Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uzbek
Al-A'raf 7:54–105
7:54Page 157
إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ يُغۡشِي ٱلَّيۡلَ ٱلنَّهَارَ يَطۡلُبُهُۥ حَثِيثٗا وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ وَٱلنُّجُومَ مُسَخَّرَٰتِۭ بِأَمۡرِهِۦٓۗ أَلَا لَهُ ٱلۡخَلۡقُ وَٱلۡأَمۡرُۗ تَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٥٤
Indeed, your Lord is Allāh, who created the heavens and earth in six days and then established Himself above the Throne.1 He covers the night with the day, [another night] chasing it rapidly; and [He created] the sun, the moon, and the stars, subjected by His command. Unquestionably, His is the creation and the command; blessed is Allāh, Lord of the worlds.
Эй одамлар, Парвардигорингиз осмонлару ерни олти кунда йўқдан бор қилган, кейин эса Ўзининг жалолатига лойиқ бир тарзда (биз унинг қандайлигини билмаймиз) Аршга кўтарилган, кеча зулматини кундуз ёруғлиги ила, кундуз ёруғлигини эса кеча зулмати ила кетказадиган Аллоҳдир. Кеча билан кундуз тинимсиз алмашиб турадилар. Бири кетса, бири келади. У Зот қуёшни яратди, ойни яратди, юлдузларни Ўз амрига бўйсунадиган қилиб яратди. Огоҳ бўлингки, ҳамма яратиш ёлғиз Аллоҳникидир. Ундан ўзга яратувчи йўқдир. Ҳамма амру фармон ҳам ёлғиз Уникидир. У Зотнинг яхшилиги ва эҳсони беҳисобдир. Ўзи жалол ва камол сифатлари ила тавсифланмишдир. У оламлар Парвардигоридир.
7:55Page 157
ٱدۡعُواْ رَبَّكُمۡ تَضَرُّعٗا وَخُفۡيَةًۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُعۡتَدِينَ ٥٥
Call upon your Lord in humility and privately; indeed, He does not like transgressors.1
Эй мўминлар Парвардигорингизга ўзингизни тўла хор тутиб, эгилиб, тавозе билан яширин ва ошкора дуо қилингиз. Дуо қилишда риёдан, ширкдан қочиб, ихлосни маҳкам тутингиз. У Зот дуо қилаётган банданинг Аллоҳ белгилаб қўйган ҳадлардан ошишини ёқтирмайди. Ҳаддан ошишнинг энг чўққиси мушрикларга ўхшаб, У Зотдан ўзгага дуо қилмоқдир.
7:56Page 157
وَلَا تُفۡسِدُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ بَعۡدَ إِصۡلَٰحِهَا وَٱدۡعُوهُ خَوۡفٗا وَطَمَعًاۚ إِنَّ رَحۡمَتَ ٱللَّهِ قَرِيبٞ مِّنَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ٥٦
And cause not corruption upon the earth after its reformation. And invoke Him in fear and aspiration. Indeed, the mercy of Allāh is near to the doers of good.
Аллоҳ пайғамбарлар юбориш билан ер юзини ислоҳ қилганидан кейин ёлғиз Аллоҳгагина иатоат қилиш билан обод бўладиган заминни гуноҳлар билан бузманглар. Аллоҳга дуо қилаётганингизда У Зотнинг азобидан қўрқувни ва савобидан умидворликни ҳис этиб туринглар. Аллоҳнинг раҳмати муҳсинларга (ишни пухта қилувчиларга) яқиндир. Шундай экан, ўшалардек бўлинглар.
7:57Page 157
وَهُوَ ٱلَّذِي يُرۡسِلُ ٱلرِّيَٰحَ بُشۡرَۢا بَيۡنَ يَدَيۡ رَحۡمَتِهِۦۖ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَقَلَّتۡ سَحَابٗا ثِقَالٗا سُقۡنَٰهُ لِبَلَدٖ مَّيِّتٖ فَأَنزَلۡنَا بِهِ ٱلۡمَآءَ فَأَخۡرَجۡنَا بِهِۦ مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِۚ كَذَٰلِكَ نُخۡرِجُ ٱلۡمَوۡتَىٰ لَعَلَّكُمۡ تَذَكَّرُونَ ٥٧
And it is He who sends the winds as good tidings before His mercy [i.e., rainfall] until, when they have carried heavy rainclouds, We drive them to a dead land and We send down rain therein and bring forth thereby [some] of all the fruits. Thus will We bring forth the dead; perhaps you may be reminded.
Ёмғир ҳақида хушхабар элтувчи шамолларни юборган зот ҳар қандай нуқсондан пок Аллоҳдир. Бу шамоллар сув тўла оғир булутларни кўтарадилар ва Биз ўша булутлар билан қуриб қолган шаҳарни суғорамиз ҳамда турли хил меваларни чиқарамиз. Ўлик ердан тирик меваларни чиқарганимиз каби ўликларни ҳам қабрларидан тирилтириб чиқарамиз. Шоядки, эй одамлар, Аллоҳнинг қудратини, гўзал санъатини ва ўликларни тирилтиришга қодир эканини эсласангизлар.
7:58Page 158
وَٱلۡبَلَدُ ٱلطَّيِّبُ يَخۡرُجُ نَبَاتُهُۥ بِإِذۡنِ رَبِّهِۦۖ وَٱلَّذِي خَبُثَ لَا يَخۡرُجُ إِلَّا نَكِدٗاۚ كَذَٰلِكَ نُصَرِّفُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَشۡكُرُونَ ٥٨
And the good land - its vegetation emerges by permission of its Lord; but that which is bad - nothing emerges except sparsely, with difficulty. Thus do We diversify the signs for a people who are grateful.
Серҳосил ердан Аллоҳнинг изни ила кўп яхши экинлар чиққани каби насиҳатга қулоқ соладиган мўминдан ҳам яхши амаллар содир бўлади. Шўр ердан бир тузукроқ экин етишиб чиқиши даргумон бўлганидек, насиҳатга қулоқ солмайдиган кофирдан ҳам бирон фойдали иш содир бўлиши даргумон. Биз Аллоҳнинг неъматларига шукр қиладиган, куфр келтирмайдиган ва Парвардигорига итоат этадиган қавмга ҳақни исботлаб бериш учун ҳужжатларни мана шундай хилма-хил қилиб келтирамиз.
7:59Page 158
لَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوۡمِهِۦ فَقَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥٓ إِنِّيٓ أَخَافُ عَلَيۡكُمۡ عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٖ ٥٩
We had certainly sent Noah to his people, and he said, "O my people, worship Allāh; you have no deity other than Him. Indeed, I fear for you the punishment of a tremendous Day."
Бир Нуҳни қавмига пайғамбар қилиб юбордик. У қавмини Аллоҳнинг Ўзигагина сиғиниб, Ундан бошқага ибодат қилмасликка даъват қилди ва шундай деди: "Эй қавмим, ёлғиз Аллоҳга ибоат қилингиз. Ундан ўзга чин маъбуд йўқдир. Эй қавмим, саркашлик билан кофирлигингизда қолаверадиган бўлсангиз, улуғ куннинг азобига гирифтор бўлиб қолишингиздан хавотирдаман".
7:60Page 158
قَالَ ٱلۡمَلَأُ مِن قَوۡمِهِۦٓ إِنَّا لَنَرَىٰكَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ ٦٠
Said the eminent among his people, "Indeed, we see you in clear error."
Унга қавмининг катталари, улуғлари дедилар: "Эй Нуҳ, кўряпмизки, сен тўғри йўлдан анча узоқлаб кетгансан".
7:61Page 158
قَالَ يَٰقَوۡمِ لَيۡسَ بِي ضَلَٰلَةٞ وَلَٰكِنِّي رَسُولٞ مِّن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٦١
[Noah] said, "O my people, there is not error in me, but I am a messenger from the Lord of the worlds.
Нуҳ уларга деди: "Мен сизлар ўйлагандек адашган эмасман. Мен Парвардигорим тарафидан келган ҳидоятда барқарорман. Мен ўзимнинг, сизларнинг ва бутун оламларнинг Парвардигори бўлмиш Аллоҳ тарафидан сизларга юборилган пайғамбарман".
7:62Page 158
أُبَلِّغُكُمۡ رِسَٰلَٰتِ رَبِّي وَأَنصَحُ لَكُمۡ وَأَعۡلَمُ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ ٦٢
I convey to you the messages of my Lord and advise you; and I know from Allāh what you do not know.
Сизларга Аллоҳ менга ваҳий қилган рисолатни етказаман. Сизларни Аллоҳнинг буйруқларига бўйсуниш ва унинг натижасида келадиган савобга тарғиб қилиш ҳамда Аллоҳнинг тақиқларидан қайтариш ва унинг оқибатида юз берадиган жазодан, азобдан огоҳлантириш билан сизларга фақат эзгуликни соғинаман. Менга Аллоҳ ваҳий йўли билан таълим бергани учун сизлар билмаган нарсаларни биламан.
7:63Page 158
أَوَعَجِبۡتُمۡ أَن جَآءَكُمۡ ذِكۡرٞ مِّن رَّبِّكُمۡ عَلَىٰ رَجُلٖ مِّنكُمۡ لِيُنذِرَكُمۡ وَلِتَتَّقُواْ وَلَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ ٦٣
Then do you wonder that there has come to you a reminder from your Lord through a man from among you, that he may warn you and that you may fear Allāh so you might receive mercy?"
Ўзларингиздан бўлган бир одамнинг тилидан сизларга ваҳий ва насиҳат келса, шунга ажабланасизларми? Ахир у ўзларингизнинг орангизда катта бўлганди-ку. Бирон марта ёлғон гапирмаганди-ку, залолат йўлига юрмаганди-ку. У худди сизларга ўхшаган одам эди-ку. Таниб олиш қийин бўлган бошқа бир махлуқ эмасди-ку. У сизларни ҳақни ёлғонга чиқариб, осийлик қиладиган бўлсангизлар, Аллоҳнинг азобига гирифтор бўлишингиздан огоҳлантириш ҳамда Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш билан тақво қилишга чорлаш учун келган. У бу ишларни сизларга раҳм қилинишини кўзлаб, сизларнинг фойдангизни ўйлаб қилади.
7:64Page 158
فَكَذَّبُوهُ فَأَنجَيۡنَٰهُ وَٱلَّذِينَ مَعَهُۥ فِي ٱلۡفُلۡكِ وَأَغۡرَقۡنَا ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَآۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمًا عَمِينَ ٦٤
But they denied him, so We saved him and those who were with him in the ship. And We drowned those who denied Our signs. Indeed, they were a blind people.1
Қавми унга иймон келтирмади. Уни ёлғончига чиқарди. Ўзларининг куфру залолатида давом этаверди. Шунда Нуҳ уларни ҳалок қилишини сўраб, Аллоҳга дуо қилди. Бас, Биз унинг ўзини ва у билан бирга бўлган мўминларни ғарқ бўлишдан асрадик. Оятларимизни ёлғонга чиқарганларни эса жазолаб, тўфонга ғарқ қилдик. Уларни қалби кўр эди. Ҳақни кўрмас эди.
7:65Page 158
۞ وَإِلَىٰ عَادٍ أَخَاهُمۡ هُودٗاۚ قَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥٓۚ أَفَلَا تَتَّقُونَ ٦٥
And to the ʿAad [We sent] their brother Hūd. He said, "O my people, worship Allāh; you have no deity other than Him. Then will you not fear Him?"
Од қабиласига ўзларидан бўлган бир пайғамбарни юбордик. У Ҳуд алайҳиссаломдир. У деди: "Эй қавмим, ёлғиз Аллоҳгагина ибодат қилинглар. Ундан ўзга чин маъбуд йўқдир. Ундан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш билан тақво қилиб, азобидан қутулиб қолмайсизларми?"
7:66Page 158
قَالَ ٱلۡمَلَأُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦٓ إِنَّا لَنَرَىٰكَ فِي سَفَاهَةٖ وَإِنَّا لَنَظُنُّكَ مِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ ٦٦
Said the eminent ones who disbelieved among his people, "Indeed, we see you in foolishness, and indeed, we think you are of the liars."
Қавмининг Аллоҳга куфр келтирган ва пайғамбарини ёлғончига чиқарган катталари ва улуғлари дедилар: "Эй Ҳуд, сенинг ёлғиз Аллоҳгагина ибодат қилиш ва бут-санамларга ибодат қилмасликка даъват қилиш билан калатафаҳмлик ва енгилтаклик қилаётганингни жуда яхши биламиз. Сенинг пайғамбарман, деган даъвойинг ёлғон эканига ҳам шак-шубҳа қилмаймиз".
7:67Page 158
قَالَ يَٰقَوۡمِ لَيۡسَ بِي سَفَاهَةٞ وَلَٰكِنِّي رَسُولٞ مِّن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٦٧
[Hūd] said, "O my people, there is not foolishness in me, but I am a messenger from the Lord of the worlds.
Ҳуд уларга раддия билдириб деди: "Эй қавмим, мен калтафаҳм ҳам, енгилтак ҳам эмасман. Аксинча, мен оламлар Парвардигори тарафидан юборилган пайғамбарман".
7:68Page 159
أُبَلِّغُكُمۡ رِسَٰلَٰتِ رَبِّي وَأَنَا۠ لَكُمۡ نَاصِحٌ أَمِينٌ ٦٨
I convey to you the messages of my Lord, and I am to you a trustworthy adviser.
Сизларга тавҳид ва шариат каби Аллоҳ менга етказишни буюрган фармонларни, хабарларни етказаман. Сизларга фақат яхшиликни соғинаман. Бу ишда ишончлиман. Ўзимдан ҳам қўшмайман, олиб ҳам ташламайман.
7:69Page 159
أَوَعَجِبۡتُمۡ أَن جَآءَكُمۡ ذِكۡرٞ مِّن رَّبِّكُمۡ عَلَىٰ رَجُلٖ مِّنكُمۡ لِيُنذِرَكُمۡۚ وَٱذۡكُرُوٓاْ إِذۡ جَعَلَكُمۡ خُلَفَآءَ مِنۢ بَعۡدِ قَوۡمِ نُوحٖ وَزَادَكُمۡ فِي ٱلۡخَلۡقِ بَصۜۡطَةٗۖ فَٱذۡكُرُوٓاْ ءَالَآءَ ٱللَّهِ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ ٦٩
Then do you wonder that there has come to you a reminder from your Lord through a man from among you, that he may warn you? And remember when He made you successors after the people of Noah and increased you in stature extensively. So remember the favors of Allāh that you might succeed."
Фаришта ё жин эмас, ўзларингизга ўхшаган бир кишининг тили орқали сизларга Парвардигорингиз тарафидан бир эслатма келса, ажабланасизми?! Куфри туфайли ҳалокатга учраган Нуҳ қавмининг ўрнига сизларни олиб келиб, заминни маскан қилиб бергани ҳамда кучли, бақувват, басавлат қилиб яратгани учун Парвардигорингизга ҳамд айтинг, шукр қилинг. Аллоҳнинг сизларга ато этган ҳисобсиз неъматларини эслангиз. Зора, хавф-хатардан холи бўлиб, мурод-мақсадингизга етсангиз.
7:70Page 159
قَالُوٓاْ أَجِئۡتَنَا لِنَعۡبُدَ ٱللَّهَ وَحۡدَهُۥ وَنَذَرَ مَا كَانَ يَعۡبُدُ ءَابَآؤُنَا فَأۡتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ ٧٠
They said, "Have you come to us that we should worship Allāh alone and leave what our fathers have worshipped? Then bring us what you promise us,1 if you should be of the truthful."
Қавми унга деди: "Эй Ҳуд, бизга ота-боболаримиз ибодат қилиб келган маъбудларимизни тарк қилиб, ёлғиз Аллоҳга ибодат қилишни буюриш учун келдингми?! Даъвойинг рост бўлса, ўша бизга ваъда қилаётганинг азобни келтир-чи.
7:71Page 159
قَالَ قَدۡ وَقَعَ عَلَيۡكُم مِّن رَّبِّكُمۡ رِجۡسٞ وَغَضَبٌۖ أَتُجَٰدِلُونَنِي فِيٓ أَسۡمَآءٖ سَمَّيۡتُمُوهَآ أَنتُمۡ وَءَابَآؤُكُم مَّا نَزَّلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلۡطَٰنٖۚ فَٱنتَظِرُوٓاْ إِنِّي مَعَكُم مِّنَ ٱلۡمُنتَظِرِينَ ٧١
[Hūd] said, "Already have defilement and anger fallen upon you from your Lord. Do you dispute with me concerning [mere] names you have named them,1 you and your fathers, for which Allāh has not sent down any authority? Then wait; indeed, I am with you among those who wait."
Уларга Ҳуд шундай жавоб берди: "Аллоҳнинг азоби ва ғазабини ўзингизга вожиб қилиб олдингиз. Энди унинг содир бўлиши муқаррар. Мен билан ўзларингиз ва ота-боболарингиз худолар деб номлаб олган, аслида эса таги йўқ нарсалар бўлган бут-санамлар ҳақида тортишмоқчимисизлар?! Уларни худо қилиб олишингизга Аллоҳ ҳеч қандай ҳужжат нозил қилмаган. Энди ўзларингиз шошилтираётган азобни кутаверингиз. Мен ҳам сизлар билан кутаман. Унинг содир бўлиши муқаррар.
7:72Page 159
فَأَنجَيۡنَٰهُ وَٱلَّذِينَ مَعَهُۥ بِرَحۡمَةٖ مِّنَّا وَقَطَعۡنَا دَابِرَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَاۖ وَمَا كَانُواْ مُؤۡمِنِينَ ٧٢
So We saved him and those with him by mercy from Us. And We eliminated those who denied Our signs, and they were not [at all] believers.
Биз Ҳуд алайҳиссалом ва у киши билан бирга бўлган мўминларни Ўз раҳматимиз ила саломат қилдик. Оятларимизни ёлғонга чиқарганларни эса таг-туги билан қириб ташладик. Улар мўминлар бўлмадилар. Аксинча, ҳақни ёлғонга чиқариб, азобга лойиқ кимсаларга айландилар.
7:73Page 159
وَإِلَىٰ ثَمُودَ أَخَاهُمۡ صَٰلِحٗاۚ قَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥۖ قَدۡ جَآءَتۡكُم بَيِّنَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡۖ هَٰذِهِۦ نَاقَةُ ٱللَّهِ لَكُمۡ ءَايَةٗۖ فَذَرُوهَا تَأۡكُلۡ فِيٓ أَرۡضِ ٱللَّهِۖ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوٓءٖ فَيَأۡخُذَكُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ٧٣
And to the Thamūd [We sent] their brother Ṣāliḥ. He said, "O my people, worship Allāh; you have no deity other than Him. There has come to you clear evidence from your Lord. This is the she-camel of Allāh [sent] to you as a sign. So leave her to eat within Allāh's land and do not touch her with harm, lest there seize you a painful punishment.
Самуд қавмига унинг биродари Солиҳни юбордик. У ҳам Аллоҳни ягона деб билиш ва Унгагина ибодат қилишга даъват этди. Солиҳ деди: "Эй қавмим, ёлғиз Аллоҳгагина ибодат қилингиз. Ундан ўзга чин маъбуд йўқдир. Сизларга олиб келганим рисолатнинг ҳақлигига Аллоҳ тарафидан очиқ оят-ҳужжат келган. У харсанг тош ичидан чиқадиган туяда ўз ифодасини топган. Унинг ичадиган ўз вақти бор. Сизлар учун ҳам ичишга аниқ бир кун тайин қилинган. Уни тек қўйинглар. Аллоҳнинг ерида еб-ичиб юраверсин. Сизларга унинг оғирлик қиладиган жойи йўқ. Уни сизлар боқмайсизлар. Унга озор бермангиз. Тағин унга озор бериб қўйиб, ўзларингиз ҳам аламли азобга гирифтор бўлиб юрмангиз.
7:74Page 160
وَٱذۡكُرُوٓاْ إِذۡ جَعَلَكُمۡ خُلَفَآءَ مِنۢ بَعۡدِ عَادٖ وَبَوَّأَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ تَتَّخِذُونَ مِن سُهُولِهَا قُصُورٗا وَتَنۡحِتُونَ ٱلۡجِبَالَ بُيُوتٗاۖ فَٱذۡكُرُوٓاْ ءَالَآءَ ٱللَّهِ وَلَا تَعۡثَوۡاْ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُفۡسِدِينَ ٧٤
And remember when He made you successors after the ʿAad and settled you in the land, [and] you take for yourselves palaces from its plains and carve from the mountains, homes. Then remember the favors of Allāh and do not commit abuse on the earth, spreading corruption."
Аллоҳнинг сизларга ато этган неъматини эслангиз. Од қавми куфру ёлғонга чиқариш каби жиноятлари туфайли ҳалокатга учраганларидан кейин заминни сизларга маскан қилиб берди. Сизлар унда умргузаронлик қилдингиз, мурод-мақсадларингизга етдингиз. Уй қуриш учун тоғлардан харсанг тошларни кесиб олиб, текис ерларда қасрлар қурдингиз. Аллоҳнинг неъматларини эслангиз. Зора У Зотга шукр қилсангиз. Ер юзида бузғунчилик қилмангиз, яъни, Аллоҳга куфр келтириш ва гуноҳлар содир этиш каби жиноятлардан тийилингиз.
7:75Page 160
قَالَ ٱلۡمَلَأُ ٱلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦ لِلَّذِينَ ٱسۡتُضۡعِفُواْ لِمَنۡ ءَامَنَ مِنۡهُمۡ أَتَعۡلَمُونَ أَنَّ صَٰلِحٗا مُّرۡسَلٞ مِّن رَّبِّهِۦۚ قَالُوٓاْ إِنَّا بِمَآ أُرۡسِلَ بِهِۦ مُؤۡمِنُونَ ٧٥
Said the eminent ones who were arrogant among his people to those who were oppressed - to those who believed among them, "Do you [actually] know that Ṣāliḥ is sent from his Lord?" They said, "Indeed we, in that with which he was sent, are believers."
Мўминларни заиф, бечораҳол санайдиган улуғлари ва раҳбарлари сўрадилар: "Эй мўминлар, Солиҳни ҳақиқатан Аллоҳ тарафидан юборилган пайғамбар, деб биласизларми?" Заиф, бечораҳол мўминлар шундай жавоб бердилар: "Биз Солиҳ олиб келган рисолатни тасдиқлаймиз, эътироф этамиз, унга эргашамиз ва шариатига амал қиламиз".
7:76Page 160
قَالَ ٱلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُوٓاْ إِنَّا بِٱلَّذِيٓ ءَامَنتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ ٧٦
Said those who were arrogant, "Indeed we, in that which you have believed, are disbelievers."
Шунда анави мутакаббирлар дедилар: "Эй мўминлар, биз сизлар тасдиқлаган нарсани инкор этамиз, унга ҳеч қачон иймон келтирмаймиз, унинг шариатига ҳеч қачон амал қилмаймиз".
7:77Page 160
فَعَقَرُواْ ٱلنَّاقَةَ وَعَتَوۡاْ عَنۡ أَمۡرِ رَبِّهِمۡ وَقَالُواْ يَٰصَٰلِحُ ٱئۡتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ إِن كُنتَ مِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ ٧٧
So they hamstrung the she-camel and were insolent toward the command of their Lord and said, "O Ṣāliḥ, bring us what you promise us, if you should be of the messengers."
Туяга озор бермасликка буюрилгандилар. Улар эса Аллоҳнинг буйруғини бажаришдан ўзларини катта олиб, айнан ўша туяни сўйдилар. Солиҳнинг огоҳлантирувини бўлмайдиган ишдек кўриб, унинг устидан кулиб: "Эй Солиҳ, сен ҳақиқатда Аллоҳнинг пайғамбарларидан бири бўлсанг, ўша бизни қўрқитаётган азобингни олиб кел-чи", дедилар.
7:78Page 160
فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلرَّجۡفَةُ فَأَصۡبَحُواْ فِي دَارِهِمۡ جَٰثِمِينَ ٧٨
So the earthquake seized them, and they became within their home [corpses] fallen prone.
Шунда ўзлари шошилтираётган азоб келди. Қаттиқ зилзила рўй берди. Юзларию тиззалари ерга қапишиб қолди. Ҳеч ким уларни ҳалокатдан қутқариб қола олмади.
7:79Page 160
فَتَوَلَّىٰ عَنۡهُمۡ وَقَالَ يَٰقَوۡمِ لَقَدۡ أَبۡلَغۡتُكُمۡ رِسَالَةَ رَبِّي وَنَصَحۡتُ لَكُمۡ وَلَٰكِن لَّا تُحِبُّونَ ٱلنَّٰصِحِينَ ٧٩
And he [i.e., Ṣāliḥ] turned away from them and said, "O my people, I had certainly conveyed to you the message of my Lord and advised you, but you do not like advisors."
Солиҳ алайҳиссалом қавмининг ҳидоятга келишидан умидини узганидан кейин улардан юз ўгириб: "Эй қавмим, Аллоҳ етказишимни буюрган рисолатни сизларга етказдим, сизларга қизиқтириб ҳам, огоҳлантириб ҳам насиҳат қилдим, лекин сизлар сизларга яхшиликни соғинадиган, ёмонликни раво кўрмайдиган насиҳатгўйни ёқтирмас экансизлар", деди.
7:80Page 160
وَلُوطًا إِذۡ قَالَ لِقَوۡمِهِۦٓ أَتَأۡتُونَ ٱلۡفَٰحِشَةَ مَا سَبَقَكُم بِهَا مِنۡ أَحَدٖ مِّنَ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٨٠
And [We had sent] Lot when he said to his people, "Do you commit such immorality as no one has preceded you with from among the worlds [i.e., peoples]?
Лутни эсланг. У қавмининг қилиғидан безор бўлиб деди: "Шу қадар қабиҳ, манфур ишни ўзингизга эп кўриб, бачабозлик қиласизларми?! Бу қадар разолатни сизлардан олдин бирон қавм қилган эмас!"
7:81Page 160
إِنَّكُمۡ لَتَأۡتُونَ ٱلرِّجَالَ شَهۡوَةٗ مِّن دُونِ ٱلنِّسَآءِۚ بَلۡ أَنتُمۡ قَوۡمٞ مُّسۡرِفُونَ ٨١
Indeed, you approach men with desire, instead of women. Rather, you are a transgressing people."
Сизлар шаҳватингизни қондириб олишда айнан шу иш учун яратилган аёллар қолиб, эркакларга яқинлик қиляпсизлар. Бу ишингиз ақлга ҳам, нақлга ҳам, табиатга ҳам тўғри келмайди. Сизлар оддий инсонийлик ҳаддидан ошиш ҳамда соғлом ақл ва покиза табиат тақозо қиладиган талабга жавоб бермаслик билан Аллоҳ белгилаб қўйган чегаралардан чиқиб кетяпсизлар.
7:82Page 161
وَمَا كَانَ جَوَابَ قَوۡمِهِۦٓ إِلَّآ أَن قَالُوٓاْ أَخۡرِجُوهُم مِّن قَرۡيَتِكُمۡۖ إِنَّهُمۡ أُنَاسٞ يَتَطَهَّرُونَ ٨٢
But the answer of his people was only that they said, "Evict them from your city! Indeed, they are men who keep themselves pure."
Бузуқлик ва разолат гирдобига ғарқ бўлган қавм ҳақдан юз ўгириб: "Лут ва унинг оиласини юртингиздан қувиб юборинг, улар биз қилаётган ишлардан жирканяптилар, энди улар бизнинг орамизда қолишга нолойиқдирлар", дедилар.
7:83Page 161
فَأَنجَيۡنَٰهُ وَأَهۡلَهُۥٓ إِلَّا ٱمۡرَأَتَهُۥ كَانَتۡ مِنَ ٱلۡغَٰبِرِينَ ٨٣
So We saved him and his family, except for his wife; she was of those who remained [with the evildoers].
Биз Лут ва унинг оиласини асраб қолдик ва уларга азоб келмасидан олдин тунда юртдан чиқиб кетишни буюрдик. Фақат хотини қавми билан бирга қолди ва улардек азобга гирифтор бўлди.
7:84Page 161
وَأَمۡطَرۡنَا عَلَيۡهِم مَّطَرٗاۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُجۡرِمِينَ ٨٤
And We rained upon them a rain [of stones]. Then see how was the end of the criminals.
Уларнинг устига даҳшатли ёмғир ёғдириб, сопол тошларни отдик. Қишлоқни эса тўнтардик ва унинг оёғи осмондан бўлди. Эй Пайғамбар, Лутнинг жиноятчи қавми қандай оқибатга йўлиққани ҳақида фикр юритинг! Уларнинг оқибати ҳалокат ва доимий шармандалик бўлди-ку.
7:85Page 161
وَإِلَىٰ مَدۡيَنَ أَخَاهُمۡ شُعَيۡبٗاۚ قَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥۖ قَدۡ جَآءَتۡكُم بَيِّنَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡۖ فَأَوۡفُواْ ٱلۡكَيۡلَ وَٱلۡمِيزَانَ وَلَا تَبۡخَسُواْ ٱلنَّاسَ أَشۡيَآءَهُمۡ وَلَا تُفۡسِدُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ بَعۡدَ إِصۡلَٰحِهَاۚ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ٨٥
And to [the people of] Madyan [We sent] their brother Shuʿayb. He said, "O my people, worship Allāh; you have no deity other than Him. There has come to you clear evidence from your Lord. So fulfill the measure and weight and do not deprive people of their due and cause not corruption upon the earth after its reformation. That is better for you, if you should be believers.
Мадян қабиласига ўз биродарлари Шуайб алайҳиссаломни юбордик. У деди: "Эй қавм, ёлғиз Аллоҳга ибодат қилингиз. Ундан ўзга чин маъбуд йўқдир. Сизларга Аллоҳ тарафидан олиб келганим рисолат Парвардигорим томонидан эканини тасдиқлайдиган очиқ ҳужжат келди. Одамларнинг ҳақларига риоя қилиб, тарозу ва бошқа ўлчовларни тўла қилинг. Айбини яшириб, камайтириб ёки алдов йўли билан савдо қилманг. Пайғамбарлар юборилиши билан эндигина обод бўлган ерни яна куфру маъсиятлар ила харобага айлантирманг. Шундай қилсангиз, ўзингизга яхши, ўзингизга фойда. Чунки бу ишда Аллоҳнинг тақиқларидан тийилиб, гуноҳларни тарк қилиш ҳамда Аллоҳнинг буйруқларини бажариш билан У Зотга яқинлашиш бордир.
7:86Page 161
وَلَا تَقۡعُدُواْ بِكُلِّ صِرَٰطٖ تُوعِدُونَ وَتَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ مَنۡ ءَامَنَ بِهِۦ وَتَبۡغُونَهَا عِوَجٗاۚ وَٱذۡكُرُوٓاْ إِذۡ كُنتُمۡ قَلِيلٗا فَكَثَّرَكُمۡۖ وَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ٨٦
And do not sit on every path, threatening and averting from the way of Allāh those who believe in Him, seeking to make it [seem] deviant. And remember when you were few and He increased you. And see how was the end of the corrupters.
Ҳар кўчанинг бошида туриб олиб, ўтган-кетганларнинг мол-давлатини талон-тарож қилмангиз, Аллоҳнинг йўлига юрмоқчи бўлганларнинг йўлини тўсмангиз. Мақсадингиз Аллоҳнинг йўлини оғир қилиб кўрсатиб, одамларни ундан бездириш бўлмасин. Аллоҳнинг неъматини эслаб, У Зотга шукр қилингиз. Оз сонли одамлар эдингиз, Аллоҳ сизларни кўпайтирди. Олдинги бузғунчиларнинг оқибати ҳақида фикр юритингиз. Ахир уларнинг оқибати ҳалокат ва харобалик бўлмаганмиди?!
7:87Page 161
وَإِن كَانَ طَآئِفَةٞ مِّنكُمۡ ءَامَنُواْ بِٱلَّذِيٓ أُرۡسِلۡتُ بِهِۦ وَطَآئِفَةٞ لَّمۡ يُؤۡمِنُواْ فَٱصۡبِرُواْ حَتَّىٰ يَحۡكُمَ ٱللَّهُ بَيۡنَنَاۚ وَهُوَ خَيۡرُ ٱلۡحَٰكِمِينَ ٨٧
And if there should be a group among you who has believed in that with which I have been sent and a group that has not believed, then be patient until Allāh judges between us. And He is the best of judges."
Орангиздаги бир жамоа Парвардигорим тарафидан мен олиб келган рисолатга иймон келтирса, бошқа бир жамоа эса иймон келтирмаса, бас, эй ҳақни ёлғонга чиқарадиганлар, Аллоҳ орангизни ажрим қиладиган кунни кутингиз. Аллоҳ энг яхши ажрим қиладиган, энг адолатли ҳукм чиқарадиган Зотдир.
7:88Page 162
۞ قَالَ ٱلۡمَلَأُ ٱلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦ لَنُخۡرِجَنَّكَ يَٰشُعَيۡبُ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَكَ مِن قَرۡيَتِنَآ أَوۡ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَاۚ قَالَ أَوَلَوۡ كُنَّا كَٰرِهِينَ ٨٨
Said the eminent ones who were arrogant among his people, "We will surely evict you, O Shuʿayb, and those who have believed with you from our city, or you must return to our religion." He said, "Even if we were unwilling?
Шуайб алайҳиссаломга қавмининг мутакаббир боёнлари ва зодагонлари дедилар: "Эй Шуайб, ё сен динимизга қайтасан ёки сени тобеларингга қўшиб қишлоғимиздан қувиб соламиз". Шуайб бу гапдан ажабланиб: "Ноҳақлигингизни биламиз. Шунинг учун динингизни ёқтирмаймиз. Энди ўзимиз ёқтирмаган динга тобе бўлайликми?", деди.
7:89Page 162
قَدِ ٱفۡتَرَيۡنَا عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا إِنۡ عُدۡنَا فِي مِلَّتِكُم بَعۡدَ إِذۡ نَجَّىٰنَا ٱللَّهُ مِنۡهَاۚ وَمَا يَكُونُ لَنَآ أَن نَّعُودَ فِيهَآ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّنَاۚ وَسِعَ رَبُّنَا كُلَّ شَيۡءٍ عِلۡمًاۚ عَلَى ٱللَّهِ تَوَكَّلۡنَاۚ رَبَّنَا ٱفۡتَحۡ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَ قَوۡمِنَا بِٱلۡحَقِّ وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلۡفَٰتِحِينَ ٨٩
We would have invented against Allāh a lie if we returned to your religion after Allāh had saved us from it. And it is not for us to return to it except that Allāh, our Lord, should will. Our Lord has encompassed all things in knowledge. Upon Allāh we have relied. Our Lord, decide between us and our people in truth, and You are the best of those who give decision."
"Сизларнинг куфру ширкингиздан Аллоҳ бизни саломат сақлаб турган бир пайтда биз яна уларга эътиқод қиладиган бўлсак, Аллоҳ шаънига ёлғон тўқиган бўлиб қоламиз-ку. Сизнинг ботил динингизга қайтишимиз ҳаргиз мумкин эмас. Фақат Аллоҳ хоҳласагина мумкин. Зеро, ҳамма У Зотнинг хоҳиш-иродасига бўйсунади. Парвардигоримиз ҳамма нарсани илм билан қамраб олган. Бирон нарса У Зотдан яширин эмас. Бизни тўғри йўлда собитқадам қилишини ва эгри йўллардан нажот беришини сўраб, ёлғиз Аллоҳгагина суянамиз. Парвардигоро, биз билан кофир қавмимиз ўртасида ҳақ ила ҳукм қилиб, мазлум ҳақ тарафдорларини тажовузкор золимлардан ғолиб айла. Парвардигоро, Сен Ўзинг энг яхши ҳукм қилгувчисан.
7:90Page 162
وَقَالَ ٱلۡمَلَأُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦ لَئِنِ ٱتَّبَعۡتُمۡ شُعَيۡبًا إِنَّكُمۡ إِذٗا لَّخَٰسِرُونَ ٩٠
Said the eminent ones who disbelieved among his people, "If you should follow Shuʿayb, indeed, you would then be losers."
Шуайбнинг даъватидан юз ўгирган кофир боёнлар ва зодагонлар одамларга таҳдид қилиб: "Эй қавм, агар ота-боболарингиз динидан қайтиб, Шуайбнинг динига кирадиган бўлсангизлар, ўлдим деяверинглар", дедилар.
7:91Page 162
فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلرَّجۡفَةُ فَأَصۡبَحُواْ فِي دَارِهِمۡ جَٰثِمِينَ ٩١
So the earthquake seized them, and they became within their home [corpses] fallen prone.
Уларни қаттиқ зилзила тутиб, тиззалари ва юзлари билан ерга қапишиб қолдилар ва ҳалок бўлдилар.
7:92Page 162
ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ شُعَيۡبٗا كَأَن لَّمۡ يَغۡنَوۡاْ فِيهَاۚ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ شُعَيۡبٗا كَانُواْ هُمُ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٩٢
Those who denied Shuʿayb - it was as though they had never resided there. Those who denied Shuʿayb - it was they who were the losers.
Шуайбни ёлғончига чиқарганларнинг ҳаммаси ҳалок бўлдилар. Гўё бу дунёга келмагандек, улардан ном-нишон қолмади. Мўминлар эмас, Шуайбни ёлғончига чиқарганлар ютқаздилар, зарар кўрдилар, молу жонларини қўлдан бой бердилар.
7:93Page 162
فَتَوَلَّىٰ عَنۡهُمۡ وَقَالَ يَٰقَوۡمِ لَقَدۡ أَبۡلَغۡتُكُمۡ رِسَٰلَٰتِ رَبِّي وَنَصَحۡتُ لَكُمۡۖ فَكَيۡفَ ءَاسَىٰ عَلَىٰ قَوۡمٖ كَٰفِرِينَ ٩٣
And he [i.e., Shuʿayb] turned away from them and said, "O my people, I had certainly conveyed to you the messages of my Lord and advised you, so how could I grieve for a disbelieving people?"
Кейин Шуайб алайҳиссалом улардан юз ўгириб: "Сизларга Парвардигорим буюрганини етказдим, насиҳат қилдим, сизлар эса қабул қилмадингизлар, кўрсатмаларимга бўйсунмадингизлар, энди мен қандай қилиб, икки оёғини бир этикка тиқиб, кофирлигида туриб олган қавм учун қайғурай", деди.
7:94Page 162
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا فِي قَرۡيَةٖ مِّن نَّبِيٍّ إِلَّآ أَخَذۡنَآ أَهۡلَهَا بِٱلۡبَأۡسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ لَعَلَّهُمۡ يَضَّرَّعُونَ ٩٤
And We sent to no city a prophet [who was denied] except that We seized its people with poverty and hardship that they might humble themselves [to Allāh].
Қайси бир юртга бир пайғамбар юборсак ва унинг аҳолиси Биз юборган пайғамбарни ёлғончига чиқариб, кофир бўлсалар, кибру ҳаволаридан тушиб, Аллоҳга бўйсунишлари учун уларни бахтсизлик, камбағаллик, касаллик каби офатларга гирифтор қилдик. Ҳақни ёлғонга чиқарадиганларнинг оқибати борасидаги Аллоҳнинг бу қонуниятини эслатиш Қурайшга ва ҳар бир ҳақни тан олмайдиган кофирларга қаратилган огоҳлантирувдир.
7:95Page 162
ثُمَّ بَدَّلۡنَا مَكَانَ ٱلسَّيِّئَةِ ٱلۡحَسَنَةَ حَتَّىٰ عَفَواْ وَّقَالُواْ قَدۡ مَسَّ ءَابَآءَنَا ٱلضَّرَّآءُ وَٱلسَّرَّآءُ فَأَخَذۡنَٰهُم بَغۡتَةٗ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ ٩٥
Then We exchanged in place of the bad [condition], good, until they increased [and prospered] and said, "Our fathers [also] were touched with hardship and ease."1 So We seized them suddenly while they did not perceive.2
Кейин эса бахтсизлик, касаллик каби офатларни бартараф этиб, уларга яхшилик, фаровонлик, тинчлик-омонликни инъом этдик. Шу билан одам сонлари ҳам, мол-давлатлари ҳам кўпайгандан-кўпайиб бораверди. Баданларига жир битганидан кейин яна ўзларидан кетиб: "Ҳали яхшилик, ҳали ёмонлик бўлиб туриши одатий ҳол, ота-боболаримизда ҳам шундай бўлган", дедилар. Улар мусибатнинг ибрат учун, неъматнинг эса истидрож учун берилишини англаб етолмадилар. Шундан сўнг Биз уларни тўсатдан, кутмаган жойларида азоб билан тутдик.
7:96Page 163
وَلَوۡ أَنَّ أَهۡلَ ٱلۡقُرَىٰٓ ءَامَنُواْ وَٱتَّقَوۡاْ لَفَتَحۡنَا عَلَيۡهِم بَرَكَٰتٖ مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَٰكِن كَذَّبُواْ فَأَخَذۡنَٰهُم بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ٩٦
And if only the people of the cities had believed and feared Allāh, We would have opened [i.e., bestowed] upon them blessings from the heaven and the earth; but they denied [the messengers], so We seized them for what they were earning.1
Биз элчиларимизни юборган юртлардаги одамлар улар олиб келган рисолатни рост билиб, Парвардигоридан куфру маъсиятни тарк этиш ва буйруқларини бажариш билан тақво қилганларида эди, уларга яхшилик эшикларини ҳар тарафдан очиб қўйган бўлар эдик. Лекин улар рисолатни рост билмадилар ва тақво қилмадилар. Аксинча, пайғамбарлари олиб келган хабарни ёлғонга чиқардилар. Бас, уларни шу қилган гуноҳлари туфайли тўсатдан азоб билан тутдик.
7:97Page 163
أَفَأَمِنَ أَهۡلُ ٱلۡقُرَىٰٓ أَن يَأۡتِيَهُم بَأۡسُنَا بَيَٰتٗا وَهُمۡ نَآئِمُونَ ٩٧
Then, did the people of the cities feel secure from Our punishment coming to them at night while they were asleep?
Хўш, ҳақни ёлғонга чиқарган бу бадбахтлар азобимиз тунда, ширин уйқуда ётганларида тўсатдан келишидан хотиржаммилар?
7:98Page 163
أَوَأَمِنَ أَهۡلُ ٱلۡقُرَىٰٓ أَن يَأۡتِيَهُم بَأۡسُنَا ضُحٗى وَهُمۡ يَلۡعَبُونَ ٩٨
Or did the people of the cities feel secure from Our punishment coming to them in the morning while they were at play?1
Ёки азобимиз куппа-кундузи, улар дунё ишларига банд бўлиб, бепарво юрган пайтларида келишидан хотиржаммилар?
7:99Page 163
أَفَأَمِنُواْ مَكۡرَ ٱللَّهِۚ فَلَا يَأۡمَنُ مَكۡرَ ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡقَوۡمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ ٩٩
Then, did they feel secure from the plan of Allāh? But no one feels secure from the plan of Allāh except the losing people.
Истидрож учун, яъни, янада кўпроқ гуноҳ қилишларига қўйиб бериб, Аллоҳ уларга муҳлат берди ҳамда куч-қувват ва кенг ризқ, мол-давлат ато этди. Хўш, энди ҳақни ёлғонга чиқарган бу бадбахтлар Аллоҳнинг макри ва махфий тадбиридан хотиржам бўлиб қолдиларми? Аллоҳнинг макридан фақат ўзини ўзи ҳалокат чоҳига отадиган бетавфиқларгина хотиржам бўладилар. Аллоҳ тавфиқ бериб қўйганлар эса У Зотнинг макридан қўрқиб, берган неъматларига алданиб қолмайдилар. Ўзларига кўрсатилаётган фазлу марҳаматнинг нечоғли буюклигини англаб, ўшанга яраша шукр қиладилар.
7:100Page 163
أَوَلَمۡ يَهۡدِ لِلَّذِينَ يَرِثُونَ ٱلۡأَرۡضَ مِنۢ بَعۡدِ أَهۡلِهَآ أَن لَّوۡ نَشَآءُ أَصَبۡنَٰهُم بِذُنُوبِهِمۡۚ وَنَطۡبَعُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ فَهُمۡ لَا يَسۡمَعُونَ ١٠٠
Has it not become clear to those who inherited the earth after its [previous] people that if We willed, We could afflict them for their sins? But We seal over their hearts so they do not hear.1
Ўзларидан олдингилар ҳалокатга учраганларидан кейин уларнинг ўрнига қолган кимсалар салафларининг аҳволи нима кечганидан ибрат олмасдан яна боягидек гуноҳлар қилиб юраверадиларми? Аллоҳ истаса, гуноҳлари туфайли уларга азоб юбориши мумкинлигини билмайдиларми? Шундай қилиш Аллоҳнинг қонунияти эканидан бехабармилар? Агар истаса, уларнинг қалбларини муҳрлаб қўйиши ва натижада уларга ҳеч қандай насиҳат кор қилмай қолиши ҳам мумкин-ку!
7:101Page 163
تِلۡكَ ٱلۡقُرَىٰ نَقُصُّ عَلَيۡكَ مِنۡ أَنۢبَآئِهَاۚ وَلَقَدۡ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَمَا كَانُواْ لِيُؤۡمِنُواْ بِمَا كَذَّبُواْ مِن قَبۡلُۚ كَذَٰلِكَ يَطۡبَعُ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِ ٱلۡكَٰفِرِينَ ١٠١
Those cities - We relate to you, [O Muḥammad], some of their news. And certainly did their messengers come to them with clear proofs, but they were not to believe in that which they had denied before.1 Thus does Allāh seal over the hearts of the disbelievers.
Эй Пайғамбар, Биз шу юртлар, яъни, Нуҳ, Ҳуд, Солиҳ, Лут ва Шуайб қавмларининг юртлари ҳақида, уларнинг ҳақни ёлғонга чиқарганларию саркашликлари ҳақида ва натижада улар бошига тушган фалокату ҳалокат ҳақида сизга хабар беряпмиз. Токи, ундан кўнгил кўзи очиқлар ибратлансинлар, насиҳатлансинлар. Бу юртлардаги одамларга пайғамбарлари ўзларининг ҳақлигини исботлаб берадиган очиқ ҳужжатлар келтирдилар. Дастлаб ҳақни рад этиб, уни ёлғонга чиқарганлари туфайли Аллоҳ уларни иймонга ҳидоят қилмади. Аллоҳ пайғамбарларини ёлғонга чиқарган бу бадбахтларнинг ҳам, Муҳаммад алайҳиссаломни инкор қилган кофирларнинг ҳам қалбларини муҳрлаб қўйди. Энди улар иймонга йўл топа олмаслар.
7:102Page 163
وَمَا وَجَدۡنَا لِأَكۡثَرِهِم مِّنۡ عَهۡدٖۖ وَإِن وَجَدۡنَآ أَكۡثَرَهُمۡ لَفَٰسِقِينَ ١٠٢
And We did not find for most of them any covenant;1 but indeed, We found most of them defiantly disobedient.
Пайғамбарлар юборилган умматларнинг аксариятида аҳдга вафони, Аллоҳ буюрган амалларга риоя қилиш ва уларни бажариш ҳолатини топмадик. Аксинча, уларнинг Аллоҳга итоат этмаётганини кўрдик.
7:103Page 163
ثُمَّ بَعَثۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِم مُّوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ فَظَلَمُواْ بِهَاۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ١٠٣
Then We sent after them Moses with Our signs to Pharaoh and his establishment, but they were unjust toward them.1 So see how was the end of the corrupters.
Мазкур пайғамбарлардан кейин Мусо алайҳиссаломни пайғамбар қилиб юбордик. У ўзининг ҳақиқий пайғамбар эканига очиқ ҳужжатлар келтирди. Қавми эса уни инкор қилиш ва унга куфр келтиришдан нарига ўтмади. Бас, эй Пайғамбар, Фиръавн ва унинг аъёнлари не аҳволга тушганлари ҳақида фикр юритинг. Аллоҳ уларни чўктириб ўлдирди. Ортидан эса уларни дунё ва охират лаънатига учратди.
7:104Page 163
وَقَالَ مُوسَىٰ يَٰفِرۡعَوۡنُ إِنِّي رَسُولٞ مِّن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ١٠٤
And Moses said, "O Pharaoh, I am a messenger from the Lord of the worlds
Мусо пайғамбар бўлгач, Фиръавннинг олдига келиб: "Эй Фиръавн, мен ҳамма-ҳаммани яратган, бошқариб турадиган ва ҳамма-ҳамманинг подшоҳи бўлган Зот тарафидан юборилган пайғамбарман", деди.
7:105Page 164
حَقِيقٌ عَلَىٰٓ أَن لَّآ أَقُولَ عَلَى ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡحَقَّۚ قَدۡ جِئۡتُكُم بِبَيِّنَةٖ مِّن رَّبِّكُمۡ فَأَرۡسِلۡ مَعِيَ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ١٠٥
[Who is] obligated not to say about Allāh except the truth. I have come to you with clear evidence from your Lord, so send with me the Children of Israel."1
Мусо деди: "Ўзим Аллоҳ тарафидан юборилганимдан кейин У Зот ҳақида фақат ҳақ гапни айтишга мен лойиқроқман-ку. Сизларга ўзимнинг пайғамбар эканимни исботлаб берадиган очиқ ҳужжатни келтирдим. Бас, мен билан Бани Исроилни зулму асирликдан озод қилиб юбор".
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences