Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uzbek
التحريم
At-Tahrim
The Prohibition · Medinan · 12 ayahs
66:1Page 560
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَآ أَحَلَّ ٱللَّهُ لَكَۖ تَبۡتَغِي مَرۡضَاتَ أَزۡوَٰجِكَۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ١
O Prophet, why do you prohibit [yourself from] what Allāh has made lawful for you, seeking the approval of your wives? And Allāh is Forgiving and Merciful.
Эй Пайғамбар, Аллоҳ жориянгиз Мориядан фойдаланишни ҳалол қилиб қўйган бўлса, нима учун рашк қилаётган хотинларингизни рози қилиш мақсадида Аллоҳ сизга ҳалол қилган ишни ўзингизга ҳаром қилиб оласиз?
66:2Page 560
قَدۡ فَرَضَ ٱللَّهُ لَكُمۡ تَحِلَّةَ أَيۡمَٰنِكُمۡۚ وَٱللَّهُ مَوۡلَىٰكُمۡۖ وَهُوَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡحَكِيمُ ٢
Allāh has already ordained for you [Muslims] the dissolution of your oaths.1 And Allāh is your protector, and He is the Knowing, the Wise.
Қасам ичиб, ортидан уни бузмоқчи бўлсангизлар ёки уни бузишда бирон яхшиликни кўрсангизлар, каффоратини тўлаб бузиш жоизлигини Аллоҳ шариатлаштириб қўйган-ку. Аллоҳ Мададкорингиздир. У Зот аҳволингизни, сизга нима яхши бўлишини билгувчи, Ўз шариатини ва қадарини ҳикмат билан қилгувчи Зотдир.
66:3Page 560
وَإِذۡ أَسَرَّ ٱلنَّبِيُّ إِلَىٰ بَعۡضِ أَزۡوَٰجِهِۦ حَدِيثٗا فَلَمَّا نَبَّأَتۡ بِهِۦ وَأَظۡهَرَهُ ٱللَّهُ عَلَيۡهِ عَرَّفَ بَعۡضَهُۥ وَأَعۡرَضَ عَنۢ بَعۡضٖۖ فَلَمَّا نَبَّأَهَا بِهِۦ قَالَتۡ مَنۡ أَنۢبَأَكَ هَٰذَاۖ قَالَ نَبَّأَنِيَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡخَبِيرُ ٣
And [remember] when the Prophet confided to one of his wives a statement; and when she informed [another] of it and Allāh showed it to him, he made known part of it and ignored a part. And when he informed her about it, she said, "Who told you this?" He said, "I was informed by the Knowing, the Aware."
Эсланг, ўшанда Пайғамбар алайҳиссолату вассалом хабарни фақат Ҳафсагагина айтиб, Мория билан ҳеч қачон яқинлик қилмаслигини билдирган эди. Ҳафса бу хабарни Оишага етказгач, Аллоҳ пайғамбарига сири фош бўлганини билдирди. Шунда у зот Ҳафсани койиб, ўзига айтилган гапларнинг бир қисмини унга айтди, бир қисмини эса айтмади. Шунда Ҳафса: "Бу хабарни сизга ким етказди?", деб сўраган эди, "У хабарни менга ҳамма нарсани билгувчи ва ҳамма яширин нарсалардан хабардор Зот етказди", деб жавоб берди.
66:4Page 560
إِن تَتُوبَآ إِلَى ٱللَّهِ فَقَدۡ صَغَتۡ قُلُوبُكُمَاۖ وَإِن تَظَٰهَرَا عَلَيۡهِ فَإِنَّ ٱللَّهَ هُوَ مَوۡلَىٰهُ وَجِبۡرِيلُ وَصَٰلِحُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۖ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ بَعۡدَ ذَٰلِكَ ظَهِيرٌ ٤
If you two [wives] repent to Allāh, [it is best], for your hearts have deviated. But if you cooperate against him - then indeed Allāh is his protector, and Gabriel and the righteous of the believers and the angels, moreover, are [his] assistants.
Иккалангизга тавба қилиш лозим бўлди. Чунки қалбларингиз Пайғамбар алайҳиссалом ёқтирмайдиган ишни ёқтириб қолди. Яъни, жориядан ўзини тортиб, уни ўзига ҳаром қилиб олишини истаб қолдинглар. Пайғамбарга қарши тил бириктиришда давом этаверсангизлар, бас, Аллоҳ унинг Мададкоридир. Жаброил ҳам, солиҳ мўминлар ҳам. Бундан ташқари фаришталар ҳам у зотнинг ёрдамчилари бўлиб, у кишига озор берувчиларга қарши турадилар.
66:5Page 560
عَسَىٰ رَبُّهُۥٓ إِن طَلَّقَكُنَّ أَن يُبۡدِلَهُۥٓ أَزۡوَٰجًا خَيۡرٗا مِّنكُنَّ مُسۡلِمَٰتٖ مُّؤۡمِنَٰتٖ قَٰنِتَٰتٖ تَٰٓئِبَٰتٍ عَٰبِدَٰتٖ سَٰٓئِحَٰتٖ ثَيِّبَٰتٖ وَأَبۡكَارٗا ٥
Perhaps his Lord, if he divorced you [all], would substitute for him wives better than you - submitting [to Allāh], believing, devoutly obedient, repentant, worshipping, and traveling1 - [ones] previously married and virgins.
Агар сизларни талоқ қилса, эҳтимол Парвардигори Ўз Пайғамбарига сизларнинг ўрнингизга сизлардан кўра яхшироқ Аллоҳга ва пайғамбарга иймон келтирадиган, Аллоҳга итоат этадиган, гуноҳларига тавба қиладиган, Парвардигорига ибодат қиладиган, рўзалар тутадиган жувон ва қизларни берар.
66:6Page 560
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ قُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ وَأَهۡلِيكُمۡ نَارٗا وَقُودُهَا ٱلنَّاسُ وَٱلۡحِجَارَةُ عَلَيۡهَا مَلَٰٓئِكَةٌ غِلَاظٞ شِدَادٞ لَّا يَعۡصُونَ ٱللَّهَ مَآ أَمَرَهُمۡ وَيَفۡعَلُونَ مَا يُؤۡمَرُونَ ٦
O you who have believed, protect yourselves and your families from a Fire whose fuel is people and stones, over which are [appointed] angels, harsh and severe; they do not disobey Allāh in what He commands them but do what they are commanded.
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва шариатига амал қиладиган зотлар, ўзингизни ва оилангизни ёқилғиси одамлар ва тошлар бўлган дўзахдан сақланглар. Унинг устида Аллоҳ буюрган ишга осийлик қилмайдиган ва буюрилган ишни сўзсиз бажарадиган, унга кираётганларга нисбатан қўпол, дарғазаб фаришталар туради.
66:7Page 560
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَا تَعۡتَذِرُواْ ٱلۡيَوۡمَۖ إِنَّمَا تُجۡزَوۡنَ مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ٧
O you who have disbelieved, make no excuses that Day. You will only be recompensed for what you used to do.
Қиёмат куни кофирларга шундай дейилади: "Эй Аллоҳга куфр келтирганлар, бугун қилиб ўтган куфру маъсиятларингиз учун узр сўраманглар. Чунки узрингиз ҳаргиз қабул қилинмас. Бу кунда у дунёда қилиб ўтган ишларингиз, Аллоҳга куфр келтирганингиз ва пайғамбарларини ёлғончига чиқарганингиз учун жазо олишингиз муқаррар.
66:8Page 561
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ تُوبُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ تَوۡبَةٗ نَّصُوحًا عَسَىٰ رَبُّكُمۡ أَن يُكَفِّرَ عَنكُمۡ سَيِّـَٔاتِكُمۡ وَيُدۡخِلَكُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ يَوۡمَ لَا يُخۡزِي ٱللَّهُ ٱلنَّبِيَّ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَهُۥۖ نُورُهُمۡ يَسۡعَىٰ بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَبِأَيۡمَٰنِهِمۡ يَقُولُونَ رَبَّنَآ أَتۡمِمۡ لَنَا نُورَنَا وَٱغۡفِرۡ لَنَآۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ٨
O you who have believed, repent to Allāh with sincere repentance. Perhaps1 your Lord will remove from you your misdeeds and admit you into gardens beneath which rivers flow [on] the Day when Allāh will not disgrace the Prophet and those who believed with him. Their light will proceed before them and on their right; they will say, "Our Lord, perfect for us our light and forgive us. Indeed, You are over all things competent."
Эй Аллоҳга иймон келтириб, шариатига амал қиладиган зотлар, Аллоҳга гуноҳларингиздан холис тавба қилинглар. Шоядки, Аллоҳ Пайғамбарни ҳам, у билан бирга иймон келтирган зотларни ҳам дўзахга солиб шарманда қилмайдиган кунда Парвардигорингиз ёмонликларингизни ўчириб, ўзингизни қасрлари ва дарахтлари остидан анҳорлар оқиб ўтадиган жаннатларга киритса. Кўприк узра уларнинг нури олдиларида ва ўнг тарафларида юриб боради. Ўзлари эса: "Парвардигоро, нуримизни тўла қилиб бер, то жаннатгача кириб борайлик. Кўприк устида нури ўчиб қоладиган мунофиқлар каби бўлмайлик. Гуноҳларимизни мағфират айла, Сен ҳар нарсага, бизни кечиришга ҳам, нуримизни тўла қилиб беришга ҳам Қодирсан", дейдилар.
66:9Page 561
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ جَٰهِدِ ٱلۡكُفَّارَ وَٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَٱغۡلُظۡ عَلَيۡهِمۡۚ وَمَأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمَصِيرُ ٩
O Prophet, strive against the disbelievers and the hypocrites and be harsh upon them. And their refuge is Hell, and wretched is the destination.
Эй Пайғамбар, кофирларга қарши қилич билан, мунофиқларга қарши тил (далил, ҳужжат) билан, ҳадларни ижро этиш билан курашинг. Уларга қаттиққўл бўлинг. Токи сиздан қўрқсинлар, ҳайбатлансинлар. Қиёмат куни уларнинг борар жойи жаҳаннамдир. Нақадар ёмон оқибат!
66:10Page 561
ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱمۡرَأَتَ نُوحٖ وَٱمۡرَأَتَ لُوطٖۖ كَانَتَا تَحۡتَ عَبۡدَيۡنِ مِنۡ عِبَادِنَا صَٰلِحَيۡنِ فَخَانَتَاهُمَا فَلَمۡ يُغۡنِيَا عَنۡهُمَا مِنَ ٱللَّهِ شَيۡـٔٗا وَقِيلَ ٱدۡخُلَا ٱلنَّارَ مَعَ ٱلدَّٰخِلِينَ ١٠
Allāh presents an example of those who disbelieved: the wife of Noah and the wife of Lot. They were under two of Our righteous servants but betrayed them,1 so they [i.e., those prophets] did not avail them from Allāh at all, and it was said, "Enter the Fire with those who enter."
Аллоҳ ва Расулига куфр келтирган кимсаларнинг мўминлар билан муомала-муносабатини Аллоҳ икки пайғамбарнинг, Нуҳ ва Лут алайҳиссаломларнинг хотинларига ўхшатади. Улар икки солиҳ банданинг завжалари эдилар. Эрларига хиёнат қилиб, кофирларга ёрдам бериб, Аллоҳнинг йўлига тўсқинлик қилдилар. Шу билан уларга икки солиҳ банданинг аёллари экани ҳам фойда бермай қолди. Уларга: "Ҳамма кофирлар ва фосиқлар қаторида дўзахга киринглар", дейилди.
66:11Page 561
وَضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱمۡرَأَتَ فِرۡعَوۡنَ إِذۡ قَالَتۡ رَبِّ ٱبۡنِ لِي عِندَكَ بَيۡتٗا فِي ٱلۡجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِن فِرۡعَوۡنَ وَعَمَلِهِۦ وَنَجِّنِي مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ١١
And Allāh presents an example of those who believed: the wife of Pharaoh, when she said, "My Lord, build for me near You a house in Paradise and save me from Pharaoh and his deeds and save me from the wrongdoing people."
Аллоҳга ва пайғамбарларига иймон келтирган зотларнинг кофирлар билан мулоқотлари, модомики, ҳақ устида барқарор турар эканлар, ҳеч бир ҳолатда кофирларнинг уларга зарар етказа олмасликлари, таъсир кўрсата олмасликлари ҳақида эса Аллоҳ Фиръавннинг аёлини мисол қилди. Ўшанда у: "Парвардигорим, мен учун Ўзингнинг ҳузурингда жаннатдан бир уй қуриб бер, менга Фиръавннинг зулму зўравонлигидан, манфур ишларидан паноҳ бер, ва мени унинг зулму зўравонлигига эргашиб, ўз жонига жабр қилган золим қавмдан қутқар, саломат қил", деганди.
66:12Page 561
وَمَرۡيَمَ ٱبۡنَتَ عِمۡرَٰنَ ٱلَّتِيٓ أَحۡصَنَتۡ فَرۡجَهَا فَنَفَخۡنَا فِيهِ مِن رُّوحِنَا وَصَدَّقَتۡ بِكَلِمَٰتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهِۦ وَكَانَتۡ مِنَ ٱلۡقَٰنِتِينَ ١٢
And [the example of] Mary, the daughter of ʿImrān, who guarded her chastity, so We blew into [her garment] through Our angel [i.e., Gabriel], and she believed in the words of her Lord and His scriptures and was of the devoutly obedient.
Аллоҳга ва пайғамбарларига иймон келтирган зотлар ҳақида Аллоҳ ўз номусини зинодан сақлаган Имроннинг қизи Марямни ҳам мисол қилди. Аллоҳ Жаброилга унга пуфлашни амр этди. Бас, у Аллоҳнинг қудрати билан Ийсо ибн Марямга отасиз ҳомиладор бўлди. У Аллоҳнинг шариатларини ҳам, пайғамбарларига нозил қилган китобларини ҳам тасдиқ этди. Шу билан Аллоҳга буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила бўйсунадиган итоаткорлардан бўлди.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences