Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uzbek
Ali 'Imran 3:103–152
3:103Page 63
وَٱعۡتَصِمُواْ بِحَبۡلِ ٱللَّهِ جَمِيعٗا وَلَا تَفَرَّقُواْۚ وَٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ إِذۡ كُنتُمۡ أَعۡدَآءٗ فَأَلَّفَ بَيۡنَ قُلُوبِكُمۡ فَأَصۡبَحۡتُم بِنِعۡمَتِهِۦٓ إِخۡوَٰنٗا وَكُنتُمۡ عَلَىٰ شَفَا حُفۡرَةٖ مِّنَ ٱلنَّارِ فَأَنقَذَكُم مِّنۡهَاۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ ١٠٣
And hold firmly to the rope1 of Allāh all together and do not become divided. And remember the favor of Allāh upon you - when you were enemies and He brought your hearts together and you became, by His favor, brothers. And you were on the edge of a pit of the Fire, and He saved you from it. Thus does Allāh make clear to you His verses that you may be guided.
Эй мўминлар, китоб ва суннатни маҳкам ушлангиз, тафриқага олиб борадиган ишларга яқинлаша кўрмангиз. Аллоҳ ато этган неъматларни эслангиз. Исломдан олдин бир-бирингизга душман эдингиз, арзимаган сабаб билан бир-бирингиз билан жанг қилардингиз. Ислом туфайли қалбларингиз бирлашди, унинг фазли билан ўзаро иноқ, аҳил диний биродарларга айландингиз. Олдин куфрингиз туфайли дўзах ёқасида бўлсангиз, эндиликда Ислом шарофати билан Аллоҳ сизларни ундан халос этди ва иймонга ҳидоят қилди. Аллоҳ сизларга шуларни айтганидек, дунё ва охиратингизни ислоҳ қиладиган омилларни ҳам баён қилади. Токи, рушду ҳиядот топиб, тўғри йўлдан боринглар.
3:104Page 63
وَلۡتَكُن مِّنكُمۡ أُمَّةٞ يَدۡعُونَ إِلَى ٱلۡخَيۡرِ وَيَأۡمُرُونَ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَيَنۡهَوۡنَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِۚ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ١٠٤
And let there be [arising] from you a nation inviting to [all that is] good, enjoining what is right and forbidding what is wrong,1 and those will be the successful.
Эй мўминлар, сизлардан бир жамоа бўлиб, Аллоҳ ёқтирадиган ҳамма яхшиликка чорласинлар. Шариат буюрган ва ақл чиройли санаган яхши ишларга буюриб, шариат қайтарган ва ақл номаъқул кўрган ёмон ишлардан қайтарсинлар. Шу сифатларга эга бўлганлар бу дунёда ҳам, охиратда ҳам чин нажот топгувчилардир.
3:105Page 63
وَلَا تَكُونُواْ كَٱلَّذِينَ تَفَرَّقُواْ وَٱخۡتَلَفُواْ مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلۡبَيِّنَٰتُۚ وَأُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٌ عَظِيمٞ ١٠٥
And do not be like the ones who became divided and differed after the clear proofs had come to them. And those will have a great punishment
Эй мўминлар, гуруҳларга ажралиб, фирқа-фирқа бўлиб кетган, Аллоҳ тарафидан аниқ-равшан ҳужжатлар келиб турса ҳам динида ихтилоф қиладиган аҳли китобларга ўхшамангиз. Бундайларга Аллоҳ тарафидан улкан азоб бордир.
3:106Page 63
يَوۡمَ تَبۡيَضُّ وُجُوهٞ وَتَسۡوَدُّ وُجُوهٞۚ فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ٱسۡوَدَّتۡ وُجُوهُهُمۡ أَكَفَرۡتُم بَعۡدَ إِيمَٰنِكُمۡ فَذُوقُواْ ٱلۡعَذَابَ بِمَا كُنتُمۡ تَكۡفُرُونَ ١٠٦
On the Day [some] faces will turn white and [some] faces will turn black. As for those whose faces turn black, [to them it will be said], "Did you disbelieve [i.e., reject faith] after your belief? Then taste the punishment for what you used to reject."
Бу азобга Қиёмат кунида - иймон аҳлининг юзлари бахт ва шодликдан ёришиб турган, кофирларнинг юзлари эса ғам-ғуссадан қорайиб кетган пайтда йўлиқадилар. Ўша улуғ кунда юзлари қорайиб кетганларга дашном берилиб: "Аллоҳни бир деб билиш ва Унга ҳеч нарсани, ҳеч кимни ширк келтирмаслик ҳақидаги аҳду паймонингизга олдин иқрор бўлиб, содиқ қолиб туриб, ортидан инкор қиласизларми, мана энди кофир бўлганингиз туфайли Аллоҳ сизга тайёрлаб қўйган азоб аламини татингиз", дейилади.
3:107Page 63
وَأَمَّا ٱلَّذِينَ ٱبۡيَضَّتۡ وُجُوهُهُمۡ فَفِي رَحۡمَةِ ٱللَّهِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ١٠٧
But as for those whose faces turn white, [they will be] within the mercy of Allāh. They will abide therein eternally.
Юзлари хурсандликдан ёришганларнинг мақоми эса наим жаннатларидир. У ерда абадий қоладилар. Ҳеч қачон камаймайдиган, тугамайдиган неъмат ичида бўладилар.
3:108Page 63
تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱللَّهِ نَتۡلُوهَا عَلَيۡكَ بِٱلۡحَقِّۗ وَمَا ٱللَّهُ يُرِيدُ ظُلۡمٗا لِّلۡعَٰلَمِينَ ١٠٨
These are the verses of Allāh. We recite them to you, [O Muḥammad], in truth; and Allāh wants no injustice to the worlds [i.e., His creatures].
Эй Пайғамбар алайҳиссалом, Аллоҳнинг ваъдаларини - яхшилар учун жаннат ҳақидаги ва ёмонлар учун дўзах ҳақидаги рост хабарларни ўз ичига олган, ҳукмлари одил бўлган бу оятларни сизга ўқиб беряпмиз. Аллоҳ ҳеч кимга зулм қилишни истамайди. Ҳеч кимни қилмишига яраша жазосидан ортиқ азобламайди.
3:109Page 64
وَلِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرۡجَعُ ٱلۡأُمُورُ ١٠٩
To Allāh belongs whatever is in the heavens and whatever is on the earth. And to Allāh will [all] matters be returned.
Осмонлару ердаги барча нарса Аллоҳнинг мулкидир. Ҳаммасини Аллоҳ яратган ва ҳаммаси Аллоҳнинг фармонига бўйсунади. Ҳамма махлуқотнинг қайтиб борар жойи ҳам Аллоҳгадир. Ўшанда ҳамманинг амалига яраша жазо ёки мукофотини беради.
3:110Page 64
كُنتُمۡ خَيۡرَ أُمَّةٍ أُخۡرِجَتۡ لِلنَّاسِ تَأۡمُرُونَ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَتَنۡهَوۡنَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَتُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِۗ وَلَوۡ ءَامَنَ أَهۡلُ ٱلۡكِتَٰبِ لَكَانَ خَيۡرٗا لَّهُمۚ مِّنۡهُمُ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ وَأَكۡثَرُهُمُ ٱلۡفَٰسِقُونَ ١١٠
You are the best nation produced [as an example] for mankind. You enjoin what is right and forbid what is wrong and believe in Allāh. If only the People of the Scripture had believed, it would have been better for them. Among them are believers, but most of them are defiantly disobedient.
Эй Муҳаммад алайҳиссалом уммати, сизлар одамлар учун чиқарилган, иймонингизда ҳам, амалингизда ҳам ҳаммага ўрнак бўладиган, одамларга энг кўп фойдангиз тегадиган энг яхши уммат бўлдингизлар. Шариат буюрган ва ақлга ҳам тўғри келадиган яхши ишларга буюрасизлар, шариат тақиқлаган ва ақлга ҳам тўғри келмайдиган ёмон ишлардан қайтарасизлар. Аллоҳга ишонасизлар ва ҳамиша иймонингизни амалингиз тасдиқлаб туради. Агар аҳли китоб - яҳуд ва насоролар Муҳаммад алайҳиссалом олиб келган рисолатга иймон келтирганларида ўзлари учун - дунё ва охиратлари учун яхши бўларди. Улардан жуда озчилиги иймонга келди. Кўпчилиги эса Аллоҳнинг дини ва шариатидан юз ўгириб кетдилар.
3:111Page 64
لَن يَضُرُّوكُمۡ إِلَّآ أَذٗىۖ وَإِن يُقَٰتِلُوكُمۡ يُوَلُّوكُمُ ٱلۡأَدۡبَارَ ثُمَّ لَا يُنصَرُونَ ١١١
They will not harm you except for [some] annoyance. And if they fight you, they will show you their backs [i.e., retreat]; then they will not be aided.
Эй мўминлар, уларнинг адовати ҳар қанча кучли бўлмасин, динингизга ҳам, ўзингизга ҳам зарар бера олмайди. Фақат тиллари билан озор бериб, динингизни ерга уриши ва ўзингизни масхара қилиши мумкин, холос. Жанг қилсалар, мағлуб бўлиб қочадилар ва ҳеч қачон сизлардан ғолиб бўла олмайдилар.
3:112Page 64
ضُرِبَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلذِّلَّةُ أَيۡنَ مَا ثُقِفُوٓاْ إِلَّا بِحَبۡلٖ مِّنَ ٱللَّهِ وَحَبۡلٖ مِّنَ ٱلنَّاسِ وَبَآءُو بِغَضَبٖ مِّنَ ٱللَّهِ وَضُرِبَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلۡمَسۡكَنَةُۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ كَانُواْ يَكۡفُرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَيَقۡتُلُونَ ٱلۡأَنۢبِيَآءَ بِغَيۡرِ حَقّٖۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَواْ وَّكَانُواْ يَعۡتَدُونَ ١١٢
They have been put under humiliation [by Allāh] wherever they are overtaken, except for a rope [i.e., covenant] from Allāh and a rope [i.e., treaty] from the people [i.e., the Muslims].1 And they have drawn upon themselves anger from Allāh and have been put under destitution. That is because they disbelieved in [i.e., rejected] the verses of Allāh and killed the prophets without right. That is because they disobeyed and [habitually] transgressed.
Яҳудлар қаерда бўлмасинлар, уларга хор-зорлик соядек эргашиб юради. Улар Аллоҳдан ёки одамлардан аҳду паймон олиб, уларнинг паноҳида юрганларидагина тинч бўладилар. Улар Аллоҳнинг ғазабига гирифтор бўлдилар. Уларга бечоралик ва мискинлик битилди. Аллоҳнинг оятларига куфр келтирганлари ва пайғамбарларини ноҳақ ўлдирганлари туфайли, Аллоҳнинг ҳадларидан ошиб, тажовузкорлик, маъсият йўлидан борганлари сабабли шу кўйларга қолдилар.
3:113Page 64
۞ لَيۡسُواْ سَوَآءٗۗ مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ أُمَّةٞ قَآئِمَةٞ يَتۡلُونَ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ ءَانَآءَ ٱلَّيۡلِ وَهُمۡ يَسۡجُدُونَ ١١٣
They are not [all] the same; among the People of the Scripture is a community1 standing [in obedience], reciting the verses of Allāh during periods of the night and prostrating [in prayer].
Аҳли китобларнинг ҳаммаси баробар эмас. Улар орасида Аллоҳнинг динида барқарор турадиган бир тоифа ҳам бор. Улар Аллоҳнинг буйруқларини бажарадилар, тақиқларидан тийиладилар, кечалари намоз ўқиб, Аллоҳнинг оятларини тиловат қиладилар. Бу тоифа Муҳаммад алайҳиссалом пайғамбар бўлиб келишларидан олдин ҳам бўлиб, рисолат келгач, мусулмон бўлган.
3:114Page 64
يُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَيَأۡمُرُونَ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَيَنۡهَوۡنَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَيُسَٰرِعُونَ فِي ٱلۡخَيۡرَٰتِۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ ١١٤
They believe in Allāh and the Last Day, and they enjoin what is right and forbid what is wrong and hasten to good deeds. And those are among the righteous.
Аллоҳга ва охират кунига қатъий ишонадилар, яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтарадилар, яхши амалларни қилишга ошиқадилар, тоат-ибодатга оид мавсумларни ғанимат биладилар. Шу сифатларга эга бўлганлар Аллоҳнинг нияти ҳам, амали солиҳ бўлган бандалари қаторидан жой оладилар.
3:115Page 64
وَمَا يَفۡعَلُواْ مِنۡ خَيۡرٖ فَلَن يُكۡفَرُوهُۗ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِٱلۡمُتَّقِينَ ١١٥
And whatever good they do - never will it be denied them. And Allāh is Knowing of the righteous.
Улар оздир, кўпдир, бирон яхшилик қилсалар, унинг савоби ҳаргиз зое кетмайди, ажри асло камайтирилмайди. Аллоҳ Ўзининг буйруқларини бажарадиган, тақиқларидан тийиладиган тақводорларни жуда яхши танийди. Уларнинг бирон иши Аллоҳдан яширин қолмайди ва яқинда уларга мукофотларини беради.
3:116Page 65
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَن تُغۡنِيَ عَنۡهُمۡ أَمۡوَٰلُهُمۡ وَلَآ أَوۡلَٰدُهُم مِّنَ ٱللَّهِ شَيۡـٔٗاۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ١١٦
Indeed, those who disbelieve - never will their wealth or their children avail them against Allāh at all, and those are the companions of the Fire; they will abide therein eternally.
Аллоҳга ва пайғамбарларига куфр келтирганларга болалари ҳам, мол-давлатлари ҳам Аллоҳнинг азобидан қутқариш борасида заррача асқотмайдилар. Аллоҳнинг раҳматини жалб ҳам қилолмайдилар. Аксинча, азобни ва, ҳасрат-надоматни янада зиёдалаштирадилар. Улар дўзахда абадий қоладилар.
3:117Page 65
مَثَلُ مَا يُنفِقُونَ فِي هَٰذِهِ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا كَمَثَلِ رِيحٖ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتۡ حَرۡثَ قَوۡمٖ ظَلَمُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ فَأَهۡلَكَتۡهُۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ ٱللَّهُ وَلَٰكِنۡ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ١١٧
The example of what they spend in this worldly life is like that of a wind containing frost which strikes the harvest of a people who have wronged themselves [i.e., sinned] and destroys it. And Allāh has not wronged them, but they wrong themselves.
Ўзларича яхшилик йўлида инфоқ-эҳсон қиладиган ўша кофирлар ва уларнинг шу ишлари учун савоб умид қилишлари худди нонкўрлигу гуноҳлар билан ўзларига ўзлари зулм қилган қавмнинг экинзоридан мўл ҳосил олишни умид қилиб турган бир пайтида унга бир шиддатли шамол келиб, ҳамма экинларини учириб кетганига ўхшайди. Ўша қавм эккан экинидан ҳеч қандай ҳосил ололмагани каби кофирлар ҳам қилган эҳсонлари учун ҳеч қандай савоб ололмайдилар. Уларга Аллоҳ зулм қилмади. Аллоҳга ва пайғамбарларига куфр келтиришлари билан ўзларига ўзлари зулм қилдилар.
3:118Page 65
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّخِذُواْ بِطَانَةٗ مِّن دُونِكُمۡ لَا يَأۡلُونَكُمۡ خَبَالٗا وَدُّواْ مَا عَنِتُّمۡ قَدۡ بَدَتِ ٱلۡبَغۡضَآءُ مِنۡ أَفۡوَٰهِهِمۡ وَمَا تُخۡفِي صُدُورُهُمۡ أَكۡبَرُۚ قَدۡ بَيَّنَّا لَكُمُ ٱلۡأٓيَٰتِۖ إِن كُنتُمۡ تَعۡقِلُونَ ١١٨
O you who have believed, do not take as intimates those other than yourselves [i.e., believers], for they will not spare you [any] ruin. They wish you would have hardship. Hatred has already appeared from their mouths, and what their breasts conceal is greater. We have certainly made clear to you the signs, if you will use reason.
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва пайғамбарига эргашганлар, мўминлардан бошқаларни дўст тутмангиз. Уларга сир-асрорингизни ва ўзингизга хос бўлган ишларингизни айтасиз. Улар эса сизга зарар бериш ва сизни танг аҳволга солиш йўлида ҳормай-толмай жонбозлик кўрсатадилар. Динингиз ҳақида ножўя гапларни айтишлари, орага совуқчилик солишга уринишлари ва сирларингизни фош этишлари билан нафрат ва адоватларини тилларида сайраб турибдилар. Дилларида яшираётган нафратлари эса бундан-да улканроқ. Эй мўминлар, ақлларингизни ишлата олсангизлар, сизларга дунё ва охиратингизни ислоҳ қиладиган аниқ-равшан ҳужжатларни баён қилдик.
3:119Page 65
هَٰٓأَنتُمۡ أُوْلَآءِ تُحِبُّونَهُمۡ وَلَا يُحِبُّونَكُمۡ وَتُؤۡمِنُونَ بِٱلۡكِتَٰبِ كُلِّهِۦ وَإِذَا لَقُوكُمۡ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا وَإِذَا خَلَوۡاْ عَضُّواْ عَلَيۡكُمُ ٱلۡأَنَامِلَ مِنَ ٱلۡغَيۡظِۚ قُلۡ مُوتُواْ بِغَيۡظِكُمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ١١٩
Here you are loving them but they are not loving you, while you believe in the Scripture - all of it.1 And when they meet you, they say, "We believe." But when they are alone, they bite their fingertips at you in rage. Say, "Die in your rage. Indeed, Allāh is Knowing of that within the breasts."
Эй мўминлар, мана, сизлар уларни яхши кўрасизлар, уларга яхшиликни соғинасизлар. Улар эса сизларни яхши кўрмайдилар, сизларга яхшиликни соғинмайдилар, аксинча, сизларни ёмон кўрадилар, нафратланадилар. Сизлар уларга нозил бўлган китобларга ҳам иймон келтирасизлар. Улар эса сизларнинг пайғамбарингизга нозил қилинган Китобга иймон келтирмайдилар. Уларга рўбарў келганингизда, дўстмиз, дейдилар. Бир-бирлари билан ёлғиз қолганларида эса сизларнинг бирлигингиз, якдиллигингизни, Исломнинг азизлигини, ўзларининг эса хорлигини кўриб, ҳасаддан ёнадилар, бармоқларини тишлайдилар. Эй Пайғамбар алайҳиссалом, уларга айтинг : "Ҳасад ва нафратингиз билан қўшмозор бўлинг!" Аллоҳ кимнинг қалбида иймон ва эзгулик борлигини ва кимнинг қалбида куфр ва ёвузлик борлигини жуда яхши биладиган Зотдир.
3:120Page 65
إِن تَمۡسَسۡكُمۡ حَسَنَةٞ تَسُؤۡهُمۡ وَإِن تُصِبۡكُمۡ سَيِّئَةٞ يَفۡرَحُواْ بِهَاۖ وَإِن تَصۡبِرُواْ وَتَتَّقُواْ لَا يَضُرُّكُمۡ كَيۡدُهُمۡ شَيۡـًٔاۗ إِنَّ ٱللَّهَ بِمَا يَعۡمَلُونَ مُحِيطٞ ١٢٠
If good touches you, it distresses them; but if harm strikes you, they rejoice at it. And if you are patient and fear Allāh, their plot will not harm you at all. Indeed, Allāh is encompassing of what they do.
Эй мўминлар, душман устидан ғалаба, фарзанд кўриш ёки мол-давлат каби бирон неъматга эришсангизлар, улар хафа бўлиб, ғам-ғуссага ботадилар. Душмандан мағлуб бўлиш фарзанд доғи ёки мол-давлатдан айрилиш каби бирон мусибатга йўлиқсангизлар, улар хурсанд бўлиб, яйраб кетадилар. Аллоҳнинг ғазабидан қўрқиб, фармонлари ва қадарларига сабр қилсангизлар, уларнинг озорлари ҳам, макру найранглари ҳам сизларга зарар етказа олмайди. Аллоҳ уларнинг қилаётган найрангларидан огоҳ турибди ва яқинда ўша найрангларини иш бермайдиган қилиб қўяди.
3:121Page 65
وَإِذۡ غَدَوۡتَ مِنۡ أَهۡلِكَ تُبَوِّئُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ مَقَٰعِدَ لِلۡقِتَالِۗ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ١٢١
And [remember] when you, [O Muḥammad], left your family in the morning to post the believers at their stations for the battle [of Uḥud] - and Allāh is Hearing and Knowing -
Эй Пайғамбар алайҳиссалом, эсланг! Мадинадан мушриклар билан Уҳудда жанг қилиш учун кундузи чиққандингиз. Ўшанда мўминларнинг ҳар бирига жанг майдонидаги ўз ўрнини кўрсатиб бергандингиз. Аллоҳ гапираётган гапларингизни Эшитгувчи ва қилаётган ишларингизни Кўргувчи Зотдир.
3:122Page 66
إِذۡ هَمَّت طَّآئِفَتَانِ مِنكُمۡ أَن تَفۡشَلَا وَٱللَّهُ وَلِيُّهُمَاۗ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ١٢٢
When two parties among you were about to lose courage, but Allāh was their ally; and upon Allāh the believers should rely.
Эй Пайғамбар алайҳиссалом, эсланг! Мўминларнинг икки гуруҳи - Бани Салима ва Бани Ҳориса ожизлик қилиб, мунофиқларга қўшилиб чекинмоқчи бўлгандилар. Уларни жангда собитқадам бўлишларига ва шум ниятларидан қайтишларига ёрдам берадиган Аллоҳдир. Шундай экан, мўминлар ҳамма ҳолатларида ёлғиз Аллоҳгагина таянсинлар!
3:123Page 66
وَلَقَدۡ نَصَرَكُمُ ٱللَّهُ بِبَدۡرٖ وَأَنتُمۡ أَذِلَّةٞۖ فَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ١٢٣
And already had Allāh given you victory at [the battle of] Badr while you were weak [i.e., few in number]. Then fear Allāh; perhaps you will be grateful.
Бадр жангида сон жиҳатидан ҳам, ҳарбий тайёргарлик жиҳатидан ҳам кучсиз бўлсангиз-да, Аллоҳ сизларни мушриклардан ғолиб қилди. Шундай экан, Аллоҳдан қўрқинглар. Шояд, шунда У Зот ато этган неъматларга шукр қилсангизлар.
3:124Page 66
إِذۡ تَقُولُ لِلۡمُؤۡمِنِينَ أَلَن يَكۡفِيَكُمۡ أَن يُمِدَّكُمۡ رَبُّكُم بِثَلَٰثَةِ ءَالَٰفٖ مِّنَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ مُنزَلِينَ ١٢٤
[Remember] when you said to the believers, "Is it not sufficient for you that your Lord should reinforce you with three thousand angels sent down?
Эй Пайғамбар алайҳиссалом, эсланг! Бадр жангида мушрикларга ёрдамчи куч келаётгани ҳақидаги хабардан кейин мўминларнинг руҳини кўтариш учун: "Жангда сизларни қўллаб-қувватлаш учун Аллоҳ нозил қилган уч минг фаришта етмайдими?", дегандингиз.
3:125Page 66
بَلَىٰٓۚ إِن تَصۡبِرُواْ وَتَتَّقُواْ وَيَأۡتُوكُم مِّن فَوۡرِهِمۡ هَٰذَا يُمۡدِدۡكُمۡ رَبُّكُم بِخَمۡسَةِ ءَالَٰفٖ مِّنَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ مُسَوِّمِينَ ١٢٥
Yes, if you remain patient and conscious of Allāh and they [i.e., the enemy] come upon you [attacking] in rage, your Lord will reinforce you with five thousand angels having marks [of distinction]."
Ҳа, албатта етади. Сизларга Аллоҳ тарафидан бошқа бир хушхабар ҳам бор. Душманга келган мадад кучи шиддат билан устингизга ёпирилиб келаётганда сабр-матонат билан турсангизлар ва Аллоҳдан тақво қилсангизлар, Парвардигорингиз сизларга беш минг фариштани мадад кучи қилиб юборади. Улар ўзларини ҳам, отларини очиқ кўрсатиб келадилар.
3:126Page 66
وَمَا جَعَلَهُ ٱللَّهُ إِلَّا بُشۡرَىٰ لَكُمۡ وَلِتَطۡمَئِنَّ قُلُوبُكُم بِهِۦۗ وَمَا ٱلنَّصۡرُ إِلَّا مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَكِيمِ ١٢٦
And Allāh made it not except as [a sign of] good tidings for you and to reassure your hearts thereby. And victory is not except from Allāh, the Exalted in Might, the Wise -
Аллоҳ таолонинг фаришталарни мадад кучи қилиб юбориши қалбингиз хотиржам бўлиши учун бир хушхабар эди. Аслида эса ҳақиқий ғалаба бундай зоҳирий сабаблардан эмас, ҳеч ким бас келолмайдиган Қудратли ва ҳар бир тақдирини, шариатини ҳикмат билан қиладиган Ҳаким Аллоҳ тарафидан келади.
3:127Page 66
لِيَقۡطَعَ طَرَفٗا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَوۡ يَكۡبِتَهُمۡ فَيَنقَلِبُواْ خَآئِبِينَ ١٢٧
That He might cut down a section of the disbelievers or suppress them so that they turn back disappointed.
Бадр жангида сизларга берилган ғалаба билан Аллоҳ бир тоифа кофирларни ҳалок этишни, бошқа тоифасини эса шарманда қилишни хоҳлади. Улар мағлубиятга учраб, муваффақиятсизлик ва ноумидлик доғида қолдилар.
3:128Page 66
لَيۡسَ لَكَ مِنَ ٱلۡأَمۡرِ شَيۡءٌ أَوۡ يَتُوبَ عَلَيۡهِمۡ أَوۡ يُعَذِّبَهُمۡ فَإِنَّهُمۡ ظَٰلِمُونَ ١٢٨
Not for you, [O Muḥammad, but for Allāh], is the decision whether He should [cut them down] or forgive them or punish them, for indeed, they are wrongdoers.
Уҳудда содир бўлган воқеалардан кейин Пайғамбар алайҳиссалом мушрикларнинг раҳбарларини дуойибад қилганида Аллоҳ деди: "Бу сизнинг ишингиз эмас. Бу иш Аллоҳники. Аллоҳ Ўзи бир ҳукм чиқаргунига қадар сабр қилинг. Аллоҳ уларни тавбага муваффақ айласа, мусулмон бўладилар, куфру залолатларида давом этаверсалар, уларни азоблайди. Чунки бу пайтда улар азобга лойиқ золимларга айланадилар".
3:129Page 66
وَلِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ يَغۡفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ١٢٩
And to Allāh belongs whatever is in the heavens and whatever is on the earth. He forgives whom He wills and punishes whom He wills. And Allāh is Forgiving and Merciful.
Осмонлару ердаги ҳамма нарса Аллоҳникидир. Ўзи яратган ва Ўзи бошқаради. Истаган бандасининг гуноҳини Ўз раҳмати билан кечиради, истаган бандасини Ўз адли билан азоблайди. Аллоҳ тавба қилган бандасини кечирадиган, Раҳмлидир.
3:130Page 66
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَأۡكُلُواْ ٱلرِّبَوٰٓاْ أَضۡعَٰفٗا مُّضَٰعَفَةٗۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ ١٣٠
O you who have believed, do not consume usury, doubled and multiplied, but fear Allāh that you may be successful.
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва пайғамбарига эргашган мўминлар, жоҳилиятдаги судхўрлар каби берган қарзингизга бир неча баробар кўп қилиб рибо-фоиз олишдан йироқ бўлинглар. Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш билан тақво қилинглар. Шоядки, шунда ўзларингиз истаётган дунё ва охират яхшилигига эришсангизлар.
3:131Page 66
وَٱتَّقُواْ ٱلنَّارَ ٱلَّتِيٓ أُعِدَّتۡ لِلۡكَٰفِرِينَ ١٣١
And fear the Fire, which has been prepared for the disbelievers.
Яхши амалларни қилиш ва ҳаром ишлардан тийилиш билан ўзингизни Аллоҳ кофирлар учун тайёрлаб қўйган ўтдан ҳимоя қилинглар.
3:132Page 66
وَأَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَٱلرَّسُولَ لَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ ١٣٢
And obey Allāh and the Messenger that you may obtain mercy.
Шариат буюрган ишларни қилиш ва тақиқлаган ишлардан тийилиш билан Аллоҳга ва Пайғамбарига итоат этинглар. Шоядки, шунда дунё ва охиратда Аллоҳнинг раҳматига сазовор бўлсангизлар.
3:133Page 67
۞ وَسَارِعُوٓاْ إِلَىٰ مَغۡفِرَةٖ مِّن رَّبِّكُمۡ وَجَنَّةٍ عَرۡضُهَا ٱلسَّمَٰوَٰتُ وَٱلۡأَرۡضُ أُعِدَّتۡ لِلۡمُتَّقِينَ ١٣٣
And hasten to forgiveness from your Lord and a garden [i.e., Paradise] as wide as the heavens and earth, prepared for the righteous
Эзгу ишларни қилишга ва турли хил тоат-ибодатлар билан Аллоҳга яқин бўлишга шошилинглар. Токи, Аллоҳ тарафидан буюк мағфиратга эришиб, кенглиги осмонлару ерча келадиган жаннатга киринглар. Уни Аллоҳ Ўзининг тақводор бандалари учун тайёрлаб қўйган.
3:134Page 67
ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ فِي ٱلسَّرَّآءِ وَٱلضَّرَّآءِ وَٱلۡكَٰظِمِينَ ٱلۡغَيۡظَ وَٱلۡعَافِينَ عَنِ ٱلنَّاسِۗ وَٱللَّهُ يُحِبُّ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ١٣٤
Who spend [in the cause of Allāh] during ease and hardship and who restrain anger and who pardon the people - and Allāh loves the doers of good;
Тақводорларки, бой пайтида ҳам, камбағал ҳолида ҳам мол-давлатларини Аллоҳ йўлида сарф этадилар, қасос олишга қодир бўла туриб, ғазабларини ютадилар, зулм қилганнинг гуноҳидан ўтадилар. Аллоҳ мана шундай ахлоқли муҳсинларни - ишни пухта, гўзал тарзда бажарувчиларни яхши кўради.
3:135Page 67
وَٱلَّذِينَ إِذَا فَعَلُواْ فَٰحِشَةً أَوۡ ظَلَمُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ ذَكَرُواْ ٱللَّهَ فَٱسۡتَغۡفَرُواْ لِذُنُوبِهِمۡ وَمَن يَغۡفِرُ ٱلذُّنُوبَ إِلَّا ٱللَّهُ وَلَمۡ يُصِرُّواْ عَلَىٰ مَا فَعَلُواْ وَهُمۡ يَعۡلَمُونَ ١٣٥
And those who, when they commit an immorality or wrong themselves [by transgression], remember Allāh and seek forgiveness for their sins - and who can forgive sins except Allāh? - and [who] do not persist in what they have done while they know.
Улар гуноҳи кабира қилсалар ёки ундан қуйироқ хатоларга йўл қўйсалар, дарҳол Аллоҳ таолони эслайдилар, Унинг осийлар оқибати ҳақидаги шум ваъдасини ҳам, тақводорлар ҳақидаги хуш ваъдасини ҳам ёдга оладилар-да, Парвардигорларига гуноҳларини ошкор қилмаслигини ва азобламаслигини сўраб илтижо қиладилар. Зеро, гуноҳларни ёлғиз Аллоҳгина кечиради. Улар гуноҳ қилаётганларини билиб туриб, яна саркашлик билан давом этавермайдилар. Аллоҳ ҳамма гуноҳларни кечиради.
3:136Page 67
أُوْلَٰٓئِكَ جَزَآؤُهُم مَّغۡفِرَةٞ مِّن رَّبِّهِمۡ وَجَنَّٰتٞ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ وَنِعۡمَ أَجۡرُ ٱلۡعَٰمِلِينَ ١٣٦
Those - their reward is forgiveness from their Lord and gardens beneath which rivers flow [in Paradise], wherein they will abide eternally; and excellent is the reward of the [righteous] workers.
Мана шундай мақтовга лойиқ сифатларга ва олийжаноб хислатларга эга бўлган кишиларнинг савоби шуки, Аллоҳ уларнинг гуноҳларини яширади, кечиради. Охиратда эса уларга қасрлари остидан анҳорлар ўтадиган жаннатлар берилиб, ўша ерларда абадий қоладилар. Аллоҳга итоат қилганларнинг ажру савоби нақадар ёқимли!
3:137Page 67
قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِكُمۡ سُنَنٞ فَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُكَذِّبِينَ ١٣٧
Similar situations [as yours] have passed on before you, so proceed throughout the earth and observe how was the end of those who denied.
Мўминлар Уҳуд кунидаги мусибатга учраганларидан кейин Аллоҳ уларга тасалли бериб шундай дейди: "Сизлардан олдин ўтганлар борасида ҳам илоҳий қонуният шуки, кофирлар ҳалок бўлган ва синовлардан кейинги оқибат мўминларники бўлган. Шундай экан, ер юзини кезинглар, қаранглар, эътибор қилинглар, ибрат олингларки, Аллоҳни ва пайғамбарларини ёлғончига чиқарганларнинг оқибати нима бўлди?! Мол-мулки қўлдан кетиб, ошёнлари ҳувиллаб қолмадими?!
3:138Page 67
هَٰذَا بَيَانٞ لِّلنَّاسِ وَهُدٗى وَمَوۡعِظَةٞ لِّلۡمُتَّقِينَ ١٣٨
This [Qur’ān] is a clear statement to [all] the people and a guidance and instruction for those conscious of Allāh.
Бу Қуръони карим ҳамма одамлар учун ҳақни баён қиладиган, ноҳақдан эҳтиётлантирадиган китоб бўлса, тақводорлар учун ҳидоятга етаклайдиган, оқ-қорани аниқлаб берадиган кўрсатмадир. Чунки ундаги рушду ҳидоятдан фақат тақводорларгина баҳра оладилар, холос.
3:139Page 67
وَلَا تَهِنُواْ وَلَا تَحۡزَنُواْ وَأَنتُمُ ٱلۡأَعۡلَوۡنَ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ١٣٩
So do not weaken and do not grieve, and you will be superior if you are [true] believers.
Эй мўминлар Уҳуд кунида бошингизга тушган мусибатдан хафа бўлмангиз, заифлашмангиз, бўшашмангиз. Бу иш сизларга ярашмайди. Агар ҳақиқатан Аллоҳга ва У Зотнинг тақводор бандаларига берган ваъдасига ишонсангизлар, сизлар шу иймонингиз, Аллоҳнинг мадади ҳамда У Зотнинг нусратидан умидвор бўлиш билан олийсизлар, ғолибсизлар.
3:140Page 67
إِن يَمۡسَسۡكُمۡ قَرۡحٞ فَقَدۡ مَسَّ ٱلۡقَوۡمَ قَرۡحٞ مِّثۡلُهُۥۚ وَتِلۡكَ ٱلۡأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيۡنَ ٱلنَّاسِ وَلِيَعۡلَمَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَيَتَّخِذَ مِنكُمۡ شُهَدَآءَۗ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ ٱلظَّٰلِمِينَ ١٤٠
If a wound should touch you - there has already touched the [opposing] people a wound similar to it. And these days [of varying conditions] We alternate among the people so that Allāh may make evident those who believe and [may] take to Himself from among you martyrs - and Allāh does not like the wrongdoers -
Эй мўминлар, Уҳуд кунида сизлар ўлим ва жароҳат каби мусибатларга йўлиққан бўлсангизлар, худди шундай мусибатларга кофирлар ҳам йўлиқдилар. Аллоҳ кунларни мўмину кофир одамлар орасида айлантириб туради. Истаганига ғалаба беради, истаганига мағлубият. Бу ишлар остида етук ҳикматлар бор. Улардан бири чин мўминларни мунофиқлардан ажратиб олиш бўлса, яна бири Аллоҳ таолонинг Ўзи истаган бандасини шаҳидлик мақоми билан сийлашидир. Аллоҳ жиҳодни тарк қилиш билан ўзига ўзи зулм қилганларни яхши кўрмайди.
3:141Page 68
وَلِيُمَحِّصَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَيَمۡحَقَ ٱلۡكَٰفِرِينَ ١٤١
And that Allāh may purify the believers [through trials] and destroy the disbelievers.
Мўминларни гуноҳларидан поклаш, уларнинг сафини мунофиқлардан тозалаш, кофирларни ҳалок, маҳв этиш шу иш остидаги ҳикматлардандир.
3:142Page 68
أَمۡ حَسِبۡتُمۡ أَن تَدۡخُلُواْ ٱلۡجَنَّةَ وَلَمَّا يَعۡلَمِ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ جَٰهَدُواْ مِنكُمۡ وَيَعۡلَمَ ٱلصَّٰبِرِينَ ١٤٢
Or do you think that you will enter Paradise while Allāh has not yet made evident those of you who fight in His cause and made evident those who are steadfast?
Эй мўминлар, Аллоҳнинг йўлидаги ҳақиқий мужоҳидларни ва балоларга тоқат қила оладиган сабрлиларни кўрсатиб берадиган синов ва сабр ўз бўйини кўрсатмасдан туриб ҳам жаннатга кираверамиз, деб ўйладингизми?!
3:143Page 68
وَلَقَدۡ كُنتُمۡ تَمَنَّوۡنَ ٱلۡمَوۡتَ مِن قَبۡلِ أَن تَلۡقَوۡهُ فَقَدۡ رَأَيۡتُمُوهُ وَأَنتُمۡ تَنظُرُونَ ١٤٣
And you had certainly wished for death [i.e., martyrdom] before you encountered it, and you have [now] seen it [before you] while you were looking on.
Эй мўминлар, Бадр жангида шаҳид бўлган биродарларингиз каби Аллоҳ йўлида шаҳид бўлиш учун Уҳуд жангида кофирларга рўбарў бўлишни орзу қилардингиз. У пайтда ҳали ўлимнинг шарпаси ва шиддати йўқ эди. Мана энди Уҳуд кунида ўша орзуингизни ўз кўзингиз билан кўриб турибсиз.
3:144Page 68
وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٞ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهِ ٱلرُّسُلُۚ أَفَإِيْن مَّاتَ أَوۡ قُتِلَ ٱنقَلَبۡتُمۡ عَلَىٰٓ أَعۡقَٰبِكُمۡۚ وَمَن يَنقَلِبۡ عَلَىٰ عَقِبَيۡهِ فَلَن يَضُرَّ ٱللَّهَ شَيۡـٔٗاۚ وَسَيَجۡزِي ٱللَّهُ ٱلشَّٰكِرِينَ ١٤٤
Muḥammad is not but a messenger. [Other] messengers have passed on before him. So if he was to die or be killed, would you turn back on your heels [to unbelief]? And he who turns back on his heels will never harm Allāh at all; but Allāh will reward the grateful.
Муҳаммад ҳам худди олдинги ўтган, вафот этган ёки қатл қилинган пайғамбарлар каби бир пайғамбар. Энди у ўлса ё қатл қилинса, жиҳодни ташлаб, динингиздан тониб кетаверасизми? Ким динидан қайтса, Аллоҳга ҳеч қандай зарар етказа олмайди. Зеро, У кучли, Азиз, ғолиб Зотдир. Динидан қайтган муртад эса дунё ва охиратини бой бериб, фақат ўзига зарар қилади, холос. Аллоҳ ўз динида ва дини йўлидаги жиҳодда сабот билан турадиган шукр қилгувчиларни муносиб мукофотлайди.
3:145Page 68
وَمَا كَانَ لِنَفۡسٍ أَن تَمُوتَ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِ كِتَٰبٗا مُّؤَجَّلٗاۗ وَمَن يُرِدۡ ثَوَابَ ٱلدُّنۡيَا نُؤۡتِهِۦ مِنۡهَا وَمَن يُرِدۡ ثَوَابَ ٱلۡأٓخِرَةِ نُؤۡتِهِۦ مِنۡهَاۚ وَسَنَجۡزِي ٱلشَّٰكِرِينَ ١٤٥
And it is not [possible] for one to die except by permission of Allāh at a decree determined. And whoever desires the reward of this world - We will give him thereof; and whoever desires the reward of the Hereafter - We will give him thereof. And We will reward the grateful.
Ҳар бир жон Аллоҳнинг қазоси билан Аллоҳ ёзиб қўйган муддат-ажали келганда ўлади. Заррача кўп ҳам эмас, оз ҳам эмас. Ким қилаётган ишидан шу дунёнинг савобини истаса, унга ўшанга яраша берамиз. Охиратда эса унга ҳеч қандай насиба бўлмайди. Ким Аллоҳнинг охиратда берадиган савобини истаса, унга ўша савобни берамиз. Парвардигорига шукр қилгувчиларни буюк мукофот ила муносиб тақдирлаймиз.
3:146Page 68
وَكَأَيِّن مِّن نَّبِيّٖ قَٰتَلَ مَعَهُۥ رِبِّيُّونَ كَثِيرٞ فَمَا وَهَنُواْ لِمَآ أَصَابَهُمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَمَا ضَعُفُواْ وَمَا ٱسۡتَكَانُواْۗ وَٱللَّهُ يُحِبُّ ٱلصَّٰبِرِينَ ١٤٦
And how many a prophet [fought in battle and] with him fought many religious scholars. But they never lost assurance due to what afflicted them in the cause of Allāh, nor did they weaken or submit. And Allāh loves the steadfast.
Қанча пайғамбарлар ўтганки, тобеларидан кўплари улар билан елкама-елка туриб жанг қилганлар. Аллоҳнинг йўлида етган ўлим, ярадорлик каби мусибатларга таслим бўлмаганлар, қўрқоқлик қилмаганлар, бўшашмаганлар, заифлик қилмаганлар, душманга бўйин эгмаганлар. Сабр-матонат билан турганлар. Аллоҳ Ўзининг йўлида машаққатларга, мусибатларга сабр қиладиганларни яхши кўради.
3:147Page 68
وَمَا كَانَ قَوۡلَهُمۡ إِلَّآ أَن قَالُواْ رَبَّنَا ٱغۡفِرۡ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسۡرَافَنَا فِيٓ أَمۡرِنَا وَثَبِّتۡ أَقۡدَامَنَا وَٱنصُرۡنَا عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ ١٤٧
And their words were not but that they said, "Our Lord, forgive us our sins and the excess [committed] in our affairs and plant firmly our feet and give us victory over the disbelieving people."
Ўша сабрлилар синовларга йўлиққанларида: "Парвардигоро, гуноҳларимизни, ҳаддимизни билмай қилган хатоларимизни мағфират қил, душманга рўбарў келганимизда бизни собитқадам айла, кофир қавм устидан бизга ғалаба бер!" деганлар, холос.
3:148Page 68
فَـَٔاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ ثَوَابَ ٱلدُّنۡيَا وَحُسۡنَ ثَوَابِ ٱلۡأٓخِرَةِۗ وَٱللَّهُ يُحِبُّ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ١٤٨
So Allāh gave them the reward of this world and the good reward of the Hereafter. And Allāh loves the doers of good.
Аллоҳ уларга дунё савобини - ғалаба ва имкониятни ҳам, охират савобини - Ўзининг розилиги ва наим жаннатларида абадий қолишни ҳам берди. Аллоҳ ибодатларини ҳам, муомала-муносабатларини ҳам гўзал тарзда, пухта қилиб бажарадиган кишиларни яхши кўради.
3:149Page 69
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِن تُطِيعُواْ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يَرُدُّوكُمۡ عَلَىٰٓ أَعۡقَٰبِكُمۡ فَتَنقَلِبُواْ خَٰسِرِينَ ١٤٩
O you who have believed, if you obey those who disbelieve, they will turn you back on your heels, and you will [then] become losers.
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва пайғамбарига эргашганлар, агар кофирларга - яҳудлар, насоролар ва мушрикларга итоат этиб, улар бошлаётган залолат йўлига кирсангизлар, сизларни яна қайта мўминликдан кофирликка қайтарадилар. Шу билан дунё ва охиратда зиён кўргувчилардан бўлиб қоласизлар.
3:150Page 69
بَلِ ٱللَّهُ مَوۡلَىٰكُمۡۖ وَهُوَ خَيۡرُ ٱلنَّٰصِرِينَ ١٥٠
But Allāh is your protector, and He is the best of helpers.
Кофирларга итоат этсангизлар, улар сизларга ҳеч қачон ёрдам бера олмайдилар. Душманингизга қарши сизларга ёлғиз Аллоҳгина мадад беради. Шундай бўлгач, Унгагина итоат этинглар. У Зот ҳар қандай нуқсондан пок ва энг яхши ёрдам берувчидир. Парвардигорингизга таянсангиз, бошқа ҳеч кимга муҳтож бўлмайсиз.
3:151Page 69
سَنُلۡقِي فِي قُلُوبِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱلرُّعۡبَ بِمَآ أَشۡرَكُواْ بِٱللَّهِ مَا لَمۡ يُنَزِّلۡ بِهِۦ سُلۡطَٰنٗاۖ وَمَأۡوَىٰهُمُ ٱلنَّارُۖ وَبِئۡسَ مَثۡوَى ٱلظَّٰلِمِينَ ١٥١
We will cast terror into the hearts of those who disbelieve for what they have associated with Allāh of which He had not sent down [any] authority.1 And their refuge will be the Fire, and wretched is the residence of the wrongdoers.
Яқинда ўз ҳавойи нафсларига эргашиб, Аллоҳга худолиги исботланмаган нарсаларни ширк келтирганлари туфайли Аллоҳга куфр келтирганларнинг қалбларига қаттиқ қўрқувни соламиз. Токи, сизларга қарши жангда сабот билан тура олмасинлар. Уларнинг охиратдаги борар жойи-қароргоҳи дўзахдир. Золимлар қароргоҳи нақдар ёмон жой!
3:152Page 69
وَلَقَدۡ صَدَقَكُمُ ٱللَّهُ وَعۡدَهُۥٓ إِذۡ تَحُسُّونَهُم بِإِذۡنِهِۦۖ حَتَّىٰٓ إِذَا فَشِلۡتُمۡ وَتَنَٰزَعۡتُمۡ فِي ٱلۡأَمۡرِ وَعَصَيۡتُم مِّنۢ بَعۡدِ مَآ أَرَىٰكُم مَّا تُحِبُّونَۚ مِنكُم مَّن يُرِيدُ ٱلدُّنۡيَا وَمِنكُم مَّن يُرِيدُ ٱلۡأٓخِرَةَۚ ثُمَّ صَرَفَكُمۡ عَنۡهُمۡ لِيَبۡتَلِيَكُمۡۖ وَلَقَدۡ عَفَا عَنكُمۡۗ وَٱللَّهُ ذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ١٥٢
And Allāh had certainly fulfilled His promise to you when you were killing them [i.e., the enemy] by His permission until [the time] when you lost courage and fell to disputing about the order [given by the Prophet (ﷺ)] and disobeyed after He had shown you that which you love.1 Among you are some who desire this world, and among you are some who desire the Hereafter. Then He turned you back from them [defeated] that He might test you. And He has already forgiven you, and Allāh is the possessor of bounty for the believers.
Уҳуд кунида Аллоҳ сизларга берган ваъдасини бажарди. Аллоҳнинг изни билан кофирларни қира бошладингиз. Кейин эса қўрқоқлик ва заифлик қилиб, Пайғамбар алайҳиссаломнинг фармонини собитқадамлик билан бажара олмадингиз. Тайинланган жойда барқарор туриш ёки ўлжага ташланиш борасида талашиб-тортишдингиз. Ҳар қандай ҳолатда ҳам жойингиздан жилмаслик ҳақидаги Пайғамбар алайҳиссаломнинг фармонига итоатсизлик қилдингиз. Бу иш сиздан Аллоҳ сизга ўзингиз ёқтирадиган ғалабани ато этганидан кейин содир бўлди. Кимдир дунёвий ўлжани истаб, жойини тарк этди. Яна кимдир охират савобини истаб, жойида қолди. Жойида қолганлар Пайғамбар алайҳиссаломнинг фармонига итоат этганлардир. Шундан сўнг Аллоҳ синаш учун сизларни улардан буриб қўйди ва уларнинг қўли устун кела бошлади. Натижада, балога сабр қила олган мўминлар қадами тойилиб, заифлик қилганлардан ажралиб қолди. Энди Аллоҳ Пайғамбар алайҳиссаломнинг фармонига итоатсизлик этганингизни афв этди. Аллоҳ мўминларга фазлу марҳаматли Зотдирки, уларни иймонга ҳидоят қилди, гуноҳларини кечирди ва мусибатларига яраша савоб берди.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences