Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uzbek
الزمر
Az-Zumar
The Troops · Meccan · 75 ayahs
39:1Page 458
تَنزِيلُ ٱلۡكِتَٰبِ مِنَ ٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَكِيمِ ١
The revelation of the Book [i.e., the Qur’ān] is from Allāh, the Exalted in Might, the Wise.
Қуръон ҳаммадан Ғолиб, Азиз, ҳар бир яратишини, тадбирини ва шариатини бир ҳикмат билан қиладиган Ҳаким Зот бўлган Аллоҳ тарафидан нозил қилинган.
39:2Page 458
إِنَّآ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّ فَٱعۡبُدِ ٱللَّهَ مُخۡلِصٗا لَّهُ ٱلدِّينَ ٢
Indeed, We have sent down to you the Book, [O Muḥammad], in truth. So worship Allāh, [being] sincere to Him in religion.
Эй Пайғамбар, сизга ҳақни қамраб олган Қуръонни нозил қилдик. Унинг ҳамма хабарлари рост, ҳукмлари эса адолатли. Бас, ёлғиз Аллоҳга ҳеч қандай ширкни аралаштирмасдан холис ибодат қилинг.
39:3Page 458
أَلَا لِلَّهِ ٱلدِّينُ ٱلۡخَالِصُۚ وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ مَا نَعۡبُدُهُمۡ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَآ إِلَى ٱللَّهِ زُلۡفَىٰٓ إِنَّ ٱللَّهَ يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡ فِي مَا هُمۡ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَنۡ هُوَ كَٰذِبٞ كَفَّارٞ ٣
Unquestionably, for Allāh is the pure religion.1 And those who take protectors besides Him [say], "We only worship them that they may bring us nearer to Allāh in position." Indeed, Allāh will judge between them concerning that over which they differ. Indeed, Allāh does not guide he who is a liar and [confirmed] disbeliever.
Огоҳ бўлингизким, ширкдан холи дин Аллоҳникидир. Аллоҳни қўйиб, бутларни, тоғутларни дўст тутганлар эса ўзларича узр айтишиб: "Уларга бизни Аллоҳга яқинлаштиришлари, Унга ҳожатларимизни етказиши ва Унинг ҳузурида бизни шафоат қилишлари учунгина ибодат қиламиз", дейдилар. Аллоҳ Қиёмат куни муваҳҳид мўминлар билан мушрик кофирлар ўртасида ихтилоф қилган ишлари борасида ҳукм қилади. Аллоҳ ширк келтирадиган каззобнинг ҳам, неъматларга нонкўрлик қиладиган кўрнамакнинг ҳам ҳидоят топишига тавфиқ бермас.
39:4Page 458
لَّوۡ أَرَادَ ٱللَّهُ أَن يَتَّخِذَ وَلَدٗا لَّٱصۡطَفَىٰ مِمَّا يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُۚ سُبۡحَٰنَهُۥۖ هُوَ ٱللَّهُ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّارُ ٤
If Allāh had intended to take a son, He could have chosen from what He creates whatever He willed. Exalted is He; He is Allāh, the One, the Prevailing.1
Агар Аллоҳ бола олмоқни истаса, Ўзи яратган махлуқотлари орасидан истаганини танлаб, ўшани бола қилиб олаверган бўларди. Аллоҳ мушриклар айтаётган бундай нуқсондан Пок. У ўз зотида ҳам, сифатларида ҳам, ишларида ҳам Ягонадир, шериксиздир. Ҳамма махлуқотлардан Ғолибдир, Қаҳҳордир.
39:5Page 458
خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۖ يُكَوِّرُ ٱلَّيۡلَ عَلَى ٱلنَّهَارِ وَيُكَوِّرُ ٱلنَّهَارَ عَلَى ٱلَّيۡلِۖ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِي لِأَجَلٖ مُّسَمًّىۗ أَلَا هُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡغَفَّٰرُ ٥
He created the heavens and earth in truth. He wraps the night over the day and wraps the day over the night and has subjected the sun and the moon, each running [its course] for a specified term. Unquestionably, He is the Exalted in Might, the Perpetual Forgiver.1
Осмонлару ерни бир етук ҳикмат билан яратди. Золимлар айтаётгандек беҳудага яратгани йўқ. Тунни кунга ўрайди. Кунни тунга ўрайди. Улардан бири келса, иккинчиси ғойиб бўлади. Қуёшни бўйсундириб қўйди. Ойни бўйсундириб қўйди. Ҳар бири ўзи учун белгилаб қўйилган муддатга қадар, яъни, ажаллари етгунига қадар юрадилар. Огоҳ бўлингизким, Аллоҳ субҳонаҳу душманларидан қасос оладиган қудрат соҳибидир. Ҳеч ким Унга бас кела олмас. Тавба қилган бандалари учун эса Кечиримли, Мағфиратли Зотдир.
39:6Page 459
خَلَقَكُم مِّن نَّفۡسٖ وَٰحِدَةٖ ثُمَّ جَعَلَ مِنۡهَا زَوۡجَهَا وَأَنزَلَ لَكُم مِّنَ ٱلۡأَنۡعَٰمِ ثَمَٰنِيَةَ أَزۡوَٰجٖۚ يَخۡلُقُكُمۡ فِي بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمۡ خَلۡقٗا مِّنۢ بَعۡدِ خَلۡقٖ فِي ظُلُمَٰتٖ ثَلَٰثٖۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡ لَهُ ٱلۡمُلۡكُۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ فَأَنَّىٰ تُصۡرَفُونَ ٦
He created you from one soul. Then He made from it its mate, and He produced for you from the grazing livestock eight mates.1 He creates you in the wombs of your mothers, creation after creation, within three darknesses.2 That is Allāh, your Lord; to Him belongs dominion. There is no deity except Him, so how are you averted?
Эй одамлар, Парвардигорингиз сизларни бир жондан, яъни, Одамдан яратди. Кейин Одамдан унинг жуфти Ҳаввони яратди. Сизларга туя, сигир, эчки ва қўй каби чорва ҳайвонларидан саккиз жуфтни яратди. У сизларни оналарингиз қорнида босқичма-босқич уч зулмат, яъни, қорин, бачадон ва йўлдош (плацента) ичида аста-секин яратур. Шуларнинг ҳаммасини яратган Аллоҳ Парвардигорингиздир. Барча мулк ёлғиз Уникидир. Ундан ўзга чин маъбуд йўқдир. Бас, шундай Парвардигорингиз бўла туриб, қандай қилиб ҳеч нарсани ярата олмайдиганларга ибодат қилиш сари бурилиб кетасизлар?!
39:7Page 459
إِن تَكۡفُرُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ عَنكُمۡۖ وَلَا يَرۡضَىٰ لِعِبَادِهِ ٱلۡكُفۡرَۖ وَإِن تَشۡكُرُواْ يَرۡضَهُ لَكُمۡۗ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٞ وِزۡرَ أُخۡرَىٰۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُم مَّرۡجِعُكُمۡ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَۚ إِنَّهُۥ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ٧
If you disbelieve - indeed, Allāh is Free from need of you. And He does not approve for His servants disbelief. And if you are grateful, He approves [i.e., likes] it for you; and no bearer of burdens will bear the burden of another. Then to your Lord is your return, and He will inform you about what you used to do. Indeed, He is Knowing of that within the breasts.
Эй одамлар, агар куфр келтирсангизлар, бас, Аллоҳ сизларнинг иймонингиздан беҳожатдир. Кофир бўлишингиз Унга эмас, ўзингизга зарар. У бандаларига куфрни раво кўрмайди ва куфрга буюрмайди. Зеро, Аллоҳ бузуқлик ва гуноҳ ишларга буюрмас. Агар У берган неъматларга шукр қилсангизлар, Унга иймон келтирсангизлар, сизларнинг шу ишингиздан рози бўлур ва улар учун савоб ато этур. Ҳеч бир жон бошқа бир жоннинг гуноҳини ўз бўйнига олмас. Аксинча, ҳар бир жон ўз қилмишининг гаровидир. Кейин Қиёмат куни ёлғиз Парвардигорингизга қайтишингиз бор. Бас, У Зот дунёда қилиб ўтган амалларингизни айтиб, ўшанга яраша сизларга жазо ёки мукофот берур. Албатта, У диллардаги сирларни ҳам Билгувчидир. Бирон нарса У Зотдан яширин қолмас.
39:8Page 459
۞ وَإِذَا مَسَّ ٱلۡإِنسَٰنَ ضُرّٞ دَعَا رَبَّهُۥ مُنِيبًا إِلَيۡهِ ثُمَّ إِذَا خَوَّلَهُۥ نِعۡمَةٗ مِّنۡهُ نَسِيَ مَا كَانَ يَدۡعُوٓاْ إِلَيۡهِ مِن قَبۡلُ وَجَعَلَ لِلَّهِ أَندَادٗا لِّيُضِلَّ عَن سَبِيلِهِۦۚ قُلۡ تَمَتَّعۡ بِكُفۡرِكَ قَلِيلًا إِنَّكَ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلنَّارِ ٨
And when adversity touches man, he calls upon his Lord, turning to Him [alone]; then when He bestows on him a favor from Himself, he forgets Him whom he called upon before,1 and he attributes to Allāh equals to mislead [people] from His way. Say, "Enjoy your disbelief for a little; indeed, you are of the companions of the Fire."
Кофирга касаллик, камбағаллик, хавф-хатар каби бир зарар етса, Парвардигорига тазарру билан дуо қилади. Кейин қачон Аллоҳ унинг ғамини аритиб, Ўз томонидан унга бир неъмат ато этса, олдин қилган дуосини унутиб, Аллоҳнинг йўлидан оздириш учун У зотга шерикларни ўйлаб топиб, ўшаларга ибодат қилади. Эй Пайғамбар, шундай кимсаларга айтинг: "Куфрингдан умринг борида бироз фойдаланиб қол! Шак-шубҳасиз, сен Қиёмат куни дўзахга эшсан".
39:9Page 459
أَمَّنۡ هُوَ قَٰنِتٌ ءَانَآءَ ٱلَّيۡلِ سَاجِدٗا وَقَآئِمٗا يَحۡذَرُ ٱلۡأٓخِرَةَ وَيَرۡجُواْ رَحۡمَةَ رَبِّهِۦۗ قُلۡ هَلۡ يَسۡتَوِي ٱلَّذِينَ يَعۡلَمُونَ وَٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَۗ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ ٩
Is one who is devoutly obedient during periods of the night, prostrating and standing [in prayer], fearing the Hereafter and hoping for the mercy of his Lord, [like one who does not]? Say, "Are those who know equal to those who do not know?" Only they will remember [who are] people of understanding.
Ёки кечалари сажда қилган ва тик турган ҳолда Парвардигорига тоат-ибодат қиладиган, охират азобидан қўрқадиган ва Парвардигорининг раҳматидан умидвор бўладиган киши билан қийинчилик пайтида Аллоҳга ибодат қилиб, фаровонликда У Зотга ширк келтирган кофир баробар бўлурми?! Эй Пайғамбар, айтинг: "Аллоҳни таниб, У Зот вожиб қилган ишларни биладиганлар билан бу борада ҳеч нарсани билмайдиганлар баробарми?!" Дарҳақиқат, бу икки гуруҳ орасидаги фарқни ақли борлар ажрата оладилар.
39:10Page 459
قُلۡ يَٰعِبَادِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡۚ لِلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٞۗ وَأَرۡضُ ٱللَّهِ وَٰسِعَةٌۗ إِنَّمَا يُوَفَّى ٱلصَّٰبِرُونَ أَجۡرَهُم بِغَيۡرِ حِسَابٖ ١٠
Say,1 "O My servants who have believed, fear your Lord. For those who do good in this world is good, and the earth of Allāh is spacious. Indeed, the patient will be given their reward without account [i.e., limit]."
Эй Пайғамбар, Менга ва Пайғамбаримга иймон келтирганларга айтинг: "Парвардигорингиздан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилинглар. Бу дунёда яхшилик қилганларга шу дунёнинг ўзида ҳам, охиратда ҳам яхшилик бордир. Бу дунёда ғалаба, соғлик ва бойлик билан тақдирлансалар, охиратда жаннатга ноил бўладилар. Аллоҳнинг ери кенг. Аллоҳга бемалол ибодат қиладиган жой топиш учун ҳижрат қилинглар. Бу ишда сизларга ҳеч қандай монелик йўқ. Сабр қилгувчиларга Қиёмат куни ажру мукофотлар беҳисоб берилур".
39:11Page 460
قُلۡ إِنِّيٓ أُمِرۡتُ أَنۡ أَعۡبُدَ ٱللَّهَ مُخۡلِصٗا لَّهُ ٱلدِّينَ ١١
Say, [O Muḥammad], "Indeed, I have been commanded to worship Allāh, [being] sincere to Him in religion.
Эй Пайғамбар, айтинг: "Аллоҳ мени ёлғиз Ўзига ихлос билан ибодат қилишга буюрган".
39:12Page 460
وَأُمِرۡتُ لِأَنۡ أَكُونَ أَوَّلَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ ١٢
And I have been commanded to be the first [among you] of the Muslims."
Менга шу умматнинг энг дастлабки бўйсунадиган мусулмони бўлишни буюрган.
39:13Page 460
قُلۡ إِنِّيٓ أَخَافُ إِنۡ عَصَيۡتُ رَبِّي عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٖ ١٣
Say, "Indeed I fear, if I should disobey my Lord, the punishment of a tremendous Day."
Эй Пайғамбар айтинг: "Аллоҳга бўйсунмай, итоатсизлик қиладиган бўлсам, Қиёмат кунининг азоби бошимга тушиб қолишидан қўрқаман".
39:14Page 460
قُلِ ٱللَّهَ أَعۡبُدُ مُخۡلِصٗا لَّهُۥ دِينِي ١٤
Say, "Allāh [alone] do I worship, sincere to Him in my religion,
Эй Пайғммбар, айтинг: "Мен ёлғиз Аллоҳга ихлос билан ибодат қиламан. У Зотдан бошқасига ибодат қилмайман".
39:15Page 460
فَٱعۡبُدُواْ مَا شِئۡتُم مِّن دُونِهِۦۗ قُلۡ إِنَّ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَأَهۡلِيهِمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ أَلَا ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡخُسۡرَانُ ٱلۡمُبِينُ ١٥
So worship what you will besides Him." Say, "Indeed, the losers are the ones who will lose themselves and their families on the Day of Resurrection. Unquestionably, that is the manifest loss."
Эй мушриклар, сизлар эса Аллоҳни қўйиб, истаган бутларингизга ибодат қилаверинглар. (Бу ердаги буйруқ таҳдид маъносида) Эй Пайғамбар, айтинг: "Ҳақиқий зиён кўрадиганлар ўзларини ҳам, оилаларини ҳам қўлдан бой берганлардир. Улар билан биргаликда дўзахга кирсалар ҳам, оилалари жаннатга кириб, ўзлари дўзахга кирсалар ҳам улар билан ҳеч қачон учраша олмайдилар. Огоҳ бўлингизким, ҳақиқий зиён мана шудир.
39:16Page 460
لَهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ ظُلَلٞ مِّنَ ٱلنَّارِ وَمِن تَحۡتِهِمۡ ظُلَلٞۚ ذَٰلِكَ يُخَوِّفُ ٱللَّهُ بِهِۦ عِبَادَهُۥۚ يَٰعِبَادِ فَٱتَّقُونِ ١٦
They will have canopies [i.e., layers] of fire above them and below them, canopies. By that Allāh threatens [i.e., warns] His servants. O My servants, then fear Me.
Уларни устларидан ҳам, остларидан ҳам ўт, тутун қоплаб олади. Аллоҳ бандаларини мана шу азобдан огоҳлантиради, қўрқитади. Эй бандаларим, буйруқларимни бажариш ва тақиқларимдан тийилиш ила Мендан қўрқинглар.
39:17Page 460
وَٱلَّذِينَ ٱجۡتَنَبُواْ ٱلطَّٰغُوتَ أَن يَعۡبُدُوهَا وَأَنَابُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ لَهُمُ ٱلۡبُشۡرَىٰۚ فَبَشِّرۡ عِبَادِ ١٧
But those who have avoided ṭāghūt,1 lest they worship it, and turned back to Allāh - for them are good tidings. So give good tidings to My servants
Бут ва санамлар каби сохта худоларга ибодат қилишдан ўзини олиб қочган ва тавба ила Аллоҳга қайтган зотларга ўлим онида ҳам, қабрда ҳам, Қиёмат куни ҳам жаннат ҳақида хушхабар берилур. Бас, эй Пайғамбар, бандаларимга хушхабар беринг!
39:18Page 460
ٱلَّذِينَ يَسۡتَمِعُونَ ٱلۡقَوۡلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحۡسَنَهُۥٓۚ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ هَدَىٰهُمُ ٱللَّهُۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمۡ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ ١٨
Who listen to speech and follow the best of it. Those are the ones Allāh has guided, and those are people of understanding.
Шундай зотларки, гапга қулоқ солиб, унинг яхшисидан ёмонини ажрата оладилар ва яхшисига, фойдалисига эргашадилар. Ана ўшалар Аллоҳнинг ҳидоятига муваффақ бўлган зотлардир. Ана ўшалар соғлом ақл эгаларидир.
39:19Page 460
أَفَمَنۡ حَقَّ عَلَيۡهِ كَلِمَةُ ٱلۡعَذَابِ أَفَأَنتَ تُنقِذُ مَن فِي ٱلنَّارِ ١٩
Then, is one who has deserved the decree of punishment [to be guided]? Then, can you save one who is in the Fire?
Эй Пайғамбар, куфру залолатда бардавом бўлгани туфайли азобга гирифтор бўлиши аниқ бўлиб қолган кимсани сиз ҳидоят қила олмайсиз, унга тавфиқ бера олмайсиз. Эй Пайғамбар, ахир сиз дўзахдаги одамни қутқара олмайсиз-ку!
39:20Page 460
لَٰكِنِ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ رَبَّهُمۡ لَهُمۡ غُرَفٞ مِّن فَوۡقِهَا غُرَفٞ مَّبۡنِيَّةٞ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ لَا يُخۡلِفُ ٱللَّهُ ٱلۡمِيعَادَ ٢٠
But those who have feared their Lord - for them are chambers,1 above them chambers built high, beneath which rivers flow. [This is] the promise of Allāh. Allāh does not fail in [His] promise.
Лекин Парвардигорларидан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қиладиган зотлар учун устма-уст қурилган баланд-баланд бинолар бўлиб, остидан анҳорлар оқиб ўтади. Уларга Аллоҳ шуларни ваъда қилган. Аллоҳ ваъдасига хилоф қилмас.
39:21Page 460
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَسَلَكَهُۥ يَنَٰبِيعَ فِي ٱلۡأَرۡضِ ثُمَّ يُخۡرِجُ بِهِۦ زَرۡعٗا مُّخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهُۥ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَىٰهُ مُصۡفَرّٗا ثُمَّ يَجۡعَلُهُۥ حُطَٰمًاۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَذِكۡرَىٰ لِأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ ٢١
Do you not see that Allāh sends down rain from the sky and makes it flow as springs [and rivers] in the earth; then He produces thereby crops of varying colors; then they dry and you see them turned yellow; then He makes them [scattered] debris. Indeed in that is a reminder for those of understanding.
Кўриб турасизларки, Аллоҳ осмондан ёмғир ёғдиради. Уни булоқлар қилиб оқизиб қўяди. Уларнинг суви билан турли хил рангдаги ўсимликларни ундириб чиқаради. Қарабсизки, ям-яшил яшнаб турган ўсимлик бир замондан кейин сап-сариқ бўлиб, қуриб-қовжираб қолади. Дарҳақиқат, бу ишда уйғоқ қалб эгалари учун эслатмалар, ибратлар бордир.
39:22Page 461
أَفَمَن شَرَحَ ٱللَّهُ صَدۡرَهُۥ لِلۡإِسۡلَٰمِ فَهُوَ عَلَىٰ نُورٖ مِّن رَّبِّهِۦۚ فَوَيۡلٞ لِّلۡقَٰسِيَةِ قُلُوبُهُم مِّن ذِكۡرِ ٱللَّهِۚ أُوْلَٰٓئِكَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٍ ٢٢
So is one whose breast Allāh has expanded to [accept] Islām and he is upon [i.e., guided by] a light from his Lord [like one whose heart rejects it]? Then woe to those whose hearts are hardened against the remembrance of Allāh. Those are in manifest error.
Аллоҳ қалбини Исломга кенг қилиб қўйган, шу билан ҳидоят топиб, Парвардигори тарафидан ато этилган бир нур ичида бўлган зот қалби Аллоҳни эслашдан қотиб қолган кимса билан баробарми? Улар ҳеч қачон тенг бўлмайдилар. Ҳидоят топганларга нажотга эришсалар, қалблари Аллоҳни эслашдан қотиб қолганлар ҳалокат чоҳига қулайдилар. Ана ўшалар ҳақиқий ҳақ йўлдан озганлардир.
39:23Page 461
ٱللَّهُ نَزَّلَ أَحۡسَنَ ٱلۡحَدِيثِ كِتَٰبٗا مُّتَشَٰبِهٗا مَّثَانِيَ تَقۡشَعِرُّ مِنۡهُ جُلُودُ ٱلَّذِينَ يَخۡشَوۡنَ رَبَّهُمۡ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمۡ وَقُلُوبُهُمۡ إِلَىٰ ذِكۡرِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ هُدَى ٱللَّهِ يَهۡدِي بِهِۦ مَن يَشَآءُۚ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنۡ هَادٍ ٢٣
Allāh has sent down the best statement: a consistent Book wherein is reiteration. The skins shiver therefrom of those who fear their Lord; then their skins and their hearts relax at the remembrance [i.e., mention] of Allāh. That is the guidance of Allāh by which He guides whom He wills. And one whom Allāh sends astray - for him there is no guide.
Аллоҳ Ўзининг Пайғамбари Муҳаммад алайҳиссломга энг гўзал сўзни, яъни, Қуръонни нозил қилди. Уни ростлигида ҳам, гўзаллигида ҳам, кўнгилга ёқишида ҳам, ихтилофдан холилигида ҳам, ваъдасию огоҳлантиришида ҳам, ҳақ аҳли билан ботил аҳлини тавсифлашида ҳам бир-бирига ўхшайдиган оятлар қилиб туширди. Парвардигоридан қўрқадиган зотлар ундаги огоҳлантириш ва таҳдид оятларини эшитганларида баданлари титраб кетади. Умидбахш ва хушхабарга оид оятларни тинглаганларида эса баданлари ҳам, қалблари ҳам Аллоҳни эслашга мулойимлашади. Қуръоннинг бу тавсифи ва таъсири Аллоҳнинг ҳидоятидирки, у билан Ўзи истаган бандасини ҳидоят қилади. Энди кимни Аллоҳ ўз ҳолига ташлаб, унга ҳидоят ато этмаган бўлса, уни тўғри йўлга соладиган бирон кимса йўқдир.
39:24Page 461
أَفَمَن يَتَّقِي بِوَجۡهِهِۦ سُوٓءَ ٱلۡعَذَابِ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ وَقِيلَ لِلظَّٰلِمِينَ ذُوقُواْ مَا كُنتُمۡ تَكۡسِبُونَ ٢٤
Then is he who will shield with his face1 the worst of the punishment on the Day of Resurrection [like one secure from it]? And it will be said to the wrongdoers, "Taste what you used to earn."
Аллоҳнинг ҳидоятига, тавфиқига сазовор бўлиб, охиратда жаннатга кирган зот кофир ҳолида ўлиб, дўзахга қўл-оёқлари кишанланган ҳолида ташланган ва жаҳаннам оловидан фақат ўз юзи билангина ҳимоялана оладиган кимса билан баробар бўладими? Ўша пайтда куфру маъсиятлар ила ўзларига ўзлари зулм қилган золимларга: "Қилиб ўтган куфру маъсиятларингизнинг аччиқ оқибатини татинглар", дейилур.
39:25Page 461
كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَأَتَىٰهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ ٢٥
Those before them denied, and punishment came upon them from where they did not perceive.
Бу мушриклардан олдин ўтган умматлар ҳам ҳақни тан олмай, ёлғонга чиқарганлар. Бас, уларга азоб кутилмаганда келган. Тавба қилишга улгурмай қолганлар.
39:26Page 461
فَأَذَاقَهُمُ ٱللَّهُ ٱلۡخِزۡيَ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَكۡبَرُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ ٢٦
So Allāh made them taste disgrace in worldly life. But the punishment of the Hereafter is greater, if they only knew.
Аллоҳ уларга дунё ҳаётида хорлик, шармандалик азобини тоттирди. Агар билсалар, келгусида уларни кутиб турган охират азоби эса янада қаттиқроқдир.
39:27Page 461
وَلَقَدۡ ضَرَبۡنَا لِلنَّاسِ فِي هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ مِن كُلِّ مَثَلٖ لَّعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ ٢٧
And We have certainly presented for the people in this Qur’ān from every [kind of] example - that they might remember.
Муҳаммад алайҳиссаломга нозил қилинган бу Қуръонда эзгулик билан ёвузлик, ҳақ билан ботил, иймон билан куфр ва бошқа мавзуларда турли хил мисоллар келтирдик. Шоядки, шу мисоллардан ибрат олиб, ҳаққа амал қилсалар ва ботилни тарк этсалар.
39:28Page 461
قُرۡءَانًا عَرَبِيًّا غَيۡرَ ذِي عِوَجٖ لَّعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ ٢٨
[It is] an Arabic Qur’ān, without any deviance1 that they might become righteous.2
Уни араб тилидаги Қуръон қилдик. Унда бирон эгрилик, хато ва чалкашлик йўқ. Шояд, Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилсалар.
39:29Page 461
ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا رَّجُلٗا فِيهِ شُرَكَآءُ مُتَشَٰكِسُونَ وَرَجُلٗا سَلَمٗا لِّرَجُلٍ هَلۡ يَسۡتَوِيَانِ مَثَلًاۚ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ٢٩
Allāh presents an example: a man [i.e., slave] owned by quarreling partners and another belonging exclusively to one man - are they equal in comparison? Praise be to Allāh! But most of them do not know.
Аллоҳ мушрик ва муваҳҳид ҳақида бир мисол келтирди. Бир киши бир неча ҳожалар ўртасида талаш бўлиб, бирини рози қилса, бошқаси ғазабланиб тураверади. Шунинг учун у доим беқарор ва таҳликада юради. Бошқа бир кишининг эса ҳожаси битта. Унинг мақсадини билади ва шунинг учун доим хотиржам, бамайлихотир юради. Бу иккиси баробар эмас. Ҳамд Аллоҳникидир. Аксинча, уларнинг кўплари билмайдилар. Шу боис ширк келтираверадилар.
39:30Page 461
إِنَّكَ مَيِّتٞ وَإِنَّهُم مَّيِّتُونَ ٣٠
Indeed, you are to die, and indeed, they are to die.
Эй Пайғамбар, сиз ҳам ўласиз, улар ҳам ўладилар.
39:31Page 461
ثُمَّ إِنَّكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عِندَ رَبِّكُمۡ تَخۡتَصِمُونَ ٣١
Then indeed you, on the Day of Resurrection, before your Lord, will dispute.
Эй одамлар, кейин албатта сизлар Қиёмат куни Парвардигорингиз ҳузурида талашиб-тортишган ишларингиз борасида хусуматлашасизлар, даъво қиласизлар. Ана шунда ким ҳақ, ким ноҳақ экани ойдинлашади.
39:32Page 462
۞ فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّن كَذَبَ عَلَى ٱللَّهِ وَكَذَّبَ بِٱلصِّدۡقِ إِذۡ جَآءَهُۥٓۚ أَلَيۡسَ فِي جَهَنَّمَ مَثۡوٗى لِّلۡكَٰفِرِينَ ٣٢
So who is more unjust than one who lies about Allāh and denies the truth when it has come to him? Is there not in Hell a residence for the disbelievers?
Аллоҳ шаънига шериги бор, жуфти бор, боласи бор каби нолойиқ гап айтган кимсадан кўра золимроқ одам йўқ. Пайғамбар алайҳиссаломга келган ваҳийни ёлғонга чиқарган кимсадан кўра золимроқ одам йўқ. Аллоҳни ва Пайғамбар алайҳиссалом олиб келган рисолатни инкор этган кофирларга жаҳаннамда жой йўқ эканми? Жуда ҳам бор-да.
39:33Page 462
وَٱلَّذِي جَآءَ بِٱلصِّدۡقِ وَصَدَّقَ بِهِۦٓ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُتَّقُونَ ٣٣
And the one who has brought the truth [i.e., the Prophet (ﷺ)] and [they who] believed in it - those are the righteous.
Фақат рост сўзлаган ва унга амал қилган пайғамбарлар ҳамда уларни тасдиқ этган мўминлар, ана ўшалар Парвардигорларининг буйруқларини бажариб, тақиқларидан тийилиш ила тақво қиладиган чин тақводорлардир.
39:34Page 462
لَهُم مَّا يَشَآءُونَ عِندَ رَبِّهِمۡۚ ذَٰلِكَ جَزَآءُ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ٣٤
They will have whatever they desire with their Lord. That is the reward of the doers of good -
Улар учун Парвардигорлари ҳузурида истаганларича доимий лаззатлар бордир. Бу Яратувчиси билан ҳам, бандалар билан ўта гўзал муомалада бўлган муҳсинлар мукофотидир.
39:35Page 462
لِيُكَفِّرَ ٱللَّهُ عَنۡهُمۡ أَسۡوَأَ ٱلَّذِي عَمِلُواْ وَيَجۡزِيَهُمۡ أَجۡرَهُم بِأَحۡسَنِ ٱلَّذِي كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ٣٥
That Allāh may remove from them the worst of what they did and reward them their due for the best of what they used to do.
Зеро, Аллоҳ уларнинг бу дунёда қилиб ўтган ёмон амалларини, гуноҳларини тавба қилганлари сабабли ўчириб, энг яхши амалларига ажру мукофотларини берур.
39:36Page 462
أَلَيۡسَ ٱللَّهُ بِكَافٍ عَبۡدَهُۥۖ وَيُخَوِّفُونَكَ بِٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦۚ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنۡ هَادٖ ٣٦
Is not Allāh sufficient for His Servant [i.e., Prophet Muḥammad (ﷺ)]? And [yet], they threaten you with those [they worship] other than Him. And whoever Allāh leaves astray - for him there is no guide.
Бандаси Муҳаммад алайҳиссаломга дин ишида ҳам, дунё ишида ҳам, душмандан ҳимоя қилишда ҳам Аллоҳнинг Ўзи кифоя қилмасми? Улар эса сизни нодонликлари ва калтафаҳмликлари боис ўзлари ибодат қиладиган бутларидан қўрқитмоқчи бўладилар. Аллоҳ кимга тавфиқ, рушду ҳидоят бермаган бўлса, унга ҳеч ким тавфиқ ҳам, рушду ҳидоят ҳам бера олмас.
39:37Page 462
وَمَن يَهۡدِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّضِلٍّۗ أَلَيۡسَ ٱللَّهُ بِعَزِيزٖ ذِي ٱنتِقَامٖ ٣٧
And whoever Allāh guides - for him there is no misleader. Is not Allāh Exalted in Might and Owner of Retribution?
Аллоҳ кимга тавфиқ бериб, ҳидоят қилиб қўйган бўлса, ҳеч ким уни адаштира олмас. Аллоҳ ҳаммадан Ғолиб, Азиз эмасми? Куфр келтирганлар ва гуноҳ лойига ботганлардан ўч олмасми? Ҳа, У Азиз, Ғолиб ва ўч олгувчидир.
39:38Page 462
وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ قُلۡ أَفَرَءَيۡتُم مَّا تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ إِنۡ أَرَادَنِيَ ٱللَّهُ بِضُرٍّ هَلۡ هُنَّ كَٰشِفَٰتُ ضُرِّهِۦٓ أَوۡ أَرَادَنِي بِرَحۡمَةٍ هَلۡ هُنَّ مُمۡسِكَٰتُ رَحۡمَتِهِۦۚ قُلۡ حَسۡبِيَ ٱللَّهُۖ عَلَيۡهِ يَتَوَكَّلُ ٱلۡمُتَوَكِّلُونَ ٣٨
And if you asked them, "Who created the heavens and the earth?" they would surely say, "Allāh." Say, "Then have you considered1 what you invoke besides Allāh? If Allāh intended me harm, are they removers of His harm; or if He intended me mercy, are they withholders of His mercy?" Say, "Sufficient for me is Allāh; upon Him [alone] rely the [wise] reliers."
Эй Пайғамбар, агар анави мушриклардан: "Осмонлару ерни ким яратган", деб сўрасангиз, " Уларни Аллоҳ яратган", дейишлари тайин. Уларнинг худолари нақадар нотавон эканини кўрсатиб, шундай деб айтинг: "Аллоҳни қўйиб, бутларингизга илтижо қиляпсизлар. Айтинглар-чи, агар Аллоҳ менга бирон зиён етказишни истаса, ўшалар У Зотнинг зиёнини арита оладиларми? Ёки Парвардигорим менга бирон марҳамат кўрсатишни ирода қилса, ўшалар У Зотнинг марҳаматини ман қила оладиларми?!" Айтинг: "Менга Аллоҳнинг Ўзи етарлидир. Ҳамма ишларимда Унгагина таянганман. Таваккул қилгувчилар ёлғиз Унга таваккул қилурлар".
39:39Page 462
قُلۡ يَٰقَوۡمِ ٱعۡمَلُواْ عَلَىٰ مَكَانَتِكُمۡ إِنِّي عَٰمِلٞۖ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ ٣٩
Say, "O my people, work according to your position, [for] indeed, I am working; and you are going to know
Эй Пайғамбар, айтинг: "Эй қавмим, ўзинглар Аллоҳга ширк келтиришни маъқул топдинглар. Энди шу аҳволингизда ишларингизни қилаверинглар. Мен эса Парвардигорим нимага буюрган бўлса, ўша ишни қиламан. Аллоҳни бир деб билишга даъват этаман, холис Унгагина ибодат қиламан. Бу икки йўлнинг қайси бири қандай оқибатга олиб боришини яқинда билиб оласизлар.
39:40Page 462
مَن يَأۡتِيهِ عَذَابٞ يُخۡزِيهِ وَيَحِلُّ عَلَيۡهِ عَذَابٞ مُّقِيمٌ ٤٠
To whom will come a torment disgracing him and on whom will descend an enduring punishment."
Кимга шу дунёда хор қилгувчи азоб келишини, охиратда эса мангу, барқарор азоб тушишини ҳам яқинда билиб оласизлар.
39:41Page 463
إِنَّآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ لِلنَّاسِ بِٱلۡحَقِّۖ فَمَنِ ٱهۡتَدَىٰ فَلِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيۡهَاۖ وَمَآ أَنتَ عَلَيۡهِم بِوَكِيلٍ ٤١
Indeed, We sent down to you the Book for the people in truth. So whoever is guided - it is for [the benefit of] his soul; and whoever goes astray only goes astray to its detriment. And you are not a manager [i.e., authority] over them.
Эй Пайғамбар, сизга Қуръонни ҳақ ила одамларни огоҳлантиришингиз учун нозил қилдик. Бас, ким ҳидоят топса, ўзига фойда. Унинг ҳидоятидан Аллоҳга фойда йўқ. Зеро, Аллоҳ ундан Беҳожатдир. Ким адашса, ўзига зарар. Унинг адашгани Аллоҳга зарар қилмайди. Сиз уларни ҳидоятга мажбурлаб киритишга вакил эмассиз. Сизнинг вазифангиз етказиб қўйиш, холос.
39:42Page 463
ٱللَّهُ يَتَوَفَّى ٱلۡأَنفُسَ حِينَ مَوۡتِهَا وَٱلَّتِي لَمۡ تَمُتۡ فِي مَنَامِهَاۖ فَيُمۡسِكُ ٱلَّتِي قَضَىٰ عَلَيۡهَا ٱلۡمَوۡتَ وَيُرۡسِلُ ٱلۡأُخۡرَىٰٓ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمًّىۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ٤٢
Allāh takes the souls at the time of their death, and those that do not die [He takes] during their sleep. Then He keeps those for which He has decreed death and releases the others for a specified term. Indeed in that are signs for a people who give thought.
Аллоҳ жонларни ажали етган пайтда олади. Ҳали ажали етмаганларни уйқусида олади. Ўзи ўлимга ҳукм қилганларни ушлаб қолади. Ҳали ўлимга ҳукм қилмаганларини эса Ўзи биладиган маълум муддатга қадар қўйиб юборади. Ушлаб қолиш, қўйиб юбориш, ўлдириш, тирилтириш каби бу ишларда фикр юритадиган одамлар учун шу ишларни қилаётган Зот одамларни ўлганларидан кейин қайта тирилтиришга ҳам, уларни ҳисоб-китобга тортиб, жазо ёки мукофотларини беришга ҳам қодир эканига белгилар бордир.
39:43Page 463
أَمِ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ شُفَعَآءَۚ قُلۡ أَوَلَوۡ كَانُواْ لَا يَمۡلِكُونَ شَيۡـٔٗا وَلَا يَعۡقِلُونَ ٤٣
Or have they taken other than Allāh as intercessors? Say, "Even though they do not possess [power over] anything, nor do they reason?"
Мушриклар бут ва санамларини шафоатчилар қилиб олганлар. Аллоҳни қўйиб, ўшалардан умид қиладилар. Эй Пайғамбар, уларга айтинг: "Улар сизларга ҳам, ўзларига ҳам ҳеч иш қилиб бера олмайдиган нотавонлар бўлса ҳам ўшаларни шафоатчилар қилиб оласизларми? Ахир улар гапирмайдиган, эшитмайдиган, кўрмайдиган, фойда ҳам, зарар ҳам қилмайдиган жонсиз нарсалар-ку!
39:44Page 463
قُل لِّلَّهِ ٱلشَّفَٰعَةُ جَمِيعٗاۖ لَّهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ ثُمَّ إِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ٤٤
Say, "To Allāh belongs [the right to allow] intercession entirely. To Him belongs the dominion of the heavens and the earth. Then to Him you will be returned."
Эй Пайғамбар, анави мушрикларга айтинг: "Шафоатнинг ҳаммаси ёлғиз Аллоҳникидир. Унинг изнисиз ҳеч ким ҳеч кимни шафоат қила олмас. Осмонлару ернинг мулки ҳам ёлғиз Уникидир. Кейин Қиёмат куни ҳисоб-китоб учун ёлғиз Унга қайтариласизлар. Бас, амалларингизга яраша жазо ёки мукофотингизни берур.
39:45Page 463
وَإِذَا ذُكِرَ ٱللَّهُ وَحۡدَهُ ٱشۡمَأَزَّتۡ قُلُوبُ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِۖ وَإِذَا ذُكِرَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦٓ إِذَا هُمۡ يَسۡتَبۡشِرُونَ ٤٥
And when Allāh is mentioned alone, the hearts of those who do not believe in the Hereafter shrink with aversion, but when those [worshipped] other than Him are mentioned, immediately they rejoice.
Ёлғиз Аллоҳ зикр қилинганда охиратга ва унда содир бўладиган қайта тирилиш, ҳисоб-китоб, жазо ёки мукофот каби ишларга иймон келтирмайдиган мушрикларнинг юраклари сиқилиб кетади. Ўзлари ибодат қилаётган бутлари ёдга олинганда эса хурсанд бўлиб, яйраб кетадилар.
39:46Page 463
قُلِ ٱللَّهُمَّ فَاطِرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ عَٰلِمَ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ أَنتَ تَحۡكُمُ بَيۡنَ عِبَادِكَ فِي مَا كَانُواْ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ ٤٦
Say, "O Allāh, Creator of the heavens and the earth, Knower of the unseen and the witnessed, You will judge between your servants concerning that over which they used to differ."
Эй Пайғамбар айтинг: "Эй осмонлару ерни йўқдан бор қилган, ғайбу шаҳодатни билган, бирон нарсани назаридан четда қолдирмаган Аллоҳ, Қиёмат куни бандаларинг орасида улар шу дунёда қилиб ўтган ихтилофлари борасида ёлғиз Ўзинг ҳукм қилиб, ҳақ билан ботилни, бахтли билан бахтсизни ажратиб берурсан".
39:47Page 463
وَلَوۡ أَنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ مَا فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا وَمِثۡلَهُۥ مَعَهُۥ لَٱفۡتَدَوۡاْ بِهِۦ مِن سُوٓءِ ٱلۡعَذَابِ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ وَبَدَا لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مَا لَمۡ يَكُونُواْ يَحۡتَسِبُونَ ٤٧
And if those who did wrong had all that is in the earth entirely and the like of it with it, they would [attempt to] ransom themselves thereby from the worst of the punishment on the Day of Resurrection. And there will appear to them from Allāh that which they had not taken into account.1
Ширку маъсиятлар ила ўзига ўзи зулм қилган золимлар ер юзидаги ҳамма бойликлар ва яна шунча бойликларга эга бўлганларида қайта тирилганларидан кейинги азобнинг қаттиқлигидан қутулиш учун ҳаммасини тўлаб юборган бўлардилар. Лекин уларга бу имконият берилмас. Фаразан, шундай бўлган тақдирда ҳам улардан тўловлари қабул қилинмас. Улар Аллоҳ тарафидан ўзлари кутмаган, кўз кўриб, қулоқ эшитмаган турфа азобларга гирифтор бўладилар.
39:48Page 464
وَبَدَا لَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُواْ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ٤٨
And there will appear to them the evils they had earned, and they will be enveloped by what they used to ridicule.
Уларга ўзлари касб қилган ёмонликлари, ширку маъсиятлари ошкор бўлди ва уларни ўзлари дунёда масхара қилиб ўтган азоб ўраб олди.
39:49Page 464
فَإِذَا مَسَّ ٱلۡإِنسَٰنَ ضُرّٞ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلۡنَٰهُ نِعۡمَةٗ مِّنَّا قَالَ إِنَّمَآ أُوتِيتُهُۥ عَلَىٰ عِلۡمِۭۚ بَلۡ هِيَ فِتۡنَةٞ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ٤٩
And when adversity touches man, he calls upon Us; then when We bestow on him a favor from Us, he says, "I have only been given it because of [my] knowledge." Rather, it is a trial, but most of them do not know.
Кофир одамга касаллик, камбағаллик каби бирон зиён-заҳмат етса, уни аритишимизни сўраб Бизга дуо-илтижо қилди. Кейин унга соғлик, мол-давлат каби бирон неъматни ато этсак, "Аллоҳ буни менга ўзим ҳақли бўлганим учун берди", деди. Аслида эса бу иш бир синовдир. Лекин кофирларнинг кўплари буни билмайдилар-да, Аллоҳ берган неъматларга алданадилар.
39:50Page 464
قَدۡ قَالَهَا ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ٥٠
Those before them had already said it, but they were not availed by what they used to earn.
Бу гапни олдинги кофирлар ҳам айтганди. Улар касб қилиб топган мол-давлатлари ҳам, мартабалари ҳам заррача асқотмади.
39:51Page 464
فَأَصَابَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُواْۚ وَٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡ هَٰٓؤُلَآءِ سَيُصِيبُهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُواْ وَمَا هُم بِمُعۡجِزِينَ ٥١
And the evil consequences of what they earned struck them. And those who have wronged of these [people] will be struck [i.e., afflicted] by the evil consequences of what they earned; and they will not cause failure.1
Бас, уларнинг қилган ёмонликлари, ширку маъсиятлари бошларига бало бўлди. Ана ўшалар орасидаги ширку маъсиятлари ила ўзларига ўзлари зулм қилганларга ҳам яқинда қилган ёмонликлари етади. Улар Аллоҳдан қочиб қутула олмаслар. Ғолиб ҳам бўла олмаслар.
39:52Page 464
أَوَلَمۡ يَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ ٥٢
Do they not know that Allāh extends provision for whom He wills and restricts [it]? Indeed in that are signs for a people who believe.
Анави мушриклар деганларини дедилар ва билмадиларки, Аллоҳ Ўзи истаган одамга ризқни мўл қилиб беради. Синаш учун: шукр қиладими ёки нонкўрлик қиладими? Истаган одамига танг қилиб беради. Уни ҳам синаш учун: сабр қиладими ёки Аллоҳнинг қадаридан норози бўладими? Бу каби ризқнинг мўл ёки танг қилиб берилишида мўмин қавм учун Аллоҳнинг тадбирига далолат қилувчи белгилар бордир. Зеро, фақат мўминларгина бу белгилардан фойдалана оладилар. Кофирлар эса уларнинг ёнидан юз ўгириб ўтиб кетадилар.
39:53Page 464
۞ قُلۡ يَٰعِبَادِيَ ٱلَّذِينَ أَسۡرَفُواْ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ لَا تَقۡنَطُواْ مِن رَّحۡمَةِ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَغۡفِرُ ٱلذُّنُوبَ جَمِيعًاۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ ٥٣
Say, "O My servants who have transgressed against themselves [by sinning], do not despair of the mercy of Allāh. Indeed, Allāh forgives all sins.1 Indeed, it is He who is the Forgiving, the Merciful."
Эй Пайғамбар, ширку маъсиятлар ила ҳадларидан ошиб ўз жонига жабр қилган бандаларимга айтинг: "Аллоҳнинг раҳматидан, гуноҳларингизни кечиришидан ноумид бўлманглар. Дарҳақиқат, Аллоҳ тавба қилган одамнинг ҳамма гуноҳларини кечиради. У тавба қилгувчиларнинг гуноҳларини кечирадиган ва уларга Меҳрибон Зотдир".
39:54Page 464
وَأَنِيبُوٓاْ إِلَىٰ رَبِّكُمۡ وَأَسۡلِمُواْ لَهُۥ مِن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَكُمُ ٱلۡعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنصَرُونَ ٥٤
And return [in repentance] to your Lord and submit to Him before the punishment comes upon you; then you will not be helped.
Қиёмат кунининг азоби бошингизга тушиб, бутларингиздан ҳам, аҳли оилангиздан ҳам ҳеч қандай ёрдам ололмай қолишингиздан олдин Парвардигорингизга қайтиб, тавба ва солиҳ амаллар қилиб қолинглар ва У Зотга бўйсунинглар".
39:55Page 464
وَٱتَّبِعُوٓاْ أَحۡسَنَ مَآ أُنزِلَ إِلَيۡكُم مِّن رَّبِّكُم مِّن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَكُمُ ٱلۡعَذَابُ بَغۡتَةٗ وَأَنتُمۡ لَا تَشۡعُرُونَ ٥٥
And follow the best of what was revealed to you from your Lord [i.e., the Qur’ān] before the punishment comes upon you suddenly while you do not perceive,
Сизларга азоб тўсатдан, ўзларингиз сезмаган ва тайёргарлик қилиб олишга улугурмаган ҳолингизда келиб қолишидан олдин Парвардигорингиз тарафидан сизларга нозил қилинган энг гўзал Қуръонга эргашиб, унинг буйруқларини бажаринглар ва тақиқларидан тийилинглар.
39:56Page 464
أَن تَقُولَ نَفۡسٞ يَٰحَسۡرَتَىٰ عَلَىٰ مَا فَرَّطتُ فِي جَنۢبِ ٱللَّهِ وَإِن كُنتُ لَمِنَ ٱلسَّٰخِرِينَ ٥٦
Lest a soul should say,1 "Oh, [how great is] my regret over what I neglected in regard to Allāh and that I was among the mockers."
Шу ишларни қилинглар. Токи, бирон жон қиёмат куни қаттиқ афсус-надоматлар чекиб: "Аллоҳ ҳақида сусткашлик этиб, куфру маъсиятлар қилганимга надомат бўлсин! Ростдан ҳам Аллоҳга итоат этадиган мўминларни масхара қилган эдим", деб қолмасин.
39:57Page 465
أَوۡ تَقُولَ لَوۡ أَنَّ ٱللَّهَ هَدَىٰنِي لَكُنتُ مِنَ ٱلۡمُتَّقِينَ ٥٧
Or [lest] it say, "If only Allāh had guided me, I would have been among the righteous."
Ёки тақдирни рўкач қилиб: "Аллоҳ менга тавфиқ берганида тақводорлар сафида бўлиб, буйруқларини бажарган ва тақиқларидан тийилган бўлардим", деб қолмасин.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences