Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uzbek
An-Nisa 4:137–176
4:137Page 100
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ ثُمَّ ءَامَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ ثُمَّ ٱزۡدَادُواْ كُفۡرٗا لَّمۡ يَكُنِ ٱللَّهُ لِيَغۡفِرَ لَهُمۡ وَلَا لِيَهۡدِيَهُمۡ سَبِيلَۢا ١٣٧
Indeed, those who have believed then disbelieved, then believed then disbelieved, and then increased in disbelief - never will Allāh forgive them, nor will He guide them to a way.
Ҳали иймон келтириб, ҳали куфр келтираверадиганлар, кейин эса ўша куфрида қотиб қоладиганлар ва шу аҳволида ўлиб кетадиганлар Аллоҳнинг марҳаматидан маҳрумлардир. Аллоҳ уларнинг гуноҳларини кечирмас ва Ўзига олиб борадиган тўғри йўлга ҳидоят ҳам қилмас.
4:138Page 100
بَشِّرِ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ بِأَنَّ لَهُمۡ عَذَابًا أَلِيمًا ١٣٨
Give tidings to the hypocrites that there is for them a painful punishment -
Эй Пайғамбар алайҳиссалом, дилидаги куфрини яшириб, ўзини мўмин кўрсатадиган бундай мунофиқларга Қиёмат кунида Аллоҳнинг ҳузурида аламли азоб борлигидан "хушхабар" бериб қўйинг.
4:139Page 100
ٱلَّذِينَ يَتَّخِذُونَ ٱلۡكَٰفِرِينَ أَوۡلِيَآءَ مِن دُونِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۚ أَيَبۡتَغُونَ عِندَهُمُ ٱلۡعِزَّةَ فَإِنَّ ٱلۡعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعٗا ١٣٩
Those who take disbelievers as allies instead of the believers. Do they seek with them honor [through power]? But indeed, honor belongs to Allāh entirely.1
Уларга бу азоб нима учун? Чунки улар мўминларни қўйиб, кофирларни ўзларига дўст, ҳамкор тутдилар. Ажабо! Куч-қудратни, ҳимояни ўшалардан излаяптиларми? Овора бўладилар. Зеро, иззату куч-қудратнинг ҳаммаси Аллоҳникидир.
4:140Page 100
وَقَدۡ نَزَّلَ عَلَيۡكُمۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ أَنۡ إِذَا سَمِعۡتُمۡ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ يُكۡفَرُ بِهَا وَيُسۡتَهۡزَأُ بِهَا فَلَا تَقۡعُدُواْ مَعَهُمۡ حَتَّىٰ يَخُوضُواْ فِي حَدِيثٍ غَيۡرِهِۦٓ إِنَّكُمۡ إِذٗا مِّثۡلُهُمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ جَامِعُ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَٱلۡكَٰفِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا ١٤٠
And it has already come down to you in the Book [i.e., the Qur’ān] that when you hear the verses of Allāh [recited], they are denied [by them] and ridiculed; so do not sit with them until they enter into another conversation. Indeed, you would then be like them.1 Indeed, Allāh will gather the hypocrites and disbelievers in Hell all together -
Эй мўминлар, Аллоҳ сизларга Қуръони каримда: "Бирон мажлисда кимдир Аллоҳнинг оятларини инкор ва масхара қилаётганини эшитсангизлар, то гап бошқа соҳага ўтгунига қадар у жойни тарк қилишингиз вожибдир", деган сўзларни нозил қилди. Аллоҳнинг оятлари инкор ва масхара қилинаётганини эшитиб туриб ҳам жойингиздан жилмасангиз, Аллоҳнинг буйруғига итоат қилмасликда улар билан бир хил бўлиб қоласизлар. Улар инкорию масхараси билан итоатсизлик қилган бўлса, сизлар уни бемалол эшитиб ўтиравериш билан итоатсизлик қилган бўласизлар. Аллоҳ куфрини яшириб, ўзини мусулмон қилиб кўрсатган мунофиқлар билан кофирларни қиёмат кунида жаҳаннам ўтида бир жойга тўплайди.
4:141Page 101
ٱلَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمۡ فَإِن كَانَ لَكُمۡ فَتۡحٞ مِّنَ ٱللَّهِ قَالُوٓاْ أَلَمۡ نَكُن مَّعَكُمۡ وَإِن كَانَ لِلۡكَٰفِرِينَ نَصِيبٞ قَالُوٓاْ أَلَمۡ نَسۡتَحۡوِذۡ عَلَيۡكُمۡ وَنَمۡنَعۡكُم مِّنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۚ فَٱللَّهُ يَحۡكُمُ بَيۡنَكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ وَلَن يَجۡعَلَ ٱللَّهُ لِلۡكَٰفِرِينَ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ سَبِيلًا ١٤١
Those who wait [and watch] you. Then if you gain a victory from Allāh, they say, "Were we not with you?" But if the disbelievers have a success, they say [to them], "Did we not gain the advantage over you, but we protected you from the believers?" Allāh will judge between [all of] you on the Day of Resurrection, and never will Allāh give the disbelievers over the believers a way [to overcome them].1
Улар сизларнинг ғалабангизни ҳам, мағлубиятингизни ҳам кузатиб-пойлаб турадилар. Аллоҳ тарафидан сизларга зафар келиб, ўлжаларни қўлга кирита бошласангизлар, ўлжаларга шерик бўлиш учун: "Сизлар билан бирга елкама-елка турмаганмидик?", дейишади. Ғалаба кофирларга насиб бўлса, уларга қараб: "Сизларни биз бошқариб, ишларингизга бош-қош бўлиб, мўминлардан ҳимоя қилиб турмаганмидик?", дейишади. Қиёмат кунида ҳаммангизнинг ўртангизда Аллоҳнинг Ўзи ҳакамлик қилади. Мўминларга жаннатни мукофот қилиб беради. Мунофиқларни эса дўзахнинг тубига улоқтириб жазолайди. Аллоҳ Ўз фазли ила қиёмат куни кофирлар учун мўминларга қарши бирон ҳужжатни ҳаргиз қолдирмайди. Модомики, мўминлар иймонига содиқ қолиб, шариатга амал қилар эканлар, оқибатни фақат уларга хос қилиб қўяди.
4:142Page 101
إِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ يُخَٰدِعُونَ ٱللَّهَ وَهُوَ خَٰدِعُهُمۡ وَإِذَا قَامُوٓاْ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ قَامُواْ كُسَالَىٰ يُرَآءُونَ ٱلنَّاسَ وَلَا يَذۡكُرُونَ ٱللَّهَ إِلَّا قَلِيلٗا ١٤٢
Indeed, the hypocrites [think to] deceive Allāh, but He is deceiving them. And when they stand for prayer, they stand lazily, showing [themselves to] the people and not remembering Allāh except a little,
Мунофиқлар ўзларини мусулмон қилиб кўрсатиб, куфрини яшириб, Аллоҳни алдамоқчи бўладилар. Аллоҳнинг Ўзи уларни алдаб қўйибди. Чунки У Зот уларнинг кофирлигини билиб туриб ҳам жонларини асраб турибди. Охиратда эса уларга энг оғир азобни тайёрлаб қўйган. Улар намозга турсалар, эриниб, ёқтирмасдан, ихлоссиз, хўжакўрсинга турадилар. Аллоҳни камдан-кам, мўминларга йўлиққан пайтларидагина ёдга оладилар.
4:143Page 101
مُّذَبۡذَبِينَ بَيۡنَ ذَٰلِكَ لَآ إِلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِ وَلَآ إِلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِۚ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ سَبِيلٗا ١٤٣
Wavering between them, [belonging] neither to these [i.e., the believers] nor to those [i.e., the disbelievers]. And whoever Allāh sends astray - never will you find for him a way.
Ўша мунофиқлар аросатда қолиб, сарсон бўлган бетайинлардир. Зоҳиру ботинда мўминларга ҳам қўшила олмайдилар, кофирларга ҳам. Зоҳирда мўминлар билан, ботинда эса кофирлар билан бўладилар. Эй Пайғамбар алайҳиссалом, кимни Аллоҳ адаштириб қўйган бўлса, уни ҳидоят қилишга асло бирон йўл топа олмассиз.
4:144Page 101
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّخِذُواْ ٱلۡكَٰفِرِينَ أَوۡلِيَآءَ مِن دُونِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۚ أَتُرِيدُونَ أَن تَجۡعَلُواْ لِلَّهِ عَلَيۡكُمۡ سُلۡطَٰنٗا مُّبِينًا ١٤٤
O you who have believed, do not take the disbelievers as allies instead of the believers. Do you wish to give Allāh against yourselves a clear case?
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва Пайғамбарига эргашган мўминлар, мўминларни қўйиб, Аллоҳни инкор қиладиган кофирларни дўст тутмангизлар. Шу ишингиз билан ўзингизни ўзингиз жазога лойиқ қилиб қўядиган бир ҳужжатни Аллоҳга тақдим қилиб қўйишни истаяпсизларми?!
4:145Page 101
إِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ فِي ٱلدَّرۡكِ ٱلۡأَسۡفَلِ مِنَ ٱلنَّارِ وَلَن تَجِدَ لَهُمۡ نَصِيرًا ١٤٥
Indeed, the hypocrites will be in the lowest depths of the Fire - and never will you find for them a helper -
Аллоҳ қиёмат кунида мунофиқларни дўзахнинг энг тубига улоқтиради. У кунда уларнинг жонига оро кирадиган бирон ёрдамчини ҳаргиз топа олмассиз.
4:146Page 101
إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُواْ وَأَصۡلَحُواْ وَٱعۡتَصَمُواْ بِٱللَّهِ وَأَخۡلَصُواْ دِينَهُمۡ لِلَّهِ فَأُوْلَٰٓئِكَ مَعَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۖ وَسَوۡفَ يُؤۡتِ ٱللَّهُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ أَجۡرًا عَظِيمٗا ١٤٦
Except for those who repent, correct themselves, hold fast to Allāh, and are sincere in their religion for Allāh, for those will be with the believers. And Allāh is going to give the believers a great reward.
Мунофиқлигидан тавба қилиб, Аллоҳга қайтган, ботинини ўнглаб, Аллоҳга берган аҳдини маҳкам тутган, амалини ҳеч бир риё аралаштирмасдан холис Аллоҳ учун қилган кишилар бундан мустасно. Улар бу дунёда ҳам, охиратда ҳам мўминлар билан бир сафдадирлар. Яқинда Аллоҳ мўминларга кўп-кўп савоблар берур.
4:147Page 101
مَّا يَفۡعَلُ ٱللَّهُ بِعَذَابِكُمۡ إِن شَكَرۡتُمۡ وَءَامَنتُمۡۚ وَكَانَ ٱللَّهُ شَاكِرًا عَلِيمٗا ١٤٧
What would Allāh do with [i.e., gain from] your punishment if you are grateful and believe? And ever is Allāh Appreciative1 and Knowing.
Агар шукр қилсангизлар ва иймон келтирсангизлар, Аллоҳнинг сизларни азоблашига ҳожат қолмайди. Зеро, У фақат ва фақат яхшилик қилгувчи ва раҳмли Зотдирки, гуноҳларингиз туфайлигина сизларни азоблайди. Агар амалларингизни ўнглаб, берган неъматларига шукр қилсангизлар ва зоҳиру ботинда У Зотга иймон келтирсангизлар, сизларни ҳеч қачон азобламайди. Аллоҳ неъматларини эътироф этадиган бандасига ажру савобларини кўп-кўп қилиб берадиган Шокир ҳамда бандаларининг иймонларини билиб турадиган Алим Зотдирки, яқинда ҳаммага амалига яраша жазо ёки мукофотини берур.
4:148Page 102
۞ لَّا يُحِبُّ ٱللَّهُ ٱلۡجَهۡرَ بِٱلسُّوٓءِ مِنَ ٱلۡقَوۡلِ إِلَّا مَن ظُلِمَۚ وَكَانَ ٱللَّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا ١٤٨
Allāh does not like the public mention of evil except by one who has been wronged. And ever is Allāh Hearing and Knowing.
Аллоҳ ёмон гапнинг ошкора айтилишини хуш кўрмайди. Аксинча, ундан ғазабланади ва унинг оқибати ёмон бўлишидан огоҳлантиради. Лекин бу ишнинг мазлум тарафидан бўлиши жоиз. Яъни, мазлум золим устидан шикоят қилиб, уни дуойибад қилиши мумкин. Шунда ҳам сабр қилиши ва ошокора қилмаслиги афзалроқ. Аллоҳ гап-сўзларингизни эшитиб турувчи ва ниятларингиздан хабардор бўлган Зотдир. Шундай экан, ёмон гап айтишдан ёки уни қасд қилишдан эҳтиёт бўлинглар.
4:149Page 102
إِن تُبۡدُواْ خَيۡرًا أَوۡ تُخۡفُوهُ أَوۡ تَعۡفُواْ عَن سُوٓءٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَفُوّٗا قَدِيرًا ١٤٩
If [instead] you show [some] good or conceal it or pardon an offense - indeed, Allāh is ever Pardoning and Competent.1
Қайси бир яхши гапингизни ёки ишингизни ошкора ё яширинча қилсангиз ёки сизга ёмонлик қилган бирон одамни кечириб юборсангиз, Аллоҳга ёқадиган ишни қилган бўласиз. Зеро, Аллоҳ жазолашга қодир бўла туриб кечириб юборадиган Зотдир. Шундай экан, кечиримлилик ахлоқингизнинг бир қисмига айланиб қолсин. Шоядки, Аллоҳ ҳам сизни кечириб юборса.
4:150Page 102
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكۡفُرُونَ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيُرِيدُونَ أَن يُفَرِّقُواْ بَيۡنَ ٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيَقُولُونَ نُؤۡمِنُ بِبَعۡضٖ وَنَكۡفُرُ بِبَعۡضٖ وَيُرِيدُونَ أَن يَتَّخِذُواْ بَيۡنَ ذَٰلِكَ سَبِيلًا ١٥٠
Indeed, those who disbelieve in Allāh and His messengers and wish to discriminate between Allāh and His messengers and say, "We believe in some and disbelieve in others," and wish to adopt a way in between -
Аллоҳга ва пайғамбарларига куфр келтирадиганлар, Аллоҳга иймон келтириб, пайғамбарларини ёлғончига чиқариб, Аллоҳ билан пайғамбарлари орасини ажратмоқчи бўлганлар ва "пайғамбарларнинг айримларига ишонамиз, айримларини эса инкор қиламиз", дейдиганлар, куфр билан иймон ўртасидаги аросат бир йўлни халоскор ўлароқ тутмоқчи бўлганлар, чучварани хом санабдилар.
4:151Page 102
أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ حَقّٗاۚ وَأَعۡتَدۡنَا لِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٗا مُّهِينٗا ١٥١
Those are the disbelievers, truly. And We have prepared for the disbelievers a humiliating punishment.
Мана шу йўлни тутганлар ҳақиқий кофирлардир. Негаки, пайғамбарларнинг ҳаммасига ёки бир қисмига куфр келтирганлар Аллоҳ ва пайғамбарларига куфр келтирган бўладилар. Биз Қиёмат кунида кофирлар учун хор қиладиган азобни тайёрлаб қўйганмиз. Бу уларнинг такаббурлик қилиб Аллоҳ ва пайғамбарларига иймон келтирмаганларининг жазосидир.
4:152Page 102
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَلَمۡ يُفَرِّقُواْ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّنۡهُمۡ أُوْلَٰٓئِكَ سَوۡفَ يُؤۡتِيهِمۡ أُجُورَهُمۡۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ١٥٢
But they who believe in Allāh and His messengers and do not discriminate between any of them - to those He is going to give their rewards. And ever is Allāh Forgiving and Merciful.
Аллоҳга иймон келтириб, Унга тавҳид узра ибодат қилган, У Зотга ҳеч нарсани ширк келтирмаган, пайғамбарларнинг ҳаммасини тасдиқлаган, ҳаммасига иймон келтирган, улардан биронтасини ажратиб қўймаган мўминларга шу иймонлари ва солиҳ амаллари учун яқинда Аллоҳ улуғ ажру савоблар ато этур. Аллоҳ тавба қилган бандасини кечирадиган, Раҳмли Зотдир.
4:153Page 102
يَسۡـَٔلُكَ أَهۡلُ ٱلۡكِتَٰبِ أَن تُنَزِّلَ عَلَيۡهِمۡ كِتَٰبٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِۚ فَقَدۡ سَأَلُواْ مُوسَىٰٓ أَكۡبَرَ مِن ذَٰلِكَ فَقَالُوٓاْ أَرِنَا ٱللَّهَ جَهۡرَةٗ فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّٰعِقَةُ بِظُلۡمِهِمۡۚ ثُمَّ ٱتَّخَذُواْ ٱلۡعِجۡلَ مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَتۡهُمُ ٱلۡبَيِّنَٰتُ فَعَفَوۡنَا عَن ذَٰلِكَۚ وَءَاتَيۡنَا مُوسَىٰ سُلۡطَٰنٗا مُّبِينٗا ١٥٣
The People of the Scripture ask you to bring down to them a book from the heaven. But they had asked of Moses [even] greater than that and said, "Show us Allāh outright," so the thunderbolt struck them for their wrongdoing. Then they took the calf [for worship] after clear evidences had come to them, and We pardoned that. And We gave Moses a clear authority.
Эй Пайғамбар алайҳиссалом, яҳудийлар сиздан ўзларига осмондан худди Мусога нозил қилинганидек, бир китобни тўлалигича нозил қилишингизни сўрайдилар. Шу иш ростгўйлигингизнинг аломати бўлармиш. Сиз бундан ажабланманг. Чунки салафлари Мусодан бундан баттарроғини сўраганлар. "Аллоҳни бизга очиқ кўрсат", деганлар. Ўшанда қилган зулмлари туфайли уларни яшин урганди. Кейин Аллоҳ уларни яна қайта тирилтирганди. Улар эса Аллоҳнинг парвардигорликда ҳам, илоҳликда ҳам ягона эканига далолат қилувчи очиқ-равшан ҳужжатлар келганидан кейин ҳам яна бузоққа сиғингандилар. Шундан кейин ҳам уларни кечиргандик. Мусога қавмига қарши очиқ ҳужжатни ато этгандик.
4:154Page 102
وَرَفَعۡنَا فَوۡقَهُمُ ٱلطُّورَ بِمِيثَٰقِهِمۡ وَقُلۡنَا لَهُمُ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡبَابَ سُجَّدٗا وَقُلۡنَا لَهُمۡ لَا تَعۡدُواْ فِي ٱلسَّبۡتِ وَأَخَذۡنَا مِنۡهُم مِّيثَٰقًا غَلِيظٗا ١٥٤
And We raised over them the mount for [refusal of] their covenant; and We said to them, "Enter the gate bowing humbly"; and We said to them, "Do not transgress on the sabbath"; and We took from them a solemn covenant.
Улардан қаттиқ аҳд олганимиз сабабли устларига тоғни кўтариб қўйдик. Токи, ундан қўрқиб, аҳдларига вафо қилсинлар. Шундан кейин уларга: "Байтул-мақдис эшигидан сажда қилиб, бошингизни эгиб кирингиз", дедик. Улар эса орқалари билан кирдилар. Уларга: "Шанба куни ов қила кўрманглар", дедик. Улар эса ов қилавердилар. Улардан қаттиқ аҳд олгандик. Улар эса аҳдларини буздилар.
4:155Page 103
فَبِمَا نَقۡضِهِم مِّيثَٰقَهُمۡ وَكُفۡرِهِم بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَقَتۡلِهِمُ ٱلۡأَنۢبِيَآءَ بِغَيۡرِ حَقّٖ وَقَوۡلِهِمۡ قُلُوبُنَا غُلۡفُۢۚ بَلۡ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَيۡهَا بِكُفۡرِهِمۡ فَلَا يُؤۡمِنُونَ إِلَّا قَلِيلٗا ١٥٥
And [We cursed them]1 for their breaking of the covenant and their disbelief in the signs of Allāh and their killing of the prophets without right and their saying, "Our hearts are wrapped" [i.e., sealed against reception]. Rather, Allāh has sealed them because of their disbelief, so they believe not, except for a few.2
Қайта-қайта таъкидланган аҳдни бузганлари, Аллоҳнинг оятларига куфр келтирганлари, пайғамбарларни ўлдиришгача журъат этганлари ва Муҳаммад алайҳиссолату вассаломга: "Дилларимизга парда тортилган, сен айтаётган гапларни уқмайди", деганлари сабабли, Биз, уларни Ўз раҳматимиздан қувдик. Аслида эса иш ундай эмас. Аксинча, Аллоҳ уларнинг қалбларини нонкўрликлари сабабли муҳрлаб қўйган. Энди уларга бирон эзгулик етиб бормайди. Иймонлари ҳам мутлақо асқотмайдиган ўта заиф иймондир.
4:156Page 103
وَبِكُفۡرِهِمۡ وَقَوۡلِهِمۡ عَلَىٰ مَرۡيَمَ بُهۡتَٰنًا عَظِيمٗا ١٥٦
And [We cursed them] for their disbelief and their saying against Mary a great slander1
Куфр келтирганлари ва Марям алайҳассаломга зинокор дея туҳмат, бўҳтон қилганлари туфайли уларни Ўз раҳматимиздан қувдик.
4:157Page 103
وَقَوۡلِهِمۡ إِنَّا قَتَلۡنَا ٱلۡمَسِيحَ عِيسَى ٱبۡنَ مَرۡيَمَ رَسُولَ ٱللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَٰكِن شُبِّهَ لَهُمۡۚ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِ لَفِي شَكّٖ مِّنۡهُۚ مَا لَهُم بِهِۦ مِنۡ عِلۡمٍ إِلَّا ٱتِّبَاعَ ٱلظَّنِّۚ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينَۢا ١٥٧
And [for] their saying, "Indeed, we have killed the Messiah, Jesus the son of Mary, the messenger of Allāh." And they did not kill him, nor did they crucify him; but [another] was made to resemble him to them. And indeed, those who differ over it are in doubt about it. They have no knowledge of it except the following of assumption. And they did not kill him, for certain.1
Улар фахр билан: "Биз Аллоҳнинг пайғамбари Масиҳ Ийсо ибн Марямни ўлдирдик", дея ёлғон гапиришди. Шу гаплари учун уларни Биз уларни лаънатладик. Аслида эса улар Ийсони ўлдирмагандилар, осмагандилар. Ийсога ўхшаган бошқа бир одамни осгандилар ва Ийсони ўлдирдик, деб ўйлагандилар. Ўлдирдик, деб ўйлаган яҳудийлар ҳам, уларни тасдиқлаган насронийлар ҳам қилган ишларидан шак-шубҳа ичра ҳайрон бўлиб юрадилар. Зеро, уларда аниқ илм йўқ. Улар фақат гумонга эргашадилар. Гумон эса ҳақиқатнинг ўрнини ҳаргиз боса олмайди. Аниқ ҳақиқат шуки, улар Ийсони ўлдирмаганлар, осмаганлар.
4:158Page 103
بَل رَّفَعَهُ ٱللَّهُ إِلَيۡهِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمٗا ١٥٨
Rather, Allāh raised him to Himself. And ever is Allāh Exalted in Might and Wise.
Аксинча, Аллоҳ унга ғанимлар макридан нажот бериб, жисмию руҳини Ўз ҳузурига кўтарди. Аллоҳ Ўзининг мулкида ғолибдирки, ҳеч ким, ҳеч нарса У Зотдан ғолиб бўла олмас ва ҳар бир тадбирида, шариатида ва қазойи қадарида ҳикмат билан иш қилгувчи Зотдир.
4:159Page 103
وَإِن مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ إِلَّا لَيُؤۡمِنَنَّ بِهِۦ قَبۡلَ مَوۡتِهِۦۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يَكُونُ عَلَيۡهِمۡ شَهِيدٗا ١٥٩
And there is none from the People of the Scripture but that he will surely believe in him [i.e., Jesus] before his death.1 And on the Day of Resurrection he will be against them a witness.
Охир замонда Ийсо алайҳиссалом тушганидан кейин унга иймон келтирмаган биронта ҳам аҳли китоб қолмайди. Ҳаммаси у кишининг ўлимидан олдин иймон келтирадилар. Қиёмат куни эса Ийсо алайҳиссалом уларнинг қилган ишларига - шариатга мувофиқларига ҳам, мухолифларига ҳам гувоҳ бўлади.
4:160Page 103
فَبِظُلۡمٖ مِّنَ ٱلَّذِينَ هَادُواْ حَرَّمۡنَا عَلَيۡهِمۡ طَيِّبَٰتٍ أُحِلَّتۡ لَهُمۡ وَبِصَدِّهِمۡ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ كَثِيرٗا ١٦٠
For wrongdoing on the part of the Jews, We made unlawful for them [certain] good foods which had been lawful to them, and for their averting from the way of Allāh many [people],
Яҳудийларнинг зулми туфайли уларга олдин ҳалол бўлган айрим мазали озуқаларни ҳаром қилиб қўйдик. Уларга ҳар бир тирноқли ҳайвонни ҳамда сигир ва қўйларнинг ёғларини ҳаром қилдик. Ўзларини ҳам, бошқаларни ҳам Аллоҳнинг йўлидан тўсаверганлари туфайли шундай қилдик. Тўсавериб-тўсавериб яхшиликдан тўсиш уларнинг бир хулқига айланиб кетганди.
4:161Page 103
وَأَخۡذِهِمُ ٱلرِّبَوٰاْ وَقَدۡ نُهُواْ عَنۡهُ وَأَكۡلِهِمۡ أَمۡوَٰلَ ٱلنَّاسِ بِٱلۡبَٰطِلِۚ وَأَعۡتَدۡنَا لِلۡكَٰفِرِينَ مِنۡهُمۡ عَذَابًا أَلِيمٗا ١٦١
And [for] their taking of usury while they had been forbidden from it, and their consuming of the people's wealth unjustly. And We have prepared for the disbelievers among them a painful punishment.
Аллоҳ ман қилганидан кейин ҳам судхўрлик қилаверганлари, одамларнинг молларини ноҳақ олганлари туфайли шундай қилдик. Улар орасидаги кофирлар учун аламли азобни тайёрлаб қўйдик.
4:162Page 103
لَّٰكِنِ ٱلرَّٰسِخُونَ فِي ٱلۡعِلۡمِ مِنۡهُمۡ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ يُؤۡمِنُونَ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكَ وَمَآ أُنزِلَ مِن قَبۡلِكَۚ وَٱلۡمُقِيمِينَ ٱلصَّلَوٰةَۚ وَٱلۡمُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ أُوْلَٰٓئِكَ سَنُؤۡتِيهِمۡ أَجۡرًا عَظِيمًا ١٦٢
But those firm in knowledge among them and the believers believe in what has been revealed to you, [O Muḥammad], and what was revealed before you. And the establishers of prayer [especially] and the givers of zakāh and the believers in Allāh and the Last Day - those We will give a great reward.
Лекин, эй Пайғамбар алайҳиссалом, яҳудий ва мўминларнинг илмда собитқадамлари Аллоҳ сизга нозил қилган Қуръонни ҳам, сиздан олдинги пайғамбарларга нозил қилинган Таврот ва Инжилни ҳам тасдиқлайдилар, намозни тўкис адо этадилар, молларидан закот берадилар, Аллоҳни шериксиз ягона маъбуд деб биладилар, Қиёмат кунига ишонадилар. Ана ўшаларга яқинда Биз улуғ ажру савоблар ато этурмиз.
4:163Page 104
۞ إِنَّآ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ كَمَآ أَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ نُوحٖ وَٱلنَّبِيِّـۧنَ مِنۢ بَعۡدِهِۦۚ وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰٓ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡمَٰعِيلَ وَإِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَ وَٱلۡأَسۡبَاطِ وَعِيسَىٰ وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَٰرُونَ وَسُلَيۡمَٰنَۚ وَءَاتَيۡنَا دَاوُۥدَ زَبُورٗا ١٦٣
Indeed, We have revealed to you, [O Muḥammad], as We revealed to Noah and the prophets after him. And We revealed to Abraham, Ishmael, Isaac, Jacob, the Descendants,1 Jesus, Job, Jonah, Aaron, and Solomon; and to David We gave the book [of Psalms].
Эй Пайғамбар алайҳиссолату вассалом, Биз сиздан олдинги пайғамбарларга ваҳий юборганимиздек сизга ҳам ваҳий юбордик. Бу иш янгилик эмас. Сиз дастлабки пайғамбар эмассиз. Биз Нуҳ алайҳиссаломга ҳам, у кишидан кейин келган пайғамбарларга ҳам, Иброҳим алайҳиссаломга ҳам, у кишининг икки ўғли Исмоил ва Исҳоқ алайҳимассаломга ҳам, Исҳоқнинг ўғли Яъқуб алайҳиссаломга ҳам ва у кишининг авлодига ҳам ваҳий юборганмиз. (Улар Яъқуб алайҳиссаломнинг ўғилларидан тарқаган Бани Исроилнинг ўн икки қабиласидаги пайғамбарлардир). Ийсо, Айюб, Юнус, Ҳорун ва Сулаймон алайҳиссаломларга ҳам ваҳий юборганмиз. Довудга эса китобни - Забурни ато этдик.
4:164Page 104
وَرُسُلٗا قَدۡ قَصَصۡنَٰهُمۡ عَلَيۡكَ مِن قَبۡلُ وَرُسُلٗا لَّمۡ نَقۡصُصۡهُمۡ عَلَيۡكَۚ وَكَلَّمَ ٱللَّهُ مُوسَىٰ تَكۡلِيمٗا ١٦٤
And [We sent] messengers about whom We have related [their stories] to you before and messengers about whom We have not related to you. And Allāh spoke to Moses with [direct] speech.
Биз сизга шундай пайғамбарларни юбордикки, улар ҳақида сизга Қуръонда гапириб бердик. Яна шундай пайғамбарларни ҳам юбордикки, улар ҳақида сизга (Қуръонда) қисса қилиб бермадик. Қисса қилиб бермаганимизда ҳам бир ҳикмат бор. Аллоҳ Мусо алайҳиссалом билан бевосита гаплашди. Бу суҳбат ҳар қандай нуқсондан пок Аллоҳнинг буюклигига ярашадиган ҳақиқий гаплашиш бўлиб, Мусо алайҳиссаломнинг ҳурмати учун бўлганди.
4:165Page 104
رُّسُلٗا مُّبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى ٱللَّهِ حُجَّةُۢ بَعۡدَ ٱلرُّسُلِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمٗا ١٦٥
[We sent] messengers as bringers of good tidings and warners so that mankind will have no argument against Allāh after the messengers. And ever is Allāh Exalted in Might and Wise.
Биз пайғамбарларни мўминларга улуғ савоб ҳақида хушхабар элтувчи ҳамда кофирларни аламли азобдан огоҳлантирувчи қилиб юбордик. Токи, улардан кейин одамлар учун Аллоҳга қарши бирон ҳужжат, узр қолмасин. Аллоҳ Ўз мулкида Азиздир, ҳукмида эса Ҳакимдир.
4:166Page 104
لَّٰكِنِ ٱللَّهُ يَشۡهَدُ بِمَآ أَنزَلَ إِلَيۡكَۖ أَنزَلَهُۥ بِعِلۡمِهِۦۖ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ يَشۡهَدُونَۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدًا ١٦٦
But Allāh bears witness to that which He has revealed to you. He has sent it down with His knowledge, and the angels bear witness [as well]. And sufficient is Allāh as Witness.
Эй Пайғамбар алайҳиссалом, яҳудийлар сизга куфр келтираётган бўлсалар, сизга нозил қилинган Қуръоннинг ҳақлигига Аллоҳнинг Ўзи гувоҳлик берур. Аллоҳ уни Ўз илми билан нозил қилиб, бандаларини Ўзи яхши кўрадиган ва рози бўладиган ишлардан ҳам, Ўзи ёмон кўрадиган ва ёқтирмайдиган ишлардан ҳам огоҳ этиб қўйишни истади. Сиз олиб келган ваҳийнинг ҳақлигига Аллоҳ билан бирга фаришталар ҳам гувоҳлик берадилар. Гувоҳ бўлишга Аллоҳнинг Ўзи етарлидир. У Зотнинг Ўзи гувоҳ бўлиб турганда бошқа гувоҳларга на ҳожат!
4:167Page 104
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ قَدۡ ضَلُّواْ ضَلَٰلَۢا بَعِيدًا ١٦٧
Indeed, those who disbelieve and avert [people] from the way of Allāh have certainly gone far astray.
Пайғамбарлигингизни инкор қилган ва одамларни Исломдан тўсган кимсалар жуда қаттиқ йўлдан озган ва ҳақдан адашган кимсалардир.
4:168Page 104
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَظَلَمُواْ لَمۡ يَكُنِ ٱللَّهُ لِيَغۡفِرَ لَهُمۡ وَلَا لِيَهۡدِيَهُمۡ طَرِيقًا ١٦٨
Indeed, those who disbelieve and commit wrong [or injustice] - never will Allāh forgive them, nor will He guide them to a path,
Аллоҳга ва пайғамбарларига куфр келтирган ва кофирлигида қолиб, ўзига ўзи зулм қилган кимсалар, модомики, ҳақ тарафга ўтмасдан залолатида қотиб тураверар эканлар, Аллоҳ уларни кечирмайди ва азобидан нажот берадиган тўғри йўлга йўлламайди.
4:169Page 104
إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدٗاۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٗا ١٦٩
Except the path of Hell; they will abide therein forever. And that, for Allāh, is [always] easy.
Жаҳаннамга олиб борадиган йўлга бошлайдилар ва улар у ерда абадий қолурлар. Бу иш Аллоҳга осон. Аллоҳга ҳеч иш оғир эмас.
4:170Page 104
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدۡ جَآءَكُمُ ٱلرَّسُولُ بِٱلۡحَقِّ مِن رَّبِّكُمۡ فَـَٔامِنُواْ خَيۡرٗا لَّكُمۡۚ وَإِن تَكۡفُرُواْ فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمٗا ١٧٠
O mankind, the Messenger has come to you with the truth from your Lord, so believe; it is better for you. But if you disbelieve - then indeed, to Allāh belongs whatever is in the heavens and earth. And ever is Allāh Knowing and Wise.
Эй одамлар, Муҳаммад алайҳиссалом сизларга Аллоҳ таоло тарафидан ҳидоят ва ҳақ динни олиб келди. Бас, у киши олиб келган динга иймон келтиринглар. Шунда сизларга бу дунёда ҳам, охиратда ҳам яхши бўлади. Куфр келтириш билан Аллоҳга ҳеч қандай зарар келтира олмайсизлар. У Зот сизнинг иймонингизга муҳтож эмас. Зеро, осмонлару ердаги ва улар орасидаги ҳамма-ҳамма нарса У Зотнинг мулкидир. Аллоҳ ҳидоятга ким ҳақли эканини яхши билади ва унинг йўлини қулай қилиб қўяди. Ким ҳақли эмаслигини ҳам яхши билади ва унинг йўлини тўсиб, парда тортиб қўяди. У айтадиган гапию қиладиган ишини, шариатию қадарини ҳикмат билан қиладиган Зотдир.
4:171Page 105
يَٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ لَا تَغۡلُواْ فِي دِينِكُمۡ وَلَا تَقُولُواْ عَلَى ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡحَقَّۚ إِنَّمَا ٱلۡمَسِيحُ عِيسَى ٱبۡنُ مَرۡيَمَ رَسُولُ ٱللَّهِ وَكَلِمَتُهُۥٓ أَلۡقَىٰهَآ إِلَىٰ مَرۡيَمَ وَرُوحٞ مِّنۡهُۖ فَـَٔامِنُواْ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦۖ وَلَا تَقُولُواْ ثَلَٰثَةٌۚ ٱنتَهُواْ خَيۡرٗا لَّكُمۡۚ إِنَّمَا ٱللَّهُ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۖ سُبۡحَٰنَهُۥٓ أَن يَكُونَ لَهُۥ وَلَدٞۘ لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلٗا ١٧١
O People of the Scripture, do not commit excess in your religion1 or say about Allāh except the truth. The Messiah, Jesus the son of Mary, was but a messenger of Allāh and His word which He directed to Mary and a soul [created at a command] from Him. So believe in Allāh and His messengers. And do not say, "Three"; desist - it is better for you. Indeed, Allāh is but one God. Exalted is He above having a son. To Him belongs whatever is in the heavens and whatever is on the earth. And sufficient is Allāh as Disposer of affairs.
Эй Пайғамбар алайҳиссалом, Инжил аҳлига шундай денг: "Динингизда ҳаддингиздан ошмангиз. Ийсо алайҳиссалом борасида Аллоҳнинг шаънига нолойиқ, ноҳақ гапни айтмангиз. Масиҳ Ийсо ибн Марям алайҳиссалом Аллоҳнинг пайғамбаридир. Уни ҳақ билан юборган. Уни Жаброил алайҳиссалом орқали юборган "бўл" деган сўзи билан яратди. Шу билан у Аллоҳнинг бир руҳи бўлдики, уни Жаброил алайҳиссалом Парвардигорнинг амри билан Ийсо алайҳиссаломнинг жисмига олиб кирди. Бас, Аллоҳга ва Унинг ҳамма пайғамбарларига иймон келтирингиз. Уларни ажратмангиз. Худолар учта, демангиз. Бундай ёлғон ва бузуқ гапни айтишдин тийилингиз. Шунда бу дунёда ҳам, охиратда ҳам ўзингизга яхши бўлади. Аллоҳ ягона илоҳдир. У шерикдан ҳам, боладан ҳам покдир. У беҳожатдир. Осмонлару ердаги ва улар оралиғидаги ҳамма нарса Унинг мулкидир. Осмонлару ердаги нарсалар Аллоҳнинг нақадар тадбирли бошқарувчи эканига кифоядир.
4:172Page 105
لَّن يَسۡتَنكِفَ ٱلۡمَسِيحُ أَن يَكُونَ عَبۡدٗا لِّلَّهِ وَلَا ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ ٱلۡمُقَرَّبُونَۚ وَمَن يَسۡتَنكِفۡ عَنۡ عِبَادَتِهِۦ وَيَسۡتَكۡبِرۡ فَسَيَحۡشُرُهُمۡ إِلَيۡهِ جَمِيعٗا ١٧٢
Never would the Messiah disdain to be a servant of Allāh, nor would the angels near [to Him]. And whoever disdains His worship and is arrogant - He will gather them to Himself all together.
Ийсо ибн Марям ҳам, юқори мартабали муқарраб* фаришталар ҳам Аллоҳга банда бўлишдан ор қилмайдилар-ку! Қандай қилиб сизлар Ийсони ўзингизга худо қилиб оласиз? Қандай қилиб мушриклар фаришталарни ўзларига худо қилиб оладилар? Ким Аллоҳга бандалик қилишдан ор қилиб, ўзини катта олса, билиб қўйсинки, яқинда қиёмат куни Аллоҳ ҳаммани маҳшаргоҳга тўплайди ва ҳаммага амалига яраша жазо ё мукофотини беради.
4:173Page 105
فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فَيُوَفِّيهِمۡ أُجُورَهُمۡ وَيَزِيدُهُم مِّن فَضۡلِهِۦۖ وَأَمَّا ٱلَّذِينَ ٱسۡتَنكَفُواْ وَٱسۡتَكۡبَرُواْ فَيُعَذِّبُهُمۡ عَذَابًا أَلِيمٗا وَلَا يَجِدُونَ لَهُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ وَلِيّٗا وَلَا نَصِيرٗا ١٧٣
And as for those who believed and did righteous deeds, He will give them in full their rewards and grant them extra from His bounty. But as for those who disdained and were arrogant, He will punish them with a painful punishment, and they will not find for themselves besides Allāh any protector or helper.
Аллоҳга иймон келтириб, пайғамбарларини тасдиқлаган, холис Аллоҳ учун ва шариатга мувофиқ тарзда солиҳ амалларни қилган зотларнинг савобларини камайтирмасдан, Ўз фазлу эҳсони ила зиёда қилиб беради. Аллоҳга бандалик қилишдан бош тортиб, такаббурлик ила ўзини катта олган ношудларни эса аламли азобга гирифтор қилади. Улар Аллоҳдан бошқа фойда келтирадиган дўстни ҳам, зарарни даф қиладиган нажоткорни ҳам топа олмайдилар.
4:174Page 105
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدۡ جَآءَكُم بُرۡهَٰنٞ مِّن رَّبِّكُمۡ وَأَنزَلۡنَآ إِلَيۡكُمۡ نُورٗا مُّبِينٗا ١٧٤
O mankind, there has come to you a conclusive proof from your Lord, and We have sent down to you a clear light.1
Эй инсонлар, сизларга Парвардигорингиз тарафидан ҳеч қандай узрга жой қолдирмайдиган, ҳар қандай шубҳани томири билан қўпориб ташлайдиган очиқ-равшан ҳужжат келди. У Муҳаммад алайҳиссаломдир. Сизларга чарақлаб турган зиёни нозил қилдик. У Қуръондир.
4:175Page 105
فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱللَّهِ وَٱعۡتَصَمُواْ بِهِۦ فَسَيُدۡخِلُهُمۡ فِي رَحۡمَةٖ مِّنۡهُ وَفَضۡلٖ وَيَهۡدِيهِمۡ إِلَيۡهِ صِرَٰطٗا مُّسۡتَقِيمٗا ١٧٥
So those who believe in Allāh and hold fast to Him - He will admit them to mercy from Himself and bounty and guide them to Himself on a straight path.
Аллоҳга иймон келтириб, пайғамбарига нозил қилган Қуръонни маҳкам тутганларни Аллоҳ раҳмат қилиб, жаннатга киритади. Уларнинг савобларини кўпайтириб, мартабаларини юқори қилади. Уларни ҳеч қандай эгрилиги бўлмаган энг тўғри йўлга - Адн жаннатларига олиб борадиган йўлга йўллайди.
4:176Page 106
يَسۡتَفۡتُونَكَ قُلِ ٱللَّهُ يُفۡتِيكُمۡ فِي ٱلۡكَلَٰلَةِۚ إِنِ ٱمۡرُؤٌاْ هَلَكَ لَيۡسَ لَهُۥ وَلَدٞ وَلَهُۥٓ أُخۡتٞ فَلَهَا نِصۡفُ مَا تَرَكَۚ وَهُوَ يَرِثُهَآ إِن لَّمۡ يَكُن لَّهَا وَلَدٞۚ فَإِن كَانَتَا ٱثۡنَتَيۡنِ فَلَهُمَا ٱلثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَۚ وَإِن كَانُوٓاْ إِخۡوَةٗ رِّجَالٗا وَنِسَآءٗ فَلِلذَّكَرِ مِثۡلُ حَظِّ ٱلۡأُنثَيَيۡنِۗ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمۡ أَن تَضِلُّواْۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمُۢ ١٧٦
They request from you a [legal] ruling. Say, "Allāh gives you a ruling concerning one having neither descendants nor ascendants [as heirs]." If a man dies, leaving no child but [only] a sister, she will have half of what he left. And he inherits from her if she [dies and] has no child. But if there are two sisters [or more], they will have two thirds of what he left. If there are both brothers and sisters, the male will have the share of two females.1 Allāh makes clear to you [His law], lest you go astray. And Allāh is Knowing of all things.
Эй Пайғамбар алайҳиссалом, сиздан калола мероси ҳақида фатво сўрайдилар. Асл вориси (ота-бобоси) ҳам, фаръ вориси (ўғил-қизи) ҳам бўлмаган одам калола дейилади. Айтингки, бу борадаги ҳукмни Аллоҳ баён қилади. Ота-бобоси ҳам, фарзанди ҳам бўлмаган бир одам ўлса ва унинг бир дона туғишган ёки отабир опа ё синглиси бўлса, мероснинг ярми улуш сифатида уникидир. Туғишган ёки отабир ака ё укаси бўлса ва биронта ҳам улуш оладиган меросхўр бўлмаса, у асаба сифатида мероснинг ҳаммасини олади. Улуш оладиган меросхўр бўлса, унга тегадиган улушдан қолганини олади. Туғишган ёки отабир опа ё сингил бир дона эмас, бир неча бўлса, мероснинг учдан иккиси улуш сифатида уларникидир. Туғишган опа ё сингилларгина эмас, ака ё укалар ҳам бўлса, ҳаммаси асаба сифатида мерос олади ва бу ерда "Бир эркакка икки аёл улуши" қоидасига амал қилинади. Яъни, эркакларга аёлларга нисбатан икки баробар кўп мерос берилади. Аллоҳ сизларга калола ҳукмини ҳам, мероснинг бошқа ҳукмларини ҳам адашиб кетмаслигингиз учун баён қиляпти. Аллоҳ ҳамма нарсани Билгувчидир. Ҳеч нарса У Зотдан яширин эмас.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences