Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uzbek
الأنفال
Al-Anfal
The Spoils of War · Medinan · 75 ayahs
8:1Page 177
يَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡأَنفَالِۖ قُلِ ٱلۡأَنفَالُ لِلَّهِ وَٱلرَّسُولِۖ فَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَأَصۡلِحُواْ ذَاتَ بَيۡنِكُمۡۖ وَأَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥٓ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ١
They ask you, [O Muḥammad], about the bounties [of war]. Say, "The [decision concerning] bounties is for Allāh and the Messenger." So fear Allāh and amend that which is between you and obey Allāh and His Messenger, if you should be believers.
Эй Пайғамбар, саҳобаларингиз сиздан ўлжалар ҳақида, уларни тақсимлаш тартиби тўғрисида сўрайдилар. Айтинг: "Ўлжалар Аллоҳники ва Пайғамбариникидир. Уни қандай тақсимлаш ва тасарруф этиш Аллоҳ ва Пайғамбарининг ҳаққидир. Сизларга эса таслим бўлиш бўйсуниш вожибдир. Эй мўминлар, Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш билан тақво қилингиз. Ораларингиздаги совуқчилик ва келишмовчиликни бартараф этиб, ўзаро яқинлик, ошнолик, гўзал хулқ ва кечиримлиликни барпо этингиз. Агар чин мўмин бўлсангиз Аллоҳ ва Пайғамбарига оғишмай итоат этингиз. Зеро, иймон итоатга ва маъсиятдан четда туришга чорлайди. Бу савол Бадр жангидан кейин юзага келганди.
8:2Page 177
إِنَّمَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ ٱللَّهُ وَجِلَتۡ قُلُوبُهُمۡ وَإِذَا تُلِيَتۡ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُهُۥ زَادَتۡهُمۡ إِيمَٰنٗا وَعَلَىٰ رَبِّهِمۡ يَتَوَكَّلُونَ ٢
The believers are only those who, when Allāh is mentioned, their hearts become fearful, and when His verses are recited to them, it increases them in faith; and upon their Lord they rely -
Чин мўминлар шундай зотлардирки, Аллоҳ таоло ёдга олинса, қалблари титраб, бутун вужудлари тоатга эгилади. Аллоҳнинг оятлари тиловат қилинганида эса улар ҳақида тадаббур қилиб, иймонларига иймон қўшилади. Фойдани жалб қилишда ҳам, зарарни даф этишда ҳам ёлғиз Парвардигоригагина суянадилар.
8:3Page 177
ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَمِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ يُنفِقُونَ ٣
The ones who establish prayer, and from what We have provided them, they spend.
Улар ҳар доим намозни ўз вақтида тўкис адо этадилар ҳамда Биз берган ризқдан закотини ҳам, садақасини ҳам берадилар.
8:4Page 177
أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ حَقّٗاۚ لَّهُمۡ دَرَجَٰتٌ عِندَ رَبِّهِمۡ وَمَغۡفِرَةٞ وَرِزۡقٞ كَرِيمٞ ٤
Those are the believers, truly. For them are degrees [of high position] with their Lord and forgiveness and noble provision.
Мана шу сифатларга эга бўлганлар чин мўминлардир. Чунки уларда иймон ва Ислом хислатлари мужассам. Уларнинг мукофоти Парвардигори ҳузуридаги олий мақом, гуноҳларининг кечирилиши ва мўл ризқдир. Аллоҳ уларга ана шундай неъматларни тайёрлаб қўйган.
8:5Page 177
كَمَآ أَخۡرَجَكَ رَبُّكَ مِنۢ بَيۡتِكَ بِٱلۡحَقِّ وَإِنَّ فَرِيقٗا مِّنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ لَكَٰرِهُونَ ٥
[It1 is] just as when your Lord brought you out of your home [for the battle of Badr] in truth, while indeed, a party among the believers were unwilling,
Эй Пайғамбар, Аллоҳ таоло ўлжаларни тақсимлашдаги келишмовчиликларингиз туфайли бу ишни Аллоҳ ва Пайғамбари алайҳиссаломга ўтказиб қўйганидек, мўминлардан бир гуруҳи ёқтирмасалар-да, сизни мушриклар билан жанг қилиш учун Мадинадан чиқишга буюрган эди.
8:6Page 177
يُجَٰدِلُونَكَ فِي ٱلۡحَقِّ بَعۡدَ مَا تَبَيَّنَ كَأَنَّمَا يُسَاقُونَ إِلَى ٱلۡمَوۡتِ وَهُمۡ يَنظُرُونَ ٦
Arguing with you concerning the truth after it had become clear, as if they were being driven toward death while they were looking on.
Эй Пайғамбар, мўминларнинг бу тоифаси ҳамма иш аён бўлганидан кейин ҳам мушриклар билан жанг қилиш ҳақида баҳслашадилар. Худди улар ўлимга ҳайдаб кетилаётгандек ва бу ишни ўз кўзлари билан кўриб тургандек. Бунга сабаб улар жанг учун чиқишни ёқтирмагандилар. Чунки улар бу ишга тайёр эмас эдилар.
8:7Page 177
وَإِذۡ يَعِدُكُمُ ٱللَّهُ إِحۡدَى ٱلطَّآئِفَتَيۡنِ أَنَّهَا لَكُمۡ وَتَوَدُّونَ أَنَّ غَيۡرَ ذَاتِ ٱلشَّوۡكَةِ تَكُونُ لَكُمۡ وَيُرِيدُ ٱللَّهُ أَن يُحِقَّ ٱلۡحَقَّ بِكَلِمَٰتِهِۦ وَيَقۡطَعَ دَابِرَ ٱلۡكَٰفِرِينَ ٧
[Remember, O believers], when Allāh promised you one of the two groups1 - that it would be yours - and you wished that the unarmed one would be yours. But Allāh intended to establish the truth by His words and to eliminate the disbelievers
Эй тортишаётган мўминлар, эслангиз! Аллоҳ сизларга икки тоифадан бирини, яъни, ё мол-дунё ортиб кетаётган карвонни ўлжа қилиб олишни ёки келаётган душман билан жанг қилиб, уларни тор-мор этишни ваъда қилганди. Шунда сизлар жангсиз, осон, енгил бўлгани учун карвонни босиб олишни танлаган эдингиз. Аллоҳ эса сизларни жанг қилишга буюриб, ҳақни қарор топтиришни истади. Токи, мушриклар билан жанг қилиб, улардан кўпини асир олинглар ва шу билан Ислом қуввати намоён бўлсин.
8:8Page 177
لِيُحِقَّ ٱلۡحَقَّ وَيُبۡطِلَ ٱلۡبَٰطِلَ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡمُجۡرِمُونَ ٨
That He should establish the truth and abolish falsehood, even if the criminals disliked it.
Ислом ва мусулмонларни ғолиб этиб, ҳақни қарор топтириш ҳамда қатъий ҳужжатлар ила ноҳақнинг ноҳақлигини асослаб бериш учун гарчи мушрикларга ёқмаса-да, Аллоҳ шу ишни қилди.
8:9Page 178
إِذۡ تَسۡتَغِيثُونَ رَبَّكُمۡ فَٱسۡتَجَابَ لَكُمۡ أَنِّي مُمِدُّكُم بِأَلۡفٖ مِّنَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ مُرۡدِفِينَ ٩
[Remember] when you were asking help of your Lord, and He answered you, "Indeed, I will reinforce you with a thousand from the angels, following one another."
Эй мўминлар, эслангиз! Бадр куни Аллоҳдан душманга қарши мадад сўраган пайтингизда, У Зот сизларга ижобат қилиб, кетма-кет келадиган минглаб фаришталар билан мадад беришини айтганди.
8:10Page 178
وَمَا جَعَلَهُ ٱللَّهُ إِلَّا بُشۡرَىٰ وَلِتَطۡمَئِنَّ بِهِۦ قُلُوبُكُمۡۚ وَمَا ٱلنَّصۡرُ إِلَّا مِنۡ عِندِ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ١٠
And Allāh made it not but good tidings and so that your hearts would be assured thereby. And victory is not but from Allāh. Indeed, Allāh is Exalted in Might and Wise.
Эй мўминлар, сизлар Аллоҳнинг ёрдамчингиз эканидан қувонишингиз ва ғалаба келишига аниқ ишониб, кўнглингиз хотиржам бўлиши учун У Зот сизларга фаришталар билан мадад берди. Ғалаба одам сонининг кўплиги ёки қурол-аслаҳалар ва тайёргарликнинг пухталиги билан эмас, ҳар қандай нуқсондан пок Аллоҳ тарафидан бўлади. Аллоҳ Ўз мулкида Азиздир, Ғолибдир, ҳеч кимса У Зотдан ғолиб бўла олмас. Аллоҳ Ўз шариати ва қадарида ҳар бир ишни ҳикмат билан қиладиган Ҳаким Зотдир.
8:11Page 178
إِذۡ يُغَشِّيكُمُ ٱلنُّعَاسَ أَمَنَةٗ مِّنۡهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيۡكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ لِّيُطَهِّرَكُم بِهِۦ وَيُذۡهِبَ عَنكُمۡ رِجۡزَ ٱلشَّيۡطَٰنِ وَلِيَرۡبِطَ عَلَىٰ قُلُوبِكُمۡ وَيُثَبِّتَ بِهِ ٱلۡأَقۡدَامَ ١١
[Remember] when He overwhelmed you with drowsiness [giving] security from Him and sent down upon you from the sky, rain by which to purify you and remove from you the evil [suggestions] of Satan and to make steadfast your hearts and plant firmly thereby your feet.
Эй мўминлар, эслангиз! Аллоҳ сизларга уйқуни берди. Шу билан душмандан қўрқиш заҳмати даф бўлди. Осмондан ёмғир ёғдирди. Шу билан сизлар покландингиз, шайтон васвасаларидан фориғ бўлдингиз. Душманга қарши қалбларингиз ҳам, баданларингиз ҳам барқарорлашди. Қумли ерлар намланиб, қадам босишингиз қулайлашди.
8:12Page 178
إِذۡ يُوحِي رَبُّكَ إِلَى ٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ أَنِّي مَعَكُمۡ فَثَبِّتُواْ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْۚ سَأُلۡقِي فِي قُلُوبِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱلرُّعۡبَ فَٱضۡرِبُواْ فَوۡقَ ٱلۡأَعۡنَاقِ وَٱضۡرِبُواْ مِنۡهُمۡ كُلَّ بَنَانٖ ١٢
[Remember] when your Lord inspired to the angels, "I am with you, so strengthen those who have believed. I will cast terror into the hearts of those who disbelieved, so strike [them] upon the necks and strike from them every fingertip."1
Эй Пайғамбар, эсланг! Парвардигорингиз Бадр жангида мўминларни қувватлаш учун Ўзи юборган фаришталарга шундай деганди: "Эй фаришталар, Мен сизларни қўллаб-қувватлаб тураман. Сизлар эса мўминларнинг душманга қарши курашишдаги матонатларини мустаҳкамлангиз. Яқинда куфр келтирган кимсаларнинг кўнглига қаттиқ қўрқувни соламан. Эй мўминлар, кофирларнинг калласини танасидан жудо қилингиз. Бармоқларини ҳам чопиб ташлангиз. Токи, минбаъд сизларга қарши қурол кўтара олмай қолсинлар".
8:13Page 178
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ شَآقُّواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥۚ وَمَن يُشَاقِقِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَإِنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ ١٣
That is because they opposed Allāh and His Messenger. And whoever opposes Allāh and His Messenger - indeed, Allāh is severe in penalty.
Кофирларни ўлдириш ва қўлларини чопишнинг сабаби шуки, улар Аллоҳ ва Пайғамбарига қарши чиқдилар. Буйруқларни бажармадилар, тақиқлардан тийилмадилар. Ким Аллоҳ ва Пайғамбарига қарши чиқса, бас, Аллоҳнинг азоби қаттиқдир. Бу дунёда ўлим ва асир тушиш бўлса, охиратда дўзахдир.
8:14Page 178
ذَٰلِكُمۡ فَذُوقُوهُ وَأَنَّ لِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابَ ٱلنَّارِ ١٤
"That [is yours], so taste it." And indeed for the disbelievers is the punishment of the Fire.
Эй Аллоҳ ва Унинг Пайғамбарига қарши чиққанлар, шу азоб сизларгадир. Азобнинг бир қисмини шу дунёда татиб кўрасизлар, куфру саркашлигингизда ўлиб кетсангиз, охиратда жаҳаннам оловига ташланасиз.
8:15Page 178
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا لَقِيتُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ زَحۡفٗا فَلَا تُوَلُّوهُمُ ٱلۡأَدۡبَارَ ١٥
O you who have believed, when you meet those who disbelieve advancing [in battle], do not turn to them your backs [in flight].
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва Пайғамбарига эргашган зотлар, жангда мушрикларга рўбарў келган пайтингизда ортга чекиниб, қоча кўрмангиз. Ёвга қарши сабру сабот билан турингиз. Аллоҳ сизлар билан биргадир. Сизларни Ўзи қўллагай.
8:16Page 178
وَمَن يُوَلِّهِمۡ يَوۡمَئِذٖ دُبُرَهُۥٓ إِلَّا مُتَحَرِّفٗا لِّقِتَالٍ أَوۡ مُتَحَيِّزًا إِلَىٰ فِئَةٖ فَقَدۡ بَآءَ بِغَضَبٖ مِّنَ ٱللَّهِ وَمَأۡوَىٰهُ جَهَنَّمُۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمَصِيرُ ١٦
And whoever turns his back to them on such a day, unless swerving [as a strategy] for war or joining [another] company, has certainly returned with anger [upon him] from Allāh, and his refuge is Hell - and wretched is the destination.
Жанг майдонидан ҳарбий тактикани ўзгартириш ёки бирон мусулмон жамоага қўшилиб олиш учун ортга чекиниб қочиш мумкин. Бошқа мақсадда қочган одам эса Аллоҳнинг ғазабига учраб, охиратда жаҳаннам азобига гирифтор бўлади. Нақадар ёмон оқибат!
8:17Page 179
فَلَمۡ تَقۡتُلُوهُمۡ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ قَتَلَهُمۡۚ وَمَا رَمَيۡتَ إِذۡ رَمَيۡتَ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ رَمَىٰ وَلِيُبۡلِيَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ مِنۡهُ بَلَآءً حَسَنًاۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ ١٧
And you did not kill them, but it was Allāh who killed them.1 And you threw not, [O Muḥammad], when you threw, but it was Allāh who threw2 that He might test the believers with a good test.3 Indeed, Allāh is Hearing and Knowing.
Эй мўминлар, Бадр жангида мушрикларни ўз куч-қувватингиз билан эмас, Аллоҳнинг мадади билан ўлдирдингиз. Эй Пайғамбар, мушрикларга отганингизда, сиз отмадингиз, балки, Аллоҳ отди. Аллоҳ мўминларни гўзал тарзда синаш учун одам сонлари ҳам, ҳарбий тайёргарликлари ҳам ғанимникидан озроқ бўлишига қарамасдан, уларга ғалаба ато этди. Токи, Аллоҳга шукр қилсинлар. Албатта, Аллоҳ дуойингизни эшитадиган, қилган ишларингизни кўриб-билиб турадиган ва сизларни нима ислоҳ қилишидан хабардор Зотдир.
8:18Page 179
ذَٰلِكُمۡ وَأَنَّ ٱللَّهَ مُوهِنُ كَيۡدِ ٱلۡكَٰفِرِينَ ١٨
That [is so], and [also] that Allāh will weaken the plot of the disbelievers.
Мушрикларнинг ўлдирилиши, ўққа тутилиши ва натижада мағлуб бўлиб қочишлари, мўминларнинг эса улар устидан ғолиб бўлиши Аллоҳнинг фазлу карамидандир. Аллоҳ Исломга қарши найранг ишлатадиган кофирларнинг ҳийласини заифлаштириб юборадиган Зотдир.
8:19Page 179
إِن تَسۡتَفۡتِحُواْ فَقَدۡ جَآءَكُمُ ٱلۡفَتۡحُۖ وَإِن تَنتَهُواْ فَهُوَ خَيۡرٞ لَّكُمۡۖ وَإِن تَعُودُواْ نَعُدۡ وَلَن تُغۡنِيَ عَنكُمۡ فِئَتُكُمۡ شَيۡـٔٗا وَلَوۡ كَثُرَتۡ وَأَنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ١٩
If you [disbelievers] seek the decision [i.e., victory] - the decision [i.e., defeat] has come to you. And if you desist [from hostilities], it is best for you; but if you return [to war], We will return, and never will you be availed by your [large] company at all, even if it should increase; and [that is] because Allāh is with the believers.
Эй мушриклар, Аллоҳ тажовузкор золимларга Ўз азобини юборишини истаган бўлсангизлар, мана Аллоҳ ўша азобини устингизга юборди. Бу иш сизларга жазо, тақводорларга эса ибрат бўлди. Энди бу ишдан тийилсангиз, ўзингизга яхши бўлади. Аллоҳ сизларга муҳлат бериб, интиқомини тезлаштирмаслиги ҳам мумкин. Шунча ишлардан кейин ҳам яна мўминларга қарши жанг қилмоқчи бўлсангизлар, одам сонининг кўплиги ҳам, ҳарбий тайёргарлигингизнинг катталиги ҳам сизларнинг бирон бир ҳожатингизни раво қила олмайди. Албатта, Аллоҳ мўминларни қўллаб-қувватлайди. Аллоҳ ким билан бирга бўлса, ҳеч ким ундан ғолиб бўла олмас.
8:20Page 179
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَلَا تَوَلَّوۡاْ عَنۡهُ وَأَنتُمۡ تَسۡمَعُونَ ٢٠
O you who have believed, obey Allāh and His Messenger and do not turn from him while you hear [his order].
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва Пайғамбарига эргашганлар, Аллоҳга ва Пайғамбарига итоат қилиб, буйруқларини бажарингиз, тақиқларидан тийилингиз. Аллоҳнинг тиловат қилинаётган оятларини тинглаб туриб, саркашлик билан буйруқларини бажармай, тақиқларидан тийилмай, қарши иш қилмангиз.
8:21Page 179
وَلَا تَكُونُواْ كَٱلَّذِينَ قَالُواْ سَمِعۡنَا وَهُمۡ لَا يَسۡمَعُونَ ٢١
And do not be like those who say, "We have heard," while they do not hear.
Эй мўминлар, мунофиқ ва мушриклар каби Аллоҳнинг тиловат қилинаётган оятларини қулоқлари билан эшитиб, аммо улар ҳақида тадаббур қилмаган, улардан насиҳатланмаган, фойдаланмаган гумроҳлардан бўлмангиз.
8:22Page 179
۞ إِنَّ شَرَّ ٱلدَّوَآبِّ عِندَ ٱللَّهِ ٱلصُّمُّ ٱلۡبُكۡمُ ٱلَّذِينَ لَا يَعۡقِلُونَ ٢٢
Indeed, the worst of living creatures in the sight of Allāh are the deaf and dumb who do not use reason [i.e., the disbelievers].
Аллоҳнинг наздида ер юзидаги жонзотларнинг энг ёмони ҳаққа қулоқ солмайдиган кар, ҳақни гапирмайдиган соқов кимсалардирки, улар Аллоҳнинг буйруқларини ҳам, тақиқларини ҳам англамайдиган ақлсизлардир.
8:23Page 179
وَلَوۡ عَلِمَ ٱللَّهُ فِيهِمۡ خَيۡرٗا لَّأَسۡمَعَهُمۡۖ وَلَوۡ أَسۡمَعَهُمۡ لَتَوَلَّواْ وَّهُم مُّعۡرِضُونَ ٢٣
Had Allāh known any good in them, He would have made them hear. And if He had made them hear, they would [still] have turned away, while they were refusing.
Агар Аллоҳ ўша ҳақни ёлғонга чиқарган мушрикларда бир яхшилик борлигини билганида эди, уларнинг қулоқларини очиб қўйган бўларди ва улар эшитадиган, қулоқ соладиган, ақлини ишлатадиган кимсаларга айланардилар. Лекин Аллоҳ уларда яхшилик йўқлигини яхши билади. Фаразан, Аллоҳ уларнинг қулоқларини очиб қўйган тақдирда ҳам улар барибир саркашлик билан иймондан юз ўгириб кетган бўлар эдилар.
8:24Page 179
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱسۡتَجِيبُواْ لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمۡ لِمَا يُحۡيِيكُمۡۖ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ يَحُولُ بَيۡنَ ٱلۡمَرۡءِ وَقَلۡبِهِۦ وَأَنَّهُۥٓ إِلَيۡهِ تُحۡشَرُونَ ٢٤
O you who have believed, respond to Allāh and to the Messenger when he calls you to that which gives you life. And know that Allāh intervenes between a man and his heart and that to Him you will be gathered.
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва Пайғамбарига эргашган зотлар, Аллоҳ ва Унинг Пайғамбари сизларни чин ҳаёт бахш этадиган неъматга чақирганида, Аллоҳ ва Пайғамбарига буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила бўйсунингиз. Шуни аниқ билингизки, У Зот ҳар ишга Қодирдир. Ҳақдан олдинига юз ўгириб, кейин яна ҳаққа қайтмоқчи бўлганингизда, сиз билан ҳақ ўртасини тўсиб қўйиш ҳам Унинг Қўлидадир. Шундай бўлгач, ҳақ сари шошилингиз. Яна шуни аниқ билингизки, Қиёмат кунида ҳаммангиз Ўша Зотнинг ҳузурида тўпланурсиз. Ўшанда шу дунёда қилиб ўтган амалларингизга яраша жазо ёки мукофот берур.
8:25Page 179
وَٱتَّقُواْ فِتۡنَةٗ لَّا تُصِيبَنَّ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنكُمۡ خَآصَّةٗۖ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ ٢٥
And fear a trial1 which will not strike those who have wronged among you exclusively, and know that Allāh is severe in penalty.
Эй мўминлар, келадиган бир азобдан эҳтиёт бўлингизки, у фақат гуноҳкорларгагина эмас, ҳаммага келади. Бу қачон бўлади? Қачонки, зулм авж олиб, унга қарши курашилмаганда. Шуни аниқ билингизки, осийларга нисбатан Аллоҳ азоби қаттиқ Зотдир. Шундай экан, У Зотга осийлик қилишдан эҳтиёт бўлингиз.
8:26Page 180
وَٱذۡكُرُوٓاْ إِذۡ أَنتُمۡ قَلِيلٞ مُّسۡتَضۡعَفُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ تَخَافُونَ أَن يَتَخَطَّفَكُمُ ٱلنَّاسُ فَـَٔاوَىٰكُمۡ وَأَيَّدَكُم بِنَصۡرِهِۦ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ٢٦
And remember when you were few and oppressed in the land, fearing that people might abduct you, but He sheltered you, supported you with His victory, and provided you with good things - that you might be grateful.
Эй мўминлар, сизлар Маккада озчилик эдингизлар. Бошқалар сизларни ночор-нотавон ҳисоблаб, сизларга зўравонлик қиларди. Душманингизга ем бўлишдан қўрқар эдингиз. Шунда Аллоҳ сизларга Мадинани бошпана қилиб берди. Бир неча жангларда, масалан, Бадрда ғанимларингизга қарши сизга қувват берди. Сизларга хуш неъматлар ато этди. Жумладан, душманларингиздан кўп ўлжалар олдингиз. Шоядки, Аллоҳга берган неъматлари учун шукр қилсангиз, кейин У Зот неъматларини янада зиёда қилса. Шоядки, Аллоҳга нонкўрлик қилмасангиз ва натижада У Зот сизларга берган неъматларини тортиб олиб, ўзингизни азобламаса.
8:27Page 180
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَخُونُواْ ٱللَّهَ وَٱلرَّسُولَ وَتَخُونُوٓاْ أَمَٰنَٰتِكُمۡ وَأَنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ٢٧
O you who have believed, do not betray Allāh and the Messenger or betray your trusts while you know [the consequence].
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва Пайғамбарига эргашганлар, билиб туриб, онгли тарзда буйруқларни бажармаслик ва тақиқлардан тийилмаслик ила Аллоҳ ва Пайғамбарига ҳамда сизларга ишониб қўйилган омонатга хиёнат қилмангиз ва шу билан хоинлардан бўлиб қолмангиз.
8:28Page 180
وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّمَآ أَمۡوَٰلُكُمۡ وَأَوۡلَٰدُكُمۡ فِتۡنَةٞ وَأَنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥٓ أَجۡرٌ عَظِيمٞ ٢٨
And know that your properties and your children are but a trial and that Allāh has with Him a great reward.
Эй мўминлар, билингизки, мол-дунёларингиз ва бола-чақангиз Аллоҳ тарафидан берилган бир синов, имтиҳондир. Улар сизларни охират учун амал қилишдан тўсиши ва хиёнатга ундаши мумкин. Билингизки, улуғ ажр-мукофот Аллоҳнинг ҳузуридадир. Шундай бўлгач, мол-дунё ва бола-чақа деб, улар туфайли хиёнат сари қадам босиб, буюк ва туганмас ажру савобдан қуруқ қолмангиз.
8:29Page 180
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِن تَتَّقُواْ ٱللَّهَ يَجۡعَل لَّكُمۡ فُرۡقَانٗا وَيُكَفِّرۡ عَنكُمۡ سَيِّـَٔاتِكُمۡ وَيَغۡفِرۡ لَكُمۡۗ وَٱللَّهُ ذُو ٱلۡفَضۡلِ ٱلۡعَظِيمِ ٢٩
O you who have believed, if you fear Allāh, He will grant you a criterion1 and will remove from you your misdeeds and forgive you. And Allāh is the possessor of great bounty.
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва Пайғамбарига эргашганлар, шуни билингизки, Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилсангиз, сизларни ҳақ билан ботилни ажрата оладиган одамларга айлантириб қўяди. Шунда сизларга ҳеч иш ноаниқ бўлиб қолмайди. Қилган ёмонликларингизни ўчириб, гуноҳларингизни мағфират қилади. Аллоҳ улуғ фазл соҳибидир. Тақводор бандалари учун тайёрлаб қўйган жаннати ўша фазлу карамидандир.
8:30Page 180
وَإِذۡ يَمۡكُرُ بِكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لِيُثۡبِتُوكَ أَوۡ يَقۡتُلُوكَ أَوۡ يُخۡرِجُوكَۚ وَيَمۡكُرُونَ وَيَمۡكُرُ ٱللَّهُۖ وَٱللَّهُ خَيۡرُ ٱلۡمَٰكِرِينَ ٣٠
And [remember, O Muḥammad], when those who disbelieved plotted against you to restrain you or kill you or evict you [from Makkah]. But they plan, and Allāh plans. And Allāh is the best of planners.
Эй Пайғамбар, мушриклар сизга қарши тил бириктириб, сизни ушлаш, ўлдириш ёки шаҳрингиздан чиқариб юбориш учун макр қилганларида Аллоҳ уларнинг макрини ўзларига қайтарди. Аллоҳ ҳам макр қилади. Аллоҳ макр қилишга энг уста Зотдир.
8:31Page 180
وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُنَا قَالُواْ قَدۡ سَمِعۡنَا لَوۡ نَشَآءُ لَقُلۡنَا مِثۡلَ هَٰذَآ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّآ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ ٣١
And when Our verses are recited to them, they say, "We have heard. If we willed, we could say [something] like this. This is not but legends of the former peoples."
Уларга оятларимиз ўқиб берилса, ҳақдан юз ўгириб, ўзларини катта олиб: "Бунга ўхшаш гапларни олдин ҳам эшитганмиз. Истасак, ўзимиз ҳам бундай гапларни айта оламиз. Бу Қуръон олдингиларнинг афсоналаридан бошқа нарса эмас, унга ҳеч қачон ишонмаймиз", дейдилар.
8:32Page 180
وَإِذۡ قَالُواْ ٱللَّهُمَّ إِن كَانَ هَٰذَا هُوَ ٱلۡحَقَّ مِنۡ عِندِكَ فَأَمۡطِرۡ عَلَيۡنَا حِجَارَةٗ مِّنَ ٱلسَّمَآءِ أَوِ ٱئۡتِنَا بِعَذَابٍ أَلِيمٖ ٣٢
And [remember] when they said, "O Allāh, if this should be the truth from You, then rain down upon us stones from the sky or bring us a painful punishment."
Эй Пайғамбар, эсланг! Мушриклар: "Эй Аллоҳим, Муҳаммад олиб келган нарса ҳақ бўлса, устимизга осмондан тош ёғдир ёки бизга бир қаттиқ азоб юбор", дегандилар ва шу билан ўзларининг ҳақни қанчалар қаттиқ инкор этаётганларини кўрсатгандилар.
8:33Page 180
وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمۡ وَأَنتَ فِيهِمۡۚ وَمَا كَانَ ٱللَّهُ مُعَذِّبَهُمۡ وَهُمۡ يَسۡتَغۡفِرُونَ ٣٣
But Allāh would not punish them while you, [O Muḥammad], are among them, and Allāh would not punish them while they seek forgiveness.
Эй Муҳаммад, модомики, сиз уларнинг ораларида экансиз, умматингиз қандай бўлишидан қатъи назар, Аллоҳ уларни азобламас, таг-туги билан қуритиб юбормас. Сизнинг улар орасида бўлишингиз улар учун омонликдир. Модомики, улар гуноҳлари учун истиғфор айтар эканлар, Аллоҳ уларни азоблагувчи бўлмас.
8:34Page 181
وَمَا لَهُمۡ أَلَّا يُعَذِّبَهُمُ ٱللَّهُ وَهُمۡ يَصُدُّونَ عَنِ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ وَمَا كَانُوٓاْ أَوۡلِيَآءَهُۥٓۚ إِنۡ أَوۡلِيَآؤُهُۥٓ إِلَّا ٱلۡمُتَّقُونَ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ٣٤
But why should Allāh not punish them while they obstruct [people] from al-Masjid al-Ḥarām and they were not [fit to be] its guardians? Its [true] guardians are not but the righteous, but most of them do not know.
Уларни азоблашдан нима ҳам ман қиларди?! Ахир уларнинг ўзлари азобга лойиқ ишларни қилиб, одамларнинг Масжидул-Ҳаромни тавоф қилишларига тўсқинлик қилаяптилар-ку. Мушриклар Аллоҳнинг дўстлари эмас. Аллоҳнинг дўстлари Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш билан қўрқадиган тақводорлардир. Лекин мушрикларнинг аксарияти буни билмайдилар.
8:35Page 181
وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمۡ عِندَ ٱلۡبَيۡتِ إِلَّا مُكَآءٗ وَتَصۡدِيَةٗۚ فَذُوقُواْ ٱلۡعَذَابَ بِمَا كُنتُمۡ تَكۡفُرُونَ ٣٥
And their prayer at the House [i.e., the Kaʿbah] was not except whistling and handclapping. So taste the punishment for what you disbelieved [i.e., practiced of deviations].
Мушрикларнинг Масжидул-Ҳаромдаги ибодатлари фақатгина ҳуштак ва чапак чалишдан иборат бўлди. Бас, эй мушриклар, Аллоҳга куфр келтириб, Пайғамбарини ёлғончига чиқариб, Бадр кунидаги ўлдириш ва асир олиш каби жиноятларни содир этганингиз учун азобни татиб кўрингиз.
8:36Page 181
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يُنفِقُونَ أَمۡوَٰلَهُمۡ لِيَصُدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۚ فَسَيُنفِقُونَهَا ثُمَّ تَكُونُ عَلَيۡهِمۡ حَسۡرَةٗ ثُمَّ يُغۡلَبُونَۗ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ إِلَىٰ جَهَنَّمَ يُحۡشَرُونَ ٣٦
Indeed, those who disbelieve spend their wealth to avert [people] from the way of Allāh. So they will spend it; then it will be for them a [source of] regret; then they will be overcome. And those who have disbelieved - unto Hell they will be gathered.
Аллоҳга куфр келтирган кимсалар мол-дунёларини Аллоҳнинг динидан тўсиш учун сарфлайдилар. Сарфлашга-сарфлайверадилар-у, лекин мақсадларига эриша олмайдилар. Мақсад ҳосил бўлмаганидан кейин бу ишларининг оқибати надомат бўлади. Ундан сўнг эса мўминлардан мағлуб бўлурлар. Аллоҳга куфр келтирган кимсалар Қиёмат кунида жаҳаннамга ҳайдаб борилурлар ва у ерда абадий қолурлар.
8:37Page 181
لِيَمِيزَ ٱللَّهُ ٱلۡخَبِيثَ مِنَ ٱلطَّيِّبِ وَيَجۡعَلَ ٱلۡخَبِيثَ بَعۡضَهُۥ عَلَىٰ بَعۡضٖ فَيَرۡكُمَهُۥ جَمِيعٗا فَيَجۡعَلَهُۥ فِي جَهَنَّمَۚ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ ٣٧
[It is] so that Allāh may distinguish the wicked from the good and place the wicked some of them upon others and heap them all together and put them into Hell. It is those who are the losers.
Мол-дунёларини Аллоҳнинг йўлидан тўсиш учун сарфлайдиган кофирлар жаҳаннам олови сари ҳайдаб борилурлар. Токи, шу билан нопок кофирлар гуруҳи пок мўминлар гуруҳидан ажралсин. Токи, нопок шахслар бўладими, нопок амаллар бўладими, нопок мол-дунё бўладими, ҳаммаси устма-уст тахланиб, жаҳаннам оловига отилсин. Зиён кўргувчилар ана ўшалардир. Чунки улар Қиёмат кунида ўзларини ҳам, оилаларини ҳам қўлдан бой берган бўладилар.
8:38Page 181
قُل لِّلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ إِن يَنتَهُواْ يُغۡفَرۡ لَهُم مَّا قَدۡ سَلَفَ وَإِن يَعُودُواْ فَقَدۡ مَضَتۡ سُنَّتُ ٱلۡأَوَّلِينَ ٣٨
Say to those who have disbelieved [that] if they cease, what has previously occurred will be forgiven for them. But if they return [to hostility] - then the precedent of the former [rebellious] peoples has already taken place.1
Эй Пайғамбар, Аллоҳга ва Пайғамбарига куфр келтирганларга айтинг: "Агар улар Аллоҳга ва Пайғамбарига куфр келтиришдан, одамларни Аллоҳнинг йўлидан тўсишдан тийилсалар, Аллоҳ ўтган гуноҳларини кечирур. Зеро, Ислом ўзидан аввал бўлган ишларни ўчирур. Агар улар яна кофирликларига қайтсалар, олдинги замонларда бундай пайтларда Аллоҳнинг қонунияти нимани тақозо қилар эди, шу ҳақда ўйлаб кўрсинлар. Олдингилар ҳақни ёлғонга чиқариб, кофирликларида давом этаверишгач, уларга шу дунёнинг ўзида азоб келмаганмиди?!
8:39Page 181
وَقَٰتِلُوهُمۡ حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتۡنَةٞ وَيَكُونَ ٱلدِّينُ كُلُّهُۥ لِلَّهِۚ فَإِنِ ٱنتَهَوۡاْ فَإِنَّ ٱللَّهَ بِمَا يَعۡمَلُونَ بَصِيرٞ ٣٩
And fight against them until there is no fitnah1 and [until] the religion [i.e., worship], all of it, is for Allāh.2 And if they cease - then indeed, Allāh is Seeing of what they do.
Эй мўминлар, то ширк келтириш ва мусулмонларни Аллоҳнинг динидан тўсиш каби бирон фитна қолмай, шериксиз ёлғиз Аллоҳгагина бўйсуниш ва тоат қилиш юзага чиққунига қадар кофир душманларингиз билан жанг қилингиз. Кофирлар ширк келтириш ва Аллоҳнинг йўлидан тўсиш каби жиноятларидан тийилсалар, уларни тек қўйинглар. Зеро, Аллоҳ уларнинг қилаётган ишларини кўриб-билиб турибди. Аллоҳдан ҳеч нарса яширин бўла олмас.
8:40Page 181
وَإِن تَوَلَّوۡاْ فَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ مَوۡلَىٰكُمۡۚ نِعۡمَ ٱلۡمَوۡلَىٰ وَنِعۡمَ ٱلنَّصِيرُ ٤٠
But if they turn away - then know that Allāh is your protector. Excellent is the protector, and excellent is the helper.
Эй мўминлар, агар улар куфрдан ва Аллоҳ йўлига тўғоноқ бўлишдан тийилиш ҳақидаги буйруққа бўйсунмасалар, ишончингиз комил бўлсинки, Аллоҳ сизларга мададкордир. Аллоҳ нақадар яхши дўст ва нақадар яхши мададкор. Аллоҳ кимни дўст тутса, у нажот топур. Аллоҳ кимга мададкор бўлса, у ғолиб бўлур.
8:41Page 182
۞ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّمَا غَنِمۡتُم مِّن شَيۡءٖ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُۥ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينِ وَٱبۡنِ ٱلسَّبِيلِ إِن كُنتُمۡ ءَامَنتُم بِٱللَّهِ وَمَآ أَنزَلۡنَا عَلَىٰ عَبۡدِنَا يَوۡمَ ٱلۡفُرۡقَانِ يَوۡمَ ٱلۡتَقَى ٱلۡجَمۡعَانِۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ ٤١
And know that anything you obtain of war booty - then indeed, for Allāh is one fifth of it and for the Messenger1 and for [his] near relatives2 and the orphans, the needy, and the [stranded] traveler,3 if you have believed in Allāh and in that which We sent down to Our Servant4 on the day of criterion [i.e., decisive encounter] - the day when the two armies met [at Badr]. And Allāh, over all things, is competent.
Эй мўминлар, агар сизлар Аллоҳга ва бандамиз Муҳаммад алайҳиссаломга Бадр кунида нозил қилганимизга иймон келтирсангизлар, билингларки, Аллоҳ йўлидаги жиҳодда кофирлардан тортиб олган нарсаларингиз беш қисмга бўлинади. Шундан тўрт қисми мужоҳидларга тақсимланса, қолган бир қисми яна беш қисмга бўлинади. Ундан бир қисми Аллоҳ ва Пайғамбари учун бўлиб, мусулмонларнинг умумий харажатларига сарф қилинади. Иккинчи қисми Пайғамбар алайҳиссаломнинг қариндошлари Бани Ҳошим ва Бани Мутталибга берилади. Учинчи бўлак етимларга, тўртинчиси камбағал-мискинларга, бешинчиси эса мусофирларга берилади. Бадр кунида Аллоҳ сизларни душманларингиздан ғолиб қилиб, ҳақ билан ботилни ажратиб берганди. Сизларга ғалаба ато этган Аллоҳ ҳар ишга Қодирдир.
8:42Page 182
إِذۡ أَنتُم بِٱلۡعُدۡوَةِ ٱلدُّنۡيَا وَهُم بِٱلۡعُدۡوَةِ ٱلۡقُصۡوَىٰ وَٱلرَّكۡبُ أَسۡفَلَ مِنكُمۡۚ وَلَوۡ تَوَاعَدتُّمۡ لَٱخۡتَلَفۡتُمۡ فِي ٱلۡمِيعَٰدِ وَلَٰكِن لِّيَقۡضِيَ ٱللَّهُ أَمۡرٗا كَانَ مَفۡعُولٗا لِّيَهۡلِكَ مَنۡ هَلَكَ عَنۢ بَيِّنَةٖ وَيَحۡيَىٰ مَنۡ حَيَّ عَنۢ بَيِّنَةٖۗ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَسَمِيعٌ عَلِيمٌ ٤٢
[Remember] when you were on the near side of the valley, and they were on the farther side, and the caravan was lower [in position] than you. If you had made an appointment [to meet], you would have missed the appointment. But [it was] so that Allāh might accomplish a matter already destined - that those who perished [through disbelief] would perish upon evidence and those who lived [in faith] would live upon evidence; and indeed, Allāh is Hearing and Knowing.
Эсланглар! Сизлар водийнинг Мадинага яқин тарафида, мушриклар Мадинага узоқ, Маккага яқин тарафида, карвон эса сизлардан қуйироқда Қизил денгиз соҳили тарафида эди. Сизлар мушриклар билан жанг қилишга ваъдалашиб олганларингизда ҳам келишилган жой ва вақтда хилоф қилган бўлар эдингиз. Аллоҳ бўлиши муқаррар бўлган бир ишни, яъни, мўминларни ғолиб, кофирларни эса мағлуб қилиб, динини азиз, ширкни эса хор этишни амалга ошириш учун, ҳалок бўладиган одам очиқ-ойдин ҳужжат билан ҳалок бўлиши, яшаши керак бўлган одам ҳам очиқ-ойдин ҳужжат билан яшаши учун сизларни Бадрда ҳеч бир келишувсиз тўқнаштирди. Сон жиҳатдан озчилик бўлишига қарамасдан, мўминларнинг ғолиб бўлиши етарли ҳужжат бўлди. Шу билан ҳеч бир кимсанинг Аллоҳга қарши ҳужжати қолмади. Аллоҳ ҳамманинг гапларини эшитиб, қилган ишларини кўриб-билиб тургувчи Зотдир. Бирон иш У Зотдан яширин бўлолмас. Яқинда ҳаммасига ўзига яраша жазо ёки мукофотини бергай.
8:43Page 182
إِذۡ يُرِيكَهُمُ ٱللَّهُ فِي مَنَامِكَ قَلِيلٗاۖ وَلَوۡ أَرَىٰكَهُمۡ كَثِيرٗا لَّفَشِلۡتُمۡ وَلَتَنَٰزَعۡتُمۡ فِي ٱلۡأَمۡرِ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ سَلَّمَۚ إِنَّهُۥ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ٤٣
[Remember, O Muḥammad], when Allāh showed them to you in your dream as few; and if He had shown them to you as many, you [believers] would have lost courage and would have disputed in the matter [of whether to fight], but Allāh saved [you from that]. Indeed, He is Knowing of that within the breasts.
Эй Пайғамбар, Аллоҳнинг сизга ва мўминларга ато этган неъматларини эсланг! Сизга тушингизда мушрикларнинг сонини оз қилиб кўрсатди. Мўминлар бундан хабар топиб, хурсанд бўлдилар. Душманга қарши жанг қилишга янада қатъийлашдилар. Агар Аллоҳ сизга тушингизда мушрикларни кўп қилиб кўрсатганида саҳобаларингиздаги қатъийлик сусайиб, жанг қилишдан қўрқиб қолардилар. Лекин Аллоҳ бунинг олдини олиб, мўминларни муваффақиятсизликдан асради. Аллоҳ қалблар ичидаги яширин ўй-хаёллардан ҳам воқиф бўлган Зотдир.
8:44Page 182
وَإِذۡ يُرِيكُمُوهُمۡ إِذِ ٱلۡتَقَيۡتُمۡ فِيٓ أَعۡيُنِكُمۡ قَلِيلٗا وَيُقَلِّلُكُمۡ فِيٓ أَعۡيُنِهِمۡ لِيَقۡضِيَ ٱللَّهُ أَمۡرٗا كَانَ مَفۡعُولٗاۗ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرۡجَعُ ٱلۡأُمُورُ ٤٤
And [remember] when He showed them to you, when you met, as few in your eyes, and He made you [appear] as few in their eyes so that Allāh might accomplish a matter already destined. And to Allāh are [all] matters returned.
Эй мўминлар, эсланглар! Душманга рўбарў келган пайтингизда Аллоҳ мушрикларни сизларга оз қилиб кўрсатди. Шу билан уларга қарши жанг қилишга янада журъатлироқ бўлдингиз. Жанг қилмасдан, ортга қайтиб кетмасликлари учун уларнинг кўзига сизларни ҳам оз қилиб кўрсатди. Бу билан Ўзи истаган бир ишни амалга оширди. Яъни, мушриклардан интиқом олди. Улар ўлдирилдилар ва асир олиндилар. Мўминларни эса қўллаб-қувватлаб, ғалаба билан сийлади. Ҳамма ишлар ёлғиз Аллоҳга қайтур. Кейин ёмоннинг ёмонлигига яраша жазосини, яхшининг эса яхшилигига яраша мукофотини берур.
8:45Page 182
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا لَقِيتُمۡ فِئَةٗ فَٱثۡبُتُواْ وَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ كَثِيرٗا لَّعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ ٤٥
O you who have believed, when you encounter a company [from the enemy forces], stand firm and remember Allāh much that you may be successful.
Эй Аллоҳга иймон келтирган ва Пайғамбарига эргашганлар, кофирларнинг бир гуруҳига рўбарў келганингизда маҳкам туринг, қўрқоқлик қилманг, Аллоҳни кўп эсланг ва У Зотга дуо қилинг. У Зот тилагингизни ижобат қилиб, хавфу хатардан Ўз паноҳида асраб, сизларни душман устидан ғолиб қилишга Қодир.
8:46Page 183
وَأَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَلَا تَنَٰزَعُواْ فَتَفۡشَلُواْ وَتَذۡهَبَ رِيحُكُمۡۖ وَٱصۡبِرُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلصَّٰبِرِينَ ٤٦
And obey Allāh and His Messenger, and do not dispute and [thus] lose courage and [then] your strength would depart; and be patient. Indeed, Allāh is with the patient.
Ҳамма ҳолатингизда, сўзингизда ҳам, ишингизда ҳам Аллоҳ ва пайғамбарига итоат этишни ўзингизга шиор қилиб олинг. Ўзаро талашиб-тортишаверманг. Тортишавериш қувватни қирқиб, заифлашиш ва қўрқоқликка олиб боради. Душманга қарши сабр-матонат билан турингиз. Аллоҳ сабр қилгувчилар билан биргадир. Уларга мадад бергай, уларни қўллаб-қувватлагай. Аллоҳ ким билан бирга бўлса, ўша ғолиб бўлиши муқаррардир.
8:47Page 183
وَلَا تَكُونُواْ كَٱلَّذِينَ خَرَجُواْ مِن دِيَٰرِهِم بَطَرٗا وَرِئَآءَ ٱلنَّاسِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۚ وَٱللَّهُ بِمَا يَعۡمَلُونَ مُحِيطٞ ٤٧
And do not be like those who came forth from their homes insolently and to be seen by people and avert [them] from the way of Allāh. And Allāh is encompassing1 of what they do.
Маккадан кибру ҳаво билан ўзларини кўрсатиб қўйиш учун чиқиб, одамларни Аллоҳнинг динидан тўсадиган мушриклар каби бўлмангизлар! Аллоҳ уларнинг қилаётган ишларини тўла қамраб, кўриб-билиб турибди. Аллоҳга уларнинг бирон иши яширин эмас. Яқинда амалларига яраша жазосини бергай.
8:48Page 183
وَإِذۡ زَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ أَعۡمَٰلَهُمۡ وَقَالَ لَا غَالِبَ لَكُمُ ٱلۡيَوۡمَ مِنَ ٱلنَّاسِ وَإِنِّي جَارٞ لَّكُمۡۖ فَلَمَّا تَرَآءَتِ ٱلۡفِئَتَانِ نَكَصَ عَلَىٰ عَقِبَيۡهِ وَقَالَ إِنِّي بَرِيٓءٞ مِّنكُمۡ إِنِّيٓ أَرَىٰ مَا لَا تَرَوۡنَ إِنِّيٓ أَخَافُ ٱللَّهَۚ وَٱللَّهُ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ ٤٨
And [remember] when Satan made their deeds pleasing to them and said, "No one can overcome you today from among the people, and indeed, I am your protector." But when the two armies sighted each other, he turned on his heels and said, "Indeed, I am disassociated from you. Indeed, I see what you do not see; indeed, I fear Allāh. And Allāh is severe in penalty."
Эй мўминлар, Аллоҳнинг сизларга ато этган неъматларини эсланглар! Шайтон мушрикларга қилаётган ишларини чиройли қилиб кўрсатиб, уларни мусулмонларга қарши жанг қилишга ундаб: "Бугун сизлардан ҳеч ким ғолиб бўла олмас. Мен сизларнинг мададкорингизман ва душмандан асрагувчи ҳимоячингизман", деганди. Икки қўшин тўқнашганда эса, шайтон ортига қочиб, мушрикларга: "Мен сизлардан безорман, мен мўминларга ёрдамга келган фаришталарни кўряпман, мен Аллоҳдан қўрқаман, Аллоҳ азоби қаттиқ Зотдир, унинг азобига ҳеч кимса тоқат қила олмас", деганди. Чунки мўминлар қўшинида уларни қўллаб турган фаришталар бўлиб, мушриклар қўшинидаги шайтон ўзининг ҳеч иш қўлидан келмайдиган ожиз-нотавонлигини билиб турарди.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences