Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uzbek
طه
Taha
Ta-Ha · Meccan · 135 ayahs
Бу каби ҳарфларнинг тафсири "Бақара" сурасининг биринчи оятида айтиб ўтилган.
20:2Page 312
مَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡقُرۡءَانَ لِتَشۡقَىٰٓ ٢
We have not sent down to you the Qur’ān that you be distressed
Эй Пайғамбар, сизга Қуръонни қавмингизнинг иймондан бош тортаётганини кўриб, афсусланишингиз, қийналишингиз учун нозил қилмадик.
Қуръонни Аллоҳдан қўрқиш неъматига муваффақ бўлган зотларга эслатма бўлиши учун нозил қилдик.
20:4Page 312
تَنزِيلٗا مِّمَّنۡ خَلَقَ ٱلۡأَرۡضَ وَٱلسَّمَٰوَٰتِ ٱلۡعُلَى ٤
A revelation from He who created the earth and highest heavens,
Уни ерни яратган, баланд-баланд осмонларни яратган Аллоҳ нозил қилган. У буюк Қуръондир. Чунки буюк Зот тарафидан нозил қилингандир.
20:5Page 312
ٱلرَّحۡمَٰنُ عَلَى ٱلۡعَرۡشِ ٱسۡتَوَىٰ ٥
The Most Merciful [who is] above the Throne established.1
Раҳмон Ўзининг олийлиги ва буюклигига лойиқ бир тарзда Ўз Аршига кўтарилди.
20:6Page 312
لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا وَمَا تَحۡتَ ٱلثَّرَىٰ ٦
To Him belongs what is in the heavens and what is on the earth and what is between them and what is under the soil.
Осмонлару ердаги, улар орасидаги ва тупроқ остидаги ҳамма-ҳамма нарса Аллоҳникидир. Аллоҳнинг махлуқидир, мулкидир, қўл остидадир.
20:7Page 312
وَإِن تَجۡهَرۡ بِٱلۡقَوۡلِ فَإِنَّهُۥ يَعۡلَمُ ٱلسِّرَّ وَأَخۡفَى ٧
And if you speak aloud - then indeed, He knows the secret and what is [even] more hidden.
Эй Пайғамбар, гапингизни ошкор айтасизми, яширин айтасизми, Аллоҳ субҳонаҳу ҳамма-ҳаммасини билур. У сирни ҳам ва ҳатто сирдан ҳам пинҳонроқ бўлган ўй-хаёлларни ҳам билур. Ҳеч нарса У Зотдан яширин қола олмас.
20:8Page 312
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ لَهُ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ ٨
Allāh - there is no deity except Him. To Him belong the best names.
Аллоҳ. Ундан ўзга чин маъбуд йўқдир. Етук, гўзал номлар ёлғиз Уникидир.
Эй Пайғамбар, ахир сизга Мусо ибн Имрон алайҳиссалом ҳақида хабар келган-ку.
20:10Page 312
إِذۡ رَءَا نَارٗا فَقَالَ لِأَهۡلِهِ ٱمۡكُثُوٓاْ إِنِّيٓ ءَانَسۡتُ نَارٗا لَّعَلِّيٓ ءَاتِيكُم مِّنۡهَا بِقَبَسٍ أَوۡ أَجِدُ عَلَى ٱلنَّارِ هُدٗى ١٠
When he saw a fire and said to his family, "Stay here; indeed, I have perceived a fire; perhaps I can bring you a torch or find at the fire some guidance."
У сафар қилаётиб, бир оловни кўриб қолди ва оиласига деди: "Жойингларда кутиб туринглар. Мен бир ўтни кўриб қолдим. Шояд ўшандан сизларга бир чўғ олиб келсам ёки менга тўғри йўлни кўрсатиб қўядиган биронтасини учратсам".
20:11Page 312
فَلَمَّآ أَتَىٰهَا نُودِيَ يَٰمُوسَىٰٓ ١١
And when he came to it, he was called, "O Moses,
У ўтнинг ёнига келганида Аллоҳ таоло: "Эй Мусо", деб нидо қилди.
20:12Page 312
إِنِّيٓ أَنَا۠ رَبُّكَ فَٱخۡلَعۡ نَعۡلَيۡكَ إِنَّكَ بِٱلۡوَادِ ٱلۡمُقَدَّسِ طُوٗى ١٢
Indeed, I am your Lord, so remove your sandals. Indeed, you are in the blessed valley of Ṭuwā.
«Мен сенинг Парвардигорингман. Менга муножот қилиш учун кавушларингни еч. Чунки сен муқаддас, покиза Туво водийсидасан".
20:13Page 313
وَأَنَا ٱخۡتَرۡتُكَ فَٱسۡتَمِعۡ لِمَا يُوحَىٰٓ ١٣
And I have chosen you, so listen to what is revealed [to you].
Эй Мусо, рисолатимни одамларга етказиш учун сени танладим. Ўзингга юбориладиган ваҳийга қулоқ сол.
20:14Page 313
إِنَّنِيٓ أَنَا ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱعۡبُدۡنِي وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ لِذِكۡرِيٓ ١٤
Indeed, I am Allāh. There is no deity except Me, so worship Me and establish prayer for My remembrance.
Мен - Аллоҳдирман. Мендан ўзга чин маъбуд йўқ. Ёлғиз Менгагина ибодат қил. Мени ёдга олиш учун намозни тўкис адо эт.
20:15Page 313
إِنَّ ٱلسَّاعَةَ ءَاتِيَةٌ أَكَادُ أُخۡفِيهَا لِتُجۡزَىٰ كُلُّ نَفۡسِۭ بِمَا تَسۡعَىٰ ١٥
Indeed, the Hour is coming - I almost conceal it1 - so that every soul may be recompensed according to that for which it strives.
Қиёматнинг келиши аниқ, муқаррар. Уни яшириброқ тураман. Қачон келишини ҳеч ким билмайди. Лекин пайғамбар олиб келган хабарларда унинг аломатларини кўрадилар. Токи, ҳар бир жон ўзи қилган яхши ё ёмон амалига яраша жазо ёки мукофотини олсин.
20:16Page 313
فَلَا يَصُدَّنَّكَ عَنۡهَا مَن لَّا يُؤۡمِنُ بِهَا وَٱتَّبَعَ هَوَىٰهُ فَتَرۡدَىٰ ١٦
So do not let one avert you from it1 who does not believe in it and follows his desire, for you [then] would perish.
Ҳавойи нафсига эргашиб, ҳаромдан тап тортмайдиган иймонсиз кофирлар сени охиратга иймон келтириб, солиҳ амаллар ила унинг учун ҳаракат қилишдан ҳаргиз тўсиб қўймасин.
"Эй Мусо, қўлингдаги нима?"
20:18Page 313
قَالَ هِيَ عَصَايَ أَتَوَكَّؤُاْ عَلَيۡهَا وَأَهُشُّ بِهَا عَلَىٰ غَنَمِي وَلِيَ فِيهَا مَـَٔارِبُ أُخۡرَىٰ ١٨
He said, "It is my staff; I lean upon it, and I bring down leaves for my sheep and I have therein other uses."
Мусо алайҳиссалом деди: "У менинг асойим. Юраётганимда унга таянаман. У билан қўйларимга барг қоқиб бераман. Унда менинг бошқа қиладиган ишларим ҳам бор".
Аллоҳ деди: «Эй Мусо, уни ташла».
20:20Page 313
فَأَلۡقَىٰهَا فَإِذَا هِيَ حَيَّةٞ تَسۡعَىٰ ٢٠
So he threw it down, and thereupon it was a snake, moving swiftly.
Мусо уни ташлаган эди, бирдан у тез ва чаққон ҳаракат қиладиган катта илонга айланиб қолди.
20:21Page 313
قَالَ خُذۡهَا وَلَا تَخَفۡۖ سَنُعِيدُهَا سِيرَتَهَا ٱلۡأُولَىٰ ٢١
[Allāh] said, "Seize it and fear not; We will return it to its former condition.
Аллоҳ таоло Мусо алайҳиссаломга деди: "Уни қўлингга ол. Илон эканидан қўрқма. Қўлингга олганинг заҳоти уни яна қайта асога айлантириб қўюрмиз".
20:22Page 313
وَٱضۡمُمۡ يَدَكَ إِلَىٰ جَنَاحِكَ تَخۡرُجۡ بَيۡضَآءَ مِنۡ غَيۡرِ سُوٓءٍ ءَايَةً أُخۡرَىٰ ٢٢
And draw in your hand to your side; it will come out white without disease - another sign,
Қўлингни қўлтиғингга тиқ. У оппоқ бўлиб чиқади. Лекин у пес бўлмайди. Бу сен учун яна бир мўъжизадир.
20:23Page 313
لِنُرِيَكَ مِنۡ ءَايَٰتِنَا ٱلۡكُبۡرَى ٢٣
That We may show you [some] of Our greater signs.
Эй Мусо, Биз сенга бу икки мўъжизани қудратимизни ва сенинг пайғамбар эканингни кўрсатиб турадиган буюк оят-аломатларимизни намойиш қилиш учун кўрсатдик.
20:24Page 313
ٱذۡهَبۡ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ إِنَّهُۥ طَغَىٰ ٢٤
Go to Pharaoh. Indeed, he has transgressed [i.e., tyrannized]."
Эй Мусо, Фиръавн олдига бор. Чунки у куфр келтириб, Аллоҳга қарши чиқиб, ҳаддидан ошди.
20:25Page 313
قَالَ رَبِّ ٱشۡرَحۡ لِي صَدۡرِي ٢٥
[Moses] said, "My Lord, expand [i.e., relax] for me my breast [with assurance]
Мусо алайҳиссалом деди: "Парвардигорим қалбимни кенг қил. Токи, озор-азиятларни кўтаришим осон бўлсин".
"Ишимни осон қил".
Мени равон гапиришга қодир айлагин.
Токи, рисолатингни етказаётганимда гапимни тушунсинлар, англасинлар.
20:29Page 313
وَٱجۡعَل لِّي وَزِيرٗا مِّنۡ أَهۡلِي ٢٩
And appoint for me a minister [i.e., assistant] from my family -
Менга ўз аҳлимдан ишларимга қаралашадиган бир ёрдамчи-дастёр қилиб бер.
Оғам Ҳорун ибн Имронни.
У билан белимни бақувват қил.
Уни рисолатни етказишдаги ишимга шерик айла.
Токи, Сенга кўп тасбиҳ айтайлик.
Ва Сени кўп эслайлик.
Сен бизни кўриб турган эдинг. Бирон ишимиз Сендан яширин эмас.
20:36Page 313
قَالَ قَدۡ أُوتِيتَ سُؤۡلَكَ يَٰمُوسَىٰ ٣٦
[Allāh] said, "You have been granted your request, O Moses.
Аллоҳ деди: "Эй Мусо, сенга сўраганингни бердик".
20:37Page 313
وَلَقَدۡ مَنَنَّا عَلَيۡكَ مَرَّةً أُخۡرَىٰٓ ٣٧
And We had already conferred favor upon you another time,
Албатта, Биз сенга илгари, гўдаклик чоғингда ҳам неъмат берган эдик.
20:38Page 314
إِذۡ أَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰٓ أُمِّكَ مَا يُوحَىٰٓ ٣٨
When We inspired to your mother what We inspired,
Ўшанда онангга шундай илҳом юборгандикки, у билан Аллоҳ сени Фиръавннинг макридан асраб қолди.
20:39Page 314
أَنِ ٱقۡذِفِيهِ فِي ٱلتَّابُوتِ فَٱقۡذِفِيهِ فِي ٱلۡيَمِّ فَلۡيُلۡقِهِ ٱلۡيَمُّ بِٱلسَّاحِلِ يَأۡخُذۡهُ عَدُوّٞ لِّي وَعَدُوّٞ لَّهُۥۚ وَأَلۡقَيۡتُ عَلَيۡكَ مَحَبَّةٗ مِّنِّي وَلِتُصۡنَعَ عَلَىٰ عَيۡنِيٓ ٣٩
[Saying], 'Cast him into the chest and cast it into the river, and the river will throw it onto the bank; there will take him an enemy to Me and an enemy to him.' And I bestowed upon you love from Me1 that you would be brought up under My eye [i.e., observation and care].
Биз онага илҳом бериб, эндигина туғилган чақалоқни сандиққа солиб, дарёга отишни буюрдик. Токи, дарё Бизнинг амримиз ила уни соҳилга элтсин. Кейин уни Менинг ҳам, унинг ҳам душмани бўлмиш Фиръавн тутиб олсин. Эй Мусо, сенинг устингга Ўзим тарафимдан бир муҳаббат қўйдим. Токи, одамлар сени яхши кўриб қолсинлар ва Менинг ҳифзу ҳимоям остида униб-ўсгин.
20:40Page 314
إِذۡ تَمۡشِيٓ أُخۡتُكَ فَتَقُولُ هَلۡ أَدُلُّكُمۡ عَلَىٰ مَن يَكۡفُلُهُۥۖ فَرَجَعۡنَٰكَ إِلَىٰٓ أُمِّكَ كَيۡ تَقَرَّ عَيۡنُهَا وَلَا تَحۡزَنَۚ وَقَتَلۡتَ نَفۡسٗا فَنَجَّيۡنَٰكَ مِنَ ٱلۡغَمِّ وَفَتَنَّٰكَ فُتُونٗاۚ فَلَبِثۡتَ سِنِينَ فِيٓ أَهۡلِ مَدۡيَنَ ثُمَّ جِئۡتَ عَلَىٰ قَدَرٖ يَٰمُوسَىٰ ٤٠
[And We favored you] when your sister went and said, 'Shall I direct you to someone who will be responsible for him?' So We restored you to your mother that she might be content and not grieve. And you killed someone,1 but We saved you from retaliation and tried you with a [severe] trial. And you remained [some] years among the people of Madyan. Then you came [here] at the decreed time, O Moses.
Опанг сандиқ қаёққа қараб оқса, ўша тарафга қараб бораверди. Кейин уни тутиб олганларга: "Уни эмизиб, катта қилиб берадиган аёлни кўрсатайми?", деди. Шу билан ғамгин бўлмасин, кўзлари қувонсин деб, сени онангга қайтариб бердик. Вояга етгач, бир қибтийни уриб ўлдириб қўйдинг. Шунда ҳам сени жазодан асраб қолдик. Кетма-кет келган имтиҳонлардан эсон-омон ўтиб олишингга муваффақ қилдик. Юртдан чиқиб кетиб, бир неча йил Мадянда қолиб кетдинг. Кейин яна тақдир тақозо қилган пайтда бу ерга келдинг, эй Мусо.
Сени одамларга Мен қилган ваҳийларни етказишинг учун Ўзимдан бир элчи-пайғамбарликка танлаб олдим.
20:42Page 314
ٱذۡهَبۡ أَنتَ وَأَخُوكَ بِـَٔايَٰتِي وَلَا تَنِيَا فِي ذِكۡرِي ٤٢
Go, you and your brother, with My signs and do not slacken in My remembrance.
Эй Мусо, сен ва аканг Ҳорун Аллоҳнинг қудрати ва бирлигига далолат қиладиган оятларимизни, мўъжизаларимизни етказинглар. Менга даъват қилишда ва Мени зикр этишда бўшашманглар.
20:43Page 314
ٱذۡهَبَآ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ إِنَّهُۥ طَغَىٰ ٤٣
Go, both of you, to Pharaoh. Indeed, he has transgressed.
Фиръавннинг ёнига боринглар. Чунки у куфр келтириш ва Аллоҳга қарши чиқишда ҳаддидан ошди.
20:44Page 314
فَقُولَا لَهُۥ قَوۡلٗا لَّيِّنٗا لَّعَلَّهُۥ يَتَذَكَّرُ أَوۡ يَخۡشَىٰ ٤٤
And speak to him with gentle speech that perhaps he may be reminded or fear [Allāh]."
Унга қўполлик қилманглар, мулойим гапиринглар. Шоядки, унга насиҳат кор қилиб, Аллоҳдан қўрқса ва тавба қилса.
20:45Page 314
قَالَا رَبَّنَآ إِنَّنَا نَخَافُ أَن يَفۡرُطَ عَلَيۡنَآ أَوۡ أَن يَطۡغَىٰ ٤٥
They said, "Our Lord, indeed we are afraid that he will hasten [punishment] against us or that he will transgress."
Мусо ва Ҳорун алайҳимассалом дедилар: "Биз ҳали даъватимизни тугатмай туриб, шошқалоқлик билан бизга азоб беришидан ёки баттар ҳаддидан ошиб, зулмини янада кучайтиришидан қўрқамиз".
20:46Page 314
قَالَ لَا تَخَافَآۖ إِنَّنِي مَعَكُمَآ أَسۡمَعُ وَأَرَىٰ ٤٦
[Allāh] said, "Fear not. Indeed, I am with you both; I hear and I see.
Аллоҳ уларга деди: "Қўрқманглар. Мен сизлар билан бирга бўламан. Сизларни қўллаб-қувватлаб тураман. Ўртангизда бўлаётган ҳодисаларни эшитиб, кўриб тураман".
20:47Page 314
فَأۡتِيَاهُ فَقُولَآ إِنَّا رَسُولَا رَبِّكَ فَأَرۡسِلۡ مَعَنَا بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ وَلَا تُعَذِّبۡهُمۡۖ قَدۡ جِئۡنَٰكَ بِـَٔايَةٖ مِّن رَّبِّكَۖ وَٱلسَّلَٰمُ عَلَىٰ مَنِ ٱتَّبَعَ ٱلۡهُدَىٰٓ ٤٧
So go to him and say, 'Indeed, we are messengers of your Lord, so send with us the Children of Israel and do not torment them. We have come to you with a sign from your Lord. And peace1 will be upon he who follows the guidance.
Унинг олдига боринглар ва шундай деб айтинглар: "Эй Фиръавн, биз Парвардигоринг тарафидан сенга юборилган элчилармиз. Бани Исроилни биз билан қўйиб юбор. Эркакларини ўлдириб, аёлларини тирик қолдириб, уларни қийнама. Биз ўзимизнинг ҳақ эканимизга ҳам, Аллоҳга иймон келтириб, У Зот кўрсатган тўғри йўлдан юрадиган зотларнинг Ҳақ таолонинг азобидан нажот топишларига ҳам ҳужжат олиб келганмиз".
20:48Page 314
إِنَّا قَدۡ أُوحِيَ إِلَيۡنَآ أَنَّ ٱلۡعَذَابَ عَلَىٰ مَن كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ ٤٨
Indeed, it has been revealed to us that the punishment will be upon whoever denies and turns away.'"
Аллоҳнинг оятларини ёлғонга чиқариб, пайғамбарлар олиб келган рисолатдан юз ўгирган бадбахтларнинг ҳар икки дунёда азобга гирифтор бўлишлари ҳақида Парвардигоримиз бизга ваҳий қилди.
20:49Page 314
قَالَ فَمَن رَّبُّكُمَا يَٰمُوسَىٰ ٤٩
[Pharaoh] said, "So who is the Lord of you two, O Moses?"
Фиръавн улар олиб келган рисолатни рад этиб деди: "Ўзларингча, бизни сенга Парвардигоримиз юборди, дейишасан. У ким ўзи?"
20:50Page 314
قَالَ رَبُّنَا ٱلَّذِيٓ أَعۡطَىٰ كُلَّ شَيۡءٍ خَلۡقَهُۥ ثُمَّ هَدَىٰ ٥٠
He said, "Our Lord is He who gave each thing its form and then guided [it]."
Мусо деди: "Парвардигоримиз ҳар бир нарсага муносиб шакл, сурат бериб, кейин уларни ўз вазифаларини бажаришларига йўллаб қўйган Зотдир".
20:51Page 314
قَالَ فَمَا بَالُ ٱلۡقُرُونِ ٱلۡأُولَىٰ ٥١
[Pharaoh] said, "Then what is the case of the former generations?"
Фиръавн деди: "Олдинги кофирлигича қолган умматларнинг аҳволи не кечган?"
20:52Page 315
قَالَ عِلۡمُهَا عِندَ رَبِّي فِي كِتَٰبٖۖ لَّا يَضِلُّ رَبِّي وَلَا يَنسَى ٥٢
[Moses] said, "The knowledge thereof is with my Lord in a record. My Lord neither errs nor forgets."
Мусо алайҳиссалом Фиръавнга деди: "Ўтган умматларнинг аҳволи не кечганини ёлғиз Парвардигорим билади. Ҳаммаси Лавҳул-Маҳфузда битиб қўйилгандир. Парвардигорим хато ҳам қилмайди, унутмайди ҳам".
20:53Page 315
ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ مَهۡدٗا وَسَلَكَ لَكُمۡ فِيهَا سُبُلٗا وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجۡنَا بِهِۦٓ أَزۡوَٰجٗا مِّن نَّبَاتٖ شَتَّىٰ ٥٣
[It is He] who has made for you the earth as a bed [spread out] and inserted therein for you roadways and sent down from the sky, rain and produced thereby categories of various plants.
Сизларга заминни яшаш учун қулай қилиб берган, бемалол юришингиз учун йўллар очиб берган, осмондан ёмғир ёғдириб, турли хил ўсимликларни чиқарган ҳам ўша Парвардигоримдир.
20:54Page 315
كُلُواْ وَٱرۡعَوۡاْ أَنۡعَٰمَكُمۡۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّأُوْلِي ٱلنُّهَىٰ ٥٤
Eat [therefrom] and pasture your livestock. Indeed in that are signs for those of intelligence.
Эй одамлар, Биз яратиб берган хуш неъматлардан еб-ичингиз, чорвангизни боқингиз. Бу ишларда ақли борлар учун Аллоҳнинг қудратига далолат қиладиган белгилар бордир.
20:55Page 315
۞ مِنۡهَا خَلَقۡنَٰكُمۡ وَفِيهَا نُعِيدُكُمۡ وَمِنۡهَا نُخۡرِجُكُمۡ تَارَةً أُخۡرَىٰ ٥٥
From it [i.e., the earth] We created you, and into it We will return you, and from it We will extract you another time.
Отангиз Одам алайҳиссаломни шу тупроқдан яратдик. Ўлганингиздан кейин сизларни шу тупроққа кўмамиз. Қиёмат куни эса ҳаммангизни яна шу тупроқдан чиқариб олурмиз.
20:56Page 315
وَلَقَدۡ أَرَيۡنَٰهُ ءَايَٰتِنَا كُلَّهَا فَكَذَّبَ وَأَبَىٰ ٥٦
And We certainly showed him [i.e., Pharaoh] Our signs - all of them - but he denied and refused.
Фиръавнга тўққиз оятларимизнинг ҳаммасини кўрсатдик. Ўз кўзи билан кўра туриб, уларни ёлғон деди ва Аллоҳга иймон келтиришдан бош тортди.
20:57Page 315
قَالَ أَجِئۡتَنَا لِتُخۡرِجَنَا مِنۡ أَرۡضِنَا بِسِحۡرِكَ يَٰمُوسَىٰ ٥٧
He said, "Have you come to us to drive us out of our land with your magic, O Moses?
Фиръавн деди: "Эй Мусо, бизни Мисрдан чиқариб юбориб, ундаги подшоҳликни ўзингга олиб қолиш учун шу сеҳрни қўллаяпсанми?"
20:58Page 315
فَلَنَأۡتِيَنَّكَ بِسِحۡرٖ مِّثۡلِهِۦ فَٱجۡعَلۡ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَكَ مَوۡعِدٗا لَّا نُخۡلِفُهُۥ نَحۡنُ وَلَآ أَنتَ مَكَانٗا سُوٗى ٥٨
Then we will surely bring you magic like it, so make between us and you an appointment, which we will not fail to keep and neither will you, in a place assigned."1
"Эй Мусо, биз ҳам сен каби сеҳр қила оламиз. Кел, яхшиси, бир жой ва вақтни тайин қил. У сенга ҳам, бизга ҳам тўғри келадиган жой бўлсин, ҳар икки гуруҳнинг қоқ ўртасида бўлсин".
20:59Page 315
قَالَ مَوۡعِدُكُمۡ يَوۡمُ ٱلزِّينَةِ وَأَن يُحۡشَرَ ٱلنَّاسُ ضُحٗى ٥٩
[Moses] said, "Your appointment is on the day of the festival when the people assemble at mid-morning."1
Мусо алайҳиссалом Фиръавнга деди: "Ҳамма одамлар тўпланиб байрам қиладиган ҳайит кунини тайин қиламиз".
20:60Page 315
فَتَوَلَّىٰ فِرۡعَوۡنُ فَجَمَعَ كَيۡدَهُۥ ثُمَّ أَتَىٰ ٦٠
So Pharaoh went away, put together his plan, and then came [to Moses].
Фиръавн ортга қайтиб, бориб, кўзбўямачилари-ю найрангбозларини тўплади. Кейин беллашув тайин қилинган жойга ўз вақтида келди.
20:61Page 315
قَالَ لَهُم مُّوسَىٰ وَيۡلَكُمۡ لَا تَفۡتَرُواْ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبٗا فَيُسۡحِتَكُم بِعَذَابٖۖ وَقَدۡ خَابَ مَنِ ٱفۡتَرَىٰ ٦١
Moses said to them [i.e., the magicians summoned by Pharaoh], "Woe to you! Do not invent a lie against Allāh or He will exterminate you with a punishment; and he has failed who invents [such falsehood]."
Мусо алайҳиссалом Фиръавннинг сеҳргарларига насиҳат қилиб шундай деди: "Эҳтиёт бўлинглар. Одамларни сеҳр билан алдаб, Аллоҳга қарши ёлғон тўқиманглар. Акс ҳолда, Аллоҳ Ўзи тарафидан бир азоб юбориб, сизларни таг-томирингиз билан қуритиб юборади. Аллоҳга қарши ёлғон тўқиган бадбахтнинг шарманда бўлиши муқаррар".
20:62Page 315
فَتَنَٰزَعُوٓاْ أَمۡرَهُم بَيۡنَهُمۡ وَأَسَرُّواْ ٱلنَّجۡوَىٰ ٦٢
So they disputed over their affair among themselves and concealed their private conversation.
Сеҳргарлар Мусо алайҳиссаломнинг гапини эшитгач, ўзаро тортишиб қолдилар.
20:63Page 315
قَالُوٓاْ إِنۡ هَٰذَٰنِ لَسَٰحِرَٰنِ يُرِيدَانِ أَن يُخۡرِجَاكُم مِّنۡ أَرۡضِكُم بِسِحۡرِهِمَا وَيَذۡهَبَا بِطَرِيقَتِكُمُ ٱلۡمُثۡلَىٰ ٦٣
They said, "Indeed, these are two magicians who want to drive you out of your land with their magic and do away with your most exemplary way [i.e., religion or tradition].
Улардан айримлари шундай дедилар: "Мусо билан Ҳорун ҳам бизга ўхшаган сеҳргар. Ўз сеҳри билан бизни Мисрдан қувиб чиқариб, олий мартабамизни ва юксак йўлимизни эгаллаб олмоқчи бўляптилар".
20:64Page 315
فَأَجۡمِعُواْ كَيۡدَكُمۡ ثُمَّ ٱئۡتُواْ صَفّٗاۚ وَقَدۡ أَفۡلَحَ ٱلۡيَوۡمَ مَنِ ٱسۡتَعۡلَىٰ ٦٤
So resolve upon your plan and then come [forward] in line. And he has succeeded today who overcomes."
Маҳкам туринглар. Ихтилофга берилманглар. Бир саф бўлиб боринглар-да, билган барча сеҳрларингни бир дафъада ўртага ташланглар. Бугунги кунда рақибини енгган тараф мурод-мақсадига етади.
20:65Page 316
قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِمَّآ أَن تُلۡقِيَ وَإِمَّآ أَن نَّكُونَ أَوَّلَ مَنۡ أَلۡقَىٰ ٦٥
They said, "O Moses, either you throw or we will be the first to throw."
Сеҳргарлар Мусо алайҳиссаломга дедилар: "Эй Мусо, икки ишдан бирини танла. Сен биринчи бошлайсанми ё биз бошлаб берайликми?"
20:66Page 316
قَالَ بَلۡ أَلۡقُواْۖ فَإِذَا حِبَالُهُمۡ وَعِصِيُّهُمۡ يُخَيَّلُ إِلَيۡهِ مِن سِحۡرِهِمۡ أَنَّهَا تَسۡعَىٰ ٦٦
He said, "Rather, you throw." And suddenly their ropes and staffs seemed to him from their magic that they were moving [like snakes].
Мусо алайҳиссалом, сизлар биринчи ташланглар, деди. Улар ўзларининг сеҳрларини ўртага ташлаган эдилар, бирданига ташлаган арқонлари ва асолари худди тез ҳаракат қилаётган илондек кўрина бошлади.
20:67Page 316
فَأَوۡجَسَ فِي نَفۡسِهِۦ خِيفَةٗ مُّوسَىٰ ٦٧
And he sensed within himself apprehension, did Moses.
Мусо алайҳиссалом уларнинг бу ишидан ичида қўрқиб кетди.
20:68Page 316
قُلۡنَا لَا تَخَفۡ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡأَعۡلَىٰ ٦٨
We [i.e., Allāh] said, "Fear not. Indeed, it is you who are superior.
Шунда Аллоҳ таоло Мусо алайҳиссаломни хотиржам қилиб деди: "Эй Мусо, сенга туюлаётган бу ишдан қўрқма, сен албатта ғолиб бўласан".
20:69Page 316
وَأَلۡقِ مَا فِي يَمِينِكَ تَلۡقَفۡ مَا صَنَعُوٓاْۖ إِنَّمَا صَنَعُواْ كَيۡدُ سَٰحِرٖۖ وَلَا يُفۡلِحُ ٱلسَّاحِرُ حَيۡثُ أَتَىٰ ٦٩
And throw what is in your right hand; it will swallow up what they have crafted. What they have crafted is but the trick of a magician, and the magician will not succeed wherever he is."
"Қўлингдаги асони ташла. У бир илонга айланиб, уларнинг сеҳрларини ютиб юборади. Уларнинг қилаётган ишлари кўзбўямачиликдан бошқа нарса эмас. Кўзбўямачи сеҳргар ҳеч қачон зафар қучмайди".
20:70Page 316
فَأُلۡقِيَ ٱلسَّحَرَةُ سُجَّدٗا قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِرَبِّ هَٰرُونَ وَمُوسَىٰ ٧٠
So the magicians fell down in prostration.1 They said, "We have believed in the Lord of Aaron and Moses."
Шундан сўнг Мусо асони ташлаган эди, у илонга айланиб, сеҳргарларнинг ҳамма сеҳрларини ютиб юборди. Сеҳргарлар Мусонинг иши сеҳр эмас, Аллоҳ тарафидан эканини англаб, Аллоҳга сажда қилган ҳолларида эгилиб, ўзларини ерга отиб, Мусонинг, Ҳоруннинг ва барча махлуқотларнинг Парвардигорига иймон келтирдик, дедилар.
20:71Page 316
قَالَ ءَامَنتُمۡ لَهُۥ قَبۡلَ أَنۡ ءَاذَنَ لَكُمۡۖ إِنَّهُۥ لَكَبِيرُكُمُ ٱلَّذِي عَلَّمَكُمُ ٱلسِّحۡرَۖ فَلَأُقَطِّعَنَّ أَيۡدِيَكُمۡ وَأَرۡجُلَكُم مِّنۡ خِلَٰفٖ وَلَأُصَلِّبَنَّكُمۡ فِي جُذُوعِ ٱلنَّخۡلِ وَلَتَعۡلَمُنَّ أَيُّنَآ أَشَدُّ عَذَابٗا وَأَبۡقَىٰ ٧١
[Pharaoh] said, "You believed him [i.e., Moses] before I gave you permission. Indeed, he is your leader who has taught you magic. So I will surely cut off your hands and your feet on opposite sides, and I will crucify you on the trunks of palm trees, and you will surely know which of us is more severe in [giving] punishment and more enduring."
Фиръавн сеҳргарларнинг иймонини инкор этиб, уларга таҳдид қилиб шундай деди: "Мен рухсат бермай туриб Мусога иймон келтирдингизми? Эй сеҳргарлар, сизларга сеҳрни ўргатган бошлиғингиз мана шу Мусодир. Энди сизларнинг оёқ ва қўлларингизни қарама-қарши тарафидан чопиб ташлайман. Кейин ўзингизни хурмо дарахтининг шохларига осиб қўяман. Ўша ерда ўлиб кетасизлар ва бошқаларга ибрат бўласизлар. Менинг азобим кучлироқми ё Мусонинг Парвардигориникими, ўшанда билиб оласизлар".
20:72Page 316
قَالُواْ لَن نُّؤۡثِرَكَ عَلَىٰ مَا جَآءَنَا مِنَ ٱلۡبَيِّنَٰتِ وَٱلَّذِي فَطَرَنَاۖ فَٱقۡضِ مَآ أَنتَ قَاضٍۖ إِنَّمَا تَقۡضِي هَٰذِهِ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَآ ٧٢
They said, "Never will we prefer you over what has come to us of clear proofs and [over] He who created us.1 So decree whatever you are to decree. You can only decree for this worldly life.
Сеҳргарлар Фиръавнга дедилар: "Очиқ оят-аломатлар турганда ҳеч қачон сенга тобе бўлмаймиз. Бизни яратган Парвардигоримиздан ҳеч қачон сени афзал кўрмаймиз. Бизни нима қилсанг, қилавер. Бизга ҳукминг фақат шу дунёдагина ўтади. Салтанатинг яқинда завол топади".
20:73Page 316
إِنَّآ ءَامَنَّا بِرَبِّنَا لِيَغۡفِرَ لَنَا خَطَٰيَٰنَا وَمَآ أَكۡرَهۡتَنَا عَلَيۡهِ مِنَ ٱلسِّحۡرِۗ وَٱللَّهُ خَيۡرٞ وَأَبۡقَىٰٓ ٧٣
Indeed, we have believed in our Lord that He may forgive us our sins and what you compelled us [to do] of magic. And Allāh is better and more enduring."1
"Биз эса куфримиз ва бошқа гуноҳларимизни кечиришини умид қилиб, Парвардигоримизга иймон келтирдик. Сен бизни сеҳрни ўрганиш ва Мусо билан беллашишдек оғир гуноҳни қилишга мажбур қилдинг. Ана шу гуноҳимизни ҳам мағфират айлашидан умидвормиз. Аллоҳнинг мукофоти сеникидан яхшироқ, азоби ҳам сеникидан кучлироқ".
20:74Page 316
إِنَّهُۥ مَن يَأۡتِ رَبَّهُۥ مُجۡرِمٗا فَإِنَّ لَهُۥ جَهَنَّمَ لَا يَمُوتُ فِيهَا وَلَا يَحۡيَىٰ ٧٤
Indeed, whoever comes to his Lord as a criminal - indeed, for him is Hell; he will neither die therein nor live.
Хуллас, Қиёмат куни Парвардигорининг олдига кофир ҳолда келган одам дўзахга тушади ва у ерда абадий қолади. Яшаб маза қилолмайди, ўлиб қутулолмайди.
20:75Page 316
وَمَن يَأۡتِهِۦ مُؤۡمِنٗا قَدۡ عَمِلَ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فَأُوْلَٰٓئِكَ لَهُمُ ٱلدَّرَجَٰتُ ٱلۡعُلَىٰ ٧٥
But whoever comes to Him as a believer having done righteous deeds - for those will be the highest degrees [in position]:
Қиёмат куни Парвардигорининг олдига мўмин бўлиб, яхши ишларни қилиб келган одам эса юксак мартабага, олий мақомга ноил бўлади.
20:76Page 316
جَنَّٰتُ عَدۡنٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ وَذَٰلِكَ جَزَآءُ مَن تَزَكَّىٰ ٧٦
Gardens of perpetual residence beneath which rivers flow, wherein they abide eternally. And that is the reward of one who purifies himself.1
Бу юксак мартаба ва олий мақом абадий жаннатлардирки, қасрларининг остидан анҳорлар оқиб ўтади. Мўминлар у ерда абадий қоладилар. Бу мукофот қалбини куфру исёндан пок тута олган зотлар учундир.
20:77Page 317
وَلَقَدۡ أَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰٓ أَنۡ أَسۡرِ بِعِبَادِي فَٱضۡرِبۡ لَهُمۡ طَرِيقٗا فِي ٱلۡبَحۡرِ يَبَسٗا لَّا تَخَٰفُ دَرَكٗا وَلَا تَخۡشَىٰ ٧٧
And We had inspired to Moses, "Travel by night with My servants and strike for them a dry path through the sea; you will not fear being overtaken [by Pharaoh] nor be afraid [of drowning]."
Дарҳақиқат, Биз Мусога шундай ваҳий юбордик: "Бандаларим билан Мисрдан кечаси йўлга чиқ. Токи, сизларни ҳеч ким сезиб қолмасин. Денгизга асони уриб, ундан қуруқ йўл ҳосил қил. Фиръавн ва унинг одамлари ортингиздан етиб олишидан ҳам, денгизга ғарқ бўлишдан ҳам қўрқма".
20:78Page 317
فَأَتۡبَعَهُمۡ فِرۡعَوۡنُ بِجُنُودِهِۦ فَغَشِيَهُم مِّنَ ٱلۡيَمِّ مَا غَشِيَهُمۡ ٧٨
So Pharaoh pursued them with his soldiers, and there covered them from the sea that which covered them,1
Фиръавн ўз аскарлари билан уларнинг ортидан қувди. Денгиз уларни ўраганича ўраб олди. Унинг ҳақиқатини Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди. Ҳаммалари ғарқ бўлиб, қирилиб кетдилар. Мусо ва унинг тобелари эса нажот топдилар.
20:79Page 317
وَأَضَلَّ فِرۡعَوۡنُ قَوۡمَهُۥ وَمَا هَدَىٰ ٧٩
And Pharaoh led his people astray and did not guide [them].
Фиръавн ўз қавмига куфрни чиройли қилиб кўрсатиб, уларни йўлдан оздирди, тўғри йўлга бошламади.
20:80Page 317
يَٰبَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ قَدۡ أَنجَيۡنَٰكُم مِّنۡ عَدُوِّكُمۡ وَوَٰعَدۡنَٰكُمۡ جَانِبَ ٱلطُّورِ ٱلۡأَيۡمَنَ وَنَزَّلۡنَا عَلَيۡكُمُ ٱلۡمَنَّ وَٱلسَّلۡوَىٰ ٨٠
O Children of Israel, We delivered you from your enemy, and We made an appointment with you1 at the right side of the mount, and We sent down to you manna and quails,
Бани Исроилни Фиръавн ва унинг лашкарларидан қутқарганимиздан кейин уларга шундай дедик: "Эй Бани Исроил, сизларни душманингиздан қутқардик. Мусо билан гаплашиш учун Тур тоғининг ўнг тарафига ваъдалашдик. Сизларга асал каби ширин ичимлик ва гўшти мазали беданани нозил қилдик".
20:81Page 317
كُلُواْ مِن طَيِّبَٰتِ مَا رَزَقۡنَٰكُمۡ وَلَا تَطۡغَوۡاْ فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيۡكُمۡ غَضَبِيۖ وَمَن يَحۡلِلۡ عَلَيۡهِ غَضَبِي فَقَدۡ هَوَىٰ ٨١
[Saying], "Eat from the good things with which We have provided you and do not transgress [or oppress others] therein, lest My anger should descend upon you. And he upon whom My anger descends has certainly fallen [i.e., perished]."
Биз сизларга ризқ қилиб берган ҳалол таомлардан енглар. Ҳаддингиздан ошиб, Биз ҳалол қилиб қўйган нарсалардан ҳаром нарсалар сари ўтиб кетманглар. Акс ҳолда бошингизга ғазабим тушар. Кимнинг бошига ғазабим тушса, бас, албатта, у ҳалок бўлиб, дунё ва охиратда бадбахт бўлиб қолади.
20:82Page 317
وَإِنِّي لَغَفَّارٞ لِّمَن تَابَ وَءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا ثُمَّ ٱهۡتَدَىٰ ٨٢
But indeed, I am the Perpetual Forgiver of whoever repents and believes and does righteousness and then continues in guidance.
Албатта, Мен тавба қилган, иймон келтирган, солиҳ амал қилган, кейин эса ҳақ устида барқарор турган зотларни кўп мағфират қиламан, кечираман.
20:83Page 317
۞ وَمَآ أَعۡجَلَكَ عَن قَوۡمِكَ يَٰمُوسَىٰ ٨٣
[Allāh said], "And what made you hasten from your people, O Moses?"
Эй Мусо, нима сабабдан шошиб, қавмингдан илгарилаб, уларни ортингда қолдириб кетдинг?
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences