Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uzbek
Al-Ahzab 33:52–73
33:52Page 425
لَّا يَحِلُّ لَكَ ٱلنِّسَآءُ مِنۢ بَعۡدُ وَلَآ أَن تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنۡ أَزۡوَٰجٖ وَلَوۡ أَعۡجَبَكَ حُسۡنُهُنَّ إِلَّا مَا مَلَكَتۡ يَمِينُكَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ رَّقِيبٗا ٥٢
Not lawful to you, [O Muḥammad], are [any additional] women after [this], nor [is it] for you to exchange them for [other] wives, even if their beauty were to please you, except what your right hand possesses. And ever is Allāh, over all things, an Observer.1
Эй Пайғамбар, бундан кейин никоҳингиздаги аёлларингиздан бошқа аёлларга уйланишингиз жоиз эмас. Гарчи ҳусни жамоли сизни мафтун этса-да, улардан бирига уйланиш учун ўз аёлларингиздан бирини талоқ қилишингиз ҳам ҳалол эмас. Қўл остингиздаги чўрилардан эса ҳеч бир қайдсиз истаганингизча фойдаланишингиз мумкин. Аллоҳ ҳамма нарсани кузатиб тургувчидир. Бу ҳукм мўминлар оналарининг бошқа аёллардан фазилатлироқ эканини кўрсатиб турибди. Зеро, уларни талоқ қилиш ҳам, уларнинг устига уйланиш ҳам ман қилинди.
33:53Page 425
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَدۡخُلُواْ بُيُوتَ ٱلنَّبِيِّ إِلَّآ أَن يُؤۡذَنَ لَكُمۡ إِلَىٰ طَعَامٍ غَيۡرَ نَٰظِرِينَ إِنَىٰهُ وَلَٰكِنۡ إِذَا دُعِيتُمۡ فَٱدۡخُلُواْ فَإِذَا طَعِمۡتُمۡ فَٱنتَشِرُواْ وَلَا مُسۡتَـٔۡنِسِينَ لِحَدِيثٍۚ إِنَّ ذَٰلِكُمۡ كَانَ يُؤۡذِي ٱلنَّبِيَّ فَيَسۡتَحۡيِۦ مِنكُمۡۖ وَٱللَّهُ لَا يَسۡتَحۡيِۦ مِنَ ٱلۡحَقِّۚ وَإِذَا سَأَلۡتُمُوهُنَّ مَتَٰعٗا فَسۡـَٔلُوهُنَّ مِن وَرَآءِ حِجَابٖۚ ذَٰلِكُمۡ أَطۡهَرُ لِقُلُوبِكُمۡ وَقُلُوبِهِنَّۚ وَمَا كَانَ لَكُمۡ أَن تُؤۡذُواْ رَسُولَ ٱللَّهِ وَلَآ أَن تَنكِحُوٓاْ أَزۡوَٰجَهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦٓ أَبَدًاۚ إِنَّ ذَٰلِكُمۡ كَانَ عِندَ ٱللَّهِ عَظِيمًا ٥٣
O you who have believed, do not enter the houses of the Prophet except when you are permitted for a meal, without awaiting its readiness. But when you are invited, then enter; and when you have eaten, disperse without seeking to remain for conversation. Indeed, that [behavior] was troubling the Prophet, and he is shy of [dismissing] you. But Allāh is not shy of the truth. And when you ask [his wives] for something, ask them from behind a partition. That is purer for your hearts and their hearts. And it is not [conceivable or lawful] for you to harm the Messenger of Allāh or to marry his wives after him, ever. Indeed, that would be in the sight of Allāh an enormity.
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва шариатига амал қилган мўминлар, Пайғамбарнинг уйларига фақат таомга чақирилиб, сизларга изн берилгандагина киринглар. Таомнинг пишишини кутиб, узоқ қолиб кетманглар. Лекин чақирилган пайтингизда кириб, таомланиб бўлгач, тарқалиб кетинглар. Гапга берилиб қолиб кетманглар. Бу ишингиз Пайғамбарга озор беради ва у сизларни чиқариб юборишдан тортинади. Аллоҳ ҳаққа буюришдан уялмайди. Шунинг учун сизларга Пайғамбарга озор бермасдан, тез чиқиб кетишни буюради. Пайғамбар алайҳиссаломнинг аёлларидан идиш каби бирон нарса сўраган пайтингизда парда ортида туриб сўранглар! Токи, уларга кўзингиз тушмасин ва Пайғамбар алайҳиссаломнинг ҳурмати жойига қўйилсин. Мана шу сизларнинг дилларингиз учун ҳам, уларнинг диллари учун ҳам покроқдир. Токи, шайтон сизларни ҳам, уларни ҳам васваса қилиб, йўлдан ура олмасин. Эй мўминлар, гапга берилиб кетиб, узоқ қолиб кетиш билан Аллоҳнинг Пайғамбарига озор беришингиз ва унинг ортидан аёлларига уйланишингиз асло мумкин эмас. Зеро, улар мўминларнинг оналаридир. Бирон кимсага ўз онасига уйланиши жоиз эмас. Бу иш Аллоҳнинг наздида жуда улкан гуноҳ ҳисобланади.
33:54Page 425
إِن تُبۡدُواْ شَيۡـًٔا أَوۡ تُخۡفُوهُ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٗا ٥٤
Whether you reveal a thing or conceal it, indeed Allāh is ever, of all things, Knowing.
Бирон амалингизни ошкора қиласизларми, яширин қиласизларми, ҳаммаси Аллоҳга аён. Бирон иш У Зотдан яширин бўла олмас. Аллоҳ ҳамма нарсани Билгувчи Зотдир. Бирон ишингиз У Зотдан махфий қолмас ва яқинда қилган амалларингизга яраша жазо ёки мукофотингизни берур.
33:55Page 426
لَّا جُنَاحَ عَلَيۡهِنَّ فِيٓ ءَابَآئِهِنَّ وَلَآ أَبۡنَآئِهِنَّ وَلَآ إِخۡوَٰنِهِنَّ وَلَآ أَبۡنَآءِ إِخۡوَٰنِهِنَّ وَلَآ أَبۡنَآءِ أَخَوَٰتِهِنَّ وَلَا نِسَآئِهِنَّ وَلَا مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُنَّۗ وَٱتَّقِينَ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدًا ٥٥
There is no blame upon them [i.e., women] concerning their fathers or their sons or their brothers or their brothers' sons or their sisters' sons or their women or those their right hands possess [i.e., slaves].1 And fear Allāh. Indeed Allāh is ever, over all things, Witness.
Ўз оталари, ўғиллари, туғишган ёки эмикдош ака-укалари, ака-укаларининг ўғиллари ва опа-сингилларнинг ўғиллари билан ҳижобсиз кўришиб гаплашсалар, уларга гуноҳ бўлмас. Мўмина аёллар ва қўллари остидаги қуллари билан ҳижобсиз кўришиб гаплашсалар ҳам бўлаверади. Эй мўминалар, Аллоҳдан тақво қилиб, буйруқларини бажаринглар, тақиқларидан тийилинглар. У сизлардан содир бўлаётган ҳар бир ишни кўриб, гувоҳи бўлиб турибди.
33:56Page 426
إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَٰٓئِكَتَهُۥ يُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِيِّۚ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ صَلُّواْ عَلَيۡهِ وَسَلِّمُواْ تَسۡلِيمًا ٥٦
Indeed, Allāh confers blessing upon the Prophet, and His angels [ask Him to do so]. O you who have believed, ask [Allāh to confer] blessing upon him and ask [Allāh to grant him] peace.
Аллоҳ фаришталар олдида Муҳаммад алайҳиссаломни мақтайди. Фаришталар ҳам у зотнинг ҳақига дуо қиладилар. Эй Аллоҳга иймон келтириб, шариатига амал қиладиган мўминлар, сизлар ҳам у зотга салавот ва саломлар айтинглар!
33:57Page 426
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُؤۡذُونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمۡ عَذَابٗا مُّهِينٗا ٥٧
Indeed, those who abuse Allāh and His Messenger - Allāh has cursed them in this world and the Hereafter and prepared for them a humiliating punishment.
Аллоҳ ва Расулига тили ё қўли билан озор берадиганларни Аллоҳ бу дунёда ҳам, охиратда ҳам Ўз раҳматидан қувади ва уларга қилмишларига яраша жазо сифатида хор қилувчи азобни тайёрлаб қўйган.
33:58Page 426
وَٱلَّذِينَ يُؤۡذُونَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ بِغَيۡرِ مَا ٱكۡتَسَبُواْ فَقَدِ ٱحۡتَمَلُواْ بُهۡتَٰنٗا وَإِثۡمٗا مُّبِينٗا ٥٨
And those who harm believing men and believing women for [something] other than what they have earned [i.e., deserved] have certainly borne upon themselves a slander and manifest sin.
Мўмин ва мўминаларга бирон гуноҳ қилмасалар ҳам бекордан-бекорга қўли ё тили билан озор бераверадиганлар ўз гарданларига бўҳтон ва очиқ гуноҳни олибдилар.
33:59Page 426
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ قُل لِّأَزۡوَٰجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَآءِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ يُدۡنِينَ عَلَيۡهِنَّ مِن جَلَٰبِيبِهِنَّۚ ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَن يُعۡرَفۡنَ فَلَا يُؤۡذَيۡنَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ٥٩
O Prophet, tell your wives and your daughters and the women of the believers to bring down over themselves [part] of their outer garments.1 That is more suitable that they will be known2 and not be abused. And ever is Allāh Forgiving and Merciful.3
Эй Пайғамбар, аёлларингизга, қизларингизга ва мўмина аёлларга айтингки, устларига ёпинчиқларини ўрасинлар! Токи, авратлари бегона эркакларга кўринмасин! Мана шу уларнинг ҳур аёл эканини кўрсатиб турадиган ва озор чекмасликларига сабаб бўладиган энг яхши воситадир. Чунки уларни чўри деган ўйда бирон кимса тегажоғлик қила олмайди. Аллоҳ тавба қиладиган бандалари учун Мағфиратли ва Меҳрибон бўлган Зотдир.
33:60Page 426
۞ لَّئِن لَّمۡ يَنتَهِ ٱلۡمُنَٰفِقُونَ وَٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ وَٱلۡمُرۡجِفُونَ فِي ٱلۡمَدِينَةِ لَنُغۡرِيَنَّكَ بِهِمۡ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُونَكَ فِيهَآ إِلَّا قَلِيلٗا ٦٠
If the hypocrites and those in whose hearts is disease1 and those who spread rumors in al-Madīnah do not cease, We will surely incite you against them; then they will not remain your neighbors therein except for a little,
Агар ташида ўзини мусулмон кўрсатиб, ичидаги куфрини яширган мунофиқлар, шаҳватларига қул бўлган дилларида марази борлар ва Мадинада гап-сўз тарқатиб юрган иғвогарлар тийилмасалар, албатта Биз сизни уларга қарши оёқлантирурмиз. Кейин улар Мадинадан ҳайдалиб, сиз билан бирга тура олмай қолурлар. Турсалар ҳам жуда оз муддат тура олурлар, холос.
33:61Page 426
مَّلۡعُونِينَۖ أَيۡنَمَا ثُقِفُوٓاْ أُخِذُواْ وَقُتِّلُواْ تَقۡتِيلٗا ٦١
Accursed wherever they are found, [being] seized and massacred completely.
Аллоҳнинг раҳматидан қувиладилар. Мунофиқликлари ва бузғунчиликлари туфайли қаерда топилсалар, ушланиб ўлдириладилар.
33:62Page 426
سُنَّةَ ٱللَّهِ فِي ٱلَّذِينَ خَلَوۡاْ مِن قَبۡلُۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ ٱللَّهِ تَبۡدِيلٗا ٦٢
[This is] the established way of Allāh with those who passed on before; and you will not find in the way of Allāh any change.
Бу Аллоҳнинг мунофиқлар мунофиқлигини ошкор қилган пайтидаги қонуниятидир. Аллоҳнинг қонуниятини ҳаргиз ўзгартира олмассиз.
33:63Page 427
يَسۡـَٔلُكَ ٱلنَّاسُ عَنِ ٱلسَّاعَةِۖ قُلۡ إِنَّمَا عِلۡمُهَا عِندَ ٱللَّهِۚ وَمَا يُدۡرِيكَ لَعَلَّ ٱلسَّاعَةَ تَكُونُ قَرِيبًا ٦٣
People ask you concerning the Hour. Say, "Knowledge of it is only with Allāh. And what may make you perceive? Perhaps the Hour is near."
Эй Пайғамбар, мушриклар ва яҳудийлар сиздан ўзларича сизни мот қилиб қўйши учун Қиёмат ҳақида сўраб: "У қачон бўлади?" дейдилар. Уларга айтинг: "Қиёмат қачон бўлишини билиш Аллоҳнинг ҳузуридадир. Мен бу борада ҳеч нарсани билмайман". Эй Пайғамбар, сиз қаёқдан ҳам билардингиз, эҳтимол қиёмат бўлишига яқин қолгандир.
33:64Page 427
إِنَّ ٱللَّهَ لَعَنَ ٱلۡكَٰفِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمۡ سَعِيرًا ٦٤
Indeed, Allāh has cursed the disbelievers and prepared for them a Blaze.
Дарҳақиқат, Аллоҳ субҳонаҳу кофирларни Ўз раҳматидан қувди ва уларга Қиёмат кунида қизиб турган жаҳаннамни тайёрлаб қўйган. Уларни ўша жаҳаннам кутиб олади.
33:65Page 427
خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدٗاۖ لَّا يَجِدُونَ وَلِيّٗا وَلَا نَصِيرٗا ٦٥
Abiding therein forever, they will not find a protector or a helper.
Ўзларига тайёрлаб қўйилган жаҳаннамда абадий қоладилар. Жонларига оро кирадиган бирон дўст ҳам, уларни азобдан ҳимоя қиладиган бирон мададкор ҳам топа олмаслар.
33:66Page 427
يَوۡمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمۡ فِي ٱلنَّارِ يَقُولُونَ يَٰلَيۡتَنَآ أَطَعۡنَا ٱللَّهَ وَأَطَعۡنَا ٱلرَّسُولَا۠ ٦٦
The Day their faces will be turned about in the Fire, they will say, "How we wish we had obeyed Allāh and obeyed the Messenger."
Юзлари жаҳаннам ўтида айлантирилиб куйдирилганда ҳасрату надоматлар чекиб: "Дунё ҳаётимизда Аллоҳга буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила итоат қилганимизда қани эди, Пайғамбарнинг Парвардигори тарафидан олиб келган рисолатига итоат қилганимизда қани эди", деб қоладилар.
33:67Page 427
وَقَالُواْ رَبَّنَآ إِنَّآ أَطَعۡنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَآءَنَا فَأَضَلُّونَا ٱلسَّبِيلَا۠ ٦٧
And they will say, "Our Lord, indeed we obeyed our masters and our dignitaries,1 and they led us astray from the [right] way.
Кейин улар ўта заиф бир ҳужжат келтириб, дейдилар: ""Парвардигоро, дарҳақиқат, биз бошлиқларимиз ва улуғларимизга итоат этдик ва улар бизни тўғри йўлдан оздирдилар".
33:68Page 427
رَبَّنَآ ءَاتِهِمۡ ضِعۡفَيۡنِ مِنَ ٱلۡعَذَابِ وَٱلۡعَنۡهُمۡ لَعۡنٗا كَبِيرٗا ٦٨
Our Lord, give them double the punishment and curse them with a great curse."
Парвардигоро, ўша бизни йўлдан оздирган улуғларимизга, бошлиқларимизга азобни икки ҳисса қилиб бер ва уларни раҳматингдан узоқларга қувиб юбор.
33:69Page 427
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَكُونُواْ كَٱلَّذِينَ ءَاذَوۡاْ مُوسَىٰ فَبَرَّأَهُ ٱللَّهُ مِمَّا قَالُواْۚ وَكَانَ عِندَ ٱللَّهِ وَجِيهٗا ٦٩
O you who have believed, be not like those who abused Moses; then Allāh cleared him of what they said. And he, in the sight of Allāh, was distinguished.
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва шариатига амал қиладиган мўминлар, Мусони бадани борасида айблаб, унга озор берганлар каби пайғамбарингизга озор берманглар. Ўшанда Аллоҳ Мусони улар айтган айбдан поклаган эди. Шу билан унинг соғлом экани аён бўлганди. Мусо Аллоҳнинг наздида обрўли эди. Унинг талаби рад этилмас, ҳаракати зое кетмас эди.
33:70Page 427
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَقُولُواْ قَوۡلٗا سَدِيدٗا ٧٠
O you who have believed, fear Allāh and speak words of appropriate justice.
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва шариатига амал қиладиган мўминлар, Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилинглар ҳамда тўғри, рост гапни гапиринглар.
33:71Page 427
يُصۡلِحۡ لَكُمۡ أَعۡمَٰلَكُمۡ وَيَغۡفِرۡ لَكُمۡ ذُنُوبَكُمۡۗ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَقَدۡ فَازَ فَوۡزًا عَظِيمًا ٧١
He will [then] amend for you your deeds and forgive you your sins. And whoever obeys Allāh and His Messenger has certainly attained a great attainment.
Аллоҳдан тақво қилиб, тўғри, рост гапни гапирсангизлар, Аллоҳ сизлар учун ишларингизни ўнглаб беради ва гуноҳларингизни кечиради, сизларни жазоламайди. Ким Аллоҳга ва Расулига итоат этса, бас, беқиёс улуғ зафарга эришибди. У Аллоҳнинг ризосини топмоқ ва жаннатга кирмоқдир.
33:72Page 427
إِنَّا عَرَضۡنَا ٱلۡأَمَانَةَ عَلَى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱلۡجِبَالِ فَأَبَيۡنَ أَن يَحۡمِلۡنَهَا وَأَشۡفَقۡنَ مِنۡهَا وَحَمَلَهَا ٱلۡإِنسَٰنُۖ إِنَّهُۥ كَانَ ظَلُومٗا جَهُولٗا ٧٢
Indeed, We offered the Trust1 to the heavens and the earth and the mountains, and they declined to bear it and feared it; but man [undertook to] bear it. Indeed, he was unjust and ignorant.2
Биз шаръий вазифаларни осмонларга, ерга ва тоғларга таклиф қилдик. Улар бош тортдилар ва оқибатидан қўрқдилар. Инсон эса уни ўз зиммасига олди. У ўзига ўзи золим ва бу ишнинг оқибатини билмайдиган нодон эди.
33:73Page 427
لِّيُعَذِّبَ ٱللَّهُ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَٱلۡمُنَٰفِقَٰتِ وَٱلۡمُشۡرِكِينَ وَٱلۡمُشۡرِكَٰتِ وَيَتُوبَ ٱللَّهُ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمَۢا ٧٣
[It1 was] so that Allāh may punish the hypocrite men and hypocrite women and the men and women who associate others with Him and that Allāh may accept repentance from the believing men and believing women. And ever is Allāh Forgiving and Merciful.
Аллоҳнинг тақдири ила уни инсон ўз зиммасига олди. Аллоҳ мунофиқ ва мунофиқаларни, мушрик ва мушрикаларни азоблаши, омонатга хиёнат қилмаган мўминларнинг эса тавбаларини қабул қилиши учун шу иш бўлди. Аллоҳ тавба қилган бандаларини кечирадиган, уларга Меҳрибон Зотдир.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences