Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uzbek
الطور
At-Tur
The Mount · Meccan · 49 ayahs
Аллоҳ Ўзи Мусо алайҳиссалом билан гаплашган Тур тоғига қасам ичди.
Аллоҳ сатр-сатр қилиб битилган Китобга қасам ичди.
Нозил қилинган китоблардек очиқ варақдаги.
Самодаги фаришталар Аллоҳга ибодат қилиш билан обод этган уйга қасам ичди.
Заминнинг шифти бўлмиш баланд кўтарилган самога қасам ичди.
Сувга тўла денгизга қасам ичди.
Эй Пайғамбар, Парвардигорингизнинг азоби кофирлар бошига шак-шубҳасиз тушажак!
Уни бу балодан қутқариб қоладиган бирон мудофаа қилгувчи йўқдир.
52:9Page 523
يَوۡمَ تَمُورُ ٱلسَّمَآءُ مَوۡرٗا ٩
On the Day the heaven will sway with circular motion
Осмон изтиробга тушиб, чайқалиб, Қиёматдан дарак берган кунда.
Тоғлар турган жойларидан жилиб, юриб кетганида.
Ана ўша кунда Аллоҳ кофирларга ваъда қилган азобни ёлғон деганларга ҳалокат бўлгай.
52:12Page 523
ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي خَوۡضٖ يَلۡعَبُونَ ١٢
Who are in [empty] discourse amusing themselves.
Ҳақни ёлғон дегувчиларки, ботил гирдобига ботиб, шўнғиб, ўйнаб юраверадилар. Қайта тирилиш ҳақида ўйламайдилар, парволарига ҳам келмайди.
52:13Page 523
يَوۡمَ يُدَعُّونَ إِلَىٰ نَارِ جَهَنَّمَ دَعًّا ١٣
The Day they are thrust toward the fire of Hell with a [violent] thrust, [its angels will say],
Улар зуғум, дағдаға билан жаҳаннам ўтига ҳайдаб борилган кунда.
52:14Page 523
هَٰذِهِ ٱلنَّارُ ٱلَّتِي كُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ ١٤
"This is the Fire which you used to deny.
Уларга шундай дейилур: "Пайғамбарлар сизларни огоҳлантирган пайтда сизлар ёлғон деган дўзах мана шудир".
52:15Page 524
أَفَسِحۡرٌ هَٰذَآ أَمۡ أَنتُمۡ لَا تُبۡصِرُونَ ١٥
Then is this magic, or do you not see?
Сизлар кўриб турган мана шу азоб ҳам сеҳрми?! Ёки сизлар уни кўрмаяпсизларми?!
52:16Page 524
ٱصۡلَوۡهَا فَٱصۡبِرُوٓاْ أَوۡ لَا تَصۡبِرُواْ سَوَآءٌ عَلَيۡكُمۡۖ إِنَّمَا تُجۡزَوۡنَ مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ١٦
[Enter to] burn therein; then be patient or impatient - it is all the same for you. You are only being recompensed [for] what you used to do."
Дўзахга кириб, азобини татиб, ўртанинглар. Унга сабр қиласизларми, қилмайсизларми, фарқи йўқ. Дунёда қилиб ўтган куфру маъсиятингизга яраша жазо олмасдан қолмайсизлар.
52:17Page 524
إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي جَنَّٰتٖ وَنَعِيمٖ ١٧
Indeed, the righteous will be in gardens and pleasure,
Парвардигорларидан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилган зотлар жаннатларда ва битмас-туганмас неъматлар ичида бўладилар.
52:18Page 524
فَٰكِهِينَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡ وَوَقَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡ عَذَابَ ٱلۡجَحِيمِ ١٨
Enjoying what their Lord has given them, and their Lord protected them from the punishment of Hellfire.
Аллоҳ берган турли туман ноз-неъматлардан баҳраманд бўлиб, еб-ичиб, яйраб юрадилар. Бундан ташқари Аллоҳ уларни дўзахдан сақлайди. Шу билан истаган истакларига етиб, қўрқиб юрган азобдан нажот топиб, мурод-мақсадларига етадилар.
52:19Page 524
كُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ هَنِيٓـَٔۢا بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ١٩
[They will be told], "Eat and drink in satisfaction for what you used to do."
Уларга шундай дейилади: "Дунёда қилиб ўтган яхши амалларингиз учун мукофот тарзида еб-ичаверинглар. Ош бўлсин. Еб-ичишингиздан заррача зарар кўрмайсизлар".
52:20Page 524
مُتَّكِـِٔينَ عَلَىٰ سُرُرٖ مَّصۡفُوفَةٖۖ وَزَوَّجۡنَٰهُم بِحُورٍ عِينٖ ٢٠
They will be reclining on thrones lined up, and We will marry them to fair women with large, [beautiful] eyes.
Бир-бирига қаратиб тизилган сўриларда ястаниб ўтирадилар. Уларни оҳу кўзли ҳурларга уйлантириб қўямиз.
52:21Page 524
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱتَّبَعَتۡهُمۡ ذُرِّيَّتُهُم بِإِيمَٰنٍ أَلۡحَقۡنَا بِهِمۡ ذُرِّيَّتَهُمۡ وَمَآ أَلَتۡنَٰهُم مِّنۡ عَمَلِهِم مِّن شَيۡءٖۚ كُلُّ ٱمۡرِيِٕۭ بِمَا كَسَبَ رَهِينٞ ٢١
And those who believed and whose descendants followed them in faith - We will join with them their descendants, and We will not deprive them of anything of their deeds.1 Every person, for what he earned, is retained.2
Ўзлари иймон келтирган, зурриётлари эса уларга иймон билан эргашган зотларга авлодларини ҳам қўшиб қўямиз. Гарчи амаллари уларникидек бўлмаса-да. Уларнинг амалларига бериладиган савобдан бирон нарсани камайтирмаймиз. Ҳар бир одам ўзи қилган ишнинг гаровидир. Унинг гуноҳини ўзидан бошқа ҳеч ким кўтармайди.
52:22Page 524
وَأَمۡدَدۡنَٰهُم بِفَٰكِهَةٖ وَلَحۡمٖ مِّمَّا يَشۡتَهُونَ ٢٢
And We will provide them with fruit and meat from whatever they desire.
Жаннат аҳлига турли хил мевалар билан ҳамда кўнгиллари тусаган гўшт билан мадад бердик.
52:23Page 524
يَتَنَٰزَعُونَ فِيهَا كَأۡسٗا لَّا لَغۡوٞ فِيهَا وَلَا تَأۡثِيمٞ ٢٣
They will exchange with one another a cup [of wine] wherein [results] no ill speech or commission of sin.
Жаннатда майкосаларни қўлма-қўл узатиб ичадилар. Бу дуёдаги каби ичиб олганларидан кейин уруш-жанжал қилмайдилар. Жаннатда беҳудалик ва гуноҳ бўлмайди.
52:24Page 524
۞ وَيَطُوفُ عَلَيۡهِمۡ غِلۡمَانٞ لَّهُمۡ كَأَنَّهُمۡ لُؤۡلُؤٞ مَّكۡنُونٞ ٢٤
There will circulate among them [servant] boys [especially] for them, as if they were pearls well-protected.
Атрофларида садафдаги дурдек тиниқ юзли ғуломлар хизматга шай бўлиб турадилар.
52:25Page 524
وَأَقۡبَلَ بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ يَتَسَآءَلُونَ ٢٥
And they will approach one another, inquiring of each other.
Жаннат аҳли бир-бирларига қараб дунёдаги ишлари ҳақида сўрашадилар.
52:26Page 524
قَالُوٓاْ إِنَّا كُنَّا قَبۡلُ فِيٓ أَهۡلِنَا مُشۡفِقِينَ ٢٦
They will say, "Indeed, we were previously among our people fearful [of displeasing Allāh].
Сўрашган одамга шундай жавоб берадилар: "Дунёда оиламиз даврасида Аллоҳнинг азобидан қўрқар эдик".
52:27Page 524
فَمَنَّ ٱللَّهُ عَلَيۡنَا وَوَقَىٰنَا عَذَابَ ٱلسَّمُومِ ٢٧
So Allāh conferred favor upon us and protected us from the punishment of the Scorching Fire.
Бас, Аллоҳ бизга марҳамат қилиб, бизни Ислом сари йўллаб қўйди ва шу билан ўта юқори ҳароратли ўт азобидан асради.
52:28Page 524
إِنَّا كُنَّا مِن قَبۡلُ نَدۡعُوهُۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡبَرُّ ٱلرَّحِيمُ ٢٨
Indeed, we used to supplicate1 Him before. Indeed, it is He who is the Beneficent, the Merciful."
Дунё ҳаётида биз У Зотга ибодат қилар эдик. Дўзах азобидан асрашини сўраб дуо-илтижо қилардик. У Зот бандаларига берган ваъдасига вафо қиладиган, уларга Меҳрибон Зотдир. Бизни иймон билан сийлагани, жаннатга киритгани ва дўзахдан нажот бергани ҳам ана шу меҳрибонлигининг бир кўринишидир.
52:29Page 524
فَذَكِّرۡ فَمَآ أَنتَ بِنِعۡمَتِ رَبِّكَ بِكَاهِنٖ وَلَا مَجۡنُونٍ ٢٩
So remind, [O Muḥammad], for you are not, by the favor of your Lord, a soothsayer or a madman.
Эй Пайғамбар, сиз Қуръон билан эслатаверинг, панд-насиҳат қилаверинг. Аллоҳ сизга иймон берди, ақл берди. Сиз аллақандай коҳин ёки мажнун эмассиз. Аллоҳ ато этган иймон ва ақлдек неъматларга ноил бўлган кишининг коҳин ё мажнун бўлиши мумкин эмас.
52:30Page 524
أَمۡ يَقُولُونَ شَاعِرٞ نَّتَرَبَّصُ بِهِۦ رَيۡبَ ٱلۡمَنُونِ ٣٠
Or do they say [of you], "A poet for whom we await a misfortune of time"?1
Ёки анави ҳақни ёлғон дейдиганлар: "Муҳаммад пайғамбар эмас. У бир шоир, холос. Ўлгунича кутиб турамиз. Ўлганидан кейин ундан қутуламиз", дейдиларми?!
52:31Page 524
قُلۡ تَرَبَّصُواْ فَإِنِّي مَعَكُم مِّنَ ٱلۡمُتَرَبِّصِينَ ٣١
Say, "Wait, for indeed I am, with you, among the waiters."
Эй Пайғамбар уларга айтинг: "Менинг ўлимимни кутаверинглар. Мен ҳам ҳақни ёлғон деганларингиз учун сизларнинг устингизга азоб келишини кутаман".
52:32Page 525
أَمۡ تَأۡمُرُهُمۡ أَحۡلَٰمُهُم بِهَٰذَآۚ أَمۡ هُمۡ قَوۡمٞ طَاغُونَ ٣٢
Or do their minds1 command them to [say] this, or are they a transgressing people?
Балки уларнинг ақллари "Коҳин ё мажнун, дегин", деб буюраётгандир. Шу билан бир одамда жамлаб бўлмайдиган икки хислатни жамлаётгандирлар. Йўқ! Улар шариатга ҳам, ақлга ҳам қулоқ солмайдиган ҳаддан ошган қавмдир.
52:33Page 525
أَمۡ يَقُولُونَ تَقَوَّلَهُۥۚ بَل لَّا يُؤۡمِنُونَ ٣٣
Or do they say, "He has made it up"? Rather, they do not believe.
Ёки: "Қуръонни Муҳаммаднинг ўзи тўқиган, унга ҳеч қандай ваҳий келмаган", дейдиларми? Йўқ, уни Муҳаммад алайҳиссалом тўқиган эмас. Балки улар Қуръонга иймон келтиришдан ўзларини катта оляптилар-да, ўзи тўқиган, деб қўя қоляптилар.
52:34Page 525
فَلۡيَأۡتُواْ بِحَدِيثٖ مِّثۡلِهِۦٓ إِن كَانُواْ صَٰدِقِينَ ٣٤
Then let them produce a statement like it, if they should be truthful.
Ўзи тўқиган, деган даъволари рост бўлса, марҳамат, ўзлари ҳам Қуръонга ўхшаган бир сўзни келтирсинлар-чи!
52:35Page 525
أَمۡ خُلِقُواْ مِنۡ غَيۡرِ شَيۡءٍ أَمۡ هُمُ ٱلۡخَٰلِقُونَ ٣٥
Or were they created by nothing, or were they the creators [of themselves]?
Балки улар ҳеч яратувчисиз ўзларича яратилиб қолгандирлар! Ёки улар ўзларини ўзлари яратгандирлар! Ҳеч нарса яратувчисиз яратилмайди. Ҳеч бир нарса ўзидан ўзи яратилиб қолмайди. Шундай экан, нега яратувчиларига ибодат қилмайдилар?!
52:36Page 525
أَمۡ خَلَقُواْ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَۚ بَل لَّا يُوقِنُونَ ٣٦
Or did they create the heavens and the earth? Rather, they are not certain.
Ёки осмонлару ерни яратгандирлар?! Йўқ, улар яратувчи Аллоҳ эканига ишонмайдилар, холос. Ишонганларида У Зотни ягона илоҳ деб билган бўлардилар. Пайғамбарига ҳам ишонардилар.
52:37Page 525
أَمۡ عِندَهُمۡ خَزَآئِنُ رَبِّكَ أَمۡ هُمُ ٱلۡمُصَۜيۡطِرُونَ ٣٧
Or have they the depositories [containing the provision] of your Lord? Or are they the controllers [of them]?
Парвардигорингизнинг хазиналари уларнинг ҳузуридамикин-а?! Истаган одамларига ризқ қилиб берармикинлар?! Пайғамбарликни ҳам ўзлари истаган одамга бериб, истаган одамларидан олиб қўярмикинлар?! Ёки улар қандай истасалар, шундай иш юритадиган бошқарувчилармикин?!
52:38Page 525
أَمۡ لَهُمۡ سُلَّمٞ يَسۡتَمِعُونَ فِيهِۖ فَلۡيَأۡتِ مُسۡتَمِعُهُم بِسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٍ ٣٨
Or have they a stairway [into the heaven] upon which they listen? Then let their listener produce a clear authority [i.e., proof].
Ёки уларнинг нарвонлари бўлиб, у билан самога кўтарилиб, Аллоҳнинг ваҳийсини эшитармикинлар?! Шундай бўлса, ўша ваҳийни эшитадиган одамлари уларнинг ҳақ эканини исботловчи бирон очиқ ҳужжат келтирсинлар-чи?!
Ёки сизлар ёқтирмайдиган қизлар Аллоҳники-ю, ўзларингиз яхши кўрадиган ўғиллар сизларникими?!
52:40Page 525
أَمۡ تَسۡـَٔلُهُمۡ أَجۡرٗا فَهُم مِّن مَّغۡرَمٖ مُّثۡقَلُونَ ٤٠
Or do you, [O Muḥammad], ask of them a payment, so they are by debt burdened down?
Эй Пайғамбар, ёки сиз улардан қилаётган ишингиз учун ҳақ сўраяпсиз-у, уларга бу оғирлик қилиб, тўлай олмай қоляптиларми?!
52:41Page 525
أَمۡ عِندَهُمُ ٱلۡغَيۡبُ فَهُمۡ يَكۡتُبُونَ ٤١
Or have they [knowledge of] the unseen, so they write [it] down?
Ёки ғайб илми уларнинг ҳузурида бўлиб, одамларга билиб олганларини ёзиб, истаган қисмини айтиб беряптиларми?!
52:42Page 525
أَمۡ يُرِيدُونَ كَيۡدٗاۖ فَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ هُمُ ٱلۡمَكِيدُونَ ٤٢
Or do they intend a plan? But those who disbelieve - they are the object of a plan.
Ёки анави ҳақни ёлғон дейдиганлар сизга ва сизнинг динингизга найранг қилмоқчи бўляптиларми? Сиз эмас, уларнинг ўзлари найрангга учраб қоладилар.
52:43Page 525
أَمۡ لَهُمۡ إِلَٰهٌ غَيۡرُ ٱللَّهِۚ سُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ٤٣
Or have they a deity other than Allāh? Exalted is Allāh above whatever they associate with Him.
Ёки уларнинг Аллоҳдан бошқа маъбуди борми? Аллоҳ улар келтираётган ширкдан Покдир! Буларнинг биронтаси бўлган эмас. Уларнинг бўлишини тасаввур ҳам қилиб бўлмайди.
52:44Page 525
وَإِن يَرَوۡاْ كِسۡفٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ سَاقِطٗا يَقُولُواْ سَحَابٞ مَّرۡكُومٞ ٤٤
And if they were to see a fragment from the sky falling,1 they would say, "[It is merely] clouds heaped up."
Агар улар осмоннинг бир бўлаги устларига тушаётганини кўрсалар ҳам, бу одатдаги тўпланиб қолган булут, холос, дейдилар. Шунда ҳам ибрат олмайдилар, иймон келтирмайдилар.
52:45Page 525
فَذَرۡهُمۡ حَتَّىٰ يُلَٰقُواْ يَوۡمَهُمُ ٱلَّذِي فِيهِ يُصۡعَقُونَ ٤٥
So leave them until they meet their Day in which they will be struck insensible -
Эй Пайғамбар, уларни азобга йўлиқадиган кунларига қадар, яъни, Қиёмат кунигача тек қўйинг. Саркашлигу қайсарлигида юраверсинлар.
52:46Page 525
يَوۡمَ لَا يُغۡنِي عَنۡهُمۡ كَيۡدُهُمۡ شَيۡـٔٗا وَلَا هُمۡ يُنصَرُونَ ٤٦
The Day their plan will not avail them at all, nor will they be helped.
У кунда уларнинг найранглари заррача асқотмас ва уларни азобдан қутқариб қоладиган бирон ёрдам ҳам бўлмас.
52:47Page 525
وَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ عَذَابٗا دُونَ ذَٰلِكَ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ٤٧
And indeed, for those who have wronged is a punishment1 before that, but most of them do not know.
Ширку маъсиятлар ила ўз жонига жабр қилган золимлар учун охират азобидан олдин бошқа азоб ҳам бор. У шу дунёдаги ўлим ва асир олиниш бўлса, барзах ҳаётидаги қабр азобидир. Лекин уларнинг кўплари буни билмайдилар.
52:48Page 525
وَٱصۡبِرۡ لِحُكۡمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعۡيُنِنَاۖ وَسَبِّحۡ بِحَمۡدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ ٤٨
And be patient, [O Muḥammad], for the decision of your Lord, for indeed, you are in Our eyes [i.e., sight]. And exalt [Allāh] with praise of your Lord when you arise
Эй Пайғамбар, Парвардигорингизнинг қарорига ва шаръий ҳукмига сабр қилинг. Зеро, сиз Бизнинг кўз ўнгимиздасиз, ҳифзу ҳимоямиздасиз. Уйқудан тураётган пайтингизда Парвардигорингизга ҳамду тасбеҳ айтинг.
52:49Page 525
وَمِنَ ٱلَّيۡلِ فَسَبِّحۡهُ وَإِدۡبَٰرَ ٱلنُّجُومِ ٤٩
And in a part of the night exalt Him and after [the setting of] the stars.
Кечанинг бир қисмида ҳам Парвардигорингизга тасбеҳ айтинг, ибодат қилинг. Юлдузлар ботиб, кун ёриша бошлаганида эса бомдод намозини ўқинг.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences