Al-Mukhtasar · Tafsir · in Kyrgyz
المؤمنون
Al-Mu'minun
The Believers · Meccan · 118 ayahs
Аллахка ыйман келтиргендер, Анын шариятын аткаргандар көздөгөн максаттарына жетип жана корккон нерселеринен кутулуп жеңишке жетишти.
23:2Page 342
ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي صَلَاتِهِمۡ خَٰشِعُونَ ٢
They who are during their prayer humbly intent
Алар намаз окушканда өздөрүн төмөн тутушат жана намазда дене-мүчөлөрү тынч алып, жүрөктөрүн эч бир нерсе алаксытпайт.
Алар жалгандан, пайдасыз нерселерден жана күнөө сөздөр менен күнөө иштерден баш тарткандар.
Алар өздөрүн ыплас иштерден таза туткандар жана зекет берип мал-мүлктөрүн тазалагандар.
Алар жыныс мүчөлөрүн зынадан, бачабаздыктан жана бузукулуктан сакташкандар. Алар абийирдүү, таза адамдар.
23:6Page 342
إِلَّا عَلَىٰٓ أَزۡوَٰجِهِمۡ أَوۡ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ فَإِنَّهُمۡ غَيۡرُ مَلُومِينَ ٦
Except from their wives or those their right hands possess,1 for indeed, they will not be blamed -
Бирок никелүү аялдары жана кол астындагы күңдөрү менен жыныстык жана башка жолдор менен ырахат алышканы үчүн айыпталышпайт.
23:7Page 342
فَمَنِ ٱبۡتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡعَادُونَ ٧
But whoever seeks beyond that, then those are the transgressors -
Ал эми ким никелүү аялдарынан жана кол астындагы күңдөрүнөн башкалар менен ырахат алууну издесе, анда ал адал жолду таштап арам жолго өтүп Аллахтын чектеринен чыкты.
23:8Page 342
وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِأَمَٰنَٰتِهِمۡ وَعَهۡدِهِمۡ رَٰعُونَ ٨
And they who are to their trusts and their promises attentive
Алар Аллахтын жана Анын пенделеринин алдындагы аманаттарын жана убадаларын бузбастан толук аткарышат.
23:9Page 342
وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَلَىٰ صَلَوَٰتِهِمۡ يُحَافِظُونَ ٩
And they who carefully maintain their prayers -
Алар намаздарын дайым өз убагында парздары, важиптери жана мустахабдары менен кошо толук окушат.
Мына ушул сыпаттарга ээ адамдар — ошолор мурас алуучулар.
23:11Page 342
ٱلَّذِينَ يَرِثُونَ ٱلۡفِرۡدَوۡسَ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ١١
Who will inherit al-Firdaus.1 They will abide therein eternally.
Алар бейиштин эң бийик жерин мураска алышкандар. Алар ал жакта түбөлүк калышат жана алардын жыргалчылыктары түгөбөйт.
23:12Page 342
وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن سُلَٰلَةٖ مِّن طِينٖ ١٢
And certainly did We create man from an extract of clay.
Биз адамзаттын түпкү атасы Адамды ылайдан жараттык. Ал жаратылган топурак жердин топурагы менен суунун аралашмасынан тандалып алынды.
23:13Page 342
ثُمَّ جَعَلۡنَٰهُ نُطۡفَةٗ فِي قَرَارٖ مَّكِينٖ ١٣
Then We placed him as a sperm-drop1 in a firm lodging [i.e., the womb].
Кийин Биз анын урпактарын төрөт убагына чейин жатында жайланышкан бел суудан жаратып көбөйттүк.
23:14Page 342
ثُمَّ خَلَقۡنَا ٱلنُّطۡفَةَ عَلَقَةٗ فَخَلَقۡنَا ٱلۡعَلَقَةَ مُضۡغَةٗ فَخَلَقۡنَا ٱلۡمُضۡغَةَ عِظَٰمٗا فَكَسَوۡنَا ٱلۡعِظَٰمَ لَحۡمٗا ثُمَّ أَنشَأۡنَٰهُ خَلۡقًا ءَاخَرَۚ فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ أَحۡسَنُ ٱلۡخَٰلِقِينَ ١٤
Then We made the sperm-drop into a clinging clot, and We made the clot into a lump [of flesh], and We made [from] the lump, bones, and We covered the bones with flesh; then We developed him into another creation. So blessed is Allāh, the best of creators.1
Андан соң ал жатындагы жайгашкан бел суудан кочкул коюу канды жараттык. Кийин ал кочкул коюу канды тиштелген бир кесим эт кылдык. Кийин ал бир кесим эттен катуу сөөктөрдү жараттык. Кийин ал сөөктөргө эт каптадык. Андан соң Биз ага жан салып, башка жаратылышта өстүрө баштап, жашоого чыгардык. Жаратуучулардын эң мыктысы ыйык болгон Аллах.
Эй, адамдар! Андан соң силер ушул жошоонун баскычтарынан өткөндөн кийин ажалыңар жеткенде өлөсүңөр.
23:16Page 342
ثُمَّ إِنَّكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ تُبۡعَثُونَ ١٦
Then indeed you, on the Day of Resurrection, will be resurrected.
Андан соң силер өлгөндөн кийин кылган иштериңерге сурак бериш үчүн кыямат күнү кабырларыңардан кайрадан тирилесиңер.
23:17Page 342
وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعَ طَرَآئِقَ وَمَا كُنَّا عَنِ ٱلۡخَلۡقِ غَٰفِلِينَ ١٧
And We have created above you seven layered heavens, and never have We been of [Our] creation unaware.
Эй, адамдар! Биз силердин үстүңөргө кабат-кабат жети асманды жараттык. Биз Өзүбүз жараткан нерселерден бейкапар эмеспиз жана аларды унуткан да жокпуз.
23:18Page 343
وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءَۢ بِقَدَرٖ فَأَسۡكَنَّٰهُ فِي ٱلۡأَرۡضِۖ وَإِنَّا عَلَىٰ ذَهَابِۭ بِهِۦ لَقَٰدِرُونَ ١٨
And We have sent down rain from the sky in a measured amount and settled it in the earth. And indeed, We are Able to take it away.
Биз асмандан керектүү өлчөмдө жамгыр суусун түшүрдүк, ал көп болуп зыян бербейт жана аз болуп жетишсиз болбойт. Жана аны адамдар менен жан-жаныбарлар пайдаланышы үчүн жер бетинде тура турган кылдык. Чындыгында Биз аны алар пайдалана албай тургандай кылып кетирип коюуга да кудуретибиз жетет.
23:19Page 343
فَأَنشَأۡنَا لَكُم بِهِۦ جَنَّٰتٖ مِّن نَّخِيلٖ وَأَعۡنَٰبٖ لَّكُمۡ فِيهَا فَوَٰكِهُ كَثِيرَةٞ وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ ١٩
And We brought forth for you thereby gardens of palm trees and grapevines in which for you are abundant fruits and from which you eat.
Биз ал суу менен курма жана жүзүм ж.б. бактарды өстүрөбүз. Ал бактарда силер үчүн анжир, анар жана алма сыяктуу ар кандай түрдөгү жана түстөгү мөмө-жемиштер бар. Силер андан жейсиңер.
23:20Page 343
وَشَجَرَةٗ تَخۡرُجُ مِن طُورِ سَيۡنَآءَ تَنۢبُتُ بِٱلدُّهۡنِ وَصِبۡغٖ لِّلۡأٓكِلِينَ ٢٠
And [We brought forth] a tree issuing from Mount Sinai which produces oil and food [i.e., olives] for those who eat.
Жана Биз силерге ал суу менен Синай тоосунун аймагында өскөн Зайтун дарагын өстүрдүк. Анын мөмөсүнөн май чыгарылып, аны сыйпанышат жана андан нан малып жечү татымал алынат.
23:21Page 343
وَإِنَّ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَنۡعَٰمِ لَعِبۡرَةٗۖ نُّسۡقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهَا وَلَكُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ كَثِيرَةٞ وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ ٢١
And indeed, for you in livestock is a lesson. We give you drink from that which is in their bellies, and for you in them are numerous benefits, and from them you eat.
Эй, адамдар! Чындыгында силер үчүн (төө, уй, кой сыяктуу) үй жаныбарларында ибарат-өрнөктөр бар. Силер аларды Аллахтын кудуреттүүлүгүнө жана силерге кылган мээримине далил кыласыңар. Биз силерге алардын ичинен чыккан ичкенге жагымдуу таза сүттү ичиребиз. Силер үчүн аларда көптөгөн пайдалар бар. Силер аларды минесиңер, жүнүн жана тыбытын пайдаланасыңар жана эттеринен жейсиңер.
23:22Page 343
وَعَلَيۡهَا وَعَلَى ٱلۡفُلۡكِ تُحۡمَلُونَ ٢٢
And upon them and on ships you are carried.
Кургактыкта үй жаныбарларынан төөлөрдүн үстүндө, ал эми деңизде кемелердин үстүндө жүрөсүңөр.
23:23Page 343
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوۡمِهِۦ فَقَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥٓۚ أَفَلَا تَتَّقُونَ ٢٣
And We had certainly sent Noah to his people, and he said, "O my people, worship Allāh; you have no deity other than Him; then will you not fear Him?"
Биз Нухту Аллах жолуна чакыруу үчүн өз элине жибердик. Ал аларга айтты: «Оо, элим! Жалгыз Аллахка сыйынгыла! Силер үчүн Андан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Аллахтын буйруктарын аткарып жана тыйгандарын таштап Андан коркпойсуңарбы?!».
23:24Page 343
فَقَالَ ٱلۡمَلَؤُاْ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦ مَا هَٰذَآ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يُرِيدُ أَن يَتَفَضَّلَ عَلَيۡكُمۡ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَأَنزَلَ مَلَٰٓئِكَةٗ مَّا سَمِعۡنَا بِهَٰذَا فِيٓ ءَابَآئِنَا ٱلۡأَوَّلِينَ ٢٤
But the eminent among those who disbelieved from his people said, "This is not but a man like yourselves who wishes to take precedence over you; and if Allāh had willed [to send a messenger], He would have sent down angels. We have not heard of this among our forefathers.
Ошондо анын элинен Аллахка каапырлык кылган кадырлуу адамдар менен башчылары өз тарапташтарына жана жалпы элге айтышты: «Мына бу өзүн пайгамбармын деп ойлоп жаткан адам силерге окшогон эле адам. Ал силердин үстүңөрдөн бийлик кылып, башчы болгусу келип жатат. Эгерде Аллах бизге пайгамбар жиберүүнү кааласа, анда адамзаттан эмес, периштелерден жибермек. Биз мунун айткандарын бизден мурун жашап өткөн ата-бабаларыбыздан уккан эмеспиз.
23:25Page 343
إِنۡ هُوَ إِلَّا رَجُلُۢ بِهِۦ جِنَّةٞ فَتَرَبَّصُواْ بِهِۦ حَتَّىٰ حِينٖ ٢٥
He is not but a man possessed with madness, so wait concerning him for a time."
Ал өзү айтканын өзү түшүнбөгөн жин тийген адам. Анын иши адамдарга ачык болгонго чейин аны күтүп тургула!».
23:26Page 343
قَالَ رَبِّ ٱنصُرۡنِي بِمَا كَذَّبُونِ ٢٦
[Noah] said, "My Lord, support me because they have denied me."
Нух (ага Аллахтын саламттыгы-тынчтыгы болсун) айтты: «Оо, Раббим! Алар мени жалганга чыгарганы себептүү алардан өч алып, мага аларга каршы жардам бер!».
23:27Page 343
فَأَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡهِ أَنِ ٱصۡنَعِ ٱلۡفُلۡكَ بِأَعۡيُنِنَا وَوَحۡيِنَا فَإِذَا جَآءَ أَمۡرُنَا وَفَارَ ٱلتَّنُّورُ فَٱسۡلُكۡ فِيهَا مِن كُلّٖ زَوۡجَيۡنِ ٱثۡنَيۡنِ وَأَهۡلَكَ إِلَّا مَن سَبَقَ عَلَيۡهِ ٱلۡقَوۡلُ مِنۡهُمۡۖ وَلَا تُخَٰطِبۡنِي فِي ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ إِنَّهُم مُّغۡرَقُونَ ٢٧
So We inspired to him, "Construct the ship under Our observation and Our inspiration, and when Our command comes and the oven overflows,1 put into it [i.e., the ship] from each [creature] two mates and your family, except him for whom the decree [of destruction] has proceeded. And do not address Me concerning those who have wronged; indeed, they are to be drowned.
Ошондо Биз ага вахий кылдык: «Биздин көз алдыбызда жана Биз сага кантип жасашты үйрөткөндөй кылып кеме кур! Качан аларды жок кылуу тууралуу буйругубуз келгенде тандыр кайнап, жерден күч менен суу атырылып чыкканда, кемеге ар бир тирүү жандыктан андан тукум улаш үчүн эркек-ургаачысынан сал. Ошондой эле үй-бүлөңдү сал, бирок аялың жана балаң сыяктуу Аллах тараптан кыйроого учурайт деп алдын ала жазылгандарды салба. Каапырлыгы менен зулумдук кылышкандарды куткар же кыйроого учуратпа деп Мага кайрылба! Чындыгында алар топон сууга чөктүрүлүп сөзсүз кыйроого учурашат».
23:28Page 344
فَإِذَا ٱسۡتَوَيۡتَ أَنتَ وَمَن مَّعَكَ عَلَى ٱلۡفُلۡكِ فَقُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي نَجَّىٰنَا مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ٢٨
And when you have boarded the ship, you and those with you, then say, 'Praise to Allāh who has saved us from the wrongdoing people.'
Качан сен жана сени менен аман кала турган ыймандуулар кемеге түшкөндө мындай деп айткын: «Каапыр коомду кыйратып, бизди алардан куткарган Аллахка чексиз мактоолор болсун».
23:29Page 344
وَقُل رَّبِّ أَنزِلۡنِي مُنزَلٗا مُّبَارَكٗا وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلۡمُنزِلِينَ ٢٩
And say, 'My Lord, let me land at a blessed landing place, and You are the best to accommodate [us].'"
Жана айткын: «Оо, Раббим! Мени жер бетиндеги берекелүү жайга түшүр. Сен эң жакшы жайгаштыруучусуң!».
23:30Page 344
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ وَإِن كُنَّا لَمُبۡتَلِينَ ٣٠
Indeed in that are signs, and indeed, We are ever testing [Our servants].
Чындыгында бул айтылгандарда, тагыраак айтканда Нухту жана аны менен бирге болгон ыймандууларды куткарып, каапырларды жок кылууда – Биз пайгамбарларыбызга жардам берүүгө жана аларды жалганга чыгаргандарды жок кылууга кудуреттүү экенибизге ачык-айкын белгилер бар. Чындыгында Биз Нухту элине аны пайгамбар кылып жиберип, ыймандууну каапырдан жана моюн сунганды күнөөкөрдөн айырмалаш үчүн анын коомун сынадык.
23:31Page 344
ثُمَّ أَنشَأۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِمۡ قَرۡنًا ءَاخَرِينَ ٣١
Then We produced after them a generation of others.
Андан соң Нухтун коомун жок кылгандан кийин башка коомду пайда кылдык.
23:32Page 344
فَأَرۡسَلۡنَا فِيهِمۡ رَسُولٗا مِّنۡهُمۡ أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥٓۚ أَفَلَا تَتَّقُونَ ٣٢
And We sent among them a messenger1 from themselves, [saying], "Worship Allāh; you have no deity other than Him; then will you not fear Him?"
Аларды Аллахка чакырыш үчүн өздөрүнүн арасынан пайгамбар жибердик. Ал аларга айтты: «Жалгыз Аллахка сыйынгыла! Силер үчүн Андан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Аллахтын тыйгандарын таштап жана буйруктарын аткарып Андан коркпойсуңарбы?!».
23:33Page 344
وَقَالَ ٱلۡمَلَأُ مِن قَوۡمِهِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِلِقَآءِ ٱلۡأٓخِرَةِ وَأَتۡرَفۡنَٰهُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا مَا هَٰذَآ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يَأۡكُلُ مِمَّا تَأۡكُلُونَ مِنۡهُ وَيَشۡرَبُ مِمَّا تَشۡرَبُونَ ٣٣
And the eminent among his people who disbelieved and denied the meeting of the Hereafter while We had given them luxury in the worldly life said, "This is not but a man like yourselves. He eats of that from which you eat and drinks of what you drink.
Анын элинен Аллахка каапырлык кылган, акыретти жана андагы боло турган сыйлык же жазаны жалганга чыгарган, бул дүйнө жашоосунда Биз аларга кең кылып берген жакшылыктарда аша чапкан кадырлуу адамдар менен башчылары өз тарапташтарына жана жалпы элге айтышты: «Мына бу силерге окшогон эле адам. Ал силер жегенди жейт, силер ичкенди ичет. Ал силерге пайгамбар болуп жиберилгидей эч кандай артыкчылыкка ээ эмес.
23:34Page 344
وَلَئِنۡ أَطَعۡتُم بَشَرٗا مِّثۡلَكُمۡ إِنَّكُمۡ إِذٗا لَّخَٰسِرُونَ ٣٤
And if you should obey a man like yourselves, indeed, you would then be losers.
Эгерде өзүңөгө окшогон, силерден эч кандай артыкчылыкка ээ болбогон адамга ээрчип, ага баш ийип, кудайларыңарды таштасаңар, анда силер анык зыянга учурап жана да ага баш ийгениңерден эч бир пайда таппайсыңар.
23:35Page 344
أَيَعِدُكُمۡ أَنَّكُمۡ إِذَا مِتُّمۡ وَكُنتُمۡ تُرَابٗا وَعِظَٰمًا أَنَّكُم مُّخۡرَجُونَ ٣٥
Does he promise you that when you have died and become dust and bones that you will be brought forth [once more]?
Мына бу өзүн пайгамбармын деп ойлоп жаткан адам: «Силер өлүп топуракка жана чириген сөөккө айлангандан кийин кабырларыңардан тирилип чыгасыңар» – деп силерге убада кылып жатабы? Мунун акылы жайындабы?
23:36Page 344
۞ هَيۡهَاتَ هَيۡهَاتَ لِمَا تُوعَدُونَ ٣٦
How far, how far, is that which you are promised.1
Силер өлүп топуракка жана чириген сөөккө айлангандан кийин кабырларыңардан тирилип чыгасыңар деп айткан убадасы өтө алыс!
23:37Page 344
إِنۡ هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا ٱلدُّنۡيَا نَمُوتُ وَنَحۡيَا وَمَا نَحۡنُ بِمَبۡعُوثِينَ ٣٧
It [i.e., life] is not but our worldly life - we die and live, but we will not be resurrected.
Бул дүйнө жашоосунан башка жашоо жок! Акырет жашоосу да жок! Бизден тирүүлөр өлөт, алар кайра тирилишпейт. Башкалар төрөлүп, алар жашашат. Биз өлгөндөн кийин кыямат күнү сурак үчүн кайра тирилип чыкпайбыз.
23:38Page 344
إِنۡ هُوَ إِلَّا رَجُلٌ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبٗا وَمَا نَحۡنُ لَهُۥ بِمُؤۡمِنِينَ ٣٨
He is not but a man who has invented a lie about Allāh, and we will not believe him."
Мына бу өзүн силерге пайгамбармын деп айтып жаткан адам жөнөкөй эле адам. Ал бул сөзү менен Аллахка жалган жалаа жаап жатат. Биз буга ыйман келтирбейбиз.
23:39Page 344
قَالَ رَبِّ ٱنصُرۡنِي بِمَا كَذَّبُونِ ٣٩
He said, "My Lord, support me because they have denied me."
Пайгамбар айтты: «Оо, Раббим! Булар мени жалганга чыгарганы себептүү алардан өч алып аларга каршы мага жардам бер».
23:40Page 344
قَالَ عَمَّا قَلِيلٖ لَّيُصۡبِحُنَّ نَٰدِمِينَ ٤٠
[Allāh] said, "After a little, they will surely become regretful."
Аллах ага жооп кылып: «Сен алып келген нерсени жалганга чыгарган ал жалганчылар бир аз убакыттан кийин жалганга чыгаргандарына өкүнүшөт» – деп айтты.
23:41Page 344
فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّيۡحَةُ بِٱلۡحَقِّ فَجَعَلۡنَٰهُمۡ غُثَآءٗۚ فَبُعۡدٗا لِّلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ٤١
So the shriek1 seized them in truth,2 and We made them as [plant] stubble. Then away with the wrongdoing people.
Алар баш ийбестиктери үчүн азапка татыктуу болушканы себептүү аларды кыйратуучу ач кыйкырык алып, селдин суусунун үстүндө калкыган, алсыз чырпыктардай жансыз өлүмтүктөргө айландырды. Заалым коомдорго кыйроо болсун!
23:42Page 344
ثُمَّ أَنشَأۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِمۡ قُرُونًا ءَاخَرِينَ ٤٢
Then We produced after them other generations.
Кийин Биз аларды кыйратып жок кылган соң Луттун, Шуайбдын, Юнустун коомдору сыяктуу башка коомдорду жана үммөттөрдү пайда кылдык.
23:43Page 345
مَا تَسۡبِقُ مِنۡ أُمَّةٍ أَجَلَهَا وَمَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ ٤٣
No nation will precede its time [of termination], nor will they remain [thereafter].
Бул жалганчы коомдордун кайсынысы болбосун, аларда кандай каражаттар болсо дагы кыйроосу белгиленген мөөнөтүнөн ашпайт жана кечикпейт.
23:44Page 345
ثُمَّ أَرۡسَلۡنَا رُسُلَنَا تَتۡرَاۖ كُلَّ مَا جَآءَ أُمَّةٗ رَّسُولُهَا كَذَّبُوهُۖ فَأَتۡبَعۡنَا بَعۡضَهُم بَعۡضٗا وَجَعَلۡنَٰهُمۡ أَحَادِيثَۚ فَبُعۡدٗا لِّقَوۡمٖ لَّا يُؤۡمِنُونَ ٤٤
Then We sent Our messengers in succession. Every time there came to a nation its messenger, they denied him, so We made them follow one another [to destruction], and We made them narrations.1 So away with a people who do not believe.
Кийин Биз пайгамбарларыбызды биринин артынан бирин жибердик. Качандыр ошол коомдордун ар бирине жөнөтүлгөн пайгамбарлары келгенде аларды жалганга чыгарышты. Ошондо Биз дагы аларды биринин артынан бирин кыйраттык жана алар тууралуу эл оозунда айтылган сөздөрдөн башка эч нерсе калбады. Пайгамбарлары Раббиси тараптан алып келген нерсеге ыйман келтирбеген коомдорго кыйроо болсун!
23:45Page 345
ثُمَّ أَرۡسَلۡنَا مُوسَىٰ وَأَخَاهُ هَٰرُونَ بِـَٔايَٰتِنَا وَسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٍ ٤٥
Then We sent Moses and his brother Aaron with Our signs and a clear authority1
Андан соң Биз Муса менен бир тууганы Харунду тогуз керемет-белгилерибиз (таяк, кол, саранчалар, биттер, бакалар, кан, суу каптоо, кургакчылык, түшүмдүн жоктугу) жана ачык-айкын далилдер менен жибердик.
23:46Page 345
إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ فَٱسۡتَكۡبَرُواْ وَكَانُواْ قَوۡمًا عَالِينَ ٤٦
To Pharaoh and his establishment, but they were arrogant and were a haughty people.
Ал экөөсүн Фараонго жана элиндеги кадырлуу адамдарга жибергенибизде алар текеберленишти, ал экөөсүнө ыйман келтирип баш ийишкен жок. Алар адамдарды басмырлап, зулумдук кылып өздөрүн алардан жогору койгон адамдар эле.
23:47Page 345
فَقَالُوٓاْ أَنُؤۡمِنُ لِبَشَرَيۡنِ مِثۡلِنَا وَقَوۡمُهُمَا لَنَا عَٰبِدُونَ ٤٧
They said, "Should we believe two men like ourselves while their people are for us in servitude?"
Алар айтышты: «Бизге эле окшогон, эч кандай артыкчылыгы болбогон бул эки адамга ыйман келтиребизби? Бул экөөнүн эли (Исраил урпактары) бизге баш ийишкендер го?».
23:48Page 345
فَكَذَّبُوهُمَا فَكَانُواْ مِنَ ٱلۡمُهۡلَكِينَ ٤٨
So they denied them and were of those destroyed.
Ошондо ал экөөсү Раббиси тараптан алып келген нерсени жалганга чыгарышты. Алар жалганга чыгаргандары себептүү сууга чөктүрүлүп кыйроого учурашты.
23:49Page 345
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ لَعَلَّهُمۡ يَهۡتَدُونَ ٤٩
And We certainly gave Moses the Scripture that perhaps they1 would be guided.
Биз Мусага Тооратты эли акыйкат жолго түшсүн жана аны иш жүзүндө аткарсын деген үмүттө бердик.
23:50Page 345
وَجَعَلۡنَا ٱبۡنَ مَرۡيَمَ وَأُمَّهُۥٓ ءَايَةٗ وَءَاوَيۡنَٰهُمَآ إِلَىٰ رَبۡوَةٖ ذَاتِ قَرَارٖ وَمَعِينٖ ٥٠
And We made the son of Mary and his mother a sign and sheltered them within a high ground having level [areas] and flowing water.
Жана Биз Ыйса менен анын энеси Мариямды кудуретибизди билдирген белги кылдык. Ал атасыз боюнда болду жана Биз ал экөөсүн жердин отурукташууга ылайыктуу, суу агып турган бийик жеринде калкаладык.
23:51Page 345
يَٰٓأَيُّهَا ٱلرُّسُلُ كُلُواْ مِنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ وَٱعۡمَلُواْ صَٰلِحًاۖ إِنِّي بِمَا تَعۡمَلُونَ عَلِيمٞ ٥١
[Allāh said], "O messengers, eat from the good foods and work righteousness. Indeed I, of what you do, am Knowing.
Оо, пайгамбарлар! Мен силерге адал кылган, жегенге жагымдуу нерселерден жегиле жана шариятка туура келген жакшы иштерди кылгыла. Чындыгында Мен силердин ар бир кылган ишиңерди билемин. Мага силердин иштериңердин эч бири жашыруун эмес.
23:52Page 345
وَإِنَّ هَٰذِهِۦٓ أُمَّتُكُمۡ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ وَأَنَا۠ رَبُّكُمۡ فَٱتَّقُونِ ٥٢
And indeed this, your religion, is one religion,1 and I am your Lord, so fear Me."
Оо, пайгамбарлар! Чындыгында силердин диниңер – бир дин. Ал Ислам дини. А Мен силердин Раббиңермин, силердин Менден башка Раббиңер жок. Андыктан Менден гана корккула, буйруктарымды аткаркыла жана тыйгандарымды таштагыла!
23:53Page 345
فَتَقَطَّعُوٓاْ أَمۡرَهُم بَيۡنَهُمۡ زُبُرٗاۖ كُلُّ حِزۡبِۭ بِمَا لَدَيۡهِمۡ فَرِحُونَ ٥٣
But they [i.e., the people] divided their religion among them into portions [i.e., sects] - each faction, in what it has,1 rejoicing.
Бирок аларды ээрчигендер алардан кийин динде топторго бөлүнүп кетишти. Ар бир топ өзү ишенгенин гана туура деп ошону Аллахтын алдында кабыл кылына турган дин деп калышты. Ал эми башкалардыкына көңүл да бурушкан жок.
23:54Page 345
فَذَرۡهُمۡ فِي غَمۡرَتِهِمۡ حَتَّىٰ حِينٍ ٥٤
So leave them in their confusion for a time.
Оо, пайгамбар! Сен аларды өз наадандыгында жана адашуусунда азап түшө турган убакка чейин тим кой.
23:55–56Page 345
أَيَحۡسَبُونَ أَنَّمَا نُمِدُّهُم بِهِۦ مِن مَّالٖ وَبَنِينَ ٥٥
Do they think that what We extend to them of wealth and children
نُسَارِعُ لَهُمۡ فِي ٱلۡخَيۡرَٰتِۚ بَل لَّا يَشۡعُرُونَ ٥٦
Is [because] We hasten for them good things? Rather, they do not perceive.1
Алдындагы нерселерге кубанган ал топтор Биз аларга бул дүйнө жашоосунда берген байлыктарды жана бала-чаканы алар татыктуу болгон жакшылыктын тездеши деп ойлоп жатышабы?! Алар ойлогондой эмес! Чындыгында Биз аны аларга мөөнөт берип, акырындык менен азапташ үчүн берип жатабыз. Алар аны сезишпейт.
23:57Page 345
إِنَّ ٱلَّذِينَ هُم مِّنۡ خَشۡيَةِ رَبِّهِم مُّشۡفِقُونَ ٥٧
Indeed, they who are apprehensive from fear of their Lord
Ал эми ыйман келтирип, жакшылыктарды кылуу менен бирге Раббисинен коркушкандар,
23:58Page 345
وَٱلَّذِينَ هُم بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمۡ يُؤۡمِنُونَ ٥٨
And they who believe in the signs of their Lord
Анын Китебиндеги аяттарга ыйман келтиришкендер,
23:59Page 345
وَٱلَّذِينَ هُم بِرَبِّهِمۡ لَا يُشۡرِكُونَ ٥٩
And they who do not associate anything with their Lord
Раббисин жалгыздап Ага эч бир нерсени шерик кылбагандар,
23:60Page 346
وَٱلَّذِينَ يُؤۡتُونَ مَآ ءَاتَواْ وَّقُلُوبُهُمۡ وَجِلَةٌ أَنَّهُمۡ إِلَىٰ رَبِّهِمۡ رَٰجِعُونَ ٦٠
And they who give what they give while their hearts are fearful1 because they will be returning to their Lord -
Жакшылыктарды кылууда тырышчаак болгондор, жакшы иш-аракеттер менен Аллахка жакындагандар. Алар кыямат күнү Аллахка кайтканда садакалары жана жакшы иш-аракеттери Аллахтын алдында кабыл кылынбай калуусунан корккондор.
23:61Page 346
أُوْلَٰٓئِكَ يُسَٰرِعُونَ فِي ٱلۡخَيۡرَٰتِ وَهُمۡ لَهَا سَٰبِقُونَ ٦١
It is those who hasten to good deeds, and they outstrip [others] therein.
Мына ушундай асыл сыпаттарга ээ адамдар жакшылык иштерди алгачкылардан болуп кылууга умтулушат. Алар ага карай жарышкандар, ал үчүн башкалардан озуп кеткендер.
23:62Page 346
وَلَا نُكَلِّفُ نَفۡسًا إِلَّا وُسۡعَهَاۚ وَلَدَيۡنَا كِتَٰبٞ يَنطِقُ بِٱلۡحَقِّ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ ٦٢
And We charge no soul except [with that within] its capacity, and with Us is a record which speaks with truth; and they will not be wronged.
Биз эч бир жанга анын кудурети жетпеген ишти милдет кылбайбыз. Биздин алдыбызда ар бир адамдын иш-аракети жазылган Китеп бар, ал эч кандай шек-күмөнү жок акыйкатты гана сүйлөйт. Аларга сооптору азайтылып же күнөөлөрү көбөйтүлүп зулумдук кылынбайт.
23:63Page 346
بَلۡ قُلُوبُهُمۡ فِي غَمۡرَةٖ مِّنۡ هَٰذَا وَلَهُمۡ أَعۡمَٰلٞ مِّن دُونِ ذَٰلِكَ هُمۡ لَهَا عَٰمِلُونَ ٦٣
But their hearts are covered with confusion over this, and they have [evil] deeds besides that [i.e., disbelief] which they are doing,
Тескерисинче, каапырлардын жүрөктөрү акыйкатты сүйлөгөн бул Китептен (Лавхул-Махфуз) жана аларга түшкөн Китептен (Курандан) бейкапар. Алардын каапырлыктан башка дагы кылган иш-аракеттери бар. Алар ошолорду кылышат.
23:64Page 346
حَتَّىٰٓ إِذَآ أَخَذۡنَا مُتۡرَفِيهِم بِٱلۡعَذَابِ إِذَا هُمۡ يَجۡـَٔرُونَ ٦٤
Until when We seize their affluent ones with punishment,1 at once they are crying [to Allāh] for help.
Качан Биз алардын бул дүйнөдө жыргап жашагандарын (күнөөгө баткандарын) кыямат күнү азаптап жазалаганыбызда алар үндөрүн бийик чыгарып жардам сурашат.
23:65Page 346
لَا تَجۡـَٔرُواْ ٱلۡيَوۡمَۖ إِنَّكُم مِّنَّا لَا تُنصَرُونَ ٦٥
Do not cry out today. Indeed, by Us you will not be helped.
Ошондо Аллахтын ырайымына болгон үмүттөрүн үзүп аларга мындай деп айтылат: «Силер бүгүн кыйкырбагыла жана жардам да сурабагыла! Чындыгында силерди Аллахтын азабынан куткара турган эч бир колдоочу жок».
23:66Page 346
قَدۡ كَانَتۡ ءَايَٰتِي تُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡ فَكُنتُمۡ عَلَىٰٓ أَعۡقَٰبِكُمۡ تَنكِصُونَ ٦٦
My verses had already been recited to you, but you were turning back on your heels
Дүйнө жашоосунда силерге Аллахтын Китебиндеги аяттар окулганда аны угарыңар менен жактырбай жүз буруп качат элеңер.
23:67Page 346
مُسۡتَكۡبِرِينَ بِهِۦ سَٰمِرٗا تَهۡجُرُونَ ٦٧
In arrogance regarding it,1 conversing by night, speaking evil.
Силер муну аль-Харамдын ээси бизбиз деген ойдо адамдарга текеберленип кылат элеңер. Силер анын ээси эмессиңер! Анын ээси – такыбалар. Ошондой эле силер анын тегерегинде түнү бою жаман сөздөрдү сүйлөшүп отурчусуңар. Силер аны ыйык туткан жоксуңар.
23:68Page 346
أَفَلَمۡ يَدَّبَّرُواْ ٱلۡقَوۡلَ أَمۡ جَآءَهُم مَّا لَمۡ يَأۡتِ ءَابَآءَهُمُ ٱلۡأَوَّلِينَ ٦٨
Then have they not reflected over the word [i.e., the Qur’ān], or has there come to them that which had not come to their forefathers?
Аллах Курандагы аяттарды ыйман келтирип, андагы айтылгандарды аткаруу үчүн түшүргөн. Мушриктер бул нерселерге ой жүгүртүшпөйбү же аларга мурунку ата-бабаларына келбеген жаңы нерсе келиптирби?! Бирок алар андан жүз бурушту жана жалганга чыгарышты.
23:69Page 346
أَمۡ لَمۡ يَعۡرِفُواْ رَسُولَهُمۡ فَهُمۡ لَهُۥ مُنكِرُونَ ٦٩
Or did they not know their Messenger, so they are toward him disacknowledging?
Же алар Аллах пайгамбар кылып жиберген Мухаммадды (ага Аллахтын саламттыгы-тынчтыгы болсун) билишпейби?! Алар аны жакшы таанышат жана анын чынчылдыгын, аманаткөйлүгүн да жакшы билишет. Бирок алар аны четке кагышты.
23:70Page 346
أَمۡ يَقُولُونَ بِهِۦ جِنَّةُۢۚ بَلۡ جَآءَهُم بِٱلۡحَقِّ وَأَكۡثَرُهُمۡ لِلۡحَقِّ كَٰرِهُونَ ٧٠
Or do they say, "In him is madness"? Rather, he brought them the truth, but most of them, to the truth, are averse.
Алар аны жинди деп жатышат. Алардын сөзү жалган. Тескерисинче, ал аларга Аллах тараптан келгендигинде эч кандай шек жок акыйкат менен келди. Бирок алардын көпчүлүгү акыйкатты жаман көрүшөт, өздөрүндөгү көрө албастыктан жана жалганга катуу берилгендиктен улам аны жек көрүшөт.
23:71Page 346
وَلَوِ ٱتَّبَعَ ٱلۡحَقُّ أَهۡوَآءَهُمۡ لَفَسَدَتِ ٱلسَّمَٰوَٰتُ وَٱلۡأَرۡضُ وَمَن فِيهِنَّۚ بَلۡ أَتَيۡنَٰهُم بِذِكۡرِهِمۡ فَهُمۡ عَن ذِكۡرِهِم مُّعۡرِضُونَ ٧١
But if the Truth [i.e., Allāh] had followed their inclinations, the heavens and the earth and whoever is in them would have been ruined. Rather, We have brought them their message,1 but they, from their message, are turning away.
Эгер Аллах иштерди алардын напсилери каалагандай кылганда, асмандар менен жер жана андагылар иштердин акыбетин, туура же туура эместигин билбегендиктен кыйрап калмак. А Биз болсо, алардын ызаттуулугун жана кадыр баркын камтыган нерсени: Куранды алып келдик. Алар болсо, андан жүз буруп жатышат.
23:72Page 346
أَمۡ تَسۡـَٔلُهُمۡ خَرۡجٗا فَخَرَاجُ رَبِّكَ خَيۡرٞۖ وَهُوَ خَيۡرُ ٱلرَّٰزِقِينَ ٧٢
Or do you, [O Muḥammad], ask them for payment? But the reward of your Lord is best, and He is the best of providers.
Оо, пайгамбар! Сен алып келген нерсең үчүн алардан акы сурап жатасыңбы, алар ошон үчүн ыйманга чакырыгыңдан баш тартып жатышабы? Сен андай кылган жоксуң. Раббиңдин сыйлыгы – алардын же башкалардын сыйлыгынан жакшыраак. Ал эң жакшы ырыскы берүүчү.
23:73Page 346
وَإِنَّكَ لَتَدۡعُوهُمۡ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ٧٣
And indeed, you invite them to a straight path.
Оо, пайгамбар! Сен аларды жана башкаларды эч кандай бурмалоосу жок туура жолго чакырып жатасың. Ал Ислам жолу.
23:74Page 346
وَإِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ عَنِ ٱلصِّرَٰطِ لَنَٰكِبُونَ ٧٤
But indeed, those who do not believe in the Hereafter are deviating from the path.
Ал эми акыретке жана андагы боло турган суракка, жазага, сыйлыкка ишенбегендер Ислам жолунан чыгып, тозокко алып баруучу бурмаланган жолдорго түшкөндөр.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences