Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uzbek
محمد
Muhammad
Muhammad · Medinan · 38 ayahs
47:1Page 507
ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ أَضَلَّ أَعۡمَٰلَهُمۡ ١
Those who disbelieve and avert [people] from the way of Allāh - He will waste their deeds.1
Аолоҳга куфр келтирган ва одамларни Аллоҳнинг йўлидан тўсган кимсаларнинг амалларини Аллоҳ зое кетказур.
47:2Page 507
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَءَامَنُواْ بِمَا نُزِّلَ عَلَىٰ مُحَمَّدٖ وَهُوَ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّهِمۡ كَفَّرَ عَنۡهُمۡ سَيِّـَٔاتِهِمۡ وَأَصۡلَحَ بَالَهُمۡ ٢
And those who believe and do righteous deeds and believe in what has been sent down upon Muḥammad - and it is the truth from their Lord - He will remove from them their misdeeds and amend their condition.
Аллоҳга иймон келтириб, яхши ишларни қилган ҳамда Аллоҳ Муҳаммад алайҳиссаломга нозил қилган Парвардигорлари тарафидан юборилган ҳақ бўлмиш рисолатга иймон келтирган зотларнинг гуноҳларини ўчириб, жазога тортмас ва дунёвий ишларини ҳам, ухровий ишларини ҳам ўнглар.
47:3Page 507
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱتَّبَعُواْ ٱلۡبَٰطِلَ وَأَنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّبَعُواْ ٱلۡحَقَّ مِن رَّبِّهِمۡۚ كَذَٰلِكَ يَضۡرِبُ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ أَمۡثَٰلَهُمۡ ٣
That is because those who disbelieve follow falsehood, and those who believe follow the truth from their Lord. Thus does Allāh present to the people their comparisons.1
Бирига мукофот, яна бирига жазо берилишининг сабаби шуки, Аллоҳга куфр келтирган кимсалар ботилга эргашдилар. Аллоҳга ва пайғамбарига иймон келтирган зотлар эса Парвардигорлари тарафидан келган ҳаққа эргашдилар. Бу икки гуруҳнинг, яъни, мўминлар ва кофирлар гуруҳининг ҳукмини Аллоҳ баён қилиб қўйган. Уларнинг қилган ишлари турлича бўлгани учун оқибати ҳам турлича бўлади. Бири мукофот олса, бошқаси жазоланади. Хуллас, ҳар ким экканини ўради.
47:4Page 507
فَإِذَا لَقِيتُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فَضَرۡبَ ٱلرِّقَابِ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَثۡخَنتُمُوهُمۡ فَشُدُّواْ ٱلۡوَثَاقَ فَإِمَّا مَنَّۢا بَعۡدُ وَإِمَّا فِدَآءً حَتَّىٰ تَضَعَ ٱلۡحَرۡبُ أَوۡزَارَهَاۚ ذَٰلِكَۖ وَلَوۡ يَشَآءُ ٱللَّهُ لَٱنتَصَرَ مِنۡهُمۡ وَلَٰكِن لِّيَبۡلُوَاْ بَعۡضَكُم بِبَعۡضٖۗ وَٱلَّذِينَ قُتِلُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَلَن يُضِلَّ أَعۡمَٰلَهُمۡ ٤
So when you meet those who disbelieve [in battle], strike [their] necks until, when you have inflicted slaughter upon them, then secure [their] bonds,1 and either [confer] favor2 afterwards or ransom [them] until the war lays down its burdens.3 That [is the command]. And if Allāh had willed, He could have taken vengeance upon them [Himself], but [He ordered armed struggle] to test some of you by means of others. And those who are killed in the cause of Allāh - never will He waste their deeds.
Эй мўминлар, сизларга қарши курашаётган кофирлар билан тўқнашганингизда уларни ўлдиринглар. То уларни мағлуб этгунга қадар жанг қилинглар. Уларнинг шон-шавкатини синдириб, тор-мор қилганингиздан кейин асирларни маҳкам боғланглар. Улар борасида икки ишдан бирини қилиш ўз ихтиёрингизда. Ё уларга марҳамат кўрсатиб, ҳеч қандай товон олмай қўйиб юборасиз ёки товон оласиз. Товон пул бўлиши ҳам, бошқа бирон хизмат бўлиши ҳам мумкин. То кофирларнинг Исломни қабул қилиши ёки аҳдлашиши билан уруш ниҳоясига етгунига қадар шундай қилинглар. Бунга сабаб шуки, мўминлар кофирлар билан синаладилар ва кунлар айланиб туради. Гоҳида униси ғолиб бўлса, гоҳида буниси ғолиб бўлади. Аллоҳнинг ҳукми мана шу. Агар Аллоҳ хоҳлаганида кофирлардан жангсиз ҳам ғолиб бўлиши мумкин эди. Лекин У Зот сизларни бир-бирларингиз билан синаш учун жиҳодни фарз қилди. Шу билан ким жанг қилади, ким қилмайди, ажратиб олади. Кофирни ҳам синайди. Жангда ўлган мўмин жаннатга киради, кофир эса дўзахга. Аллоҳ Ўзининг йўлида жон берганларнинг амалларини ҳеч қачон зое қилмас.
Уларни шу дунёда ҳақ тарафида бўлиш шарафига муяссар айлайди ва ишларини ўнглайди.
47:6Page 507
وَيُدۡخِلُهُمُ ٱلۡجَنَّةَ عَرَّفَهَا لَهُمۡ ٦
And admit them to Paradise, which He has made known to them.
Қиёмат куни уларни жаннатга киритади. Жаннатки, унинг таъриф-тавсифини шу дунёда қилиб берган ва мўминлар уни таниб қолганлар. Охиратдаги ўринлари қандай бўлишидан ҳам хабардор бўлганлар.
47:7Page 507
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِن تَنصُرُواْ ٱللَّهَ يَنصُرۡكُمۡ وَيُثَبِّتۡ أَقۡدَامَكُمۡ ٧
O you who have believed, if you support Allāh, He will support you and plant firmly your feet.
Эй Аллоҳга иймон келтириб, Унинг шариатига амал қиладиган зотлар, Аллоҳни қўлласангизлар, У ҳам сизларни қўллайди ва қадамларингизни собит айлайди. Аллоҳни қўллаш У Зотнинг пайғамбарини ва динини қўллаш ҳамда кофирларга қарши жанг қилиш билан бўлади. Аллоҳнинг мўминларни қўллаши эса уларга ғалаба ато этиши билан бўлади.
47:8Page 507
وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فَتَعۡسٗا لَّهُمۡ وَأَضَلَّ أَعۡمَٰلَهُمۡ ٨
But those who disbelieve - for them is misery, and He will waste their deeds.
Аллоҳга ва У Зотнинг пайғамбарига куфр келтирган кимсалар эса мағлуб бўлиб, ҳалокатга юз тутадилар. Аллоҳ уларнинг амалларини зое қилур.
47:9Page 507
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ كَرِهُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأَحۡبَطَ أَعۡمَٰلَهُمۡ ٩
That is because they disliked what Allāh revealed, so He rendered worthless their deeds.
Уларнинг шундай жазога йўлиққанларига сабаб шуки, улар Аллоҳ Пайғамбар алайҳиссаломга нозил қилган Қуръонни ва ундаги Аллоҳни бир деб билиш эътиқодини ёқтирмадилар. Шу туфайли Аллоҳ уларнинг амалларини ҳабата қилди. Шу билан бу дунёни ҳам, охиратни ҳам қўлдан бой бердилар.
47:10Page 507
۞ أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۖ دَمَّرَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمۡۖ وَلِلۡكَٰفِرِينَ أَمۡثَٰلُهَا ١٠
Have they not traveled through the land and seen how was the end of those before them? Allāh destroyed [everything] over them,1 and for the disbelievers is something comparable.
Анави ҳақни ёлғонга чиқараётган кимсалар ер юзини айланиб юриб, ўзларидан олдинги ҳақни тан олмаганларнинг оқибати нима билан якун топгани ҳақида фикр юритсалар бўлмасмикан?! Уларнинг тақдири фожиа билан тугаган-ку. Аллоҳ уларнинг уйларини вайрон этган-ку. Ўзларини ҳам, бола-чақаларини ҳам, мол-дунёларини ҳам барбод айлаган-ку. Ҳамма замон ва ҳамма макондаги кофирларнинг оқибати мана шунга ўхшаш бўлади.
47:11Page 507
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ مَوۡلَى ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَأَنَّ ٱلۡكَٰفِرِينَ لَا مَوۡلَىٰ لَهُمۡ ١١
That is because Allāh is the protector of those who have believed and because the disbelievers have no protector.
Икки гуруҳнинг бирига жазо, иккинчисига эса мукофот берилишига сабаб шуки, Аллоҳ мўминларни қўллаб-қувватлаб туради. Кофирларни эса ҳеч ким қўлламайди.
47:12Page 508
إِنَّ ٱللَّهَ يُدۡخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يَتَمَتَّعُونَ وَيَأۡكُلُونَ كَمَا تَأۡكُلُ ٱلۡأَنۡعَٰمُ وَٱلنَّارُ مَثۡوٗى لَّهُمۡ ١٢
Indeed, Allāh will admit those who have believed and done righteous deeds to gardens beneath which rivers flow, but those who disbelieve enjoy themselves and eat as grazing livestock eat, and the Fire will be a residence for them.
Аллоҳ иймон келтириб, яхши амаллар қилганларни қасрларининг остидан дарёлар оқиб ўтадиган жаннатларга киритади. Аллоҳга ва У Зотнинг пайғамбарига куфр келтирганлар эса дунёга муккасидан кетиб, кўнгил кўчасига юриб, ҳайвонлар каби еб-ичиб юраверадилар. Уларнинг қоринлари ва шаҳватларидан бошқа ғами бўлмайди. Қиёмат куни эса уларнинг жойи жаҳаннам бўлади.
47:13Page 508
وَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ هِيَ أَشَدُّ قُوَّةٗ مِّن قَرۡيَتِكَ ٱلَّتِيٓ أَخۡرَجَتۡكَ أَهۡلَكۡنَٰهُمۡ فَلَا نَاصِرَ لَهُمۡ ١٣
And how many a city was stronger than your city [i.e., Makkah] which drove you out? We destroyed them; and there was no helper for them.
Сизни чиқариб юборган Макка аҳолисидан кўра мол-давлат жиҳатидан ҳам, бола-чақа жиҳатидан ҳам қудратлироқ бўлган ўтмишдаги қанча қишлоқни ўзларига юборилган пайғамбарни ёлғончига чиқарганлари туфайли ҳалок айлаганмиз. Уларни Аллоҳнинг азобидан қутқариб қоладиган бирон мададкор бўлмаган. Истасак, Маккани ҳам бир зумда вайрон этамиз. Шундай қилиш Биз учун қийин иш эмас.
47:14Page 508
أَفَمَن كَانَ عَلَىٰ بَيِّنَةٖ مِّن رَّبِّهِۦ كَمَن زُيِّنَ لَهُۥ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ وَٱتَّبَعُوٓاْ أَهۡوَآءَهُم ١٤
So is he who is on clear evidence from his Lord like him to whom the evil of his work has been made attractive and they follow their [own] desires?
Парвардигори тарафидан аниқ бир ҳужжатга эга бўлиб, У Зотга онгли қалб билан ибодат қиладиган одам ёмон ишини шайтон чиройли қилиб кўрсатганига алданиб, бутларга ибодат қилиш, маъсият лойига ботиш ва пайғамбарларни ёлғончига чиқаришдек манфур ишларни қиладиган кимса билан баробарми?!
47:15Page 508
مَّثَلُ ٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي وُعِدَ ٱلۡمُتَّقُونَۖ فِيهَآ أَنۡهَٰرٞ مِّن مَّآءٍ غَيۡرِ ءَاسِنٖ وَأَنۡهَٰرٞ مِّن لَّبَنٖ لَّمۡ يَتَغَيَّرۡ طَعۡمُهُۥ وَأَنۡهَٰرٞ مِّنۡ خَمۡرٖ لَّذَّةٖ لِّلشَّٰرِبِينَ وَأَنۡهَٰرٞ مِّنۡ عَسَلٖ مُّصَفّٗىۖ وَلَهُمۡ فِيهَا مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ وَمَغۡفِرَةٞ مِّن رَّبِّهِمۡۖ كَمَنۡ هُوَ خَٰلِدٞ فِي ٱلنَّارِ وَسُقُواْ مَآءً حَمِيمٗا فَقَطَّعَ أَمۡعَآءَهُمۡ ١٥
Is the description of Paradise, which the righteous are promised, wherein are rivers of water unaltered,1 rivers of milk the taste of which never changes, rivers of wine delicious to those who drink, and rivers of purified honey, in which they will have from all [kinds of] fruits and forgiveness from their Lord... [Are its inhabitants] like those who abide eternally in the Fire and are given to drink scalding water that will sever their intestines?
Парвардигори оламдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила қўрқадиган тақводорлар учун Аллоҳ ваъда қилган жаннатда бир неча дарёлар бўлиб, улардан бирида ҳар қанча туриб қолса ҳам айнимайдиган сувлар оқса, яна бирида ҳеч қачон таъми ўзгармайдиган сутлар оқади. Яна бирида ичгувчилар учун ширин таъмли шароблар оқиб турса, бошқасида соф асаллар оқиб туради. Уларга истаган мевалари муҳайё қилинади. Буларнинг устига Аллоҳ уларнинг гуноҳларини ўчириб юборади. Уларни жазога тортмайди. Мана шунча неъматларга эга бўлган бахтиёр мўмин дўзахдан ҳеч қачон чиқмайдиган, қайноқ сув билан суғорилиб, ичаклари титилиб кетадиган бахтиқарога ўхшайдими?!
47:16Page 508
وَمِنۡهُم مَّن يَسۡتَمِعُ إِلَيۡكَ حَتَّىٰٓ إِذَا خَرَجُواْ مِنۡ عِندِكَ قَالُواْ لِلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ مَاذَا قَالَ ءَانِفًاۚ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ وَٱتَّبَعُوٓاْ أَهۡوَآءَهُمۡ ١٦
And among them, [O Muḥammad], are those who listen to you, until when they depart from you, they say to those who were given knowledge,1 "What has he said just now?" Those are the ones of whom Allāh has sealed over their hearts and who have followed their [own] desires.
Эй Пайғамбар, мунофиқлар орасида шундай кимсалар борки, сизга номига қулоқ соладилар. Мақсадлари қабул қилиш эмас, эътироз билдириш бўлади. Ҳузурингиздан чиққанларида атайин ўзларини билмаганликка солиб, илм ато этилган кишиларга: "Ҳозир нима деди?", дея масхараомиз савол ташлайдилар. Аллоҳ уларнинг қалбларини муҳрлаб қўйган. Муҳрланган қалбларга яхши гап етиб бормайди. Улар ҳавойи нафсларига эргашадилар. Ҳавойи нафс эса ҳар доим ҳақнинг юзини ёпиб туради. Уни сал четроққа сурасиз, кейин ҳақни кўрасиз.
47:17Page 508
وَٱلَّذِينَ ٱهۡتَدَوۡاْ زَادَهُمۡ هُدٗى وَءَاتَىٰهُمۡ تَقۡوَىٰهُمۡ ١٧
And those who are guided - He increases them in guidance and gives them their righteousness.1
Ҳақ йўлдан бориб, Пайғамбар алайҳиссалом олиб келган кўрсатмаларга амал қилган зотларга эса янада кўпроқ ҳидоят ва эзгулик сари тавфиқ ато этур ҳамда уларнинг дўзахдан сақлайдиган ишларни қилишларига илҳом берур.
47:18Page 508
فَهَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّا ٱلسَّاعَةَ أَن تَأۡتِيَهُم بَغۡتَةٗۖ فَقَدۡ جَآءَ أَشۡرَاطُهَاۚ فَأَنَّىٰ لَهُمۡ إِذَا جَآءَتۡهُمۡ ذِكۡرَىٰهُمۡ ١٨
Then do they await except that the Hour should come upon them unexpectedly? But already there have come [some of] its indications. Then how [i.e., what good] to them, when it has come, will be their remembrance?
Кофирлар қиёматнинг тўсатдан кутилмаганда келиб қолишини кутяптилар, холос. Унинг аломатлари эса келиб бўлди. Муҳаммад алайҳиссаломнинг пайғамбар бўлиб юборилиши ва ойнинг ёрилиши шулар жумласидандир. У келиб бўлганидан кейин ибрат олиш имкони қолармиди?!
47:19Page 508
فَٱعۡلَمۡ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ وَٱسۡتَغۡفِرۡ لِذَنۢبِكَ وَلِلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِۗ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مُتَقَلَّبَكُمۡ وَمَثۡوَىٰكُمۡ ١٩
So know, [O Muḥammad], that there is no deity except Allāh and ask forgiveness for your sin1 and for the believing men and believing women. And Allāh knows of your movement and your resting place.
Эй Пайғамбар, билингки, Аллоҳдан ўзга чин маъбуд йўқдир. Ўз гуноҳларингиз учун ҳам, мўминлар ва мўминаларнинг гуноҳлари учун ҳам истиғфор айтинг. Аллоҳ кундузи нималар қилишингизни ҳам, кечаси қаерда қўним топишингизни ҳам билади. У Зотдан бирон нарса яширин қола олмас.
47:20Page 509
وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَوۡلَا نُزِّلَتۡ سُورَةٞۖ فَإِذَآ أُنزِلَتۡ سُورَةٞ مُّحۡكَمَةٞ وَذُكِرَ فِيهَا ٱلۡقِتَالُ رَأَيۡتَ ٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ يَنظُرُونَ إِلَيۡكَ نَظَرَ ٱلۡمَغۡشِيِّ عَلَيۡهِ مِنَ ٱلۡمَوۡتِۖ فَأَوۡلَىٰ لَهُمۡ ٢٠
Those who believe say, "Why has a sūrah1 not been sent down?" But when a precise sūrah is revealed and battle is mentioned therein, you see those in whose hearts is disease [i.e., hypocrisy] looking at you with a look of one overcome by death. And more appropriate for them2 [would have been]
Аллоҳга иймон келтирганлар Аллоҳ бир сура нозил қилиб, уруш ҳақида баён қилишини умид қиладилар. "Аллоҳ бир сура нозил қилиб, урушни ҳам зикр қилса эди", дейдилар. Эй Пайғамбар, Аллоҳ уруш ҳақидаги ҳамма ҳукмларни ўз ичига олган бир аниқ сура нозил қилганидан кейин эса қалбида шак-шубҳалар ўрмалаб юрган мунофиқларни кўрасизки, сизга худди қўрқув ва даҳшатдан ҳушини йўқотиб қўйган одамдек қарайдилар. Аллоҳ уларни огоҳлантирадики, ўша қўрқаётган нарсалари уларга жуда яқин турибди.
47:21Page 509
طَاعَةٞ وَقَوۡلٞ مَّعۡرُوفٞۚ فَإِذَا عَزَمَ ٱلۡأَمۡرُ فَلَوۡ صَدَقُواْ ٱللَّهَ لَكَانَ خَيۡرٗا لَّهُمۡ ٢١
Obedience and good words. And when the matter [of fighting] was determined, if they had been true to Allāh, it would have been better for them.
Аллоҳнинг амрига итоат этиб, яхши гапларни гапирсалар, ўзларига яхши бўларди. Уруш фарз қилиниб, иш жиддийлашганда эса Аллоҳга иймон келтириш ва итоат этиш ҳақидаги гапларида туриб, ваъдаларига содиқ қолсалар, мунофиқлик ва Аллоҳнинг фармонларига қарши чиқишдан кўра ўзалари учун яхшироқ бўларди.
47:22Page 509
فَهَلۡ عَسَيۡتُمۡ إِن تَوَلَّيۡتُمۡ أَن تُفۡسِدُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَتُقَطِّعُوٓاْ أَرۡحَامَكُمۡ ٢٢
So would you perhaps, if you turned away,1 cause corruption on earth and sever your [ties of] relationship?
Агар Аллоҳга иймон келтириш ва итоат этишдан юз ўгирсангизлар, куфру маъсиятлар ила ер юзида бузғунчилик қилиб, худди жоҳилиятда бўлганидек, қариндошлик ришталарини узиб юборишингиз ҳам ҳеч гап эмас.
47:23Page 509
أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُ فَأَصَمَّهُمۡ وَأَعۡمَىٰٓ أَبۡصَٰرَهُمۡ ٢٣
Those [who do so] are the ones that Allāh has cursed, so He deafened them and blinded their vision.
Ер юзида бузғунчилик қилиб, қариндошлик ришталарини узган ўша бадбахтларни Аллоҳ Ўз раҳматидан қувиб, қулоқларини ҳақни эшитмайдиган кар қилиб қўйди. Кўзларини эса ҳақни кўрмайдиган кўр қилиб қўйди. Энди улар ибрат қулоғи билан тинглаш, ибрат кўзи билан кўриш неъматидан маҳрум бахтиқаролардир.
47:24Page 509
أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ ٱلۡقُرۡءَانَ أَمۡ عَلَىٰ قُلُوبٍ أَقۡفَالُهَآ ٢٤
Then do they not reflect upon the Qur’ān, or are there locks upon [their] hearts?
Қуръондан юз ўгираётганлар уни тадаббур қилмайдиларми? Ундаги гаплар, маънолар ҳақида фикр юритмайдиларми? Тадаббур қилганларида эди, эзгулик сари қадам босган ва ҳар қандай ёвузликдан юз ўгирган бўлардилар. Ёки уларнинг қалбларига қулф урилиб, маҳкам ёпилиб қўйилганмикин? Энди унга ҳеч қандай насиҳат, ибрат кириб бора олмайдиган бўлиб қолганмикин?
47:25Page 509
إِنَّ ٱلَّذِينَ ٱرۡتَدُّواْ عَلَىٰٓ أَدۡبَٰرِهِم مِّنۢ بَعۡدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ ٱلۡهُدَى ٱلشَّيۡطَٰنُ سَوَّلَ لَهُمۡ وَأَمۡلَىٰ لَهُمۡ ٢٥
Indeed, those who reverted back [to disbelief] after guidance had become clear to them - Satan enticed them and prolonged hope for them.
Ҳужжат очиқ-ойдин барпо бўлиб, Муҳаммад алайҳиссаломнинг ҳақ пайғамбар экани ўз исботини топганидан кейин ҳам иймондан тониб, кофирлигу мунофиқлик сари тисарилганларга шайтон кофирлик ва мунофиқликни чиройли қилиб кўрсатган ва уларнинг қўйнини пуч ёнғоққа тўлдирган.
47:26Page 509
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ قَالُواْ لِلَّذِينَ كَرِهُواْ مَا نَزَّلَ ٱللَّهُ سَنُطِيعُكُمۡ فِي بَعۡضِ ٱلۡأَمۡرِۖ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ إِسۡرَارَهُمۡ ٢٦
That is because they said to those who disliked what Allāh sent down,1 "We will obey you in part of the matter." And Allāh knows what they conceal.
Адашиб, йўлдан озиб кетишларига сабаб шуки, улар Пайғамбар алайҳиссолату вассаломга нозил бўлган Қуръонни ёмон кўрадиган мушрикларга яширин тарзда: "Урушга бормаслик каби айрим ишларда сизларга итоат этамиз", дедилар. Аллоҳ уларнинг ошкора ишларини ҳам, яширин ишларини ҳам жуда яхши билади. У Зотдан бирон нарса яширин қола олмас. Улардан Ўзи истаганини Пайғамбар алайҳиссолату вассаломга ҳам кўрсатиб қўяди.
47:27Page 509
فَكَيۡفَ إِذَا تَوَفَّتۡهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ يَضۡرِبُونَ وُجُوهَهُمۡ وَأَدۡبَٰرَهُمۡ ٢٧
Then how [will it be] when the angels take them in death, striking their faces and their backs?
Жон олгувчи фаришталар уларнинг юзлари ва орқаларига темирлар билан уриб, минг даҳшатли қийноқлар билан жонларини олаётганда аҳволлари нима кечади, деб ўйлайсиз?!
47:28Page 509
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمُ ٱتَّبَعُواْ مَآ أَسۡخَطَ ٱللَّهَ وَكَرِهُواْ رِضۡوَٰنَهُۥ فَأَحۡبَطَ أَعۡمَٰلَهُمۡ ٢٨
That is because they followed what angered Allāh and disliked [what earns] His pleasure, so He rendered worthless their deeds.
Бундай азобга дучор бўлишларига сабаб шуки, улар Аллоҳни ғазаблантирадиган куфр, мунофиқлик, Аллоҳга ва Пайғамбарга қарши чиқиш каби ишларга эргашдилар. Парвардигорга яқинлаштирадиган ва У Зотнинг ризосига олиб борадиган Аллоҳга иймон келтириш ва Пайғамбарга итоат этиш каби ишларни эса ёқтирмадилар. Бас, Аллоҳ уларнинг амалларини ҳабата қилди.
47:29Page 509
أَمۡ حَسِبَ ٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ أَن لَّن يُخۡرِجَ ٱللَّهُ أَضۡغَٰنَهُمۡ ٢٩
Or do those in whose hearts is disease think that Allāh would never expose their [feelings of] hatred?
Дилларида шак-шубҳалар ўрмалаб юрган мунофиқлар, Аллоҳ уларнинг адоватларини, ҳасадларини ошкор қилмайди, деб ўйладиларми?! Биз уларни синовлар ила албатта фош этамиз. Токи, рост иймон қайси, ёлғон иймон қайси ва мўмин ким, мунофиқ ким, ойдинлашсин.
47:30Page 510
وَلَوۡ نَشَآءُ لَأَرَيۡنَٰكَهُمۡ فَلَعَرَفۡتَهُم بِسِيمَٰهُمۡۚ وَلَتَعۡرِفَنَّهُمۡ فِي لَحۡنِ ٱلۡقَوۡلِۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ أَعۡمَٰلَكُمۡ ٣٠
And if We willed, We could show them to you, and you would know them by their mark; but you will surely know them by the tone of [their] speech. And Allāh knows your deeds.
Эй Пайғамбар, мунофиқларни сизга танитиб қўйишни истаганимизда танитиб қўйган бўлар эдик. Сиз уларни белгиларидан таниб олган бўлар эдингиз. Энди уларни гап оҳангларидан таниб оласиз. Аллоҳ амалларингизни билиб туради. Бирон нарса У Зотдан яширин қолмайди. Яқинда ўша амалларингизга яраша жазо ёки мукофотларингизни беради.
47:31Page 510
وَلَنَبۡلُوَنَّكُمۡ حَتَّىٰ نَعۡلَمَ ٱلۡمُجَٰهِدِينَ مِنكُمۡ وَٱلصَّٰبِرِينَ وَنَبۡلُوَاْ أَخۡبَارَكُمۡ ٣١
And We will surely test you until We make evident those who strive among you [for the cause of Allāh] and the patient, and We will test your affairs.
Эй мўминлар, сизларни жиҳод, душманга қарши уруш қилиш билан синаймиз. Токи, орангиздаги Аллоҳ йўлида жиҳод қиладиганларни ҳам, душманга қарши кураш йўлида сабр қиладиганларни ҳам билиб оламиз. Шу билан бирга сизларни текшириб, ким ростгўй, ким ёлғончи, ажратиб оламиз.
47:32Page 510
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَشَآقُّواْ ٱلرَّسُولَ مِنۢ بَعۡدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ ٱلۡهُدَىٰ لَن يَضُرُّواْ ٱللَّهَ شَيۡـٔٗا وَسَيُحۡبِطُ أَعۡمَٰلَهُمۡ ٣٢
Indeed, those who disbelieved and averted [people] from the path of Allāh and opposed the Messenger after guidance had become clear to them - never will they harm Allāh at all, and He will render worthless their deeds.
Аллоҳга ва пайғамбарига куфр келтирган, ўзларини ҳам, бошқаларни ҳам Аллоҳнинг динидан тўсган ва Пайғамбар алайҳиссолату вассаломнинг чин пайғамбар экани аён бўлганидан кейин ҳам у зотга қарши чиққан кимсалар Аллоҳга ҳеч қачон, ҳеч қандай зарар келтира олмайдилар. Улар фақат ўзларига зарар қиладилар, холос. Яқинда Аллоҳ уларнинг амалларини ҳабата қилгай.
47:33Page 510
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَأَطِيعُواْ ٱلرَّسُولَ وَلَا تُبۡطِلُوٓاْ أَعۡمَٰلَكُمۡ ٣٣
O you who have believed, obey Allāh and obey the Messenger and do not invalidate your deeds.
Эй Аллоҳга иймон келтириб, У Зотнинг шариатига амал қиладиганлар, Аллоҳга ва Пайғамбарга итоат этиб, уларнинг буйруқларини бажаринглар, тақиқларидан тийилинглар. Куфру риё ила амалларингизни ҳабата қилиб юборманглар.
47:34Page 510
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ ثُمَّ مَاتُواْ وَهُمۡ كُفَّارٞ فَلَن يَغۡفِرَ ٱللَّهُ لَهُمۡ ٣٤
Indeed, those who disbelieved and averted [people] from the path of Allāh and then died while they were disbelievers - never will Allāh forgive them.
Аллоҳга куфр келтирган, ўзларини ҳам, бошқаларни ҳам Аллоҳнинг динидан тўсган, кейин тавба қилмасдан, кофир ҳолида ўлиб кетган кимсаларнинг гуноҳларини Аллоҳ асло кечирмайди. Уларни албатта жазолаб, дўзахга киритади ва у ерда абадий қоладилар.
47:35Page 510
فَلَا تَهِنُواْ وَتَدۡعُوٓاْ إِلَى ٱلسَّلۡمِ وَأَنتُمُ ٱلۡأَعۡلَوۡنَ وَٱللَّهُ مَعَكُمۡ وَلَن يَتِرَكُمۡ أَعۡمَٰلَكُمۡ ٣٥
So do not weaken and call for peace while you are superior; and Allāh is with you and will never deprive you of [the reward of] your deeds.
Эй мўминлар, душманга қарши туришда бўш келманглар. Ўзларингиз ғолиб бўлиб турган ҳолингизда уларни биринчи бўлиб сулҳга чақирманглар. Аллоҳ сизлар билан бирга бўлиб, қўллаб-қувватлаб туради. Амалларингизнинг савобини ҳаргиз камайтирмайди. Аксинча, Ўз фазлу марҳамати ила кўпайтириб беради.
47:36Page 510
إِنَّمَا ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا لَعِبٞ وَلَهۡوٞۚ وَإِن تُؤۡمِنُواْ وَتَتَّقُواْ يُؤۡتِكُمۡ أُجُورَكُمۡ وَلَا يَسۡـَٔلۡكُمۡ أَمۡوَٰلَكُمۡ ٣٦
[This] worldly life is only amusement and diversion. And if you believe and fear Allāh, He will give you your rewards and not ask you for your properties.
Дунё ҳаёти бир нафаслик ўйин-кулгидан бошқа нарса эмас. Ақлли одам ўткинчи ўйин-кулги билан андармон бўлиб, охиратини эсидан чиқариб юбормайди. Агар Аллоҳга ва пайғамбарига иймон келтириб, Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилсангизлар, амалларингизнинг савобини камайтирмасдан, тўла қилиб беради. Бунинг учун сизлардан мол-давлатингизни сўрамайди. Сизлардан фақат зиммангиздаги вожиб бўлган закотни талаб қилади, холос.
47:37Page 510
إِن يَسۡـَٔلۡكُمُوهَا فَيُحۡفِكُمۡ تَبۡخَلُواْ وَيُخۡرِجۡ أَضۡغَٰنَكُمۡ ٣٧
If He should ask you for them and press you, you would withhold, and He would expose your hatred [i.e., unwillingness].
Агар сизлардан ҳамма мол-давлатингизни талаб қилиб, маҳкам туриб олса, уни қизғанасизлар. Шу билан қалбларингиздаги Аллоҳ йўлида инфоқ қилишни ёқтирмаслик хислатини ошкор қилиб қўяди. Шунинг учун сизларга фазлу марҳамат кўрсатиб, бу ишни сизлардан талаб қилмади.
47:38Page 510
هَٰٓأَنتُمۡ هَٰٓؤُلَآءِ تُدۡعَوۡنَ لِتُنفِقُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَمِنكُم مَّن يَبۡخَلُۖ وَمَن يَبۡخَلۡ فَإِنَّمَا يَبۡخَلُ عَن نَّفۡسِهِۦۚ وَٱللَّهُ ٱلۡغَنِيُّ وَأَنتُمُ ٱلۡفُقَرَآءُۚ وَإِن تَتَوَلَّوۡاْ يَسۡتَبۡدِلۡ قَوۡمًا غَيۡرَكُمۡ ثُمَّ لَا يَكُونُوٓاْ أَمۡثَٰلَكُم ٣٨
Here you are - those invited to spend in the cause of Allāh - but among you are those who withhold [out of greed]. And whoever withholds only withholds [benefit] from himself; and Allāh is the Free of need, while you are the needy. And if you turn away [i.e., refuse], He will replace you with another people; then they will not be the likes of you.
Мана, сизлар бир қисм молингизни Аллоҳ йўлида сарфлашга чақириласизлар. Сизлардан ҳамма мол-давлатингизни сарфлаб юбориш талаб қилинмайди. Шунда ҳам айримларингиз бахиллик қиласизлар. Ким Аллоҳ йўлида молини сарфлашдан бахиллик қилса, у ўзига бахиллик қилади. Аллоҳ бой-беҳожат. Сизларнинг инфоқ қилишингизга муҳтож эмас. Аксинча, сизлар У Зотга муҳтожсизлар. Исломдан яна куфрга қайтадиган бўлсангизлар, Аллоҳ сизларни ҳалок этиб, ўрнингизга бошқа қавмни олиб келади. Кейин улар сизларга ўхшаган итоатсиз бўлмайдилар. Итоаткор бўладилар.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences