Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uzbek
لقمان
Luqman
Luqman · Meccan · 34 ayahs
Бу ҳақда "Бақара" сурасининг бошида айтиб ўтилди.
Эй Пайғамбар, мана шу сизга нозил қилинган оятлар ҳикмат билан сўзлайдиган Китобнинг оятларидир.
У ибодатни гўзал тарзда бажарадиган, Парвардигорининг ҳам, бандаларнинг ҳам ҳақларини адо этадиган зотлар учун ҳидоят ва раҳматдир.
31:4Page 411
ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ يُوقِنُونَ ٤
Who establish prayer and give zakāh, and they, of the Hereafter, are certain [in faith].
Муҳсинларки, намозни тўкис адо этадилар, молларидан закот берадилар. Айни пайтда улар охиратда юз берадиган қайта тирилиш, ҳисоб-китоб, жазо ва мукофот олиш каби ишларга аниқ ишонадилар.
31:5Page 411
أُوْلَٰٓئِكَ عَلَىٰ هُدٗى مِّن رَّبِّهِمۡۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ٥
Those are on [right] guidance from their Lord, and it is those who are the successful.
Мана шу тавсифларга эга бўлган кишилар Парвардигорлари тарафидан ҳидоятга эришган зотлардир. Орзулари ушалиб, хавф-хатардан нажот топиб, мурод-мақсадларига етганлар ҳам ана ўшалардир.
31:6Page 411
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَشۡتَرِي لَهۡوَ ٱلۡحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًاۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ ٦
And of the people is he who buys the amusement of speech1 to mislead [others] from the way of Allāh without knowledge and who takes it [i.e., His way] in ridicule. Those will have a humiliating punishment.
Шундай одамлар борки, одамларни Аллоҳнинг динидан буриб юбориш учун чалғитадиган гапларни қўллайдилар. Ўзлари нима қилаётганларини билмайдилар. Аллоҳнинг оятларини масхара қиладилар. Бундай кимсалар учун охиратда аламли азоб бордир. Назр ибн Ҳорис шундай одамлар тоифасидан.
31:7Page 411
وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا وَلَّىٰ مُسۡتَكۡبِرٗا كَأَن لَّمۡ يَسۡمَعۡهَا كَأَنَّ فِيٓ أُذُنَيۡهِ وَقۡرٗاۖ فَبَشِّرۡهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ٧
And when Our verses are recited to him, he turns away arrogantly as if he had not heard them, as if there was in his ears deafness. So give him tidings of a painful punishment.
Уларга оятларимиз ўқиб берилса, унга қулоқ солишдан ўзларини катта олиб, худди эшитмагандек юз ўгириб кетадилар. Гўё уларнинг қулоқларини бир парда қоплагандек гап уқмайдилар. Эй Пайғамбар, уларни бир аламли азоб кутиб турганини айтиб қўйинг.
31:8Page 411
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُمۡ جَنَّٰتُ ٱلنَّعِيمِ ٨
Indeed, those who believe and do righteous deeds - for them are the Gardens of Pleasure,
Аллоҳга иймон келтириб, яхши амалларни қилган зотларга эса наим жаннатлари бордир. У ерларда Аллоҳ ҳозирлаб қўйган ноз-неъматлардан баҳраманд бўладилар.
31:9Page 411
خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٗاۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ٩
Wherein they abide eternally; [it is] the promise of Allāh [which is] truth. And He is the Exalted in Might, the Wise.
У ерларда абадий ўрнашиб қоладилар. Бу Аллоҳнинг ваъдасидир. Аллоҳнинг ваъдаси ҳақдир. Бунга заррача шубҳа йўқдир. Аллоҳ ҳаммадан ғолибдир, азиздир. Ҳар бир ишини, яратишини, тадбирини бир ҳикмат билан қиладиган Зотдир.
31:10Page 411
خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيۡرِ عَمَدٖ تَرَوۡنَهَاۖ وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٖۚ وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوۡجٖ كَرِيمٍ ١٠
He created the heavens without pillars that you see and has cast into the earth firmly set mountains, lest it should shift with you, and dispersed therein from every creature. And We sent down rain from the sky and made grow therein [plants] of every noble kind.
Аллоҳ самоларни бошимиз узра устунсиз тиклаб қўйди. Тоғларни эса ер қалқиб кетмаслиги учун понадек қоқиб қўйди. Ер юзида турли хил жониворларни таратди. Осмондан ёмғир ёғдириб, инсонлар учун ҳам, жониворлар учун ҳам зарур озуқа бўладиган гўзал гиёҳларни ундириб чиқарди.
31:11Page 411
هَٰذَا خَلۡقُ ٱللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦۚ بَلِ ٱلظَّٰلِمُونَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ ١١
This is the creation of Allāh. So show Me what those other than Him have created. Rather, the wrongdoers are in clear error.
Эй мушриклар, Аллоҳ шуларни яратди. Хўш, ўша сизлар ибодат қилаётган бутлар нимани яратди? Қани бир кўрсатинглар?! Асло! Ҳеч қачон кўрсата олмайсизлар. Чунки улар ҳеч нарсани ярата олмайдилар. Зеро, уларнинг ўзлари яратилган махлуқлардир. Сизлар эса очиқ-ойдин йўлдан озган гумроҳларсиз.
31:12Page 412
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا لُقۡمَٰنَ ٱلۡحِكۡمَةَ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِلَّهِۚ وَمَن يَشۡكُرۡ فَإِنَّمَا يَشۡكُرُ لِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٞ ١٢
And We had certainly given Luqmān wisdom [and said], "Be grateful to Allāh." And whoever is grateful is grateful for [the benefit of] himself. And whoever denies [His favor] - then indeed, Allāh is Free of need and Praiseworthy.
Биз Луқмонга диний билимни ва барча ишларда тўғри йўл тута билишни ато этдик ва унга шундай дедик: "Эй Луқмон, Парвардигоринг берган неъматлари учун Унга шукр қил. Ким Парвардигорига шукр қилса, ўзи учун қилади. Зеро, Аллоҳ унинг шукридан Беҳожат. Ким Аллоҳнинг неъматларига нонкўрлик қилса, унинг зарари ҳам ўзига бўлади. Аллоҳга зарар қила олмайди. Зеро, Аллоҳ ҳамма махлуқотлардан Беҳожат ва ҳар қандай ҳолатда мақтовга лойиқ Зотдир.
31:13Page 412
وَإِذۡ قَالَ لُقۡمَٰنُ لِٱبۡنِهِۦ وَهُوَ يَعِظُهُۥ يَٰبُنَيَّ لَا تُشۡرِكۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّ ٱلشِّرۡكَ لَظُلۡمٌ عَظِيمٞ ١٣
And [mention, O Muḥammad], when Luqmān said to his son while he was instructing him, "O my son, do not associate [anything] with Allāh. Indeed, association [with Him] is great injustice."
Эй Пайғамбар, эсланг, ўшанда Луқмон ўғлини эзгуликка чорлаб, ёвузликдан қайтариб, шундай деган эди: "Эй ўғилчам, Аллоҳдан бошқасига бандалик қилма. Аллоҳдан бошқасига қуллик қилиш ўзига ўзи қаттиқ зулм қилишдир. Зеро, бу иш дўзахда абадий қолишга олиб борадиган катта гуноҳдир.
31:14Page 412
وَوَصَّيۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيۡهِ حَمَلَتۡهُ أُمُّهُۥ وَهۡنًا عَلَىٰ وَهۡنٖ وَفِصَٰلُهُۥ فِي عَامَيۡنِ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيۡكَ إِلَيَّ ٱلۡمَصِيرُ ١٤
And We have enjoined upon man [care] for his parents. His mother carried him, [increasing her] in weakness upon weakness, and his weaning is in two years. Be grateful to Me and to your parents; to Me is the [final] destination.
Инсонга ота-онасига яхшилик қилишни, Аллоҳнинг амрига зид бўлмаган ишларда итоат этишни буюрдик. Онаси унга ҳомиладор бўлди. Ҳомила катта бўлгани сари ўзининг ҳам ҳоли қуриб, заифлашгандан заифлашиб борди. Бола туғилганидан кейин эса уни кўкракдан чиқариши икки йилда бўлди. Унга шундай дедик: "Аллоҳ берган неъматларга шукр қил, ундан кейин эса таълим-тарбия берганлари учун ота-онангдан миннатдор бўл. Қайтар жойинг ёлғиз Менгадир. Ўшанда қилган амалингга қараб, жазо ёки мукофотингни берурман".
31:15Page 412
وَإِن جَٰهَدَاكَ عَلَىٰٓ أَن تُشۡرِكَ بِي مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٞ فَلَا تُطِعۡهُمَاۖ وَصَاحِبۡهُمَا فِي ٱلدُّنۡيَا مَعۡرُوفٗاۖ وَٱتَّبِعۡ سَبِيلَ مَنۡ أَنَابَ إِلَيَّۚ ثُمَّ إِلَيَّ مَرۡجِعُكُمۡ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ١٥
But if they endeavor to make you associate with Me that of which you have no knowledge,1 do not obey them but accompany them in [this] world with appropriate kindness and follow the way of those who turn back to Me [in repentance]. Then to Me will be your return, and I will inform you about what you used to do.
Ота-онанг сени Аллоҳга ширк келтиришга мажбурласалар, уларга итоат этма. Зеро, Яратувчига итоатсизлик бўладиган ишларда бандага итоат этилмас. Улар билан шу дунёда яхши муомалада бўл. Яхшилик қил, ҳолидан хабар ол. Мени бир деб билган ва Менга итоат этган кишиларнинг йўлига эргаш. Кейин Қиёмат куни ҳаммангизнинг қайтиб борар жойингиз Менгадир. Ўшанда амалларингизга яраша жазо ёки мукофотингизни берурман.
31:16Page 412
يَٰبُنَيَّ إِنَّهَآ إِن تَكُ مِثۡقَالَ حَبَّةٖ مِّنۡ خَرۡدَلٖ فَتَكُن فِي صَخۡرَةٍ أَوۡ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ أَوۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَأۡتِ بِهَا ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٞ ١٦
[And Luqmān said], "O my son, indeed if it [i.e., a wrong] should be the weight of a mustard seed and should be within a rock or [anywhere] in the heavens or in the earth, Allāh will bring it forth. Indeed, Allāh is Subtle1 and Aware.
Эй ўғилчам, яхшилик бўлсин, ёмонлик бўлсин, бир хардал уруғидек бўлсин, у ҳеч ким кўрмайдиган бир тош ичида бўлсин ё осмонларда бўлсин ёки ерда бўлсин, Аллоҳ уни Қиёмат куни келтиради. Кейин бандага ўша ишига яраша жазо ёки мукофотини беради. Аллоҳ энг майда, нозик ишлардан ҳам Хабардор, Латиф - нарсаларнинг моҳиятини жуда яхши биладиган Огоҳ Зотдир.
31:17Page 412
يَٰبُنَيَّ أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ وَأۡمُرۡ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَٱنۡهَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَآ أَصَابَكَۖ إِنَّ ذَٰلِكَ مِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ ١٧
O my son, establish prayer, enjoin what is right, forbid what is wrong, and be patient over what befalls you. Indeed, [all] that is of the matters [requiring] resolve.1
Эй ўғилчам, намозни тўкис адо эт, яхшиликка буюр, ёмонликдан қайтар, ўзингга етган мусибатга сабр қил. Мана шу ишлар азму қарор қилишга лойиқ ишлардир. Улар ихтиёрий ишлар эмас. Уларни бажаришга буюрилгансан.
31:18Page 412
وَلَا تُصَعِّرۡ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمۡشِ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَرَحًاۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخۡتَالٖ فَخُورٖ ١٨
And do not turn your cheek [in contempt] toward people1 and do not walk through the earth exultantly. Indeed, Allāh does not like everyone self-deluded and boastful.
Такаббурлик билан одамлардан юз ўгирма. Ер устида кибрланиб, ўзингга бино қўйиб юрма. Аллоҳ такаббурлик қиладиган, ўзига ато этилган неъматлардан босар-тусарини билмай, одамлардан ўзини катта оладиган, неъматлар учун Аллоҳга шукр қилмайдиган ҳеч бир кимсани ёқтирмас.
31:19Page 412
وَٱقۡصِدۡ فِي مَشۡيِكَ وَٱغۡضُضۡ مِن صَوۡتِكَۚ إِنَّ أَنكَرَ ٱلۡأَصۡوَٰتِ لَصَوۡتُ ٱلۡحَمِيرِ ١٩
And be moderate in your pace and lower your voice; indeed, the most disagreeable of sounds is the voice of donkeys."
Ўртача юр. Тез ҳам эмас, секин ҳам эмас. Салобат билан юр. Овозингни кўтариб, бировларга озор берма. Зеро, энг ёқимсиз овоз эшак овозидир.
31:20Page 413
أَلَمۡ تَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَأَسۡبَغَ عَلَيۡكُمۡ نِعَمَهُۥ ظَٰهِرَةٗ وَبَاطِنَةٗۗ وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَلَا هُدٗى وَلَا كِتَٰبٖ مُّنِيرٖ ٢٠
Do you not see that Allāh has made subject to you whatever is in the heavens and whatever is in the earth and amply bestowed upon you His favors, [both] apparent and unapparent? But of the people is he who disputes about Allāh without knowledge or guidance or an enlightening Book [from Him].
Эй одамлар, Аллоҳ сизларга осмонлардаги қуёш, ой, юлдузларни, ердаги ҳайвонот ва наботот оламини яратиб, улардан фойдаланиш имконини сизларга бериб қўйганини кўрмаяпсизларми?! Сизларнинг ташқи қиёфангизни гўзал айлаб, ақл, илм каби ботиний неъматларни ҳам ато этиб, неъматини янада тўла қилиб берди. Шунча неъматлар ичида бўлишига қарамасдан, айрим инсонлар на бир ваҳийга, на бир ёрқин ақлга ва на бир очиқ китобга эга бўлмай туриб, Аллоҳнинг тавҳиди ҳақида мужодала қиладилар.
31:21Page 413
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱتَّبِعُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُواْ بَلۡ نَتَّبِعُ مَا وَجَدۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَآۚ أَوَلَوۡ كَانَ ٱلشَّيۡطَٰنُ يَدۡعُوهُمۡ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ ٢١
And when it is said to them, "Follow what Allāh has revealed," they say, "Rather, we will follow that upon which we found our fathers." Even if Satan was inviting them to the punishment of the Blaze?
Ана шу мужодала қилаётганларга: "Аллоҳ пайғамбарига нозил қилган ваҳийга эргашинглар", дейилса, улар: "Йўқ, унга эргашмаймиз, ота-боболаримизга эргашиб, ўшаларнинг худоларига бандалик қиламиз", дейдилар. Шайтон уларни йўлдан оздириб, бутларга банда қилиб, Қиёмат кунидаги дўзахга чорлаган бўлса ҳам ўшаларга эргашадиларми?!
31:22Page 413
۞ وَمَن يُسۡلِمۡ وَجۡهَهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ وَهُوَ مُحۡسِنٞ فَقَدِ ٱسۡتَمۡسَكَ بِٱلۡعُرۡوَةِ ٱلۡوُثۡقَىٰۗ وَإِلَى ٱللَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلۡأُمُورِ ٢٢
And whoever submits his face [i.e., self] to Allāh while he is a doer of good - then he has grasped the most trustworthy handhold. And to Allāh will be the outcome of [all] matters.
Ким ихлос билан, амалларни пухта бажариш билан Аллоҳга юзланса, демак, у нажотга олиб борадиган пухта арқонни маҳкам ушлабди. Ҳамма ишлар алал-оқибатда Аллоҳга қайтади. Жазони ҳам, мукофотни ҳам ёлғиз Аллоҳ беради.
31:23Page 413
وَمَن كَفَرَ فَلَا يَحۡزُنكَ كُفۡرُهُۥٓۚ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ فَنُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ٢٣
And whoever has disbelieved - let not his disbelief grieve you. To Us is their return, and We will inform them of what they did. Indeed, Allāh is Knowing of that within the breasts.
Эй Пайғамбар, ким Аллоҳга куфр келтирса, унинг куфри сизни хафа қилмасин. Қиёмат куни ҳаммалари ёлғиз Бизга қайтажаклар. Ўшанда бу дунёда қилиб ўтган ёмон ишлари ҳақида хабар берамиз ва уларни жазолаймиз. Аллоҳ диллардаги сирлардан ҳам воқифдир. Бирон нарса У Зотдан яширин қола олмас.
31:24Page 413
نُمَتِّعُهُمۡ قَلِيلٗا ثُمَّ نَضۡطَرُّهُمۡ إِلَىٰ عَذَابٍ غَلِيظٖ ٢٤
We grant them enjoyment for a little; then We will force them to a massive punishment.
Шу дунёда уларга бирозгина лаззатлар бахш этиб, ортидан Қиёмат куни уларни қаттиқ азобга, дўзах азобига гирифтор қиламиз.
31:25Page 413
وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ قُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ٢٥
And if you asked them, "Who created the heavens and earth?" they would surely say, "Allāh." Say, "[All] praise is [due] to Allāh"; but most of them do not know.
Эй Пайғамбар, ўша мушриклардан: "Осмонларни ким яратган, ерни ким яратган", деб сўрасангиз, "Аллоҳ", деб жавоб беришлари тайин. Уларга айтинг: "Сизларга ҳужжатни келтириб қўйган Аллоҳга ҳамд бўлсин". Йўқ! Уларнинг кўплари ҳамду санога ким лойиқ эканини билмайдилар.
31:26Page 413
لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ ٢٦
To Allāh belongs whatever is in the heavens and earth. Indeed, Allāh is the Free of need, the Praiseworthy.
Осмонлару ердаги барча нарса Аллоҳникидир. Ўзи яратган, Ўзи эгалик қилади, Ўзи бошқаради. Аллоҳ ҳеч кимга муҳтож эмас, дунёда ҳам, охиратда ҳам ҳамма мақтовларга лойиқ Зот.
31:27Page 413
وَلَوۡ أَنَّمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن شَجَرَةٍ أَقۡلَٰمٞ وَٱلۡبَحۡرُ يَمُدُّهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦ سَبۡعَةُ أَبۡحُرٖ مَّا نَفِدَتۡ كَلِمَٰتُ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٞ ٢٧
And if whatever trees upon the earth were pens and the sea [was ink], replenished thereafter by seven [more] seas, the words1 of Allāh would not be exhausted. Indeed, Allāh is Exalted in Might and Wise.
Ер юзидаги ҳамма дарахтлар йўнилиб, қалам қилинса, денгизлар эса сиёҳ бўлса, яна етти денгиз ёрдамга келса ҳам Аллоҳнинг калималари тугамайди. Зеро, Аллоҳнинг каломи чек-чегара, ниҳоя билмас. Аллоҳ Азиздирки, ҳеч ким У Зотдан ғолиб бўла олмас. У ҳар бир яратишини, тадбирини ҳикмат билан қиладиган Ҳаким Зотдир.
31:28Page 413
مَّا خَلۡقُكُمۡ وَلَا بَعۡثُكُمۡ إِلَّا كَنَفۡسٖ وَٰحِدَةٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٌ ٢٨
Your creation and your resurrection will not be but as that of a single soul.1 Indeed, Allāh is Hearing and Seeing.
Эй одамлар, сизларни яратиш ва Қиёмат куни ҳисоб-китоб учун қайта тирилтириш биргина жонни яратиш ва қайта тирилтиришдек енгил ишдир. Аллоҳ ҳамма нарсани эшитиб туради. Бирон нарса Унинг эшитишига халақит бермайди. У ҳамма нарсани кўриб туради. Бирон нарса Унинг кўришига халақит қилмайди. Шунингдек, Унинг яратиши ва қайта тирилтиришига ҳам бирон нарса халақит қила олмайди.
31:29Page 414
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِيٓ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى وَأَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ ٢٩
Do you not see [i.e., know] that Allāh causes the night to enter the day and causes the day to enter the night and has subjected the sun and the moon, each running [its course] for a specified term, and that Allāh, of whatever you do, is Aware?
Кўрмадингизмики, Аллоҳ кечани қисқартириб, кундузни узайтиради, кундузни қисқартириб, кечани узайтиради. Қуёш ва ойни ҳам ўз йўлидан юрадиган қилиб қўйган. Улар белгилаб қўйилган муддатга қадар ўз ўқи атрофида юрадилар. Аллоҳ қилиб юрган ишларингиздан Хабардор. Бирон ишингиз У Зотдан яширин эмас. Яқинда амалларингизга яраша жазо ёки мукофотингизни беради.
31:30Page 414
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِ ٱلۡبَٰطِلُ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡكَبِيرُ ٣٠
That is because Allāh is the True Reality, and that what they call upon1 other than Him is falsehood, and because Allāh is the Most High, the Grand.
Мана шу тадбир ва ўлчам кўрсатиб турибдики, ёлғиз Аллоҳгина Ҳақдир. У Ўзининг зотида ҳам, сифатларида ҳам, ишларида ҳам Ҳақдир. Мушрикларнинг Аллоҳни қўйиб, илтижо қилаётган бутлари эса ботилдир. Аллоҳ Ўзининг зотида ҳам, ғолиблиги ва қудратида ҳам ҳамма махлуқотлардан Олийдир. У ҳамма нарсадан Буюкдир.
31:31Page 414
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ لِيُرِيَكُم مِّنۡ ءَايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ ٣١
Do you not see that ships sail through the sea by the favor of Allāh that He may show you of His signs? Indeed in that are signs for everyone patient and grateful.
Кўрмадингизмики, кемалар Аллоҳнинг лутфу марҳамати ила денгизларда юрадилар. Токи, эй одамлар, Аллоҳнинг қудратига далолат қилгувчи оятларини кўринглар. Албатта, бу ишда мусибатга сабр қиладиган, эришган неъматига шукр этадиган зотлар учун Аллоҳнинг қудратини кўрсатиб турадиган белгилар бордир.
31:32Page 414
وَإِذَا غَشِيَهُم مَّوۡجٞ كَٱلظُّلَلِ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ فَمِنۡهُم مُّقۡتَصِدٞۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا كُلُّ خَتَّارٖ كَفُورٖ ٣٢
And when waves come over them like canopies, they supplicate Allāh, sincere to Him in religion [i.e., faith]. But when He delivers them to the land, there are [some] of them who are moderate [in faith]. And none rejects Our signs except everyone treacherous and ungrateful.
Уларни ҳар тарафдан худди тоғлардек, булутлардек тўлқин ўраб олса, чин ихлос билан Аллоҳга илтижо қила бошлайдилар. Уларга нажот бериб, чўкиб кетишдан қутқариб қолганда эса улардан айримлари етарлича шукр қилмайдиган бўлиб қоладилар. Айримлари эса Аллоҳнинг неъматини инкор қиладилар. Оятларимизни хоинлар ва нонкўрларгина инкор қиладилар. Улар, агар нажот топса, шукр қилишга аҳд бериб, нажот топганидан кейин эса аҳдига хиёнат қилиб, нонкўрлик қиладиган бадбахтлардир.
31:33Page 414
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡ وَٱخۡشَوۡاْ يَوۡمٗا لَّا يَجۡزِي وَالِدٌ عَن وَلَدِهِۦ وَلَا مَوۡلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِۦ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِٱللَّهِ ٱلۡغَرُورُ ٣٣
O mankind, fear your Lord and fear a Day when no father will avail his son, nor will a son avail his father at all. Indeed, the promise of Allāh is truth, so let not the worldly life delude you and be not deceived about Allāh by the Deceiver [i.e., Satan].
Эй одамлар, Парвардигорингиздан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилинглар. Ота болага, бола эса отага бирон нарсада асқотмайдиган кундан қўрқинглар. Аллоҳнинг Қиёмат куни жазо ёки мукофот бериш ҳақидаги ваъдаси ҳақдир. Бу иш аниқ содир бўлгай. Шундай экан, сизларни дунё ҳаёти ва ундаги шаҳватлару лаззатлар алдаб қўймасин. Сизларни шайтон Аллоҳнинг ҳалимлиги билан алдаб қўймасин ва Аллоҳнинг жазони кечиктираётгани ҳам сизларни алдаб қўймасин.
31:34Page 414
إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡأَرۡحَامِۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسٞ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدٗاۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسُۢ بِأَيِّ أَرۡضٖ تَمُوتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرُۢ ٣٤
Indeed, Allāh [alone] has knowledge of the Hour and sends down the rain and knows what is in the wombs.1 And no soul perceives what it will earn tomorrow, and no soul perceives in what land it will die. Indeed, Allāh is Knowing and Aware.
Қиёмат куни қачон бўлишини ёлғиз Аллоҳгина билади. У истаган пайтида осмондан ёмғир ёғдиради. Бачадонлардаги бола қиз ёки ўғиллигини, бахтли ё бахтсизлигини билади. Бирон жон эртага нима иш қилишини, яхши иш қиладими ёки ёмон иш қиладими, била олмайди. Бирон жон қаерда ўлишини билмайди. Бурларнинг ҳаммасини ёлғиз Аллоҳгина билади. Аллоҳ ҳамма нарсани Билгувчи, ҳар ишдан Хабардор Зотдир. Бирон нарса У Зотдан яширин қола олмас.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences