Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uzbek
غافر
Ghafir
The Forgiver · Meccan · 85 ayahs
Бу каби ҳарфлар ҳақида "Бақара" сурасининг аввалида айтиб ўтилди.
40:2Page 467
تَنزِيلُ ٱلۡكِتَٰبِ مِنَ ٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ ٢
The revelation of the Book [i.e., the Qur’ān] is from Allāh, the Exalted in Might, the Knowing,
Қуръон Муҳаммад алайҳиссаломга ҳаммадан ғолиб ва бандаларига нима зарурлигини биладиган Аллоҳ тарафидан нозил қилинган.
40:3Page 467
غَافِرِ ٱلذَّنۢبِ وَقَابِلِ ٱلتَّوۡبِ شَدِيدِ ٱلۡعِقَابِ ذِي ٱلطَّوۡلِۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ إِلَيۡهِ ٱلۡمَصِيرُ ٣
The forgiver of sin, acceptor of repentance, severe in punishment, owner of abundance. There is no deity except Him; to Him is the destination.
Осийлар гуноҳларини кечиргувчи, тавба қилган банданинг тавбасини қабул қилгувчи, тавба қилмаганларга нисбатан жазоси қаттиқ, фазлу карами кенг Зот тарафидан. Ундан ўзга чин маъбуд йўқ. Қиёмат куни ҳамма бандаларнинг қайтиб борар жойи ёлғиз Унгадир. Ўшанда амалларига яраша жазо ёки мукофотларини беради.
40:4Page 467
مَا يُجَٰدِلُ فِيٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ إِلَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فَلَا يَغۡرُرۡكَ تَقَلُّبُهُمۡ فِي ٱلۡبِلَٰدِ ٤
No one disputes concerning the signs of Allāh except those who disbelieve, so be not deceived by their [uninhibited] movement throughout the land.
Аллоҳнинг ягона илоҳлигига ва пайғамбарларининг ҳақлигига далолат қилувчи оятлари ҳақида Аллоҳга куфр келтирганларгина талашиб-тортишадилар. Чунки уларнинг ақлларида бир камчилик бор. Сиз улардаги ризқнинг мўллиги, неъматларнинг кўплигига алданиб қолманг. Бу бир истидрож, холос. Истидрож - қўйиб бериш, муҳлат бериш, тез жазоламасдан кўпроқ гуноҳ қилишига имкон бериб, охирида жазога тортиш. Арқонни узун ташлаб қўйишга тўғри келса керак.
40:5Page 467
كَذَّبَتۡ قَبۡلَهُمۡ قَوۡمُ نُوحٖ وَٱلۡأَحۡزَابُ مِنۢ بَعۡدِهِمۡۖ وَهَمَّتۡ كُلُّ أُمَّةِۭ بِرَسُولِهِمۡ لِيَأۡخُذُوهُۖ وَجَٰدَلُواْ بِٱلۡبَٰطِلِ لِيُدۡحِضُواْ بِهِ ٱلۡحَقَّ فَأَخَذۡتُهُمۡۖ فَكَيۡفَ كَانَ عِقَابِ ٥
The people of Noah denied before them and the [disbelieving] factions after them, and every nation intended [a plot] for their messenger to seize him, and they disputed by [using] falsehood to [attempt to] invalidate thereby the truth. So I seized them, and how [terrible] was My penalty.
Улардан олдин Нуҳ қавми ҳам, Нуҳ қавмидан кейин Од, Самуд, Лут қавми, Мадян асҳоби, Фиръавн каби гуруҳлар ҳам ҳақни тан олмай ёлғонга чиқарганлар. Ҳар бир уммат ўз пайғамбарини тутиб ўлдирмоқчи бўлган. Ҳақни йўқ қилиш учун ботил ҳужжат билан талашиб-тортишганлар. Шундан кейин ўша умматларнинг ўзларини тутиб йўқ қилдим. Азобим қандай бўлгани ҳақида фикр юритинг. Жуда қаттиқ азоб бўлганди.
40:6Page 467
وَكَذَٰلِكَ حَقَّتۡ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَنَّهُمۡ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِ ٦
And thus has the word [i.e., decree] of your Lord come into effect upon those who disbelieved that they are companions of the Fire.
Аллоҳ ўша ҳақни ёлғонга чиқарганлар устидан қандай ҳукм қилган бўлса, куфр келтирганлар устидан ҳам улар дўзах эгаларидир, деган ҳукмни чиқариб қўйиши вожиб бўлган.
40:7Page 467
ٱلَّذِينَ يَحۡمِلُونَ ٱلۡعَرۡشَ وَمَنۡ حَوۡلَهُۥ يُسَبِّحُونَ بِحَمۡدِ رَبِّهِمۡ وَيُؤۡمِنُونَ بِهِۦ وَيَسۡتَغۡفِرُونَ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْۖ رَبَّنَا وَسِعۡتَ كُلَّ شَيۡءٖ رَّحۡمَةٗ وَعِلۡمٗا فَٱغۡفِرۡ لِلَّذِينَ تَابُواْ وَٱتَّبَعُواْ سَبِيلَكَ وَقِهِمۡ عَذَابَ ٱلۡجَحِيمِ ٧
Those [angels] who carry the Throne and those around it exalt [Allāh] with praise of their Lord and believe in Him and ask forgiveness for those who have believed, [saying], "Our Lord, You have encompassed all things in mercy and knowledge, so forgive those who have repented and followed Your way and protect them from the punishment of Hellfire.
Эй Пайғамбар, Аршни кўтариб турадиган ва унинг атрофидаги фаришталар Парвардигорларига ҳамду сано айтиб, У Зотни нолойиқ айблардан поклайдлар, тасбеҳ айтадилар ва У зотга иймон келтирадилар ҳамда Аллоҳга иймон келтирганларни мағфират қилишини сўраб, дуоларида шундай дейдилар: "Парвардигоро, ҳамма нарсани Ўз раҳматинг ва илминг ила қамраб олгансан. Бас, тавба қилиб, динингга эргашганларни мағфират айлагин ва уларни дўзах азобидан сақлагин".
40:8Page 468
رَبَّنَا وَأَدۡخِلۡهُمۡ جَنَّٰتِ عَدۡنٍ ٱلَّتِي وَعَدتَّهُمۡ وَمَن صَلَحَ مِنۡ ءَابَآئِهِمۡ وَأَزۡوَٰجِهِمۡ وَذُرِّيَّٰتِهِمۡۚ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ٨
Our Lord, and admit them to gardens of perpetual residence which You have promised them and whoever was righteous among their forefathers, their spouses and their offspring. Indeed, it is You who is the Exalted in Might, the Wise.
Фаришталар айтадилар: "Парвардигоро, мўминларни ҳам, улар билан бирга ота-боболари, жуфти ҳалолллари ва болалари орасидаги солиҳларни ҳам Ўзинг ваъда қилган жаннатга киритгин. Дарҳақиқат, Сен ҳаммадан Ғолибсан, Азизсан, ҳар бир тақдирини ва тадбирини ҳикмат билан қилгувчи Ҳакимсан.
40:9Page 468
وَقِهِمُ ٱلسَّيِّـَٔاتِۚ وَمَن تَقِ ٱلسَّيِّـَٔاتِ يَوۡمَئِذٖ فَقَدۡ رَحِمۡتَهُۥۚ وَذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ ٩
And protect them from the evil consequences [of their deeds]. And he whom You protect from evil consequences that Day - You will have given him mercy. And that is the great attainment."
Уларни қилиб ўтган ишларининг ёмонликларидан ҳимоя айла. Улар учун азоблама. Қиёмат куни кимни қилган гуноҳларига жазо беришдан асрасанг, демак, унга раҳм қилибсан. Бу асрашинг ва раҳматинг уни жаннатга олиб киради. Энг буюк муваффақият мана шудир.
40:10Page 468
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يُنَادَوۡنَ لَمَقۡتُ ٱللَّهِ أَكۡبَرُ مِن مَّقۡتِكُمۡ أَنفُسَكُمۡ إِذۡ تُدۡعَوۡنَ إِلَى ٱلۡإِيمَٰنِ فَتَكۡفُرُونَ ١٠
Indeed, those who disbelieve will be addressed, "The hatred of Allāh for you was [even] greater than your hatred of yourselves [this Day in Hell] when you were invited to faith, but you disbelieved [i.e., refused]."
Қиёмат куни Аллоҳга ва пайғамбарларга куфр келтирганлар дўзахга кириб, ўзларидан ўзлари ғазабланиб, ўзларини ўзлари лаънатлаб турган пайтларида уларга шундай нидо қилинади: "У дунёда Аллоҳга иймон келтиришга чақирилган пайтингизда куфр келтирган, ширк келтирган эдингиз. Ўша пайтдаги Аллоҳнинг сизлардан ғазабланиши ҳозирги ўзингиздан ўзингиз ғазабланишингиздан қаттиқроқдир".
40:11Page 468
قَالُواْ رَبَّنَآ أَمَتَّنَا ٱثۡنَتَيۡنِ وَأَحۡيَيۡتَنَا ٱثۡنَتَيۡنِ فَٱعۡتَرَفۡنَا بِذُنُوبِنَا فَهَلۡ إِلَىٰ خُرُوجٖ مِّن سَبِيلٖ ١١
They will say, "Our Lord, You made us lifeless twice and gave us life twice, and we have confessed our sins. So is there to an exit any way?"
Кофирлар эътироф ҳам, тавба ҳам фойда бермайдиган кунда гуноҳларига иқрор бўлиб шундай дейдилар: "Парвардигоро, бизни икки марта ўлдирдинг, яъни, йўқ эдик, бор қилдинг, кейин яна ўлдирдинг. Икки марта тирилтирдинг. Дастлаб йўқдан бор қилдинг кейин яна қайта тирилтирдинг. Қилиб ўтган гуноҳларимизга иқрормиз. Энди шу дўзахдан чиқишнинг бирон йўли борми? Токи, ҳаётга қайтиб, яхши амаллар қилсак-да, кейин Сен биздан рози бўлсанг".
40:12Page 468
ذَٰلِكُم بِأَنَّهُۥٓ إِذَا دُعِيَ ٱللَّهُ وَحۡدَهُۥ كَفَرۡتُمۡ وَإِن يُشۡرَكۡ بِهِۦ تُؤۡمِنُواْۚ فَٱلۡحُكۡمُ لِلَّهِ ٱلۡعَلِيِّ ٱلۡكَبِيرِ ١٢
[They will be told], "That is because, when Allāh was called upon alone, you disbelieved; but if others were associated with Him, you believed. So the judgement is with Allāh, the Most High, the Grand."
Бу азобга гирифтор бўлганингизга сабаб шуки, қачон ёлғиз Аллоҳга чақирилганингизда Унга куфр келтирдингиз, ширк келтирдингиз. Қачон Аллоҳга бир шерик қилинганда эса унга иймон келтирдингиз. Бас, ҳукм ёлғиз Аллоҳникидир. У Ўз Зотида ҳам, қадарида ҳам, қаҳрида ҳам олийдир. У ҳамма-ҳамма нарсадан Буюкдир.
40:13Page 468
هُوَ ٱلَّذِي يُرِيكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ وَيُنَزِّلُ لَكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ رِزۡقٗاۚ وَمَا يَتَذَكَّرُ إِلَّا مَن يُنِيبُ ١٣
It is He who shows you His signs and sends down to you from the sky, provision. But none will remember except he who turns back [in repentance].
Алллоҳ шундай Зотки, сизларга Ўзининг қудрати ва ягоналигига далолат қилувчи оятларини уфқларда ва ўз танангизда кўрсатади ҳамда сизларга осмондан ёмғир ёғдириб, турли ўсимликлар ва донлардан иборат ризқ ато этади. Аллоҳнинг оятларидан У Зотга ихлос билан тавба-илтижо қиладиган зотларгина ибрат оладилар.
40:14Page 468
فَٱدۡعُواْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡكَٰفِرُونَ ١٤
So invoke Allāh, [being] sincere to Him in religion, although the disbelievers dislike it.
Бас, эй мўминлар, гарчи кофирлар ёқтирмасалар-да, гарчи улар ғазаблансалар-да, ихлос билан Аллоҳга тоат этинглар, дуо-илтижо қилинглар.
40:15Page 468
رَفِيعُ ٱلدَّرَجَٰتِ ذُو ٱلۡعَرۡشِ يُلۡقِي ٱلرُّوحَ مِنۡ أَمۡرِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦ لِيُنذِرَ يَوۡمَ ٱلتَّلَاقِ ١٥
[He is] the Exalted above [all] degrees, Owner of the Throne; He places the inspiration of His command [i.e., revelation] upon whom He wills of His servants to warn of the Day of Meeting.
Ихлос билан тоат, дуо-илтижо қилинишга ёлғиз Аллоҳ ҳақлидир. У ҳаммадан ажралиб турадиган юксак мартабали Зотдир. У буюк Арш соҳибидир. Ўзи истаган бандасига одамларни Қиёмат куни бўладиган учрашувдан огоҳлантиришлари учун ваҳий юборади. У кунда олдингилару кейингилар ҳамма-ҳамма учрашади.
40:16Page 468
يَوۡمَ هُم بَٰرِزُونَۖ لَا يَخۡفَىٰ عَلَى ٱللَّهِ مِنۡهُمۡ شَيۡءٞۚ لِّمَنِ ٱلۡمُلۡكُ ٱلۡيَوۡمَۖ لِلَّهِ ٱلۡوَٰحِدِ ٱلۡقَهَّارِ ١٦
The Day they come forth nothing concerning them will be concealed from Allāh. To whom belongs [all] sovereignty this Day? To Allāh, the One, the Prevailing.1
Улар кўриниб, бир тепаликда тўпланганларида Аллоҳга улардан бирон нарса яширин қолмас. Ўзларидан ҳам, қилган амалларидан ҳам, оладиган жазо ёки мукофотларидан ҳам. Ўшанда бир савол янграйди: "Бугун мулк кимники?" Жавоб эса фақат битта: "Ўз Зотида ҳам, сифатларида ҳам, ишларида ҳам якка-ягона бўлган, ҳаммадан Ғолиб, ҳаммани Ўзига бўйсундирган Қаҳҳор Аллоҳникидир".
40:17Page 469
ٱلۡيَوۡمَ تُجۡزَىٰ كُلُّ نَفۡسِۭ بِمَا كَسَبَتۡۚ لَا ظُلۡمَ ٱلۡيَوۡمَۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ ١٧
This Day every soul will be recompensed for what it earned. No injustice today! Indeed, Allāh is swift in account.
Бугун ҳар бир жон қилмишига яраша жазо ёки мукофот олади. Яхшилик қилган бўлса, мукофотланади. Ёмонлик қилган бўлса, жазоланади. Бугун зулм йўқдир. Зеро, ҳоким Одил Аллоҳдир. Аллоҳ бандаларидан тез ҳисоб оладиган Зотдир. Чунки У Зот бандаларини жуда яхши билади.
40:18Page 469
وَأَنذِرۡهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡأٓزِفَةِ إِذِ ٱلۡقُلُوبُ لَدَى ٱلۡحَنَاجِرِ كَٰظِمِينَۚ مَا لِلظَّٰلِمِينَ مِنۡ حَمِيمٖ وَلَا شَفِيعٖ يُطَاعُ ١٨
And warn them, [O Muḥammad], of the Approaching Day, when hearts are at the throats, filled [with distress]. For the wrongdoers there will be no devoted friend and no intercessor [who is] obeyed.
Эй Пайғамбар, уларни Қиёмат кунидан, унинг яқинлашаётганидан огоҳлантиринг. У кун албатта келади. Ҳар бир келадиган нарса яқиндир. Ўша куннинг даҳшатидан юраклар ҳалқумларга келиб, бирон кимса гапира олмай қолади. Фақат Раҳмон изн берган кишигина гапиради. Ширку маъсиятлар ила ўзларига ўзлари жабр қилган золимларга бирон меҳрибон дўст ҳам, гапи ўтадиган шафоатчи ҳам бўлмас.
40:19Page 469
يَعۡلَمُ خَآئِنَةَ ٱلۡأَعۡيُنِ وَمَا تُخۡفِي ٱلصُّدُورُ ١٩
He knows that which deceives the eyes and what the breasts conceal.
Аллоҳ кўзларнинг ўғринча қарашларини ҳам, қалбларда яширинган сирларни ҳам билади. Бирон нарса У Зотдан яширин қола олмас.
40:20Page 469
وَٱللَّهُ يَقۡضِي بِٱلۡحَقِّۖ وَٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ لَا يَقۡضُونَ بِشَيۡءٍۗ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ ٢٠
And Allāh judges with truth, while those they invoke1 besides Him judge not with anything. Indeed, Allāh - He is the Hearing, the Seeing.
Аллоҳ адолат билан ҳукм қилади. Ҳеч кимга зулм қилмайди. Бирон кишининг яхшиликларини камайтириб ёки ёмонликларини кўпайтириб юбормайди. Мушрикларнинг Аллоҳни қўйиб ибодат қилаётган бутлари эса бирон нарса устидан ҳукм қила олмайдилар. Чунки уларда ҳеч қандай ҳуқуқ йўқ. Аллоҳ бандаларининг гапларини эшитиб, ниятлари ва амалларини кўриб тургувчи Зотдир. Яқинда уларга қилган ишларига яраша жазо ёки мукофотларини беради.
40:21Page 469
۞ أَوَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ كَانُواْ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَانُواْ هُمۡ أَشَدَّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗ وَءَاثَارٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ فَأَخَذَهُمُ ٱللَّهُ بِذُنُوبِهِمۡ وَمَا كَانَ لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِن وَاقٖ ٢١
Have they not traveled through the land and observed how was the end of those who were before them? They were greater than them in strength and in impression on the land, but Allāh seized them for their sins. And they had not from Allāh any protector.
Анави мушриклар ер юзини айланиб юриб, ўзларидан олдинги ҳақни тан олмасдан ёлғонга чиқарганларнинг оқибати нима бўлгани ҳақида фикр юритсалар бўлмайдими? Ахир уларнинг оқибатлари ўта аянчли бўлмаганми? Ҳолбуки, улар булардан кўра куч-қувват жиҳатидан ҳам, заминда бинолар қуриб қолдирган осори атиқалари жиҳатидан ҳам зўрроқ бўлганлар-ку! Аллоҳ уларни қилган гуноҳлари туфайли ҳалок айлади. Уларни Аллоҳнинг азобидан қутқариб қоладиган бирон ҳимоячи йўқдир.
40:22Page 469
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ كَانَت تَّأۡتِيهِمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَكَفَرُواْ فَأَخَذَهُمُ ٱللَّهُۚ إِنَّهُۥ قَوِيّٞ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ ٢٢
That was because their messengers were coming to them with clear proofs, but they disbelieved, so Allāh seized them. Indeed, He is Powerful and severe in punishment.
Бунга сабаб шуки, уларга пайғамбарлари Аллоҳ тарафидан ёрқин далилларни келтирсалар ҳам Аллоҳга ва пайғамбарларга куфр келтирдилар. Шунда Аллоҳ уларни ҳалок қилди. Куч-қудратлари уларга асқотмади. Аллоҳ юборган пайғамбарларини ёлғончига чиқарадиган кофирларга нисбатан азоби қаттиқ Зотдир.
40:23Page 469
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مُوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَا وَسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٍ ٢٣
And We did certainly send Moses with Our signs and a clear authority1
Дарҳақиқат, Биз Мусони ёрқин оятларимиз ва қатъий далил билан юбордик.
40:24Page 469
إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَهَٰمَٰنَ وَقَٰرُونَ فَقَالُواْ سَٰحِرٞ كَذَّابٞ ٢٤
To Pharaoh, Hāmān and Qārūn, but they said, "[He is] a magician and a liar."
Фиръавнга, унинг вазири Ҳомонга ва Қорунга. Бас, улар: "Ўзини пайғамбар, деб даъво қилаётган Мусо ёлғончи сеҳргардир", дедилар.
40:25Page 469
فَلَمَّا جَآءَهُم بِٱلۡحَقِّ مِنۡ عِندِنَا قَالُواْ ٱقۡتُلُوٓاْ أَبۡنَآءَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَهُۥ وَٱسۡتَحۡيُواْ نِسَآءَهُمۡۚ وَمَا كَيۡدُ ٱلۡكَٰفِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَٰلٖ ٢٥
And when he brought them the truth from Us, they said, "Kill the sons of those who have believed with him and keep their women alive." But the plan of the disbelievers is not except in error.
Мусо алайҳиссалом ўзининг ҳақ эканига ҳужжат келтирганидан кейин Фиръавн деди: "У билан бирга иймон келтирганларни хорлаб, ўғилларини ўлдириб, аёлларини тирик қолдиринглар". Кофирларнинг мўминлар сонини оз санаб қилган бу найранглари иш бермайди, таъсири бўлмайди.
40:26Page 470
وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ ذَرُونِيٓ أَقۡتُلۡ مُوسَىٰ وَلۡيَدۡعُ رَبَّهُۥٓۖ إِنِّيٓ أَخَافُ أَن يُبَدِّلَ دِينَكُمۡ أَوۡ أَن يُظۡهِرَ فِي ٱلۡأَرۡضِ ٱلۡفَسَادَ ٢٦
And Pharaoh said, "Let me kill Moses and let him call upon his Lord. Indeed, I fear that he will change your religion or that he will cause corruption1 in the land."
Фиръавн деди: "Мени қўйинглар, Мусони жазолаб ўлдираман. Ҳимоя сўраб Парвардигорига дуо қилаверсин. Унинг дуосидан қўрқмайман. Динингизни ўзгартириб юборишидан ёки ер юзида қирғинлар ва вайронагарчиликлар каби фасодни кенг ёйишидан қўрқмоқдаман".
40:27Page 470
وَقَالَ مُوسَىٰٓ إِنِّي عُذۡتُ بِرَبِّي وَرَبِّكُم مِّن كُلِّ مُتَكَبِّرٖ لَّا يُؤۡمِنُ بِيَوۡمِ ٱلۡحِسَابِ ٢٧
But Moses said, "Indeed, I have sought refuge in my Lord and your Lord from every arrogant one who does not believe in the Day of Account."
Мусо Фиръавннинг таҳдидидан хабар топгач, шундай деди: "Мен ўзимнинг Парвардигорим ва сизларнинг Парвардигорингиздан Қиёмат кунига ҳамда ундаги ҳисоб-китоб ва жазога иймон келтирмайдиган, ҳақни тан олмайдиган ҳар бир мутакаббирдан паноҳ беришини сўрайман".
40:28Page 470
وَقَالَ رَجُلٞ مُّؤۡمِنٞ مِّنۡ ءَالِ فِرۡعَوۡنَ يَكۡتُمُ إِيمَٰنَهُۥٓ أَتَقۡتُلُونَ رَجُلًا أَن يَقُولَ رَبِّيَ ٱللَّهُ وَقَدۡ جَآءَكُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ مِن رَّبِّكُمۡۖ وَإِن يَكُ كَٰذِبٗا فَعَلَيۡهِ كَذِبُهُۥۖ وَإِن يَكُ صَادِقٗا يُصِبۡكُم بَعۡضُ ٱلَّذِي يَعِدُكُمۡۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَنۡ هُوَ مُسۡرِفٞ كَذَّابٞ ٢٨
And a believing man from the family of Pharaoh who concealed his faith said, "Do you kill a man [merely] because he says, 'My Lord is Allāh' while he has brought you clear proofs from your Lord? And if he should be lying, then upon him is [the consequence of] his lie; but if he should be truthful, there will strike you some of what he promises you. Indeed, Allāh does not guide one who is a transgressor and a liar.
Фиръавн хонадонидан бўлган, иймонини қавмидан яшириб юрадиган бир мўмин киши Мусонинг ўлдирилишига қарши чиқиб деди: "Бир бегуноҳ одамни, "Парвардигорим Аллоҳдир", дегани учун ўлдирасизларми?! Ҳолбуки, у сизларга ўзининг Парвардигори тарафидан юборилган пайғамбар эканига далолат қилувчи ҳужжатлар келтирди-ку! Фаразан, у ёлғончи бўлса ҳам, ёлғони ўзига зарар қилади. Лекин агар ростгўй бўлса, сизларга у ваъда қилаётган айрим азоблар етиб қолади-ку! Албатта Аллоҳ ҳаддан ошгувчи, ёлғончи кимсани ҳидоят қилмас, унга тавфиқ бермас.
40:29Page 470
يَٰقَوۡمِ لَكُمُ ٱلۡمُلۡكُ ٱلۡيَوۡمَ ظَٰهِرِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَمَن يَنصُرُنَا مِنۢ بَأۡسِ ٱللَّهِ إِن جَآءَنَاۚ قَالَ فِرۡعَوۡنُ مَآ أُرِيكُمۡ إِلَّا مَآ أَرَىٰ وَمَآ أَهۡدِيكُمۡ إِلَّا سَبِيلَ ٱلرَّشَادِ ٢٩
O my people, sovereignty is yours today, [your being] dominant in the land. But who would protect us from the punishment of Allāh if it came to us?" Pharaoh said, "I do not show you except what I see, and I do not guide you except to the way of right conduct."
"Эй қавмим, бугун Мисрда подшоҳлик сизники, ғолибсиз. Лекин Мусони ўлдириш ортидан Аллоҳнинг азоби келиб қолса, бизга ким ёрдам беради?" Бунга жавобан Фиръавн деди: "Фикрим фикр, ҳукмим ҳукм, мен ёвузлик ва бузғунчиликнинг олдини олиш учун Мусони ўлдиришни маъқул топдим, тамом, айтганим бўлади. Мен сизларни фақат тўғри йўлга бошлайман".
40:30Page 470
وَقَالَ ٱلَّذِيٓ ءَامَنَ يَٰقَوۡمِ إِنِّيٓ أَخَافُ عَلَيۡكُم مِّثۡلَ يَوۡمِ ٱلۡأَحۡزَابِ ٣٠
And he who believed said, "O my people, indeed I fear for you [a fate] like the day of the companies1 -
Иймон келтирган киши қавмига насиҳат қилиб деди: "Мусони зулм ва тажовузкорлик билан ўлдирадиган бўлсангизлар, устингизга олдин ўтган пайғамбарларга қарши уюшган фирқаларнинг куни тушиб қолишидан қўрқаман. Уларни Аллоҳ ҳалок этганди".
40:31Page 470
مِثۡلَ دَأۡبِ قَوۡمِ نُوحٖ وَعَادٖ وَثَمُودَ وَٱلَّذِينَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡۚ وَمَا ٱللَّهُ يُرِيدُ ظُلۡمٗا لِّلۡعِبَادِ ٣١
Like the custom of the people of Noah and of ʿAad and Thamūd and those after them. And Allāh wants no injustice for [His] servants.
Нуҳ қавми, Од, Самуд ва улардан кейин келган пайғамбарларни ёлғончига чиқарган кофирларнинг иши каби. Аллоҳ уларни ҳақни тан олмай ёлғонга чиқарганлари ва куфр келтирганлари туфайли ҳалок этганди. Аллоҳ бандаларга зулм қилишни хоҳламайди. Улар ўз гуноҳлари билан жазога, азобга лойиқ бўлиб оладилар.
40:32Page 470
وَيَٰقَوۡمِ إِنِّيٓ أَخَافُ عَلَيۡكُمۡ يَوۡمَ ٱلتَّنَادِ ٣٢
And O my people, indeed I fear for you the Day of Calling1 -
Эй қавмим, сизларнинг Қиёмат кунидаги аҳволингиздан хавотирдаман. У кунда одамлар қаридошлари ёки бообрў одамларни чақириб қоладилар. Шу ишлари уларга фойда беради, деб ўйлайдилар.
40:33Page 470
يَوۡمَ تُوَلُّونَ مُدۡبِرِينَ مَا لَكُم مِّنَ ٱللَّهِ مِنۡ عَاصِمٖۗ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنۡ هَادٖ ٣٣
The Day you will turn your backs fleeing; there is not for you from Allāh any protector. And whoever Allāh sends astray - there is not for him any guide.
У кунда дўзахдан қўрқиб, ортингизга қочасизлар. Сизларни Аллоҳнинг азобидан ҳимоя қиладиган бирон кимса бўлмас. Кимга Аллоҳ тавфиқ бермаган бўлса, уни ҳеч кимга йўлга сола олмайди. Зеро, ҳидоят, тавфиқ Аллоҳнинг Қўлидадир.
40:34Page 471
وَلَقَدۡ جَآءَكُمۡ يُوسُفُ مِن قَبۡلُ بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَمَا زِلۡتُمۡ فِي شَكّٖ مِّمَّا جَآءَكُم بِهِۦۖ حَتَّىٰٓ إِذَا هَلَكَ قُلۡتُمۡ لَن يَبۡعَثَ ٱللَّهُ مِنۢ بَعۡدِهِۦ رَسُولٗاۚ كَذَٰلِكَ يُضِلُّ ٱللَّهُ مَنۡ هُوَ مُسۡرِفٞ مُّرۡتَابٌ ٣٤
And Joseph had already come to you before with clear proofs, but you remained in doubt of that which he brought to you, until when he died, you said, 'Never will Allāh send a messenger after him.' Thus does Allāh leave astray he who is a transgressor and skeptic."
Олдин Юсуф сизларга Аллоҳнинг ягона илоҳ эканига далолат қилувчи очиқ-равшан ҳужжатларни олиб келганди. Сизлар эса у олиб келган рисолатга тинимсиз шак келтиравердинглар. Ҳатто Юсуф вафот этганидан кейин ҳам шак келтиришингиз тинмади, аксинча, зиёда бўлди. Энди Юсуфдан кейин Аллоҳ пайғамбар юбормайди, дейишгача бординглар. Аллоҳ Ўзи белгилаб қўйган ҳадлардан ошадиган ва У Зотнинг бир эканига шак келтирадиганларни мана шундай адаштириб қўяди.
40:35Page 471
ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِيٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ سُلۡطَٰنٍ أَتَىٰهُمۡۖ كَبُرَ مَقۡتًا عِندَ ٱللَّهِ وَعِندَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْۚ كَذَٰلِكَ يَطۡبَعُ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ قَلۡبِ مُتَكَبِّرٖ جَبَّارٖ ٣٥
Those who dispute concerning the signs of Allāh without an authority1 having come to them - great is hatred [of them] in the sight of Allāh and in the sight of those who have believed. Thus does Allāh seal over every heart [belonging to] an arrogant tyrant.
Аллоҳнинг оятлари ҳақида ҳеч бир ҳужжатсиз, далилсиз талашиб-тортишадиганлар Аллоҳ наздида ҳам, мўминлар наздида ҳам катта нафратга дучор бўладилар. Аллоҳ мана шуларнинг қалбларини муҳрлаб қўйганидек, ҳар бир ҳақни тан олишдан ўзини катта олган мутакаббирнинг ҳам, тўғри йўлга юрмайдиган зўравоннинг ҳам қалбини муҳрлаб қўяди.
40:36Page 471
وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ يَٰهَٰمَٰنُ ٱبۡنِ لِي صَرۡحٗا لَّعَلِّيٓ أَبۡلُغُ ٱلۡأَسۡبَٰبَ ٣٦
And Pharaoh said, "O Hāmān, construct for me a tower that I might reach the ways1 -
Фиръавн ўзининг вазири Ҳомонга деди: "Эй Ҳомон, менга бир баланд қаср қуриб бер. Токи, осмон йўлларига етиб борай".
40:37Page 471
أَسۡبَٰبَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ فَأَطَّلِعَ إِلَىٰٓ إِلَٰهِ مُوسَىٰ وَإِنِّي لَأَظُنُّهُۥ كَٰذِبٗاۚ وَكَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِفِرۡعَوۡنَ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ وَصُدَّ عَنِ ٱلسَّبِيلِۚ وَمَا كَيۡدُ فِرۡعَوۡنَ إِلَّا فِي تَبَابٖ ٣٧
The ways into the heavens - so that I may look at the deity of Moses; but indeed, I think he is a liar." And thus was made attractive to Pharaoh the evil of his deed, and he was averted from the [right] way. And the plan of Pharaoh was not except in ruin.
"Токи, самога кўтарилиш имкони топиб, Мусо айтаётган маъбудни кўрсам. Мен Мусони аниқ ёлғончи, деб ўйлайман". Фиръавнга ўзининг бу манфур иши чиройли кўриниб, Ҳомонга шу истагини айтди. Шу билан ҳақ йўлдан озиб, залолат сари кетди. Фиръавннинг бу иши, яъни, ўзининг ботили билан Мусо олиб келган ҳақни маҳв этишга уриниши муваффақиятсизлик билан тугаши аниқ. Зеро, унинг оқибати ҳеч қачон адо бўлмас бахтиқароликдир, омадсизликдир.
40:38Page 471
وَقَالَ ٱلَّذِيٓ ءَامَنَ يَٰقَوۡمِ ٱتَّبِعُونِ أَهۡدِكُمۡ سَبِيلَ ٱلرَّشَادِ ٣٨
And he who believed said, "O my people, follow me; I will guide you to the way of right conduct.
Фиръавн хонадонидан бўлган бир иймон келтирган киши қавмига насиҳат қилиб, уларга тўғри йўлни кўрсатиб: "Эй қавмим, менга эргашинглар, сизларни тўғри йўлга, ҳақ йўлга бошлайман", деди.
40:39Page 471
يَٰقَوۡمِ إِنَّمَا هَٰذِهِ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا مَتَٰعٞ وَإِنَّ ٱلۡأٓخِرَةَ هِيَ دَارُ ٱلۡقَرَارِ ٣٩
O my people, this worldly life is only [temporary] enjoyment, and indeed, the Hereafter - that is the home of [permanent] settlement.
Эй қавмим, бу дунё ҳаёти бир зумда ўтиб кетадиган ўткинчи бир лаззатланиб олишдан бошқа нарса эмас. Ундаги фоний матоҳларга, лаззатларга алданиб қолманглар. Охират диёри эса ўзидаги туганмас неъматлари ила барқарор қароргоҳдир. Шундай экан, Аллоҳга тоат-ибодат қилиш ила унга эришишга ҳаракат қилинглар. Ўткинчи ҳаётингиз билан овора бўлиб, охиратни қўлдан бой бериб қўйманглар.
40:40Page 471
مَنۡ عَمِلَ سَيِّئَةٗ فَلَا يُجۡزَىٰٓ إِلَّا مِثۡلَهَاۖ وَمَنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا مِّن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَأُوْلَٰٓئِكَ يَدۡخُلُونَ ٱلۡجَنَّةَ يُرۡزَقُونَ فِيهَا بِغَيۡرِ حِسَابٖ ٤٠
Whoever does an evil deed will not be recompensed except by the like thereof; but whoever does righteousness, whether male or female, while he is a believer - those will enter Paradise, being given provision therein without account.
Ким бир ёмонлик қилса, ўша ёмонлигига яраша жазо олади. Эркак бўлсин, аёл бўлсин, ким Аллоҳнинг Юзини истаб, ўзи Аллоҳга ва пайғамбарларига иймон келтиргани ҳолда бир яхшилик қилса, бас, ана ўшалар Қиёмат куни жаннатга кирадилар. Аллоҳ уларга турли хил меваларни, туганмас неъматларни беҳисоб ризқ қилиб беради.
40:41Page 472
۞ وَيَٰقَوۡمِ مَا لِيٓ أَدۡعُوكُمۡ إِلَى ٱلنَّجَوٰةِ وَتَدۡعُونَنِيٓ إِلَى ٱلنَّارِ ٤١
And O my people, how is it that I invite you to salvation while you invite me to the Fire?
Эй қавмим, нега мен сизларни Аллоҳга иймон келтириш ва яхши ишларни қилиш ила эришиладиган дунё ва охиратдаги нажотга чақирсам, сизлар мени куфру маъсиятлар касофатидан гирифтор бўлинадиган дўзахга чорлаяпсизлар? Бу нима деган гап?
40:42Page 472
تَدۡعُونَنِي لِأَكۡفُرَ بِٱللَّهِ وَأُشۡرِكَ بِهِۦ مَا لَيۡسَ لِي بِهِۦ عِلۡمٞ وَأَنَا۠ أَدۡعُوكُمۡ إِلَى ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡغَفَّٰرِ ٤٢
You invite me to disbelieve in Allāh and associate with Him that of which I have no knowledge, and I invite you to the Exalted in Might, the Perpetual Forgiver.1
Сизлар мени ўзларингизнинг ноҳақлигингизга, Аллоҳга куфр келтиришимга ва Аллоҳни қўйиб, ўзим билмайдиган нарсаларга ибодат қилишимга чорлаяпсизлар. Мен эса сизларни ҳаммадан Ғолиб, Азиз ва бандаларини кечирадиган Мағфиратли Аллоҳга иймон келтиришга чақиряпман.
40:43Page 472
لَا جَرَمَ أَنَّمَا تَدۡعُونَنِيٓ إِلَيۡهِ لَيۡسَ لَهُۥ دَعۡوَةٞ فِي ٱلدُّنۡيَا وَلَا فِي ٱلۡأٓخِرَةِ وَأَنَّ مَرَدَّنَآ إِلَى ٱللَّهِ وَأَنَّ ٱلۡمُسۡرِفِينَ هُمۡ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِ ٤٣
Assuredly, that to which you invite me has no [response to a] supplication in this world or in the Hereafter; and indeed, our return is to Allāh, and indeed, the transgressors will be companions of the Fire.
Дарҳақиқат, сизлар даъват қилаётган нарсалар бу дунёда ҳам, охиратда ҳам даъват қилинишга арзийдиган нарсалар эмас. Улар дуогўйнинг дуосини ижобат қила олмайдилар. Ҳаммамизнинг қайтиб борар жойимиз эса Аллоҳгадир. Куфру маъсиятлар ила исрофкунандалик қилганлар Қиёмат куни дўзахга ошно бўладилар ва у ерда абадий қоладилар.
40:44Page 472
فَسَتَذۡكُرُونَ مَآ أَقُولُ لَكُمۡۚ وَأُفَوِّضُ أَمۡرِيٓ إِلَى ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ بَصِيرُۢ بِٱلۡعِبَادِ ٤٤
And you will remember what I [now] say to you, and I entrust my affair to Allāh. Indeed, Allāh is Seeing of [His] servants."
Улар насиҳатга қулоқ солмадилар. Шунда пайғамбар деди: "Ҳали бу насиҳатларимни эслайсизлар ва қабул қилмаганингизга қаттиқ пушаймон бўласизлар. Мен ишимни ёлғиз Аллоҳга топшириб қўяман". Дарҳақиқат Аллоҳ бандаларнинг ҳамма ишларидан воқиф бўлиб туради. Бирон нарса У Зотнинг назаридан четда қолмайди.
40:45Page 472
فَوَقَىٰهُ ٱللَّهُ سَيِّـَٔاتِ مَا مَكَرُواْۖ وَحَاقَ بِـَٔالِ فِرۡعَوۡنَ سُوٓءُ ٱلۡعَذَابِ ٤٥
So Allāh protected him from the evils they plotted, and the people of Pharaoh were enveloped by the worst of punishment -
Бас, Аллоҳ ўша мўминни кофирлар қилган ҳийла-найрангларнинг ёмонлигидан асраб қолди. Уни ўлдирмоқчи бўлгандилар. Фиръавн аҳлини эса ғарқ бўлиш азоби қамраб олди. Аллоҳ бу дунёда унинг ўзини ҳам, лашкарини ҳам денгизга ғарқ айлади.
40:46Page 472
ٱلنَّارُ يُعۡرَضُونَ عَلَيۡهَا غُدُوّٗا وَعَشِيّٗاۚ وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ أَدۡخِلُوٓاْ ءَالَ فِرۡعَوۡنَ أَشَدَّ ٱلۡعَذَابِ ٤٦
The Fire; they are exposed to it morning and evening.1 And the Day the Hour appears [it will be said], "Make the people of Pharaoh enter the severest punishment."
Улар ўлганларидан кейин қабрларида кечаю кундуз дўзахга рўбарў қилиб туриладилар. Қиёмат куни эса: "Фиръавн тобеларини куфр келтирганлари, ҳақни ёлғонга чиқарганлари ва Аллоҳнинг йўлидан тўсганлари учун энг қаттиқ, энг оғир азобга ташланглар", дейилур.
40:47Page 472
وَإِذۡ يَتَحَآجُّونَ فِي ٱلنَّارِ فَيَقُولُ ٱلضُّعَفَٰٓؤُاْ لِلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُوٓاْ إِنَّا كُنَّا لَكُمۡ تَبَعٗا فَهَلۡ أَنتُم مُّغۡنُونَ عَنَّا نَصِيبٗا مِّنَ ٱلنَّارِ ٤٧
And [mention] when they will argue within the Fire, and the weak will say to those who had been arrogant, "Indeed, we were [only] your followers, so will you relieve us of a share of the Fire?"
Эй Пайғамбар, эсланг. Ўшанда дўзахдаги тобелар билан пешволар ўзаро талашиб-тортишадилар. Заиф ва бечора тобелар мутакаббир пешволарга шундай дейдилар: "У дунёда биз сизларга тобе эдик. Мана энди сизлар биздан Аллоҳнинг азобидан бирон қисмини даф қила оласизларми?"
40:48Page 472
قَالَ ٱلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُوٓاْ إِنَّا كُلّٞ فِيهَآ إِنَّ ٱللَّهَ قَدۡ حَكَمَ بَيۡنَ ٱلۡعِبَادِ ٤٨
Those who had been arrogant will say, "Indeed, all [of us] are in it. Indeed, Allāh has judged between the servants."
Мутакаббир пешволар шундай жавоб бердилар: "Пешво бўламизми, тобе бўламизми, ҳаммамиз дўзахдамиз. Ҳеч ким ҳеч кимнинг ҳеч қандай азобини енгиллата олмайди. Аллоҳ бандалари ўртасида Ўз ҳукмини чиқариб, ҳар бир бандага қилмишига яраша жазосини бериб бўлди".
40:49Page 472
وَقَالَ ٱلَّذِينَ فِي ٱلنَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ٱدۡعُواْ رَبَّكُمۡ يُخَفِّفۡ عَنَّا يَوۡمٗا مِّنَ ٱلۡعَذَابِ ٤٩
And those in the Fire will say to the keepers of Hell, "Supplicate your Lord to lighten for us a day from the punishment."
Дўзахда азоб чекаётган пешволар ҳам, тобелар ҳам дўзахдан чиқиш ва дунёга қайтишдан умидларини узганларидан кейин жаҳаннам ишларига бириктирилган фаришталарга шундай дейдилар: "Парвардигорингизга дуо қилинглар, биздан бир кунгина мана шу доимий азобни енгиллатсин?!"
40:50Page 473
قَالُوٓاْ أَوَلَمۡ تَكُ تَأۡتِيكُمۡ رُسُلُكُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِۖ قَالُواْ بَلَىٰۚ قَالُواْ فَٱدۡعُواْۗ وَمَا دُعَٰٓؤُاْ ٱلۡكَٰفِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَٰلٍ ٥٠
They will say, "Did there not come to you your messengers with clear proofs?" They will say, "Yes." They will reply, "Then supplicate [yourselves], but the supplication of the disbelievers is not except in error [i.e., futility]."
Кофирларга жаҳаннам қўриқчилари шундай дейдилар: "Сизларга пайғамбарларингиз очиқ ҳужжатлар ва ёрқин далиллар келтирмаганмидилар?" Кофирлар: "Ҳа, келтиргандилар", деб жавоб берадилар. Шунда қўриқчилар айтадилар: "Ундай бўлса, ўзларингиз дуо-илтижо қилаверинглар. Биз сизларни шафоат қилмаймиз. Кофирларнинг дуолари зое кетмай қолмайди. Чунки кофирдан дуо қабул қилинмайди".
40:51Page 473
إِنَّا لَنَنصُرُ رُسُلَنَا وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَيَوۡمَ يَقُومُ ٱلۡأَشۡهَٰدُ ٥١
Indeed, We will support Our messengers and those who believe during the life of this world and on the Day when the witnesses will stand -
Дарҳақиқат, Биз элчиларимиз ва мўминларга шу дунёда ҳам, охиратда ҳам мадад берамиз. Бу дунёда душманларига қарши ҳужжатлар тақдим этамиз, ўзларини қўллаб-қувватлаймиз. Қиёмат куни, яъни, пайғамбарлар, фаришталар ва мўминлар рисолат етказилганига ва умматлар уни ёлғонга чиқарганига гувоҳ бўладиган кунда уларни жаннатга киритамиз, ғанимларини эса дўзахга улоқтирамиз.
40:52Page 473
يَوۡمَ لَا يَنفَعُ ٱلظَّٰلِمِينَ مَعۡذِرَتُهُمۡۖ وَلَهُمُ ٱللَّعۡنَةُ وَلَهُمۡ سُوٓءُ ٱلدَّارِ ٥٢
The Day their excuse will not benefit the wrongdoers, and they will have the curse, and they will have the worst home [i.e., Hell].
У кунда куфру маъсиятлар ила ўз жонига жабр қилган золимларга узрлари фойда бермайди. У кунда улар Аллоҳнинг раҳматидан қувиладилар. Уларга энг ёмон жой насиб бўлиб, у ерда абадий азобга қоладилар.
40:53Page 473
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡهُدَىٰ وَأَوۡرَثۡنَا بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ٱلۡكِتَٰبَ ٥٣
And We had certainly given Moses guidance, and We caused the Children of Israel to inherit the Scripture
Биз Мусога илм ато этдик. У билан Бани Исроил ҳақ сари йўл топди. Тавротни эса Бани Исроил қўлида аждоддан авлодга мерос бўлиб қоладиган қилиб қўйдик.
40:54Page 473
هُدٗى وَذِكۡرَىٰ لِأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ ٥٤
As guidance and a reminder for those of understanding.
Ҳақ йўлига етаклайдиган ҳидоят қилиб. Соғлом ақл эгалари учун ибрат қилиб.
40:55Page 473
فَٱصۡبِرۡ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞ وَٱسۡتَغۡفِرۡ لِذَنۢبِكَ وَسَبِّحۡ بِحَمۡدِ رَبِّكَ بِٱلۡعَشِيِّ وَٱلۡإِبۡكَٰرِ ٥٥
So be patient, [O Muḥammad]. Indeed, the promise of Allāh is truth. And ask forgiveness for your sin1 and exalt [Allāh] with praise of your Lord in the evening and the morning.
Бас, эй Пайғамбар, қавмингизнинг сизни тан олмаслиги ва озор беришларига сабр қилинг. Аллоҳнинг сизни қўллаб-қувватлаш ҳақидаги ваъдаси ҳақдир. Гуноҳингиз учун мағфират тиланг ва Парвардигорингизга кечаю кундуз ҳамду тасбеҳ айтинг.
40:56Page 473
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِيٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ سُلۡطَٰنٍ أَتَىٰهُمۡ إِن فِي صُدُورِهِمۡ إِلَّا كِبۡرٞ مَّا هُم بِبَٰلِغِيهِۚ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ ٥٦
Indeed, those who dispute concerning the signs of Allāh without [any] evidence having come to them - there is not within their breasts except pride, [the extent of] which they cannot reach. So seek refuge in Allāh. Indeed, it is He who is the Hearing, the Seeing.
Аллоҳнинг оятларини ноҳаққа чиқариш учун бирон далилсиз, ҳужжатсиз талашиб-тортишаётганларнинг бу ишлари ҳақни тан олишдан ўзларини катта олиб, такаббурлик қилаётганларидан ўзга нарса эмас. Улар ҳеч қачон ўзлари истаётган чўққига ета олмайдилар. Бас, эй Пайғамбар, Аллоҳдан паноҳ сўранг, У Зотга юкунинг. Албатта У, бандаларининг айтаётган гапларини эшитиб, қилаётган ишларини кўриб турадиган Зотдир. Бирон нарса У Зотдан яширин қолмас ва яқинда уларга амалларига яраша жазо ёки мукофотларини берур.
40:57Page 473
لَخَلۡقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ أَكۡبَرُ مِنۡ خَلۡقِ ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ ٥٧
The creation of the heavens and earth is greater than the creation of mankind, but most of the people do not know.
Буюк ва бепоён осмонлару ерни яратиш инсонларни яратишдан кўра каттароқ иш экани аниқ. Шу қадар улуғ нарсаларни яратган Зот ўликларни тирилтира олмайдими? Уларни ҳисоб-китоб қилиб, амалларига яраша жазо ёки мукофотларини бера олмайдими? Ҳа, бу ишларни қила олади. Лекин кўп одамлар буни билмайдилар. Ибрат олмайдилар.
40:58Page 473
وَمَا يَسۡتَوِي ٱلۡأَعۡمَىٰ وَٱلۡبَصِيرُ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَلَا ٱلۡمُسِيٓءُۚ قَلِيلٗا مَّا تَتَذَكَّرُونَ ٥٨
And not equal are the blind and the seeing, nor are those who believe and do righteous deeds and the evildoer. Little do you remember.
Кўрадиган кўзи очиқ билан кўрмайдиган кўр тенг эмас. Аллоҳга иймон келтириб, яхши амалларни қиладиган мўминлар билан эътиқоди бузуқ, ёмон ишларни қиладиган кофир ҳам тенг эмас. Сизлар жуда оз ибратланасизлар. Етарлича ибратланганингизда эди, бу икки гуруҳ орасидаги фарқни англаб, иймон келтирган ва Аллоҳнинг розилигини топиш учун яхши ишларни қиладиган мўминлар сафида бўлишга ҳаракат қилиб қолган бўлар эдингизлар.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences