey Möminlər! Kafirləri öldürmək üçün onların boyunlarını vu­­run və sizinlə döyüşə bilməmələri üçün oynaqlarını və əl-ayaqlarını kə­sin!" – deyə vəhy etmiş­di!

Kafirlərin döyüş zamanı öldürülməsinin, əl-ayaqlarının kəsilməsinin səbəbi, onların Allaha və Onun rəsuluna - səllallahu aleyhi və səlləm - müxalif olmalarına, onlara əmr olunana əməl etməmələrinə və qadağan olunduqları əməldən əl çəkinmədiklərinə görədir. Kim bu işdə Allaha və Onun rəsuluna - səllallahu aleyhi və səlləm - müxalif olarsa, Allah ona dünyada ölüm və ya əsir düşməklə, axirətdə isə odla şiddətli əzab verər.

Ey Allahın və Onun rəsulunun əmrlərinə müxalif olan kimsələr! Sizə deyilən bu əzabı dünya həyatında gecikdirilmədən dadın, əgər küfr və inadkarlıq edərək ölərsinizsə, axirətdə sizin üçün Cəhənnəm odu­nun əzabı da vardır.

Ey Allaha iman gətirib Onun rəsuluna tabe olan kimsələr! Əgər döyüş meydanında müşriklərlə yaxın bir məsafədə qarşı-qarşıya gələrsinizsə, onlara məğlub olmayın və arxanızı onlara çe­vir­ib qaçmayın, əksinə, onların qarşısında sabitqədəm olun və onlarla döyüşməkdə səbir nümayiş etdirin. Bilin ki, uca Allah Öz köməyi və yardımı ilə sizinlə birgədir.

Kim düşmənə yenidən hücum etmək məqsədi ilə hiyləğərlik edib, onlara sanki özünün onlardan qaçdığını göstərib, bir tərəfə çəkilən və ya başqa bir müsəlman camaatından yardım istəmək məqsədi ilə onlara qoşulan­lar istisna olmaqla, kim belə bir gün­də düşmənə arxa çe­vi­rib qaçarsa, Allahın qəzə­binə dü­çar olar. Onun axirətdə qalacağı yer Cə­hənnəm­dir. Onun dö­nüş yeri necə də pis yerdir, onun gedəcəyi yer necə də pis yeridir.

Ey möminlər! Bədr döyüşündə müşrikləri öz gücünüz sayəsində siz öldürmədi­niz, lakin Allah sizə onları öldürməyə yardım etd. Ey Peyğəmbər! Müşriklərə at­dı­­ğın zaman sən at­madın, lakin sənin atdığını onlara çatdıran Allah atdı ki, mö­minlər sayca və döyüş hazırlığı baxımından müşriklərdən qat-qat az olduğunuz bir halda, O, sizə Öz tə­rə­fin­dən düşmənlərinizə qarşı qələbə verməklə, Onun sizə olan nemətinə şükür etməniz üçün sizi yaxşı bir sınaqdan ke­çirt­sin. Həqiqətən, Allah dualarınızı, dediyiniz sözləri eşi­dən­dir, əməllərinizi görən və sizə xeyirli olan hər şeyi biləndir.

Müşrikləri öldürmək, onların məğlub olana qədər atmaları, döyüş meydanından arxalarını sizə çevirib qaçmaları, möminlərin düşmən üzərində qələbə çalma neməti və bunların hamısı, Allahdandır. Allah İslama qarşı hiylə işlədən ka­firlərin hiyləsini boşa çıxardar.

Ey Müşriklər! Əgər siz həddini aşan zalımlara Allahın onlara əzab verməsini di­ləyirsinizsə, artıq Allah dilədiyiniz əzabı sizə gətirmişdir. Allah sizə, möminlərə ibrət olacaq bir əzab göndərmişdir. Əgər bunu Allahdan diləməkdən əl çəksəniz, bu, sizin üçün xe­yir­li olar. Ola bilsin ki, Allah bununla sizə bir az möhlət versin və sizdən intiqam almaqa tələsməsin. Yox əgər möminlərə qələbə bəxş edib, sizə əzab verdikdən sonra da Allahdan zalımlara əzab verməsini diləsəniz və möminlərlə döyüşsəniz, bu zaman möminlərin az olmasına rəğmən, sizin sayınız və döyüş hazırlığınız çox olsa belə camaatınız və himayədarlarınızın sizə heç bir faydası olmaz. Şübhəsiz ki, Allah Öz köməyi və yardımı ilə mö­min­lər­lə birğədir. Allah kim ilə birğə olarsa, heç kimsə onu məğlub edə bilməz.

Ey Allaha iman gətirib Onun rəsuluna tabe olan kimsələr! Allahın əmrlərini yerinə yetirib, qadağalarından çəkinməklə Alla­ha və Onun Rəsuluna itaət edin. Allahın ayələri sizə oxunduğunu eşitdiyiniz bir halda, Onun əmrinə müxalif olub, qadağan olunan əməli etməklə Ondan üz çevirməyin.

Ey Möminlər! Özlərinə Allahın ayələri oxunan: "Bizə Qurandan oxunan ayələri, qulaqlarımızla eşitdik" - deyən münafiqlər və müşriklər kimi olmayın. Əslində isə onlar bu ayələri dərk edib, heç faydalanmadılar.

Şübhəsiz ki, yer üzündə gəzib-dolaşan Allah ya­nın­da canlıla­rın ən pisi haqqı eşidib qəbul etməyən karlar, danışa bilməyən lallardır. Məhz belə kimsələr, Allahın əmr və qadağalarını dərk edə bilməyən kimsələrdir.

Əgər Allah o yalan hesab edən müşriklərdə bir xe­yir ol­du­ğunu bilsəydi, əlbət­tə ki, on­la­ra haqqı eşit­di­rib, onları faydalandırardı və onlara açıq-aydın dəlilləri göstərərdi. Lakin Allah onlarda xeyirin olmadığını bilirdi. Əgər Allah haqqı onlara eşit­dirsəydi belə, yenə də onlar inadkarlıq göstərib üz çevi­rə­rək dönüb gedərdilər.

Ey Allaha iman gətirib Onun rəsuluna tabe olan kimsələr! Allah və Onun rəsulu - səllallahu aleyhi və səlləm - si­zi, sizə həyat verəcək haqqa ça­ğır­dığı za­man, Allahın və rəsulunun - səllallahu aleyhi və səlləm - əmrlərini yerinə yetirib, qadağalarından çəkindirərək Allah və Onun rəsulunun - səllallahu aleyhi və səlləm - çağırışına ca­vab verib, Ona təslim olun. Yəqin olun ki, Allah hər şeyə qadirdir. Siz haqqı inkar etdikdən sonra yenidən haqqa dönmək istədikdə O, sizin haqqa tabe olmanıza mane olmağa qadirdir. Elə isə Ona tərəf tələsin və bilin ki, siz qiyamət günü tək Allahın hüzu­runa toplanacaqsınız. O zaman Allah sizə dünyada ikən etdiyiniz əməllərinizin müqabilini verəcəkdir.

Ey Möminlər! Siz­lərdən təkcə günahkarlara üz verməyən, əksinə, günahkarı və geyri gühahkarı bürü­yəcək əzabdan çəkinin. Bu, insanlar arasında zülüm yayılıb və kiminsə onu dəyişdirməyəcəyi zaman baş verəcəkdir. Yəqin olun ki, Allah günahkarlara şid­dətli cəza ve­rən­dir. Elə isə Onun qarşı günah etməkdən çəkinin!

Ey Möminlər! Yadınıza salın ki, siz Məkkədə olduğunuz za­man sayca az idiniz, insanlar sizi zəif sa­yıb, sizə zülm edirdilər və düşmənləriniz sizi ələ keçirəcəyindən qor­xurdunuz. Allah sizə Mədinədə sığınacaq ver­di, Bədir döyüşündə sizə düşmənləriniz üzərində qələbə və düşmənlərinizdən əldə etdiyiniz qənimətlər nəsib etdi ki, bəlkə Allahın sizə olan nemətlərinə şükür edəsinz və Allahda bu nemətləri sizə daha da artırsın. Elə isə bu nemətlərə nankorluq etməyin, yoxsa Allah bu nemətləri sizdən alar və sizə əzab verər.

Ey Allaha iman gətirib Onun rəsuluna tabe olan kimsələr! Əmrləri tərk edib və qadağalardan çəkinməməklə Alla­ha və Onun rəsuluna - səllallahu aleyhi və səlləm - və özünüz də xəyanət olduğunu bildiyiniz bir halda, sizə əmanət edilən borc və s. əmanətlərə xəyanət etməyin, yoxsa zərər çəkənlərdən olarsınız.

Ey Möminlər! Bilin ki, mal-dövlətiniz və övladlarınız Allahdan sizin üçün yalnız bir sınaqdır. Çünki bunlar sizi axirət həyat üçün saleh əməl etməyə mane olar və sizi xəyanətə sürükləyər. Bilin ki, böyük savab isə Allah yanındadır. Elə isə mal-dövlətə və oğul-uşaqa görə xəyanət edib bu böyük savabı əldən verməyin.

Ey Allaha iman gətirib Onun rəsuluna tabe olan kimsələr! Bilin ki, əgər siz Allahın əmrlərini yerinə yetirib, qadağalarından çəkinərək Allah­dan qorxsanız, O sizə haqla batili ayırd etmə ba­carığı ve­rər, bundan sonra qəlbinizdə heç bir şübhə qalmaz, Allah sizin etdiyiniz pis əməllərdən keçər və sizin günah­ları­nızı ba­ğışlayar. Allah bö­yük lütf sahi­bidir. Allahın mütəqqi qulları üçün hazırladığı cənnət də, Onun böyük lütfündən biridir.

Ey Peyğəmbər! Bir zaman müşriklər səni həbs et­mək, öldürmək yaxud yaşadığın yurdun­dan başqa bir yerə qovmaq üçün sənə qarşı hiylə qururdularını xatırla. On­lar sənə qarşı hiylə iş­lət­di­lər, Allah da onların hiylələrini qaytarıb, özlərinə etdi və Allah onlara qarşı hiylə işlətdi. Allah hiylə işlədənlərin ən yaxşısıdır.

Sən onlara ayələrimizi oxun­duğu za­man onlar haqqa qarşı inadkarlıq və təkəbbürlük edərək belə deyərlər: "Artıq biz bundan əvvəl buna oxşarını eşit­dik. Əgər istəsək, biz də buna oxşar Quran deyə bilərik. Eşitdiyimiz bu Quran, keç­­miş­­də­ki­lə­rin uydurmalarından baş­qa bir şey de­yildir, elə buna görə də, biz heç vaxt iman gətirən deyilik" – deyərlər.

Ey Peyğəmbər! Yadına sal ki, bir zaman müşriklər: "Ey Allah! Əgər Muhəmmədin - səllallahu aleyhi və səlləm - gətirdiyi bu din, haqq dindirsə, onda bizi məhv etmək üçün üstü­müzə göy­dən daş yağdır yaxud bizə ağrılı-acı­lı bir əzab gön­dər" – dedilər. Onlar bunu Allaha küfürdə həddlərini aşdıqları üçün belə de­mişdilər.

Ey Muhəmməd! Sən sağ ikən, onların arasında ol­du­ğun hal­da Allah sənin ümmətinə - istər icabət ümməti olsun, istərsə də ki, dəvət ümməti- əzab ver­mə­yəcək. Sənin onlar arsında olmağın onlar üçün bir əmin-amanlıqdır. Onlar Allahdan günahlarının bağış­lanmalarını dilə­dikləri müddətcə Allah on­lara əzab verən deyildir!

Onlar insanları Məscidulharama daxil olmağa və orada tavaf etməyə mane olaraq özlərinə əzabın gəlməsini vacib edən əməllər etdikləri bir halda, onlara əzab verməməyə Bizə mane olan nədir?! Müşriklər heç də Allahın övliyaları deyillər, Allahın övliyaları yalnız Allahın əmrlərini yerinə yetirib, qadağalarından çəkinərək Ondan qorxan müt­təqilərdir. Lakin müşriklərin əksəriyyəti özlərinin Allahln övliyası olduğunu idda etsələr də, əslin də isə onlar, özlərinin Allahın övliyası olmadığını bilməzlər.

Müşriklərin Məscidulharamın yanındakı ibadətləri fit ver­mək və əl çal­maqdan başqa bir şey deyil­dir. Ey Müşriklər! Allaha küfr etdiyinizə və Onun rəsulunu - səllallahu aleyhi və səlləm - yalan saydığınıza görə Bədr döyüşün də ölüm və ya əsir düşməklə dadın əza­bı!

Şübhəsiz ki, Allaha küfr edən kimsələr insan­la­rı Allah dinindən sap­dır­maq üçün öz mallarını sərf edir­lər. Onlar onu sərf edə­cək, lakin istədikləri heç vaxt həyata keçməyəcəkdir, sonra da var-dövlətlərini boş və faydasız yerə xərclədikləri üçün bu­nun peşmançılığını çə­­kəcək, daha sonra isə möminlərə məğlub ediləcək­lər. Allaha ka­fir olanlar qiyamət günü Cə­hənnəmə sürüklənəcəklər və onlar oda daxil olub, orada əbədi qalacaqlar.

Öz var-dövlətini insanları Allah yolundan döndərmək üçün sərf edən kafirlər Qiyamət günü, Allahın murdar kafir dəstəsini, pak mömin dəstəsindən ayır­ması üçün Cəhənnəm oduna sürükləyəcəklər, məhz o gqn murdar insanları, əməlləri və var-dövlərin hamısını dəstə-dəstə, bir-birinin üs­tü­nə qoyub Cəhənnəmə atılacaqdır. Zi­ya­na uğrayanlar da məhz onlardır. Çünki onlar dünyada etdikləri əməllərə görə qiyamət günü nəfslərini və ailələrini ziyana uğratmışdılar.

Ey Peyğəmbər! Qövmündən Allaha və Onun rəsuluna - səllallahu aleyhi və səlləm - küfr edənlərə de ki, əgər onlar Allaha və Onun rəsuluna - səllallahu aleyhi və səlləm - küfr etməyə və Allaha iman edənləri Allah yolundan döndərməyə son qoysalar, Allah onların olub-ke­çən­ günahlarını ba­ğış­la­yar. Çünki İslam özündən qabaq olan günahları əfv edər. Yox, əgər etdikləri küfr əməllərə qayıtsalar, atrıq əvvəlki ümmətlər də Allahın sünnəti belə idi ki, əgər onlar Allahı və Onun Rəsullarını yalan hesab edib və bu əməldə dava etdikdə Allah onlara dərhal əzab göndərərdi.

Ey Möminlər! Din, itaət yalnız şəriki olmayan Allaha məxsus edilənədək düşməniniz kafirlərlə vuruşun, əgər onlar etdikləri əməllərə və insanları Allahın yolundan döndərməyə son qoyarlarsa bu zaman onlarla vuruşmaqdan vaz keçin. Allah etdiyiniz əməlləri görür və Ona heç bir şey gizli qalmaz.

Əgər onlar qadağan olunduqları əməllərdən: Allaha və Onun rəsuluna - səllallahu aleyhi və səlləm - küfr etməyə və insanları Allahın yolundan döndərməyə son qoymazlarsa, Ey Möminlər! yəqin olun ki, Allah sizə onlara qarşı mütləq yardım edəcəkdir, Allah himayə etdiyi kimsə üçün ne gözəl hima­yədarı­nız­dır, yardım etdiyi kimsə üçün nə gözəl yardım­çı­dır!

Ey möminlər! Əgər siz Allaha və haqla batili bir-birindən ayırd edərək sizə düşməniniz üzərində zəfər çalmağa nəsib etdiyi Bədir günü qulumuz Muhammədə (ona Allahın salavatı və salamı olsun) nazil et­diyi­mi­zə iman gə­tirmisinizsə, bilin ki, Allah yolunda cihad edərkən kafirlərdən zorla əldə etdiyiniz mal beş hissəyə bölünməlidir. Həmən malın beşdə dörd hissəsi mücahidlərin payına düşür. Qalan beşdə bir hissə isə beş qismə bölünərək paylanılmalıdır. Bu malın bir qismi Allah və Rəsulunun payına düşür. Bu qisim, müsəlmanların ümumi məsrəflərinə sərf edilir. Bir qisim Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun) Haşim və Muttalib oğullarından olan yaxınlarının payına düşür. Bir qisim, yetimlərin, bir qisim fəqir və miskinlərin, diğər bir qisim isə yarı yolda qalmış müsafirlərin payına düşür. Sizə yardım edən Allah hər şeyə qa­dirdir.

Yadınıza salın ki, O zaman siz vadinin Mədinəyə ya­xın tərə­fində, müşriklər vadinin uzaq, yəni, Məkkəyə yaxın tərə­fində, kar­van isə sizdən aşa­ğı­da Qırmızı dənizin sahilinə yaxın bir yerdə idi. Əgər siz və müşriklər Bədrdə qarşı-qarşıya gəlmək üçün vədələş­mək istəsəy­diniz bir-birinizlə ixtilaf edərdiz. Lakin bütün nöqsanlardan münəzzəh olan Allah sizi aranızda əvvəlcədən vədələşmə olmadan Bədrdə cəm etdi ki, olacaq işi, yəni, möminlərə zəfər nəsib edərək kafirləri zəlil etməyi, dinini izzətli, şirki isə alçaq tutmağı hə­yata keçirsin. Müşriklərdən həlak olan, möminlərin özlərindən sayca və döyüş hazırlığı baxımından qat-qat az olduğunu açıq-ay­dın bildikdən sonra həlak olsun, onlardan sağ qalanları da Allahın möminlərə yardım etdiyinə açıq-aydın bir dəlillə sağ qalsın ki, kiminsə Allah yanında bəhanəsi olmasın. Allah hər bir deyilən sözü eşi­dən­­dir, hər bir edilən əməli bi­lən­dir. Ona heç bir şey gizli qalmaz və O, qulların etdikləri əməllərin müqabilini verəcəkdir.

Ey Peyğəmbər! Allah yuxun­da müşrikləri sə­nə, onların sizdən sayca az olduqlarını göstərib, sən də möminlərə bu yuxunu xəbər verməyin, onlar da bu müjdə ilə sevinib, özlərində düşmənlə qarşı-qarşıya gəlməyə cəsarət tapmaları, Allahın sənə və möminlərə əta etdiyi nemətlərdən biri olduğunu yadına sal. Əgər Allah sənə yuxuda on­­la­rın sizdən çox olduqlarını gös­tərsəydi, bu zaman əshabın düşmənlə qarşı-qarşıya gəlməkdən ruh­dan dü­şər­ və onlarla döyüşməkdən qorxardılar. Lakin Allah sizi bundan qoruyaraq, sizi bu uğursuzluqdan xilas etdi və beləliklə də onların sayını peyğəmbərinin (sallallahu aleyhi və səlləm) gözündə az sayda olduqlarını göstərdi. Şübhəsiz ki, O, qəlblərdə olub, gizli qalarları bilir!

Ey Möminlər! Yadınıza salın ki, o vaxt müşriklərlə qarşı-qarşıya gəl­di­yiniz za­­man Allah onların sayını si­zin gö­zü­nüzə az göstərərək sizi düşmənlə döyüşməyə cəsarətli etdi. Sizin də sayınızı onların gözündə azalt­dı ki, sizinlə qarşılaşdıqda geriyə dönüb qaçmaq barədə düşünüb döyüşə girməkdən çəkinməsinlər. Bununla Allah olacaq işi ye­rinə yetirdi və möminlərə müşrikləri qətlə yetirib əsir götürməklə intiqam almaq və düşmən üzərində zəfər çalmaq nemətini bəxş etdi. Bü­tün iş­lərin sonu yalnız tək olan Allaha qayıdır. Allah, pislik edənin, etdiyi pisliyinə görə cəzasını, yaxşılıq edənin də, etdiyi yaxşılığa görə mükafatını verəcəkdir.

Ey Allaha iman gətirib Onun Rəsuluna tabe olan kimsələr! Kafir bir dəstə ilə üz-üzə gəldikdə möh­kəm durun, onlardan qorxmayın, Allahı çox yad edib Ona çox dua edin. Həqiqətən Allah sizi istədiyinizə müvəffəq edib qorxduğunuz şeydən salamat etmək üçün sizə düşməniniz üzərində qələbə nəsib etməyə qadirdir.

Dediyiniz sözlərdə, etdiyiniz əməllərdə və bütünlüklə hər bir halınızda Allaha və Onun Rəsulununun itaətinə bağlı olun. Hər hansı bir şey haqqında fikir yürütdükdə bir-birinizlə müba­hi­sə et­məyin, çünki mübahisə zəyifləmənizə, qorxmanıza və həmçinin ruhdan dü­şmənizə səbəbir. Düşməninizlə qarşı-qarşıya gəldikdə səbirli olun, çünki Allah, Öz qələbəsi, yardımı və köməyilə səbr edən­lər­lə­ birgədir. Allaha kiminlə olarsa, onun qalib və müzəffər olacağı qaçılmazdır.

Məkkədən təkəbbür­lə, özlərini insanlara göstərmək üçün çıxan və insan­ları Allah dinindən sapdıran və bu dini qəbul etməyə mane olan müşriklər ki­mi olma­yın. Allah onların əməl­lə­rini hər tərəf­dən əhatə etmiş­dir. Onların etdikləri əməllər Allaha əsla gizli qalmaz və Allah onların etdikləri əməllərin müqabilini verəcəkdir.

Ey möminlər! (bədr günü) Allahın sizə olan nemətini yadınıza salın. Belə ki, şeytan müşriklərə əməl­lə­ri­ni gözəl­ göstərib onları müsəlmanlarla qarşı-qarşıya gətirdi və onları döyüşə təhrik edərək: "Bu gün heç kəs sizə qalib gələ bil­məz. Mən sizə yar­dım edən və sizi düşməninizdən qoruyaram!"– demişdir. Elə ki, iki dəstə- mələklərin yardım etdiyi möminlər dəstəsi və şeytanın arxasını çevirib qaçaraq köməksiz qoyduğu müşriklərin dəstəsi ilə qarşı-qarşıya gəldi, şeytan müşriklərə: "Mən siz­dən uza­ğam. Mən möminlərə yardım etmək üçün gəlmiş mələkləri görü­rəm. Mən, Allahın məni həlak etməsindən qorxuram. Çünki Allah şiddətli cəza ve­rəndir. Onun əzabına kimsə tab gətirə bilməz"– de­mişdi.

Yadınıza salın ki, bir zaman münafiqlər və imanı zəyif olan kimsələr deyirdilər: "Müsəlmanları saylarının azlığına, döyüş hazırlıqlarının kifayət qədər olmamasına, düşmənlərinin onlardan həm sayca, həm də döyüş hazırlığı baxımından özlərindən qat-qat çox olmasına baxmayaraq onlara qələbə vəd verən din­ləri aldat­dı! Onlar dərk etmirlər ki, kim tək Allaha arxalanıb Onun vəd etdiyi yardıma inanarsa, Allah ona yardım edər, nə qədər zəyif olsa da belə, Allah onu köməksiz qoymaz. Allah güc-qüvvət sahibidir, kimsə ona qələbə çala bilməz. Qəza və qədərində, qoyduğu şəriət qanunlarında hikmət sahibidir!

Ey Peyğəmbər! Kaş ki, sən Allaha və Onun Rəsullarına küfür edən kafirləri mələk­lərin onların ruhlarını alanda görərdin! Üzlərinə və dönüb qaçdıqda isə arxalarına vuraraq canlarından alır: "Ey Kafirlər! Dadın yan­dırıcı odun əzabı­nı!" – deyirlər. Əgər sən buna şahid olsaydın bu zaman dəhşətli bir şeyə şahid olardın.

Ey Kafirlər! Ruhlarınız alınan zaman sizə verilən ağrılı-acılı əzab və həmçinin qəbirlərinizdə və axirətdə sizə ediləcək atəşin əzabı, dünyada ikən öz əllərinizlə etdiyiniz günahlara görədir. Əks təqdirdə isə, Allaha insanlara əsla zülm edən deyildir! Allah qiyamət günü onlar arasında ədalətlə hökm verəcəkdir. Allah, ədalətlə hökm verəndir.

Kafirlərin başına gələn bu əzab heç də tək onlara aid deyil. Əksinə bu, hər zaman və hər yerdə Allahın kafirlər üzərində olan sünnətidir. Firon əhli-əyalı və onlardan əvvəlki ümmətlər Allahın ayələrini yalan saymaları və etdikləri günahlar səbəbindən Allah onları Özünün qüvvət və qüdrətinə layiq şəkildə əzabla yaxalayaraq, onlara əzab nazil etdi. Allah qüvvətlidir, kimsə ona qələbə çala bilməz. Ona asi olanlara qarşı əzabı da şiddətlidir!

Allahın bir qövmə verdiyi nemətləri almasının və o qövmün şiddətli əzaba düçar olmasının səbəbi, onların Allaha iman edib doğru yolda sabitqədəm olmaq və nemətlərə şükr etmək kimi gözəl hallarını Allaha qarşı küfür, asilik və Onun nemətlərinə naşükürlük etmək kimi pis hala dəyişmələri oldu. Şübhəsiz ki, Allah qullarının danışdıqlarını eşidir, onların nə əməllər etdiklərini görür və bundan Ona heç bir şey gizli qalmaz!

Bu kafirlərin əməli Allaha küfür etmiş Fironun əhli-əyalı və təkzib etmiş əvvəlki qövümlərin əmə­­­­li­nə bənzəyir. Onlar Rəb­bi­nin ayə­lərini yalan hesab et­di­lər, Allah da on­ları etdikləri günah­la­r səbəbindən məhv etdi. Allah Firon əhli-əyalını dənizdə qərq edərək məhv etdi. Fironun əhli-əyalı və onlardan əvvəlkilər Allaha küfür etdiklərinə və Ona şəriklər qoşduqlarına görə on­la­rın ha­mısı zalım idi. Onlar məhz etdikləri bu əməllərə görə Allahın əzabını özlərinə vacib etdilər və beləliklə də, əzaba düçar oldular.

Şübhəsiz ki, yer üzündə gəzib-dolaşan can­lı­ların ən şərlisi Allaha və Onun Rəsullarına kafir olan­lar­dır. Onlara Allahın bütün mövcüzələrini göstərsən də belə, öz küfürlərində israrlı olduqlarına görə əsla iman gətir­məzlər. Onlar ağılları ilə haqqı düşünüb dərk etməyən, qulaqları ilə haqqı eşitməyən və gözləri ilə haqqı görməyən kimsələrdir.

Onlar yəhudu nəslindən olan, Bəni qurayza qəbiləsi kimi hər dəfə sənin onlarla bağladığın əhd­lə­rini pozan və buna görə heç nə­dən çəkin­məyən, əhdlərinə sadiq qalmayan və sizə verdikləri sözlərini tutmayan kimsələrdir.

Ey Peyğəmbər! Əgər əhdlərini pozan o kimsələri döyüşdə ya­xa­lamış olsan, on­ları elə cəza ver ki, onu eşidən hər bir kəs bundan ibrət alsın və bir daha nə səninlə müharibə etməyə, nə də ki, sənə qarşı müharibə edənlərlə bir sırada olmağa cürət etməsin.

Ey Peyğəmbər! Əgər bir qövmün əməllərindən şübhələnib səninlə bağladıqları əhdi po­za­caqları ilə xəyanət etmələrin­dən qorx­arsansa, bu zaman sən on­lara əhdini poz­duğunu bil­dir ki, hər iki tərəf bundan xəbərdar olsun. Onlarla bağladığın əhdi pozduğunu onlara bildirmədən onlara qəfildən hücum etmə. Çünki onlara bunu bildirmədən qəfildən hücuma keçməyin xəyanətdir. Şübhəsiz ki, Allah xa­in­lə­ri sevməz. Əksinə Allah xayinlərə əzab verər. Sən özünü xain olmaqdan qoru!

Qoy kafirlər Allahın əzabından qa­çıb qurtara bilə­cək­lərini zənn etmə­sin­lər. Çün­ki onlar Allahın əzabından əsla qaçıb yaxa qurtara bilməzlər. Onlar harada olsalar belə, Allahın əzabı mütləq onları yaxalayacaqdır.