Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uzbek
الحجرات
Al-Hujurat
The Rooms · Medinan · 18 ayahs
49:1Page 515
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تُقَدِّمُواْ بَيۡنَ يَدَيِ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ ١
O you who have believed, do not put [yourselves] before Allāh and His Messenger1 but fear Allāh. Indeed, Allāh is Hearing and Knowing.
Эй Аллоҳга иймон келтириб, У Зотнинг шариатига амал қиладиганлар, Аллоҳ ва Расулининг олдида улардан олдин ўзбошимчалик билан бир гап айтиб ёки бир иш қилиб юборманглар. Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилинглар. Аллоҳ айтаётган гапларингизни эшитиб, қилаётган ишларингизни кўриб тургувчи Зотдир. Бирон нарса У Зотдан яширин қола олмас ва яқинда амалларингизга яраша жазо ёки мукофотингизни берур.
49:2Page 515
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَرۡفَعُوٓاْ أَصۡوَٰتَكُمۡ فَوۡقَ صَوۡتِ ٱلنَّبِيِّ وَلَا تَجۡهَرُواْ لَهُۥ بِٱلۡقَوۡلِ كَجَهۡرِ بَعۡضِكُمۡ لِبَعۡضٍ أَن تَحۡبَطَ أَعۡمَٰلُكُمۡ وَأَنتُمۡ لَا تَشۡعُرُونَ ٢
O you who have believed, do not raise your voices above the voice of the Prophet or be loud to him in speech like the loudness of some of you to others, lest your deeds become worthless while you perceive not.
Эй Аллоҳга иймон келтириб, У Зотнинг шариатига амал қиладиганлар, Пайғамбарнинг олдида одоб билан туринглар. Овозингизни у зоти бобаракотнинг овозидан баландлатиб юборманглар. Бир-бирингизни чақирганингиздек, у зотнинг номини айтиб чақирманглар. У кишига одоб билан, мулойимлик билан, Пайғамбар, Набий, деб мурожаат қилинглар. Тағин билиб-билмасдан қилган амалларингизнинг савобини ҳабата кетказиб ўтирманглар.
49:3Page 515
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصۡوَٰتَهُمۡ عِندَ رَسُولِ ٱللَّهِ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ٱمۡتَحَنَ ٱللَّهُ قُلُوبَهُمۡ لِلتَّقۡوَىٰۚ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَأَجۡرٌ عَظِيمٌ ٣
Indeed, those who lower their voices before the Messenger of Allāh - they are the ones whose hearts Allāh has tested for righteousness. For them is forgiveness and great reward.
Пайғамбар алайҳиссаломнинг олдиларида овозларини пайсайтирганлар шундай зотларки, Аллоҳ уларнинг қалбларани тақво учун синаб кўрган ва улар тақво синовидан ўтганлар. Улар учун мағфират бордир. Қилган гуноҳлари учун жазоланмайдилар. Улар учун Қиёмат куни улуғ ажр ҳам бор. У жаннатга киришларидир.
49:4Page 515
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِن وَرَآءِ ٱلۡحُجُرَٰتِ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡقِلُونَ ٤
Indeed, those who call you, [O Muḥammad], from behind the chambers - most of them do not use reason.
Эй Пайғамбар, сизни аёлларингизнинг ҳужралари ортида туриб, бақириб чақирадиган аъробийларнинг аксари ақл юритмайдилар.
49:5Page 516
وَلَوۡ أَنَّهُمۡ صَبَرُواْ حَتَّىٰ تَخۡرُجَ إِلَيۡهِمۡ لَكَانَ خَيۡرٗا لَّهُمۡۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ٥
And if they had been patient until you [could] come out to them, it would have been better for them. But Allāh is Forgiving and Merciful.
Эй Пайғамбар, сизни аёлларингизнинг ҳужралари ортидан бақириб чақираётганлар то олдиларига чиқиб боргунингизга қадар бақирмасдан, овозларини пасайтириб, сабр қилиб турганларида ўзларига яхши бўларди. Шунда сизни ҳам, ўзларини ҳам ҳурмат қилган бўлардилар. Аллоҳ тавба қилган бандаларининг гуноҳларини, нодонликларини кечирадиган Мағфиратли ва уларга Меҳрибон Зотдир.
49:6Page 516
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِن جَآءَكُمۡ فَاسِقُۢ بِنَبَإٖ فَتَبَيَّنُوٓاْ أَن تُصِيبُواْ قَوۡمَۢا بِجَهَٰلَةٖ فَتُصۡبِحُواْ عَلَىٰ مَا فَعَلۡتُمۡ نَٰدِمِينَ ٦
O you who have believed, if there comes to you a disobedient one with information, investigate, lest you harm a people out of ignorance and become, over what you have done, regretful.
Эй Аллоҳга иймон келтириб, У Зотнинг шариатига амал қиладиганлар, бир фосиқ бир хабар олиб келса, унга дарров ишониб юбормасдан тўғри ёки нотўғри эканини аниқлаштиринглар. Токи бир қавмга билмасдан бир ёмонлик қилиб қўйиб, хабарнинг ёлғонлиги аниқ бўлганидан кейин қилган ишингизга пушаймон бўлиб юрманглар.
49:7Page 516
وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ فِيكُمۡ رَسُولَ ٱللَّهِۚ لَوۡ يُطِيعُكُمۡ فِي كَثِيرٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡرِ لَعَنِتُّمۡ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ حَبَّبَ إِلَيۡكُمُ ٱلۡإِيمَٰنَ وَزَيَّنَهُۥ فِي قُلُوبِكُمۡ وَكَرَّهَ إِلَيۡكُمُ ٱلۡكُفۡرَ وَٱلۡفُسُوقَ وَٱلۡعِصۡيَانَۚ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلرَّٰشِدُونَ ٧
And know that among you is the Messenger of Allāh. If he were to obey you in much of the matter, you would be in difficulty, but Allāh has endeared to you the faith and has made it pleasing in your hearts and has made hateful to you disbelief, defiance and disobedience. Those are the [rightly] guided.
Эй мўминлар, билингларки, орангизда Аллоҳнинг Пайғамбари бўлиб, у зотга ваҳий нозил бўлиб туради. Бас, ёлғон гапиришдан эҳтиёт бўлинглар. Ваҳий нозил бўлиб, ёлғонинглар фош бўлиб қолиши мумкин. Сизларга нима фойдалигини Пайғамбар яхшироқ билади. Кўп ишларда сизларнинг таклифларингизга қулоқ солаверса, қийналиб қоласизлар. Аллоҳ сизларга қийин бўлишини истамайди. Аксинча, У Зот Ўз фазлу марҳамати ила сизларга иймонни севимли қилиб қўйди ва уни қалбларингизга чиройли, ёқимли қилиб кўрсатди. Шунинг учун иймон келтирдингизлар. Куфр, итоатсизлик ва маъсиятни эса сизларга хунук, ёқимсиз қилиб кўрсатди. Мана шу тавсифларга эга бўлганлар тўғри йўлни тутган зотлардир.
49:8Page 516
فَضۡلٗا مِّنَ ٱللَّهِ وَنِعۡمَةٗۚ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ ٨
[It is] as bounty from Allāh and favor. And Allāh is Knowing and Wise.
Қалбларингизга эзгуликни ёқимли, ёвузликни эса ёқимсиз қилиб қўйиши Аллоҳнинг сизларга кўрсатган фазлу марҳамати ва ато этган неъматидир. Аллоҳ бандаларидан қайси бирининг шукр қилишини яхши билади ва унга тавфиқ беради. Аллоҳ ҳар бир ишни бир ҳикмат билан қилиб, ҳар бир нарсани ўз ўрнига қўяди.
49:9Page 516
وَإِن طَآئِفَتَانِ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٱقۡتَتَلُواْ فَأَصۡلِحُواْ بَيۡنَهُمَاۖ فَإِنۢ بَغَتۡ إِحۡدَىٰهُمَا عَلَى ٱلۡأُخۡرَىٰ فَقَٰتِلُواْ ٱلَّتِي تَبۡغِي حَتَّىٰ تَفِيٓءَ إِلَىٰٓ أَمۡرِ ٱللَّهِۚ فَإِن فَآءَتۡ فَأَصۡلِحُواْ بَيۡنَهُمَا بِٱلۡعَدۡلِ وَأَقۡسِطُوٓاْۖ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُقۡسِطِينَ ٩
And if two factions among the believers should fight, then make settlement between the two. But if one of them oppresses the other, then fight against the one that oppresses until it returns to the ordinance of Allāh. And if it returns, then make settlement between them in justice and act justly. Indeed, Allāh loves those who act justly.
Эй мўминлар, мўминлардан икки тоифаси бир-бири билан урушиб қолса, уларни Аллоҳнинг шариатини ҳакам этишга чақириш билан ислоҳ қилиб қўйинглар. Агар улардан бири сулҳдан бош тортиб, зўравонлик қиладиган бўлса, ўша зўравонга қарши то Аллоҳнинг ҳукмига қайтгунига қадар жанг қилинглар. Агар Аллоҳнинг ҳукмига қайтса, уларнинг ўртасини адлу инсоф билан ислоҳ қилинглар. Улар ўртасида ҳукм қилишда одил бўлинглар. Аллоҳ адолатли ҳукм қиладиганларни яхши кўради.
49:10Page 516
إِنَّمَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ إِخۡوَةٞ فَأَصۡلِحُواْ بَيۡنَ أَخَوَيۡكُمۡۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ ١٠
The believers are but brothers, so make settlement between your brothers. And fear Allāh that you may receive mercy.
Исломда мўминлар ака-укалардир. Эй мўминлар, исломий биродарлик бир-бири билан урушаётган ака-укангизнинг ўртасини ислоҳ қилиб қўйишингизни тақозо этади. Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилинглар. Шоядки, раҳм қилинсангизлар.
49:11Page 516
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا يَسۡخَرۡ قَوۡمٞ مِّن قَوۡمٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُونُواْ خَيۡرٗا مِّنۡهُمۡ وَلَا نِسَآءٞ مِّن نِّسَآءٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُنَّ خَيۡرٗا مِّنۡهُنَّۖ وَلَا تَلۡمِزُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ وَلَا تَنَابَزُواْ بِٱلۡأَلۡقَٰبِۖ بِئۡسَ ٱلِٱسۡمُ ٱلۡفُسُوقُ بَعۡدَ ٱلۡإِيمَٰنِۚ وَمَن لَّمۡ يَتُبۡ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ ١١
O you who have believed, let not a people ridicule [another] people; perhaps they may be better than them; nor let women ridicule [other] women; perhaps they may be better than them. And do not insult one another and do not call each other by [offensive] nicknames. Wretched is the name [i.e., mention] of disobedience after [one's] faith. And whoever does not repent - then it is those who are the wrongdoers.
Эй Аллоҳга иймон келтириб, шариатига амал қиладиганлар, орангиздаги бир қавм бошқа қавм устидан кулмасин, масхара қилмасин. Эҳтимол ўша масхара қилинаётган қавм Аллоҳнинг наздида улардан кўра яхшироқдир. Айрим аёллар ҳам бошқа аёлларни масхара қилмасинлар. Эҳтимол ўша масхара қилинаётган аёллар улардан кўра яхшироқдирлар. Биродарингизни айбласангиз, ўзингизни айблагандек бўласиз. Бир-бирингизга лақаб қўйманглар. Пайғамбар алайҳиссалом келишларидан олдин айрим ансорлар шундай қилгандилар. Ким шу ишни қилса, у фосиқдир. Иймонга мушарраф бўлгандан кейин фосиқ номини олиш нақадар ёмон! Ким бу гуноҳлардан тавба қилмаса, ана ўшалар ўз жонига жабр қилган золимлардир. Чунки улар гуноҳлар қилиб, ўзларини ўзлари ҳалокат чоҳига отмоқдалар.
49:12Page 517
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱجۡتَنِبُواْ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلظَّنِّ إِنَّ بَعۡضَ ٱلظَّنِّ إِثۡمٞۖ وَلَا تَجَسَّسُواْ وَلَا يَغۡتَب بَّعۡضُكُم بَعۡضًاۚ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمۡ أَن يَأۡكُلَ لَحۡمَ أَخِيهِ مَيۡتٗا فَكَرِهۡتُمُوهُۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ تَوَّابٞ رَّحِيمٞ ١٢
O you who have believed, avoid much [negative] assumption. Indeed, some assumption is sin. And do not spy or backbite each other. Would one of you like to eat the flesh of his brother when dead? You would detest it. And fear Allāh; indeed, Allāh is Accepting of Repentance and Merciful.
Эй Аллоҳга иймон келтириб, шариатига амал қиладиганлар, ўз исботини топмаган туҳматлардан, асоссиз гумонлардан йироқ бўлинглар. Айрим гумонлар гуноҳдир. Зоҳиран яхшидек кўринган иш ҳақида ёмон гумон қилиш шулар жумласидандир. Мўминларни кавлаштириб, улардан айб қидирманглар. Бировингиз яна бировингизни ғийбат қилмасин, яъни, у ҳақда ўзи ёқтирмайдиган гапни айтмасин. Бировни ғийбат қилиш ўлигининг гўштини ейиш билан баробар. Қайси бирингиз ўлган биродарининг гўштини ейишни истайди?! Шундай экан, ўлган биродарингизнинг гўштини ейишдан қанчалик жиркансангиз, уни ғийбат қилишдан ҳам шунчалик жирканинглар. Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилинглар. Аллоҳ тавба қилган бандаларининг тавбасини қабул қиладиган ва уларга Меҳрибон Зотдир.
49:13Page 517
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّا خَلَقۡنَٰكُم مِّن ذَكَرٖ وَأُنثَىٰ وَجَعَلۡنَٰكُمۡ شُعُوبٗا وَقَبَآئِلَ لِتَعَارَفُوٓاْۚ إِنَّ أَكۡرَمَكُمۡ عِندَ ٱللَّهِ أَتۡقَىٰكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٞ ١٣
O mankind, indeed We have created you from male and female and made you peoples and tribes that you may know one another. Indeed, the most noble of you in the sight of Allāh is the most righteous1 of you. Indeed, Allāh is Knowing and Aware.
Эй инсонлар, дарҳақиқат, Биз сизларни бир эркак ва бир аёлдан, яъни, отангиз Одам ва онангиз Ҳавводан яратдик. Демак, ҳаммангиз бир насабдансиз. Шундай экан, ҳеч ким насаб билан фахрланиб, ўзини бошқалардан устун қўймасин. Ўзингизни бошқалардан юқори қўйишингиз учун эмас, бир-бирингиз билан танишиб, яқин бўлиб юришингиз учун сизларни турли хил халқлар, элатлар қилиб қўйдик. Зеро, одам одамдан фақат тақвоси билангина фарқ қилади. Аллоҳнинг наздида энг ҳурматга лойиғингиз энг тақводорингиздир. Аллоҳ ҳамма аҳволингизни билиб, қайси ишни тўла ва қайси ишни чала қилиб юрганингиздан хабардор бўлиб туради. Бирон нарса У Зотдан яширин қолмайди.
49:14Page 517
۞ قَالَتِ ٱلۡأَعۡرَابُ ءَامَنَّاۖ قُل لَّمۡ تُؤۡمِنُواْ وَلَٰكِن قُولُوٓاْ أَسۡلَمۡنَا وَلَمَّا يَدۡخُلِ ٱلۡإِيمَٰنُ فِي قُلُوبِكُمۡۖ وَإِن تُطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ لَا يَلِتۡكُم مِّنۡ أَعۡمَٰلِكُمۡ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٌ ١٤
The bedouins say, "We have believed." Say, "You have not [yet] believed; but say [instead], 'We have submitted,' for faith has not yet entered your hearts. And if you obey Allāh and His Messenger, He will not deprive you from your deeds1 of anything. Indeed, Allāh is Forgiving and Merciful."
Айрим саҳройи араблар Пайғамбар алайҳиссаломнинг олдига келиб: "Аллоҳга ва Расулига иймон келдирдик", дедилар. Эй Пайғамбар, уларга айтинг: "Ҳали иймон келтирганингиз йўқ. Бўйсундик, десангизлар, тўғрироқ бўлади. Чунки ҳали иймон қалбларингизга кириб бормади. Энди кириб бориш арафасида турибди. Эй аъробийлар, иймон келтириш, яхши ишлар қилиш ва ҳаромдан тийилиш борасида Аллоҳ ва Расулига итоат этсангизлар, Аллоҳ савобингизни заррача камайтирмас. Аллоҳ тавба қилган бандалари учун Мағфиратли ва уларга Меҳрибон Зотдир".
49:15Page 517
إِنَّمَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ثُمَّ لَمۡ يَرۡتَابُواْ وَجَٰهَدُواْ بِأَمۡوَٰلِهِمۡ وَأَنفُسِهِمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۚ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلصَّٰدِقُونَ ١٥
The believers are only the ones who have believed in Allāh and His Messenger and then doubt not but strive with their properties and their lives in the cause of Allāh. It is those who are the truthful.
Аллоҳга ва Расулига иймон келтирган, кейин иймонларига шубҳа ораламаган ҳамда ўз моллари ва жонлари билан Аллоҳ йўлида жиҳод қилган зотлар чин мўминлардир. Мана шу сифатларга эга бўлганлар иймонига содиқлардир.
49:16Page 517
قُلۡ أَتُعَلِّمُونَ ٱللَّهَ بِدِينِكُمۡ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ١٦
Say, "Would you acquaint Allāh with your religion while Allāh knows whatever is in the heavens and whatever is on the earth, and Allāh is Knowing of all things?"
Эй Пайғамбар, анави аъробийларга айтинг: "Аллоҳга динингларни билдириб, сездириб қўймоқчимисизлар? Ҳолбуки, Аллоҳ осмонлардаги нарсаларни ҳам, ердаги нарсаларни ҳам билади. Аллоҳ ҳамма нарсани Билгувчидир. Бирон нарса У Зотдан яширин қолмас. У Зот билдириб қўйишингларга муҳтож эмас.
49:17Page 517
يَمُنُّونَ عَلَيۡكَ أَنۡ أَسۡلَمُواْۖ قُل لَّا تَمُنُّواْ عَلَيَّ إِسۡلَٰمَكُمۖ بَلِ ٱللَّهُ يَمُنُّ عَلَيۡكُمۡ أَنۡ هَدَىٰكُمۡ لِلۡإِيمَٰنِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ١٧
They consider it a favor to you that they have accepted Islām. Say, "Do not consider your Islām a favor to me. Rather, Allāh has conferred favor upon you that He has guided you to the faith, if you should be truthful."
Эй Пайғамбар, анави аъробийлар мусулмон бўлганларини сизга миннат қиладилар. Уларга айтинг: "Аллоҳнинг динига кирганингларни менга миннат қилманглар. Чунки бундан фақат ўзингларга фойда бўлади. Аксинча, агар мусулмонман, деган даъвойинглар рост бўлса, сизларни иймон келтиришга муваффақ қилгани учун Аллоҳ миннат қилади".
49:18Page 517
إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ غَيۡبَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَٱللَّهُ بَصِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ ١٨
Indeed, Allāh knows the unseen [aspects] of the heavens and the earth. And Allāh is Seeing of what you do.
Аллоҳ самолар асрорини ҳам, замин асрорини ҳам билади. Бирон нарса У Зотдан яширин эмас. Аллоҳ қилиб турган ишларингизни ҳам кўриб туради. Бирон ишингиз У Зотдан махфий қолмайди. Яқинда ўша амалларингизга яраша жазо ёки мукофотингизни беради.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences