Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uzbek
الأحزاب
Al-Ahzab
The Combined Forces · Medinan · 73 ayahs
33:1Page 418
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ ٱتَّقِ ٱللَّهَ وَلَا تُطِعِ ٱلۡكَٰفِرِينَ وَٱلۡمُنَٰفِقِينَۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمٗا ١
O Prophet, fear Allāh and do not obey the disbelievers and the hypocrites. Indeed, Allāh is ever Knowing and Wise.
Эй Пайғамбар, Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилинг. Ёлғиз Ундангина қўрқинг. Кофир ва мунофиқларнинг ҳавойи нафсларига итоат этманг. Аллоҳ уларнинг макру найрангларини билиб туради. У Ўзининг яратиши ва тадбир қилишида ҳар ишни ҳикмат билан қиладиган Зотдир.
33:2Page 418
وَٱتَّبِعۡ مَا يُوحَىٰٓ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٗا ٢
And follow that which is revealed to you from your Lord. Indeed Allāh is ever, of what you do, Aware.
Парвардигорингиз нозил қилган ваҳийга эргашинг. Аллоҳ улар қилаётган ишлардан Хабардор. Бирон нарса У Зотдан яширин қола олмас. Яқинда ҳаммасига амалларига яраша жазо ёки мукофотларини берур.
33:3Page 418
وَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱللَّهِۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلٗا ٣
And rely upon Allāh; and sufficient is Allāh as Disposer of affairs.1
Ҳамма ишларингизда Аллоҳгагина таянинг. Аллоҳ Ўзига таянган бандасини офатлардан сақлаб қолишга кифоядир.
33:4Page 418
مَّا جَعَلَ ٱللَّهُ لِرَجُلٖ مِّن قَلۡبَيۡنِ فِي جَوۡفِهِۦۚ وَمَا جَعَلَ أَزۡوَٰجَكُمُ ٱلَّٰٓـِٔي تُظَٰهِرُونَ مِنۡهُنَّ أُمَّهَٰتِكُمۡۚ وَمَا جَعَلَ أَدۡعِيَآءَكُمۡ أَبۡنَآءَكُمۡۚ ذَٰلِكُمۡ قَوۡلُكُم بِأَفۡوَٰهِكُمۡۖ وَٱللَّهُ يَقُولُ ٱلۡحَقَّ وَهُوَ يَهۡدِي ٱلسَّبِيلَ ٤
Allāh has not made for a man two hearts in his interior. And He has not made your wives whom you declare unlawful1 your mothers. And He has not made your claimed [i.e., adopted] sons your [true] sons. That is [merely] your saying by your mouths, but Allāh says the truth, and He guides to the [right] way.
Аллоҳ бирон кишининг ичида икки юрак қилмагани каби хотинларни худди оналардек маҳрам қилган эмас, асранди болаларни эса ўз пушти камаридан бўлгандек фарзанд қилган эмас. Зиҳор - эрнинг ўз хотинини ўзига маҳрам қилиб олишидир. Ўғил қилиб олиш ҳам жоҳилият одатларидан бўлиб, уни Ислом бекор қилди. Бу икки иш оғзингиздаги таги пуч гаплардир. Зеро, ҳеч қачон хотин она бўлолмайди, асранди эса чин ўғил. Ҳақни Аллоҳ айтур ва унга итоат этилур. Тўғри йўлга ҳидоят қиладиган ҳам Аллоҳдир.
33:5Page 418
ٱدۡعُوهُمۡ لِأٓبَآئِهِمۡ هُوَ أَقۡسَطُ عِندَ ٱللَّهِۚ فَإِن لَّمۡ تَعۡلَمُوٓاْ ءَابَآءَهُمۡ فَإِخۡوَٰنُكُمۡ فِي ٱلدِّينِ وَمَوَٰلِيكُمۡۚ وَلَيۡسَ عَلَيۡكُمۡ جُنَاحٞ فِيمَآ أَخۡطَأۡتُم بِهِۦ وَلَٰكِن مَّا تَعَمَّدَتۡ قُلُوبُكُمۡۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمًا ٥
Call them1 by [the names of] their fathers; it is more just in the sight of Allāh. But if you do not know their fathers - then they are [still] your brothers in religion and those entrusted to you. And there is no blame upon you for that in which you have erred but [only for] what your hearts intended. And ever is Allāh Forgiving and Merciful.
Уларни ўзларининг ҳақиқий оталари номи билан чақиринглар. Ўшаларга мансуб бўлиши Аллоҳнинг наздида адолатлироқдир. Оталарини танимасангизлар, у ҳолда улар сизларнинг диний биродарларингиз ва озод қилган қулларингиз бўлиб, уларни биродар ёки жиян, деб чақирсангиз бўлаверади. Кимдир хато қилиб, ўғлим, деб юборса, зарари йўқ. Лекин атайин, қасд қилиб айтсангизлар, гуноҳкор бўласизлар. Аллоҳ тавба қилган бандасини Кечиргувчи ва хатолар учун жазоламайдиган Раҳмли Зотдир.
33:6Page 418
ٱلنَّبِيُّ أَوۡلَىٰ بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ مِنۡ أَنفُسِهِمۡۖ وَأَزۡوَٰجُهُۥٓ أُمَّهَٰتُهُمۡۗ وَأُوْلُواْ ٱلۡأَرۡحَامِ بَعۡضُهُمۡ أَوۡلَىٰ بِبَعۡضٖ فِي كِتَٰبِ ٱللَّهِ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُهَٰجِرِينَ إِلَّآ أَن تَفۡعَلُوٓاْ إِلَىٰٓ أَوۡلِيَآئِكُم مَّعۡرُوفٗاۚ كَانَ ذَٰلِكَ فِي ٱلۡكِتَٰبِ مَسۡطُورٗا ٦
The Prophet is more worthy of the believers than themselves,1 and his wives are [in the position of] their mothers. And those of [blood] relationship are more entitled [to inheritance] in the decree of Allāh than the [other] believers and the emigrants, except that you may do to your close associates a kindness [through bequest]. That was in the Book2 inscribed.
Пайғамбар Муҳаммада алайҳиссалом мўминларга кимнинг номи билан чақириш бобида уларнинг ўзларидан ҳам ҳақлироқдир. Гарчи уларнинг диллари бошқасига мойил бўлса-да. У зотнинг аёллари эса ҳамма мўминларга оналар мақомидадир. Пайғамбар алайҳиссалом вафотидан кейин у кишининг аёлига уйланиш ҳаром. Мерос масаласида мўминлар муҳожирлардан кўра қариндошлар бир-бирларига ҳақлироқдирлар. Аллоҳнинг ҳукми шундай. Исломнинг бошланишида қариндош бўлмаганлар ҳам ўзаро бир-бирларидан мерос олганлар. Кейин бу ҳукм бекор қилинган. Лекин, эй мўминлар, ўз дўстларингизга бирон эҳсон ёки васият орқали яхшилик қилсангизлар бўлаверади. Бу ҳукм Лавҳул-Маҳфузда битиб қўйилгандир. Унга амал қилиш вожиб.
33:7Page 419
وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِنَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ مِيثَٰقَهُمۡ وَمِنكَ وَمِن نُّوحٖ وَإِبۡرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَى ٱبۡنِ مَرۡيَمَۖ وَأَخَذۡنَا مِنۡهُم مِّيثَٰقًا غَلِيظٗا ٧
And [mention, O Muḥammad], when We took from the prophets their covenant and from you and from Noah and Abraham and Moses and Jesus, the son of Mary; and We took from them a solemn covenant
Эй Пайғамбар, эсланг! Пайғамбарлардан ёлғиз Аллоҳга ибодат қилиш, Унга ҳеч нарсани шерик қилмаслик ва ўзларига юборилган ваҳийни одамларга етказиш аҳдини олдик. Хусусан сиздан ҳамда Нуҳ, Иброҳим, Мусо ва Ийсо ибн Марямдан ҳам шу аҳдни олдик. Ҳаммасидан гарданларига юклатилган рисолатни одамларга етказиш аҳдини олдик.
33:8Page 419
لِّيَسۡـَٔلَ ٱلصَّٰدِقِينَ عَن صِدۡقِهِمۡۚ وَأَعَدَّ لِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابًا أَلِيمٗا ٨
That He may question the truthful about their truth.1 And He has prepared for the disbelievers a painful punishment.
Аллоҳ бу аҳдни содиқ пайғамбарлардан садоқати ҳақида сўраш ва шу билан кофирларнинг бурнини ерга ишқаш учун олди. Аллоҳ пайғамбарларни ва Қиёмат кунини инкор қилган кофирларга аламли азобни - жаҳаннам оловини тайёрлаб қўйган.
33:9Page 419
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ إِذۡ جَآءَتۡكُمۡ جُنُودٞ فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ رِيحٗا وَجُنُودٗا لَّمۡ تَرَوۡهَاۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرًا ٩
O you who have believed, remember the favor of Allāh upon you when armies came to [attack] you and We sent upon them a wind and armies [of angels] you did not see. And ever is Allāh, of what you do, Seeing.
Эй иймон келтирган ва шариатга амал қилган зотлар, Аллоҳ сизларга ато этган неъматни эсланглар. Кофирлар қўшини сизларни қириб ташлаш учун шаҳарга бостириб кирган ҳамда мунофиқлар ва яҳудийлар уларни қўллаб-қувватлаган пайтда Биз уларга бир шамол юбордик. Шу билан Пайғамбар алайҳиссалом ғолиб бўлди. Уларга қарши фаришталардан ҳам бир аскар юбордик. Сизлар уларни кўрмадингизлар. Шундан сўнг кофирлар ҳеч иш қила олмай, ортга чекиндилар. Аллоҳ қилаётган ишларингизни кўриб тургувчидир. Бирон нарса У Зотдан яширин қола олмас. Яқинда амалларингизга яраша жазо ёки мукофотингизни берур.
33:10Page 419
إِذۡ جَآءُوكُم مِّن فَوۡقِكُمۡ وَمِنۡ أَسۡفَلَ مِنكُمۡ وَإِذۡ زَاغَتِ ٱلۡأَبۡصَٰرُ وَبَلَغَتِ ٱلۡقُلُوبُ ٱلۡحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِٱللَّهِ ٱلظُّنُونَا۠ ١٠
[Remember] when they came at you from above you and from below you, and when eyes shifted [in fear], and hearts reached the throats, and you assumed about Allāh [various] assumptions.
Кофирлар водий устидан ҳам, остидан ҳам, машриқдан ҳам, мағрибдан ҳам ёпирилиб келган пайтда қўрқувдан кўзларингиз қотиб қолиб, душмандан бошқа нарсани кўрмай қолди. Хавф шиддатидан жонингиз ҳалқумингизга келиб, Аллоҳ ҳақида ҳар хил гумонларга бордингизлар. Ҳали ғалабадан умидвор бўлиб, ҳали тушкунликка тушиб, беқарорлик домида қолдингизлар.
33:11Page 419
هُنَالِكَ ٱبۡتُلِيَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ وَزُلۡزِلُواْ زِلۡزَالٗا شَدِيدٗا ١١
There the believers were tested and shaken with a severe shaking.
Хандақ ғазотида рўй берган ана шу даҳшатли манзара, душманнинг ёпирилиб келиши ва хавфу хатар орқали мўминлар синовдан ўтдилар. Чин мўмин ким, мунофиқ ким, ойдинлашди.
33:12Page 419
وَإِذۡ يَقُولُ ٱلۡمُنَٰفِقُونَ وَٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ مَّا وَعَدَنَا ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥٓ إِلَّا غُرُورٗا ١٢
And [remember] when the hypocrites and those in whose hearts is disease said, "Allāh and His Messenger did not promise us except delusion,"
Ана шу кунда мунофиқлар ва иймони заифлар: "Аллоҳнинг ғалаба ва зафар ҳақидаги ваъдаси пуч экан, ёлғон экан", дейишга ўтдилар.
33:13Page 419
وَإِذۡ قَالَت طَّآئِفَةٞ مِّنۡهُمۡ يَٰٓأَهۡلَ يَثۡرِبَ لَا مُقَامَ لَكُمۡ فَٱرۡجِعُواْۚ وَيَسۡتَـٔۡذِنُ فَرِيقٞ مِّنۡهُمُ ٱلنَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوۡرَةٞ وَمَا هِيَ بِعَوۡرَةٍۖ إِن يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَارٗا ١٣
And when a faction of them said, "O people of Yathrib,1 there is no stability for you [here], so return [home]." And a party of them asked permission of the Prophet, saying, "Indeed, our houses are exposed [i.e., unprotected]," while they were not exposed. They did not intend except to flee.
Эй Пайғамбар, эсланг. Ўшанда бир тўда мунофиқлар Мадина аҳолисига шундай деган эди: "Эй Ясриб аҳли, (Ясриб - Мадинанинг Исломдан олдинги номи), Салъ тоғи ёнбағридаги Хандақ қирғинига дош беролмайсизлар, яхшиси уйларингизга қайтинглар". Яна бир тўдаси эса уйларининг қаровсиз, душманга очиқ қолганини баҳона қилиб, қайтишга рухсат сўрадилар. Аслида эса уйлари очиқ қолмаганди. Душмандан қочиш учун ёлғон узр топаётган эдилар.
33:14Page 419
وَلَوۡ دُخِلَتۡ عَلَيۡهِم مِّنۡ أَقۡطَارِهَا ثُمَّ سُئِلُواْ ٱلۡفِتۡنَةَ لَأٓتَوۡهَا وَمَا تَلَبَّثُواْ بِهَآ إِلَّا يَسِيرٗا ١٤
And if they had been entered upon from all its [surrounding] regions and fitnah [i.e., disbelief] had been demanded of them, they would have done it and not hesitated over it except briefly.
Душман Мадинага ҳар тарафдан бостириб кириб, улардан ширк ва куфрга қайтишларини талаб қилса, кўп иккиланиб ўтирмасдан, ғаним талабини қондирган бўлардилар.
33:15Page 419
وَلَقَدۡ كَانُواْ عَٰهَدُواْ ٱللَّهَ مِن قَبۡلُ لَا يُوَلُّونَ ٱلۡأَدۡبَٰرَۚ وَكَانَ عَهۡدُ ٱللَّهِ مَسۡـُٔولٗا ١٥
And they had already promised Allāh before not to turn their backs [i.e., flee]. And ever is the promise to Allāh [that about which one will be] questioned.
Ўша мунофиқлар Уҳуд жангидан қочган пайтларида: "Аллоҳ бизни яна бир жангга рўбарў қилса, албатта жанг қиламиз, қўрқиб қочмаймиз", деб ваъда берган эдилар. Лекин улар аҳдини буздилар. Банда Аллоҳга аҳд берганидан кейин унга жавобгар бўлади.
33:16Page 420
قُل لَّن يَنفَعَكُمُ ٱلۡفِرَارُ إِن فَرَرۡتُم مِّنَ ٱلۡمَوۡتِ أَوِ ٱلۡقَتۡلِ وَإِذٗا لَّا تُمَتَّعُونَ إِلَّا قَلِيلٗا ١٦
Say, [O Muḥammad], "Never will fleeing benefit you if you should flee from death or killing; and then [if you did], you would not be given enjoyment [of life] except for a little."
Эй Пайғамбар, анавиларга айтинг: "Ўлимдан қўрқиб, жангдан қочганингизнинг фойдаси йўқ. Чунки ажаллар аниқ белгилаб қўйилган. Ажалингиз етмаган тақдирда ҳам бу дунё ҳаётидан жуда оз фойдалана оласиз".
33:17Page 420
قُلۡ مَن ذَا ٱلَّذِي يَعۡصِمُكُم مِّنَ ٱللَّهِ إِنۡ أَرَادَ بِكُمۡ سُوٓءًا أَوۡ أَرَادَ بِكُمۡ رَحۡمَةٗۚ وَلَا يَجِدُونَ لَهُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ وَلِيّٗا وَلَا نَصِيرٗا ١٧
Say, "Who is it that can protect you from Allāh1 if He intends for you an ill or intends for you a mercy?" And they will not find for themselves besides Allāh any protector or any helper.
Эй Пайғамбар, уларга айтинг: "Агар Аллоҳ сизларга ўзларингиз ёқтирмаётган ўлимни ирода қилса ёки сизларга ёқадиган саломатликни истаса, ким Аллоҳнинг истагига қарши бора олади? Ҳеч ким! У мунофиқлар ўзларига Аллоҳдан бошқа паноҳ ҳам, Аллоҳнинг азобидан қутқариб қоладиган халоскор ҳам топа олмаслар".
33:18Page 420
۞ قَدۡ يَعۡلَمُ ٱللَّهُ ٱلۡمُعَوِّقِينَ مِنكُمۡ وَٱلۡقَآئِلِينَ لِإِخۡوَٰنِهِمۡ هَلُمَّ إِلَيۡنَاۖ وَلَا يَأۡتُونَ ٱلۡبَأۡسَ إِلَّا قَلِيلًا ١٨
Already Allāh knows the hinderers1 among you and those [hypocrites] who say to their brothers, "Come to us,"2 and do not go to battle, except for a few,3
Аллоҳ орангиздаги Пайғамбар тарафида туриб жанг қилишдан қайтариб, шерикларига: "Биз томонга ўтинглар, жанг қилманглар, қатл қилинишингиздан хавотирдамиз", дейдиган кимсаларни яхши билади. Бу шармандалар жангда қатнашмайдилар. Қатнашсалар ҳам Аллоҳ.ва Пайғамбарга ёрдам бериш учун эмас, ўз обрўларини сақлаб қолиш учун гоҳ-гоҳида қатнашиб қўядилар.
33:19Page 420
أَشِحَّةً عَلَيۡكُمۡۖ فَإِذَا جَآءَ ٱلۡخَوۡفُ رَأَيۡتَهُمۡ يَنظُرُونَ إِلَيۡكَ تَدُورُ أَعۡيُنُهُمۡ كَٱلَّذِي يُغۡشَىٰ عَلَيۡهِ مِنَ ٱلۡمَوۡتِۖ فَإِذَا ذَهَبَ ٱلۡخَوۡفُ سَلَقُوكُم بِأَلۡسِنَةٍ حِدَادٍ أَشِحَّةً عَلَى ٱلۡخَيۡرِۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَمۡ يُؤۡمِنُواْ فَأَحۡبَطَ ٱللَّهُ أَعۡمَٰلَهُمۡۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٗا ١٩
Indisposed1 toward you. And when fear comes, you see them looking at you, their eyes revolving like one being overcome by death. But when fear departs, they lash you with sharp tongues, indisposed toward [any] good. Those have not believed, so Allāh has rendered their deeds worthless, and ever is that, for Allāh, easy.
Эй мўминлар, улар сизлардан мол-дунёларини ҳам, жонларини ҳам қизғанадилар. Сизлар учун пул сарфлашни ҳам, сизларга қўшилиб жанг қилишни ҳам истамайдилар. Улар сизларга дўст эмаслар. Эй Пайғамбар, улар душманга рўбарў келганларида хавф туғилса, кўзлари худди ўлаётган одамнинг кўзидек олазарак бўлиб қолади. Хавф бартараф бўлганидан кейин эса сизларни заҳарли тиллари билан чақиб оладилар. Ўлжага ўч бўладилар. Улар чин мўмин эмаслар. Шунинг учун Аллоҳ уларнинг амалларига бериладиган савобни бекор қилади. Бу иш Аллоҳга осон.
33:20Page 420
يَحۡسَبُونَ ٱلۡأَحۡزَابَ لَمۡ يَذۡهَبُواْۖ وَإِن يَأۡتِ ٱلۡأَحۡزَابُ يَوَدُّواْ لَوۡ أَنَّهُم بَادُونَ فِي ٱلۡأَعۡرَابِ يَسۡـَٔلُونَ عَنۡ أَنۢبَآئِكُمۡۖ وَلَوۡ كَانُواْ فِيكُم مَّا قَٰتَلُوٓاْ إِلَّا قَلِيلٗا ٢٠
They think the companies have not [yet] withdrawn.1 And if the companies should come [again], they would wish they were in the desert among the bedouins, inquiring [from afar] about your news. And if they should be among you, they would not fight except for a little.
Бу қўрқоқлар Пайғамбар алайҳиссаломга қарши жанг қилиш учун келган фирқалар ҳали кетмаган, улар то мўминларни қириб ташламагунча кетмайдилар, деб ўйлайдилар. Агар ўша фирқалар яна бир марта қайтиб келишга қодир бўлсалар, анави мунофиқлар Мадинадан чиқиб, саҳройи арабларга қўшилиб, сизлар ҳақингиздаги хабарлардан огоҳ бўлиб туришни истайдилар. Эй мўминлар, улар сизлар билан бирга бўлган тақдирда ҳам кўп жанг қилмайдилар. Шундай бўлгач, уларга парво қилманглар, улар учун афсусланманглар.
33:21Page 420
لَّقَدۡ كَانَ لَكُمۡ فِي رَسُولِ ٱللَّهِ أُسۡوَةٌ حَسَنَةٞ لِّمَن كَانَ يَرۡجُواْ ٱللَّهَ وَٱلۡيَوۡمَ ٱلۡأٓخِرَ وَذَكَرَ ٱللَّهَ كَثِيرٗا ٢١
There has certainly been for you in the Messenger of Allāh an excellent pattern1 for anyone whose hope is in Allāh and the Last Day and [who] remembers Allāh often.
Сизлар учун Пайғамбар алайҳиссолату вассаломнинг ҳар бир айтган гапида, қилган ишида гўзал намуна бордир. Ахир у зотнинг ўзлари келиб, жангда қатнашмадиларми? Шундан кейин ҳам жонингизни аяйсизларми? Аллоҳдан ва охират кунидан умидвор бўлган ҳамда Аллоҳни кўп эслайдиган зотларгина Пайғамбар алайҳиссаломдан ўрнак ола биладилар. Аллоҳни эсламайдиган ва У Зотдан умидвор бўлмаганлар учун эса Пайғамбар алайҳиссолату вассалом намуна бўлмайди.
33:22Page 420
وَلَمَّا رَءَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ٱلۡأَحۡزَابَ قَالُواْ هَٰذَا مَا وَعَدَنَا ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ وَصَدَقَ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥۚ وَمَا زَادَهُمۡ إِلَّآ إِيمَٰنٗا وَتَسۡلِيمٗا ٢٢
And when the believers saw the companies, they said, "This is what Allāh and His Messenger had promised us, and Allāh and His Messenger spoke the truth." And it increased them only in faith and acceptance.
Мўминлар ўша фирқаларнинг устларига бостириб келаётганларини кўрган пайтларида: "Бу Аллоҳ ва Пайғамбари бизга ваъда қилган имтиҳон, синовдир, Аллоҳ ва Пайғамбари рост айтган экан, мана ҳақиқатан шу иш юз берди", дейдилар. Бу иш уларнинг Аллоҳга бўлган иймонларини ва итоатларини янада зиёда қилди.
33:23Page 421
مِّنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ رِجَالٞ صَدَقُواْ مَا عَٰهَدُواْ ٱللَّهَ عَلَيۡهِۖ فَمِنۡهُم مَّن قَضَىٰ نَحۡبَهُۥ وَمِنۡهُم مَّن يَنتَظِرُۖ وَمَا بَدَّلُواْ تَبۡدِيلٗا ٢٣
Among the believers are men true to what they promised Allāh. Among them is he who has fulfilled his vow [to the death], and among them is he who awaits [his chance]. And they did not alter [the terms of their commitment] by any alteration -
Мўминлар орасида Аллоҳ йўлида жиҳод қилишга берган аҳдига сабру матонат билан вафо қиладиган содиқ кишилар бор. Улардан айримлари Аллоҳ йўлида жон бердилар. Айримлари эса шаҳидликни кутиб яшаяптилар. Бундай мўминлар мунофиқларга ўхшаб берган аҳдларига вафосизлик қилмайдилар.
33:24Page 421
لِّيَجۡزِيَ ٱللَّهُ ٱلصَّٰدِقِينَ بِصِدۡقِهِمۡ وَيُعَذِّبَ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ إِن شَآءَ أَوۡ يَتُوبَ عَلَيۡهِمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ٢٤
That Allāh may reward the truthful for their truth and punish the hypocrites if He wills or accept their repentance. Indeed, Allāh is ever Forgiving and Merciful.
Аллоҳ аҳдига вафо қилган мўминларни мукофотлайди. Аҳдга вафо қилмаганларни эса ё жазолайди ёки кечириб юборади. Жазога йўлиққан осий тавба қилишидан олдин жон таслим қилади. Афв этилган банда эса ўлимидан олдин тавба қилиб қолади. Аллоҳ тавба қиладиган бандаси учун Кечиримли, Раҳмли Зотдир.
33:25Page 421
وَرَدَّ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِغَيۡظِهِمۡ لَمۡ يَنَالُواْ خَيۡرٗاۚ وَكَفَى ٱللَّهُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٱلۡقِتَالَۚ وَكَانَ ٱللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزٗا ٢٥
And Allāh repelled those who disbelieved, in their rage, not having obtained any good. And sufficient was Allāh for the believers in battle, and ever is Allāh Powerful and Exalted in Might.
Аллоҳ Қурайш ва Ғатафонни муродига етказмади. Мўминларни қириб ташлаш ҳақидаги режалари амалга ошмасдан, шармандаларча ортга чекиндилар. Мўминларга Аллоҳнинг Ўзи етарли мададкор бўлиб, ғаним устига шамолни ва фаришталардан иборат қўшинни юборди. Аллоҳ Қудратли, Азиздирки, ҳеч ким У Зотдан ғолиб бўла олмас.
33:26Page 421
وَأَنزَلَ ٱلَّذِينَ ظَٰهَرُوهُم مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ مِن صَيَاصِيهِمۡ وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ ٱلرُّعۡبَ فَرِيقٗا تَقۡتُلُونَ وَتَأۡسِرُونَ فَرِيقٗا ٢٦
And He brought down those who supported them among the People of the Scripture1 from their fortresses and cast terror into their hearts [so that] a party [i.e., their men] you killed, and you took captive a party [i.e., the women and children].
Аллоҳ душманга ёрдам берган яҳудийларни беркиниб ётган қўрғонларидан чиқариб, ичларига қўрқув солди. Эй мўминлар, энди улардан бир қисмини ўлдирасизлар, бир қисмини эса асир оласизлар.
33:27Page 421
وَأَوۡرَثَكُمۡ أَرۡضَهُمۡ وَدِيَٰرَهُمۡ وَأَمۡوَٰلَهُمۡ وَأَرۡضٗا لَّمۡ تَطَـُٔوهَاۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٗا ٢٧
And He caused you to inherit their land and their homes and their properties and a land which you have not trodden.1 And ever is Allāh, over all things, competent.
Аллоҳ уларни ҳалок қилганидан кейин сизларни уларнинг экинзорларига, боғларига, уй-жойларига, мол-дунёларига ҳамда ҳали қадамингиз етмаган Хайбар ерига эга қилди. Яқинда уни ҳам қўлга киритасизлар. Бу мўминларга берилган ваъда ва хушхабардир. Аллоҳ ҳар ишга Қодирдир. У Зотнинг қўлидан келмайдиган иш йўқдир.
33:28Page 421
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ قُل لِّأَزۡوَٰجِكَ إِن كُنتُنَّ تُرِدۡنَ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيۡنَ أُمَتِّعۡكُنَّ وَأُسَرِّحۡكُنَّ سَرَاحٗا جَمِيلٗا ٢٨
O Prophet, say to your wives, "If you should desire the worldly life and its adornment, then come, I will provide for you and give you a gracious release.
Эй Пайғамбар, аёлларингиз сарф-харажат масаласида кенгликни талаб қилсалар ва сизда уларнинг талабига яраша маблағ бўлмаса, уларга айтинг: "Агар сизлар шу дунё ҳаётини ва унинг зебу зийнатларини истайдиган бўлсангиз, келинглар, сизларга талоқ қилинган аёлга бериладиган маблағни берай-да, ҳеч кимга озор бўлмайдиган бир тарзда жавобларингизни берай".
33:29Page 421
وَإِن كُنتُنَّ تُرِدۡنَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَٱلدَّارَ ٱلۡأٓخِرَةَ فَإِنَّ ٱللَّهَ أَعَدَّ لِلۡمُحۡسِنَٰتِ مِنكُنَّ أَجۡرًا عَظِيمٗا ٢٩
But if you should desire Allāh and His Messenger and the home of the Hereafter - then indeed, Allāh has prepared for the doers of good among you a great reward."
Агар Аллоҳнинг ризосини, Пайғамбарининг ризосини ва охиратдаги жаннатни истайдиган бўлсангизлар, сабр қилинглар. Зеро, Аллоҳ сизлардан чиройли сабр қиладиган ва эри билан иноқ ҳаёт кечирадиган аёлларга улуғ ажру савобни тайёрлаб қўйган.
33:30Page 421
يَٰنِسَآءَ ٱلنَّبِيِّ مَن يَأۡتِ مِنكُنَّ بِفَٰحِشَةٖ مُّبَيِّنَةٖ يُضَٰعَفۡ لَهَا ٱلۡعَذَابُ ضِعۡفَيۡنِۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٗا ٣٠
O wives of the Prophet, whoever of you should commit a clear immorality - for her the punishment would be doubled two fold, and ever is that, for Allāh, easy.
Эй Пайғамбар аёллари, сизлардан қайси бирингиз очиқ гуноҳ қилса, Қиёмат куни унга азоб икки баробар қилиб берилади. Мартаба, мақоми юксак бўлгани учун, Пайғамбар алайҳиссалом ҳимояси учун шундай қилинади. Бу иш Аллоҳга осон.
33:31Page 422
۞ وَمَن يَقۡنُتۡ مِنكُنَّ لِلَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَتَعۡمَلۡ صَٰلِحٗا نُّؤۡتِهَآ أَجۡرَهَا مَرَّتَيۡنِ وَأَعۡتَدۡنَا لَهَا رِزۡقٗا كَرِيمٗا ٣١
And whoever of you devoutly obeys Allāh and His Messenger and does righteousness - We will give her her reward twice; and We have prepared for her a noble provision.
Сизлардан қайси бирингиз мудом Аллоҳ ва Расулининг итоатида бўлиб, Аллоҳ рози бўладиган яхши ишларни қилса, унга бошқа аёлларга нисбатан икки баробар кўп савоб берамиз. Охиратда эса унга жуда катта мукофотни - жаннатни тайёрлаб қўйганмиз.
33:32Page 422
يَٰنِسَآءَ ٱلنَّبِيِّ لَسۡتُنَّ كَأَحَدٖ مِّنَ ٱلنِّسَآءِ إِنِ ٱتَّقَيۡتُنَّۚ فَلَا تَخۡضَعۡنَ بِٱلۡقَوۡلِ فَيَطۡمَعَ ٱلَّذِي فِي قَلۡبِهِۦ مَرَضٞ وَقُلۡنَ قَوۡلٗا مَّعۡرُوفٗا ٣٢
O wives of the Prophet, you are not like anyone among women. If you fear Allāh, then do not be soft in speech [to men],1 lest he in whose heart is disease should covet, but speak with appropriate speech.
Эй Муҳаммад алайҳиссаломнинг аёллари, сизлар фазлу шарафда бошқа аёллар каби эмассизлар. Агар Аллоҳнинг буйруқларини бажариб, тақиқларидан тийилсангизлар, ҳеч бир аёл фазлу шараф бобида сизларга тенглаша олмайди. Шундай бўлгач, бегона эркакларга мулойим бўлиб, овозингизни майин қилманг. Токи, қалбида марази, ҳаром истаги бор пасткашлар нияти бузилиб, хомтама бўлиб юрмасинлар. Одамни шубҳага соладиган тарзда гапиришдан йироқлашинглар, жиддий бўлинглар.
33:33Page 422
وَقَرۡنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجۡنَ تَبَرُّجَ ٱلۡجَٰهِلِيَّةِ ٱلۡأُولَىٰۖ وَأَقِمۡنَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتِينَ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَطِعۡنَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥٓۚ إِنَّمَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيُذۡهِبَ عَنكُمُ ٱلرِّجۡسَ أَهۡلَ ٱلۡبَيۡتِ وَيُطَهِّرَكُمۡ تَطۡهِيرٗا ٣٣
And abide in your houses and do not display yourselves as [was] the display of the former times of ignorance. And establish prayer and give zakāh and obey Allāh and His Messenger. Allāh intends only to remove from you the impurity [of sin], O people of the [Prophet's] household, and to purify you with [extensive] purification.
Уйда ўтиринглар, зарурат бўлмаса, кўчага чиқманглар. Исломдан олдинги аёллар каби эркакларни ўзингизга ром этиш учун гўзаллигингизни кўз-кўз қилманглар. Намозни тўкис адо этинглар. Молларингизнинг закотини беринглар. Аллоҳ ва Расулига итоат қилинглар. Аллоҳ сизларни озордан ва ёмонликдан асрашни, разолатлардан батамом тозалаб, гўзал хулқлар ила безашни истайди.
33:34Page 422
وَٱذۡكُرۡنَ مَا يُتۡلَىٰ فِي بُيُوتِكُنَّ مِنۡ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ وَٱلۡحِكۡمَةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ لَطِيفًا خَبِيرًا ٣٤
And remember what is recited in your houses of the verses of Allāh and wisdom.1 Indeed, Allāh is ever Subtle2 and Aware.
Уйларингизда Аллоҳнинг оятлари ва Пайғамбарининг покиза суннатлари янграшини, Аллоҳ сизларга қанчалар меҳрибонлик қилганини, ҳолингиздан хабардор бўлиб турганини бир ўйлаб кўринглар-а! У Зот сизларни Пайғамбар алайҳиссаломдек буюк инсонга ёстиқдош ҳамнишин, барча мўминларга эса она айлади.
33:35Page 422
إِنَّ ٱلۡمُسۡلِمِينَ وَٱلۡمُسۡلِمَٰتِ وَٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ وَٱلۡقَٰنِتِينَ وَٱلۡقَٰنِتَٰتِ وَٱلصَّٰدِقِينَ وَٱلصَّٰدِقَٰتِ وَٱلصَّٰبِرِينَ وَٱلصَّٰبِرَٰتِ وَٱلۡخَٰشِعِينَ وَٱلۡخَٰشِعَٰتِ وَٱلۡمُتَصَدِّقِينَ وَٱلۡمُتَصَدِّقَٰتِ وَٱلصَّٰٓئِمِينَ وَٱلصَّٰٓئِمَٰتِ وَٱلۡحَٰفِظِينَ فُرُوجَهُمۡ وَٱلۡحَٰفِظَٰتِ وَٱلذَّٰكِرِينَ ٱللَّهَ كَثِيرٗا وَٱلذَّٰكِرَٰتِ أَعَدَّ ٱللَّهُ لَهُم مَّغۡفِرَةٗ وَأَجۡرًا عَظِيمٗا ٣٥
Indeed, the Muslim men and Muslim women, the believing men and believing women, the obedient men and obedient women, the truthful men and truthful women, the patient men and patient women, the humble men and humble women, the charitable men and charitable women, the fasting men and fasting women, the men who guard their private parts and the women who do so, and the men who remember Allāh often and the women who do so - for them Allāh has prepared forgiveness and a great reward.
Аллоҳ таоло тоат билан ўзини камтар тутадиган, Аллоҳни тан оладиган, Аллоҳга итоат этадиган, иймонида ҳам, гап-сўзида ҳам садоқатини кўрсатиб берадиган, тоат бобида ҳам, гуноҳдан тийилиш бобида ҳам, синов онида ҳам сабр қиладиган, фарзу нафл садақаларни берадиган, фарзу нафл рўзаларни тутадиган, номаҳрамлардан авратларини яшириб, зинога олиб борадиган ҳолатлардан ўзини олиб қочадиган, дилида ҳам, тилида ҳам, яширин ҳам, ошкора ҳам Аллоҳни кўп эслайдиган эркак ва аёллар учун қиёмат кунида бир буюк савоб тайёрлаб қўйган. У - жаннатдир.
33:36Page 423
وَمَا كَانَ لِمُؤۡمِنٖ وَلَا مُؤۡمِنَةٍ إِذَا قَضَى ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥٓ أَمۡرًا أَن يَكُونَ لَهُمُ ٱلۡخِيَرَةُ مِنۡ أَمۡرِهِمۡۗ وَمَن يَعۡصِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَقَدۡ ضَلَّ ضَلَٰلٗا مُّبِينٗا ٣٦
It is not for a believing man or a believing woman, when Allāh and His Messenger have decided a matter, that they should [thereafter] have any choice about their affair. And whoever disobeys Allāh and His Messenger has certainly strayed into clear error.
Аллоҳ ва Унинг Пайғамбари бир ҳукм айтган пайтда уни қабул қилиш ёки рад этиш борасида бирон эр ё аёл мусулмонда танлаш ҳуқуқи қолмайди. Аллоҳ ва Унинг Пайғамбарига осийлик қилган одам қаттиқ адашади.
33:37Page 423
وَإِذۡ تَقُولُ لِلَّذِيٓ أَنۡعَمَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِ وَأَنۡعَمۡتَ عَلَيۡهِ أَمۡسِكۡ عَلَيۡكَ زَوۡجَكَ وَٱتَّقِ ٱللَّهَ وَتُخۡفِي فِي نَفۡسِكَ مَا ٱللَّهُ مُبۡدِيهِ وَتَخۡشَى ٱلنَّاسَ وَٱللَّهُ أَحَقُّ أَن تَخۡشَىٰهُۖ فَلَمَّا قَضَىٰ زَيۡدٞ مِّنۡهَا وَطَرٗا زَوَّجۡنَٰكَهَا لِكَيۡ لَا يَكُونَ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ حَرَجٞ فِيٓ أَزۡوَٰجِ أَدۡعِيَآئِهِمۡ إِذَا قَضَوۡاْ مِنۡهُنَّ وَطَرٗاۚ وَكَانَ أَمۡرُ ٱللَّهِ مَفۡعُولٗا ٣٧
And [remember, O Muḥammad], when you said to the one on whom Allāh bestowed favor and you bestowed favor,1 "Keep your wife and fear Allāh," while you concealed within yourself that which Allāh is to disclose.2 And you feared the people,3 while Allāh has more right that you fear Him.4 So when Zayd had no longer any need for her, We married her to you in order that there not be upon the believers any discomfort [i.e., guilt] concerning the wives of their claimed [i.e., adopted] sons when they no longer have need of them. And ever is the command [i.e., decree] of Allāh accomplished.
Эй Пайғамбар, Зайд ибн Ҳорисага Аллоҳ Ислом неъматини ато этган бўлса, сиз озодлик неъматини ато этгандингиз. У олдингизга аёли Жаҳшнинг қизи Зайнабни талоқ қилиш ҳақида маслаҳат сўраб келганида: "Аёлингни ушлаб қол, қўйиб юборма, Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қил", деяпсиз. Эй Пайғамбар, ичингизда эса Зайнабга уйланишингиз ҳақидаги Аллоҳ юборган ваҳийни яширяпсиз. Аллоҳ яқинда бу ишни ошкор қилиб, Зайд аёлини талоқ қилади ва сиз унга уйланасиз. Бу борада қўрқишингизга Аллоҳ ҳақлироқдир. Зайднинг кўнгли ёришиб, бир қарорга келгач, аёлини талоқ қилди ва сизни унга уйлантирдик. Токи, мўминлар асранди ўғиллари аёлларини талоқ қилган пайтида уларга бемалол, ҳеч бир ҳаражсиз, тангликсиз уйлана олсинлар. Аллоҳнинг амри аниқ бажариладиган ишдир. Уни ҳеч бир куч тўхтатиб қололмас.
33:38Page 423
مَّا كَانَ عَلَى ٱلنَّبِيِّ مِنۡ حَرَجٖ فِيمَا فَرَضَ ٱللَّهُ لَهُۥۖ سُنَّةَ ٱللَّهِ فِي ٱلَّذِينَ خَلَوۡاْ مِن قَبۡلُۚ وَكَانَ أَمۡرُ ٱللَّهِ قَدَرٗا مَّقۡدُورًا ٣٨
There is not to be upon the Prophet any discomfort concerning that which Allāh has imposed upon him.1 [This is] the established way of Allāh with those [prophets] who have passed on before. And ever is the command of Allāh a destiny decreed.
Аллоҳ Муҳаммад алайҳиссаломга асранди ўғлининг хотинига уйланишни ҳалол қилди. Шундай бўлгач, бу ишда у зотга ҳеч қандай ноқулайлик ёки гуноҳ бўлмайди. Бу билан у киши олдинги пайғамбарларнинг йўлига эргашган бўлади. Ўзича бир янгилик ясаган бўлмайди. Асранди боланинг пушти камардан бўлган бола каби бўлмаслиги ва унинг талоқ қилган хотинига уйланишнинг мумкинлиги Аллоҳнинг ҳукмидир. Бу ишда Пайғамбар алайҳиссаломнинг фикри ёки ихтиёри йўқ. Бу Аллоҳ чиқариб қўйган ҳукм. Уни ҳеч қанақасига рад этиб бўлмайди.
33:39Page 423
ٱلَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسَٰلَٰتِ ٱللَّهِ وَيَخۡشَوۡنَهُۥ وَلَا يَخۡشَوۡنَ أَحَدًا إِلَّا ٱللَّهَۗ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ حَسِيبٗا ٣٩
[Allāh praises] those who convey the messages of Allāh1 and fear Him and do not fear anyone but Allāh. And sufficient is Allāh as Accountant.
Аллоҳ нозил қилган рисолатларни умматларга етказадиган пайғамбарлар Аллоҳ таолодан бошқа ҳеч кимдан қўрқмайдилар. Аллоҳ ҳалол қилган ишни бажараётганларида одамларнинг гап-сўзларига парво қилмайдилар. Бандаларнинг қилган ишларини сақлаб қўйиб, кейин ўша ишлардан ҳисоб олиш ҳамда жазо ёки мукофот бериш борасида Аллоҳнинг Ўзи кифоядир.
33:40Page 423
مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَآ أَحَدٖ مِّن رِّجَالِكُمۡ وَلَٰكِن رَّسُولَ ٱللَّهِ وَخَاتَمَ ٱلنَّبِيِّـۧنَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٗا ٤٠
Muḥammad is not the father of [any] one of your men, but [he is] the Messenger of Allāh and seal [i.e., last] of the prophets. And ever is Allāh, of all things, Knowing.
Муҳаммад сизлардан бирон кишининг отаси эмас. У Зайднинг отаси эмаски, унинг талоқ қилган хотинига уйланиши ҳаром бўлса. Лекин у Аллоҳнинг одамларга юборган пайғамбари ва набийлар хотами. Ундан кейин пайғамбар келмайди. Аллоҳ ҳамма нарсани Билгувчи бўлди. Бандаларининг бирон иши У Зотдан яширин қола олмас.
33:41Page 423
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ ذِكۡرٗا كَثِيرٗا ٤١
O you who have believed, remember Allāh with much remembrance
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва Унинг шариатига амал қиладиган мўминлар, Аллоҳни тилларингиз билан ҳам, дилларингиз билан ҳам, бошқа аъзоларингиз билан ҳам кўп зик қилинглар.
Эртаю кеч У Зотга тасбеҳ ва таҳлил айтинглар. Эртанинг ҳам, кечнинг ҳам ўзига хос фазли бор.
33:43Page 423
هُوَ ٱلَّذِي يُصَلِّي عَلَيۡكُمۡ وَمَلَٰٓئِكَتُهُۥ لِيُخۡرِجَكُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِۚ وَكَانَ بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ رَحِيمٗا ٤٣
It is He who confers blessing upon you,1 and His angels [ask Him to do so] that He may bring you out from darknesses into the light. And ever is He, to the believers, Merciful.
У шундай зотки, сизларга марҳамат кўрсатади, сизларни мақтайди. Фаришталари эса сизларнинг ҳақингизга дуо қиладилар. Сизларни куфр зулматларидан иймон нурига олиб чиқиш учун шундай қилади. У мўминларга Меҳрибондир. Ўзига итоат қилиб, буйруқларини бажариб, тақиқларидан тийиладиган бандаларини азобламайди.
33:44Page 424
تَحِيَّتُهُمۡ يَوۡمَ يَلۡقَوۡنَهُۥ سَلَٰمٞۚ وَأَعَدَّ لَهُمۡ أَجۡرٗا كَرِيمٗا ٤٤
Their greeting the Day they meet Him will be, "Peace." And He has prepared for them a noble reward.
Мўминлар Парвардигорларига рўбарў келган кунда уларнинг сўрашишлари ҳар бир ёмонликдан омонлик, саломатлик тилаш бўлади. Аллоҳ уларга қилиб ўтган тоат-ибодатлари ва маъсиятдан тийилишлари эвазига улуғ мукофот тайёрлаб қўйган. У жаннатдир.
33:45Page 424
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ إِنَّآ أَرۡسَلۡنَٰكَ شَٰهِدٗا وَمُبَشِّرٗا وَنَذِيرٗا ٤٥
O Prophet, indeed We have sent you as a witness and a bringer of good tidings and a warner
Эй Пайғамбар, дарҳақиқат, Биз сизни одамларга рисолатни етказганингиз ҳақида гувоҳлик берувчи, мўминларга Аллоҳ тайёрлаб қўйган жаннат ҳақида хушхабар элтувчи, кофирларни эса улар учун тайёрлаб қўйилган азобдан огоҳлантирувчи қилиб юбордик.
33:46Page 424
وَدَاعِيًا إِلَى ٱللَّهِ بِإِذۡنِهِۦ وَسِرَاجٗا مُّنِيرٗا ٤٦
And one who invites to Allāh, by His permission, and an illuminating lamp.
Сизни Аллоҳнинг амри ила У Зотга тавҳид узра ибодат қилишга ва итоат этишга даъватчи қилиб юбордик. Сизни ҳар бир ҳидоят излаган одам учун унинг йўлини ёритиб берадиган чироқ қилиб юбордик.
33:47Page 424
وَبَشِّرِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ بِأَنَّ لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ فَضۡلٗا كَبِيرٗا ٤٧
And give good tidings to the believers that they will have from Allāh great bounty.
Аллоҳга иймон келтирган ва шариатига амал қиладиган мўминларга хушхабар берингки, уларга Аллоҳ томонидан буюк фазл бордир. У бу дунёдаги зафарни ҳам, охиратдаги жаннатга киришдек муваффақиятни ҳам қамраб олади.
33:48Page 424
وَلَا تُطِعِ ٱلۡكَٰفِرِينَ وَٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَدَعۡ أَذَىٰهُمۡ وَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱللَّهِۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلٗا ٤٨
And do not obey the disbelievers and the hypocrites and disregard their annoyance, and rely upon Allāh. And sufficient is Allāh as Disposer of affairs.
Аллоҳнинг динидан тўсадиган кофир ва мунофиқларга итоат этманг. Улардан юз ўгиринг. Шояд шунда ақллари кириб, сиз олиб келган рисолатга иймон келтирсалар. Ҳамма ишингизда, жумладан, душманларингизга қарши мадад сўрашда ҳам Аллоҳга суянинг. Дунё ва охиратдаги барча ишларингизда суянишингизга лойиқ бўлган зот Аллоҳдир. Вакиллик, ҳомийлик қилишга Унинг Ўзи кифоядир.
33:49Page 424
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا نَكَحۡتُمُ ٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ ثُمَّ طَلَّقۡتُمُوهُنَّ مِن قَبۡلِ أَن تَمَسُّوهُنَّ فَمَا لَكُمۡ عَلَيۡهِنَّ مِنۡ عِدَّةٖ تَعۡتَدُّونَهَاۖ فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحٗا جَمِيلٗا ٤٩
O you who have believed, when you marry believing women and then divorce them before you have touched them [i.e., consummated the marriage], then there is not for you any waiting period to count concerning them. So provide for them and give them a gracious release.
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва шариатига амал қиладиган мўминлар, мўминаларни никоҳингизга олиб, ортидан улар билан қўшилмаган ҳолингизда талоқ қилсангизлар, сизлар учун уларнинг зиммасида идда бўлмас. Чунки уларнинг бачадони тоза экани ўз-ўзидан аён. Уларни қурбингиз етганича мол-дунёдан баҳраманд қилинг. Токи, талоқ туфайли яраланган қалбларига малҳам бўлсин. Уларни озор бермасдан, чиройли тарзда уйларига кузатиб қўйинглар.
33:50Page 424
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ إِنَّآ أَحۡلَلۡنَا لَكَ أَزۡوَٰجَكَ ٱلَّٰتِيٓ ءَاتَيۡتَ أُجُورَهُنَّ وَمَا مَلَكَتۡ يَمِينُكَ مِمَّآ أَفَآءَ ٱللَّهُ عَلَيۡكَ وَبَنَاتِ عَمِّكَ وَبَنَاتِ عَمَّٰتِكَ وَبَنَاتِ خَالِكَ وَبَنَاتِ خَٰلَٰتِكَ ٱلَّٰتِي هَاجَرۡنَ مَعَكَ وَٱمۡرَأَةٗ مُّؤۡمِنَةً إِن وَهَبَتۡ نَفۡسَهَا لِلنَّبِيِّ إِنۡ أَرَادَ ٱلنَّبِيُّ أَن يَسۡتَنكِحَهَا خَالِصَةٗ لَّكَ مِن دُونِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۗ قَدۡ عَلِمۡنَا مَا فَرَضۡنَا عَلَيۡهِمۡ فِيٓ أَزۡوَٰجِهِمۡ وَمَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ لِكَيۡلَا يَكُونَ عَلَيۡكَ حَرَجٞۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ٥٠
O Prophet, indeed We have made lawful to you your wives to whom you have given their due compensation1 and those your right hand possesses from what Allāh has returned to you [of captives] and the daughters of your paternal uncles and the daughters of your paternal aunts and the daughters of your maternal uncles and the daughters of your maternal aunts who emigrated with you and a believing woman if she gives herself to the Prophet [and] if the Prophet wishes to marry her; [this is] only for you, excluding the [other] believers. We certainly know what We have made obligatory upon them concerning their wives and those their right hands possess, [but this is for you] in order that there will be upon you no discomfort [i.e., difficulty]. And ever is Allāh Forgiving and Merciful.
Эй Пайғамбар, даҳақиқат, Биз сиз учун маҳрларини берган аёлларингизни ҳалол қилдик. Аллоҳ сизга асиралардан ўлжа қилиб берган қўл остингиздаги чўриларингизни ҳалол қилдик. Сиз билан бирга Маккадан Мадинага ҳижрат қилган амакингизнинг, аммаларингизнинг, тоғангизнинг ва холаларингизнинг қизларини ҳалол қилдик. Ўзини пайғамбарга ҳадя этган мўмина аёлни ҳалол қилдик. Агар уни ўз никоҳингизга олишни истасангиз, маҳрсиз олишингиз мумкин. Ўзини бағишлаган аёлни маҳрсиз никоҳлаб олиш мўминларга эмас, пайғамбаргагина хосдир. Биз уларга жуфтлари ва қўл остиларидаги чўрилари ҳақида фарз қилган ҳукмларимизни Ўзимиз яхши биламиз. Яъни, улар тўрттадан ортиқ аёлга уйланишлари жоиз эмас. Қўл остидаги чўриларидан эса ҳеч бир қайдсиз истаганларича фойдаланишлари мумкин. Сизга ноқулайлик, машаққат бўлмаслиги учун шу имтиёзларни бердик. Аллоҳ тавба қилган бандасига Мағфиратли ва Меҳрибондир.
33:51Page 425
۞ تُرۡجِي مَن تَشَآءُ مِنۡهُنَّ وَتُـٔۡوِيٓ إِلَيۡكَ مَن تَشَآءُۖ وَمَنِ ٱبۡتَغَيۡتَ مِمَّنۡ عَزَلۡتَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكَۚ ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَن تَقَرَّ أَعۡيُنُهُنَّ وَلَا يَحۡزَنَّ وَيَرۡضَيۡنَ بِمَآ ءَاتَيۡتَهُنَّ كُلُّهُنَّۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا فِي قُلُوبِكُمۡۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَلِيمٗا ٥١
You, [O Muḥammad], may put aside whom you will of them1 or take to yourself whom you will. And any that you desire of those [wives] from whom you had [temporarily] separated - there is no blame upon you [in returning her]. That is more suitable that they should be content and not grieve and that they should be satisfied with what you have given them - all of them. And Allāh knows what is in your hearts. And ever is Allāh Knowing and Forbearing.
Эй Пайғамбар, сиз улардан ўзингиз хоҳлаганингизни четлатиб, бирга бўлмаслигингиз, хоҳлаганингизни ўзингизга олиб, ҳамхона бўлишингиз мумкин. Ўзингиз четлатган аёлларингиздан биронтасини истасангиз, сизга гуноҳ бўлмас. Сизга берилган бу ихтиёр ва кенглик уларнинг кўзлари қувонишига, ғам чекмасликларига ва сиз уларга берган нарсага барчалари рози бўлишларига яқинроқдир. Эй эркаклар, Аллоҳ айрим аёлларни қўйиб, бошқа айрим аёлларга мойил бўлаётганингизни яхши билади. У Зот бандаларининг ҳамма ишларидан воқиф. Бирон нарса У Зотдан яширин қола олмас. У Ҳалим Зотдир. Шояд, тавба қилиб қолсалар, дея жазони тезлаштирмайди.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences