Al-Mukhtasar · Tafsir · in Kyrgyz
المائدة
Al-Ma'idah
The Table Spread · Medinan · 120 ayahs
5:1Page 106
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَوۡفُواْ بِٱلۡعُقُودِۚ أُحِلَّتۡ لَكُم بَهِيمَةُ ٱلۡأَنۡعَٰمِ إِلَّا مَا يُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡ غَيۡرَ مُحِلِّي ٱلصَّيۡدِ وَأَنتُمۡ حُرُمٌۗ إِنَّ ٱللَّهَ يَحۡكُمُ مَا يُرِيدُ ١
O you who have believed, fulfill [all] contracts.1 Lawful for you are the animals of grazing livestock except for that which is recited to you [in this Qur’ān] - hunting not being permitted while you are in the state of iḥrām.2 Indeed, Allāh ordains what He intends.
Оо, ыймандуулар, Жаратуучуңар менен силердин жана адамдар менен силердин ортоңордогу убада-келишимиңердин баарын толук аткаргыла. Аллах Таала силерге ырайым кылып мал-жандыктарды (төө, уй, кой ж.б.) адал кылды, бирок төмөндө силерге арам экени айтылгандар адал эмес. Ошондой эле, ажы же умра үчүн ихрамга киргенден кийин кургактыктагы жаныбарларга аңчылык кылууга тыюу салды (арам кылды). Аллах Таала Өзүнүн даанышмандагына ылайык адал жана арам кылууда каалагандай өкүм кылат, аны жек көрүүгө жана ага каршы чыгууга болбойт
5:2Page 106
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تُحِلُّواْ شَعَٰٓئِرَ ٱللَّهِ وَلَا ٱلشَّهۡرَ ٱلۡحَرَامَ وَلَا ٱلۡهَدۡيَ وَلَا ٱلۡقَلَٰٓئِدَ وَلَآ ءَآمِّينَ ٱلۡبَيۡتَ ٱلۡحَرَامَ يَبۡتَغُونَ فَضۡلٗا مِّن رَّبِّهِمۡ وَرِضۡوَٰنٗاۚ وَإِذَا حَلَلۡتُمۡ فَٱصۡطَادُواْۚ وَلَا يَجۡرِمَنَّكُمۡ شَنَـَٔانُ قَوۡمٍ أَن صَدُّوكُمۡ عَنِ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ أَن تَعۡتَدُواْۘ وَتَعَاوَنُواْ عَلَى ٱلۡبِرِّ وَٱلتَّقۡوَىٰۖ وَلَا تَعَاوَنُواْ عَلَى ٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡعُدۡوَٰنِۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۖ إِنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ ٢
O you who have believed, do not violate the rites of Allāh or [the sanctity of] the sacred month or [neglect the marking of] the sacrificial animals and garlanding [them] or [violate the safety of] those coming to the Sacred House seeking bounty from their Lord and [His] approval. But when you come out of iḥrām, then [you may] hunt. And do not let the hatred of a people for having obstructed you from al-Masjid al-Ḥarām lead you to transgress. And cooperate in righteousness and piety, but do not cooperate in sin and aggression. And fear Allāh; indeed, Allāh is severe in penalty.
Оо, ыймандуулар, силер урматтоого буйрулган Аллахтын арам иштерин адал кылып албагыла. Ихрамдын бул тыюуларынан этиет болгула: тигилген кийим кийүү сыяктуу, харамдын тыюларынан этиет болгула: аңчылык кылуу сыяктуу. Харам айларында (согушка тыюу салынган Зул-Каада, Зул-Хиджа, Мухаррам, Ражаб айларында) согушту адал кылып албагыла. Аллах үчүн белекке чегерилген мал-жандыктарды болжогон жерине жеткирбей тартып алуу, өлтүрүү ж.б. жолдор менен адал кылып албагыла. Белек экени билинүүсү үчүн жүндөн же башка нерседен моюнуна мончок тагылган малдарды (өлтүрүп ж.б.) адал кылып албагыла. Аллахтын ыраазылыгын, соода кирешесин максат кылып чыккан кишилерди (өлтүрүүнү, согушууну) адал кылып албагыла. Ажы же умранын ихрамынан адал болуп, харамдан чыкканыңардан кийин кааласаңар аңчылык кыла бергиле. Силерди Харам мечитине киргизбей койгон бир коомду жаман көрүүңөр аларга зулумдук жана адилетсиздик кылууга алып барбасын! Эй, ыймандуулар, буйрулган ишиңерди аткарууда, тыйылган ишиңерден тыйылууда бири-бириңе жардам бергиле. Аткаруучусу күнөөкөр боло турган иштерде жана калайыктын каны, малы жана абийрине душмандык кылууда бири-бириңерге жардам бербегиле. Бекем баш ийүү жана күнөөдөн алыс болуу менен Аллахтан корккула, Аллах Таала ага күнөө кылгандарды катуу азаптайт, Анын азабынан корккула.
5:3Page 107
حُرِّمَتۡ عَلَيۡكُمُ ٱلۡمَيۡتَةُ وَٱلدَّمُ وَلَحۡمُ ٱلۡخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَيۡرِ ٱللَّهِ بِهِۦ وَٱلۡمُنۡخَنِقَةُ وَٱلۡمَوۡقُوذَةُ وَٱلۡمُتَرَدِّيَةُ وَٱلنَّطِيحَةُ وَمَآ أَكَلَ ٱلسَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيۡتُمۡ وَمَا ذُبِحَ عَلَى ٱلنُّصُبِ وَأَن تَسۡتَقۡسِمُواْ بِٱلۡأَزۡلَٰمِۚ ذَٰلِكُمۡ فِسۡقٌۗ ٱلۡيَوۡمَ يَئِسَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن دِينِكُمۡ فَلَا تَخۡشَوۡهُمۡ وَٱخۡشَوۡنِۚ ٱلۡيَوۡمَ أَكۡمَلۡتُ لَكُمۡ دِينَكُمۡ وَأَتۡمَمۡتُ عَلَيۡكُمۡ نِعۡمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ ٱلۡإِسۡلَٰمَ دِينٗاۚ فَمَنِ ٱضۡطُرَّ فِي مَخۡمَصَةٍ غَيۡرَ مُتَجَانِفٖ لِّإِثۡمٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ٣
Prohibited to you are dead animals,1 blood, the flesh of swine, and that which has been dedicated to other than Allāh, and [those animals] killed by strangling or by a violent blow or by a head-long fall or by the goring of horns, and those from which a wild animal has eaten, except what you [are able to] slaughter [before its death], and those which are sacrificed on stone altars,2 and [prohibited is] that you seek decision through divining arrows. That is grave disobedience. This day those who disbelieve have despaired of [defeating] your religion; so fear them not, but fear Me. This day I have perfected for you your religion and completed My favor upon you and have approved for you Islām as religion. But whoever is forced by severe hunger with no inclination to sin - then indeed, Allāh is Forgiving and Merciful.
Аллах Таала силерге өлүп калган өлүмтүктү, мууздаганда оргуп чыккан канды, чочконун этин, мууздаган учурда Аллахтын атынан башка нерсенин аты аталып мууздалган малды арам кылды. Ошондой эле муунуп өлгөн, сокку жеп өлгөн, бийик жерден кулап өлгөн, башкасы менен сүзүшүп өлгөн, арстан, жолборс, карышкыр сыяктуу жырткычтар тытып өлтүргөн малдар арам кылынды. Бирок булардын жаны чыкканча жетишип Аллахтын атын атап мууздасаңар, адал болот. Дагы бут-айкелдерге арналып мууздалган малдар арам кылынды. Ошондой эле силерге кайып болгон иштерде төлгө салуу арам кылынды, бул төлгө "аткар", "аткарба" деген жазуулары бар таштар же жебелер менен салынат да, ошондо бул эки иштин кайсынысы чыкса ошону кылат. Мына ушул жогоруда айтылган арам иштерди кылуу Аллахка баш ийбестик болуп саналат. Бүгүн каапырлар исламдын күч-кубатын көрүп, силерди динден чыгаруудан үмүтүн үздү. Алардан коркпогула, Менден гана корккула. Ислам деп аталган диниңерди бүгүн силерге толук кылдым. Ачык жана купуя болгон жакшылыгымды силерге толук берип бүттүм. Исламдын силерге дин болуусун ыктыяр кылып кааладым, андан башка динди кабыл кылбайм. Катуу ачкалыктан улам, каалоосу жок бул арам кылынгандардан бир аз жеп өзөк жалгаса, ага күнөө эмес, Аллах Таала чынында Кечиримдүү, Мээримдүү
5:4Page 107
يَسۡـَٔلُونَكَ مَاذَآ أُحِلَّ لَهُمۡۖ قُلۡ أُحِلَّ لَكُمُ ٱلطَّيِّبَٰتُ وَمَا عَلَّمۡتُم مِّنَ ٱلۡجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ ٱللَّهُۖ فَكُلُواْ مِمَّآ أَمۡسَكۡنَ عَلَيۡكُمۡ وَٱذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَيۡهِۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ ٤
They ask you, [O Muḥammad], what has been made lawful for them. Say, "Lawful for you are [all] good foods and [game caught by] what you have trained of hunting animals1 which you train as Allāh has taught you. So eat of what they catch for you, and mention the name of Allāh upon it, and fear Allāh." Indeed, Allāh is swift in account.
Оо, элчи, сахабаларың сенден аларга Аллах Таала кандай тамакты адал кылганын сурашат. Оо, элчи, аларга айт: Аллах Таала силерге бардык таза желе турган тамактарды адал кылды. Ит, леопард же ителги сыяктуу жыркыч, бирок Аллахтын берген илими менен колдо аңчылыкка үйрөтүлүп, агытсаң ууга атырылып, тыйсаң тыйылып кала турган жаныбарлар алган уу (кийик, коён ж.б.) адал. Мына ушулар алган ууну эгер аны өлтүрүп коюшса да жей бергиле, болгону аларды ууга саларда Аллахтын атын атап бошоткула. Буйруктарын аткаруу, күнөөдөн тыйылуу менен Аллахка такыба болгула, Аллах Таала иш-аракеттерди өтө бат эсеп кылат.
5:5Page 107
ٱلۡيَوۡمَ أُحِلَّ لَكُمُ ٱلطَّيِّبَٰتُۖ وَطَعَامُ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ حِلّٞ لَّكُمۡ وَطَعَامُكُمۡ حِلّٞ لَّهُمۡۖ وَٱلۡمُحۡصَنَٰتُ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ وَٱلۡمُحۡصَنَٰتُ مِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِكُمۡ إِذَآ ءَاتَيۡتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحۡصِنِينَ غَيۡرَ مُسَٰفِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِيٓ أَخۡدَانٖۗ وَمَن يَكۡفُرۡ بِٱلۡإِيمَٰنِ فَقَدۡ حَبِطَ عَمَلُهُۥ وَهُوَ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٥
This day [all] good foods have been made lawful, and the food of those who were given the Scripture is lawful for you and your food is lawful for them. And [lawful in marriage are] chaste women from among the believers and chaste women from among those who were given the Scripture before you, when you have given them their due compensation,1 desiring chastity, not unlawful sexual intercourse or taking [secret] lovers. And whoever denies the faith - his work has become worthless, and he, in the Hereafter, will be among the losers.
Бүгүн силерге таза тамактардын баарын жеш адал болду, китеп берилген яхуди жана христиандар сойгон малдын эти да силерге адал болду, а силердин сойгонуңар аларга адал. Ошондой эле таза, эркин момун аялдарга никеленүү, силерден мурдагы китеп берилген яхуди жана христиан аялдардын таза (сойку эмес), эркиндерине, эгер алардын махырларын берсеңер жана ойноштук менен зына кылбай, таза болуп, ак никелеп алсаңар, анда аларга никеленүү адал кылынды. Кимде-ким Аллах Таала пенделерине шарият кылган өкүмдөргө баш ийбей каапырлык кылса, ибадаттын кабыл болуусунун негизги шарты болгон ыйманы болбогону үчүн анын ибадаттары жокко чыгат жана кыямат күнү түбөлүк кала турган тозокко киргени үчүн өкүнүүчүлөрдөн болот.
5:6Page 108
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا قُمۡتُمۡ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ فَٱغۡسِلُواْ وُجُوهَكُمۡ وَأَيۡدِيَكُمۡ إِلَى ٱلۡمَرَافِقِ وَٱمۡسَحُواْ بِرُءُوسِكُمۡ وَأَرۡجُلَكُمۡ إِلَى ٱلۡكَعۡبَيۡنِۚ وَإِن كُنتُمۡ جُنُبٗا فَٱطَّهَّرُواْۚ وَإِن كُنتُم مَّرۡضَىٰٓ أَوۡ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوۡ جَآءَ أَحَدٞ مِّنكُم مِّنَ ٱلۡغَآئِطِ أَوۡ لَٰمَسۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَلَمۡ تَجِدُواْ مَآءٗ فَتَيَمَّمُواْ صَعِيدٗا طَيِّبٗا فَٱمۡسَحُواْ بِوُجُوهِكُمۡ وَأَيۡدِيكُم مِّنۡهُۚ مَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيَجۡعَلَ عَلَيۡكُم مِّنۡ حَرَجٖ وَلَٰكِن يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمۡ وَلِيُتِمَّ نِعۡمَتَهُۥ عَلَيۡكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ٦
O you who have believed, when you rise to [perform] prayer, wash your faces and your forearms to the elbows and wipe over your heads and wash your feet to the ankles. And if you are in a state of janābah,1 then purify yourselves. But if you are ill or on a journey or one of you comes from the place of relieving himself or you have contacted women2 and do not find water, then seek clean earth and wipe over your faces and hands with it. Allāh does not intend to make difficulty for you, but He intends to purify you and complete His favor upon you that you may be grateful.
Оо, ыймандуулар, намаз окумакчы болуп турсаңар жана кичи дааратыңар жок болсо, анда бетиңерди жууп, колуңарды чыканагы менен бирге жууп, башыңарды суу колуңар менен сыйпап масх тартып жана бутуңарды балтырдан ажыратып турган томугу менен бирге жууп даарат алгыла. А эгер чоң дааратыңар жок болсо, анда жуунгула. Эгер оорулуу болуп, оорунун күчөөсүнөн же айыкпай калуусунан корксоңор, же дениңер таза бирок сапарда жүрсөңөр, анан даарат ушатып же башка себеп менен кичи дааратыңар бузулса, же аялдарыңарга кошулуп чоң дааратыңар бузулса, кийин дааратка же жуунуга суу таба албасаңар, анда жер кыртышын максат кылып аны колуңар менен чаап, бетиңерди анан колуңарды сүртүп чыккыла. Аллах Таала өкүмдөрүндө силерге зыяны тие турган учурда да сууну колдонууну буйруп кыйынчылык туудурууну каалабайт. Оору же суу жок болгондо суунун ордуна топуракты колдонууну силерге шарият кылып, жакшылыгын толуктады, мындай жакшылыкка каапырлык кылбай, шүгүр кылаарсыңар
5:7Page 108
وَٱذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ وَمِيثَٰقَهُ ٱلَّذِي وَاثَقَكُم بِهِۦٓ إِذۡ قُلۡتُمۡ سَمِعۡنَا وَأَطَعۡنَاۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ٧
And remember the favor of Allāh upon you and His covenant with which He bound you when you said, "We hear and we obey"; and fear Allāh. Indeed, Allāh is Knowing of that within the breasts.
Аллах Таала силерди исламга багыттаган жакшылыгын эстегиле. Пайгамбар (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) менен "Сенин айтканыңды уктук жана сенин буйругуңа баш ийдик" деп, жыргалда да, кууралда да аны угуп баш ийүүгө берген ант-убадаңарды эстегиле. Аллах Тааланын буйруктарын, анын ичинде ант-келишимди аткарып, тыйгандарынан тыйылып, Ага такыба болгула. Аллах Таала чынында жүрөктөгү сырларды Билүүчү, андан эч нерсе Ага жашыруун калбайт
5:8Page 108
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُونُواْ قَوَّٰمِينَ لِلَّهِ شُهَدَآءَ بِٱلۡقِسۡطِۖ وَلَا يَجۡرِمَنَّكُمۡ شَنَـَٔانُ قَوۡمٍ عَلَىٰٓ أَلَّا تَعۡدِلُواْۚ ٱعۡدِلُواْ هُوَ أَقۡرَبُ لِلتَّقۡوَىٰۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ ٨
O you who have believed, be persistently standing firm for Allāh, witnesses in justice, and do not let the hatred of a people prevent you from being just. Be just; that is nearer to righteousness. And fear Allāh; indeed, Allāh is [fully] Aware of what you do.
Оо, Аллахка жана Анын элчисине ишенген ыймандуулар, Аллахтын ыраазылыгына жетүү үчүн Анын акыларын бергиле, күбө өткөндө жабыр кылбастан, адилеттик менен өткүлө, кайсы бир коомду жек көрүүңөр аларга адилетсиз күбө өтүүгө түртүп койбосун. Адилеттик доско да душманга да бирдей болуусу керек, аларга адиеттүуболгула. Адилеттүүлүк Аллахтан коркондуктун белгиси, адилетсиздик Аллахка кыр көрсөтүүнүн (коркпогондун) белгиси. Буйруктарын аткарып, тыйганынан тыйылып Аллахка такыба болгула, Аллах силер кылган ишиңерден Кабардар, кийин ошол кылганыңарга жараша сыйлайт же жазалайт.
5:9Page 108
وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَأَجۡرٌ عَظِيمٞ ٩
Allāh has promised those who believe and do righteous deeds [that] for them there is forgiveness and great reward.
Аллахка жана Анын элчисине иненип, жакшы иштерди кылгандарга Аллах Таала алардын күнөөсүн кечирерин жана бейишке киргизип сыйларын убада кылды, Аллах Таала берген убадасынан эч тайбайт
5:10Page 109
وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَآ أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَحِيمِ ١٠
But those who disbelieve and deny Our signs - those are the companions of Hellfire.
Аллахка каапыр болуп, Анын аяттарын жалганга чыгаргандар, алар тозокко түшүүчүлөр, каапырлыгы жана жалганга чыгарганы себептүү, дос досунан ажырабаган сыяктуу тозоктон ажырабай, түбөлүк калышат.
5:11Page 109
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ إِذۡ هَمَّ قَوۡمٌ أَن يَبۡسُطُوٓاْ إِلَيۡكُمۡ أَيۡدِيَهُمۡ فَكَفَّ أَيۡدِيَهُمۡ عَنكُمۡۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ١١
O you who have believed, remember the favor of Allāh upon you when a people determined to extend their hands [in aggression] against you, but He withheld their hands from you; and fear Allāh. And upon Allāh let the believers rely.
Оо, ыймандуулар, Аллах Таала силерге берген тынчтык, амандык сыяктуу жакшылыктарын эстегиле.Ошондой эле, душманыңар силерге кол салууну ниет кылганда алардын жүрөгүнө коркунуч киргизип, тыйып койгон жакшылыгын да эстегиле. Аллах аларды алагды кылып, силерди сактап калды. Буйруктарын аткарып, тыйганынан тыйылып Аллахка такыба болгула. Ыймандуулар дүйнө жана акырет иштерин оңдоо үчүн бир гана Жалгыз Аллахка тобокел кылгыла.
5:12Page 109
۞ وَلَقَدۡ أَخَذَ ٱللَّهُ مِيثَٰقَ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ وَبَعَثۡنَا مِنۡهُمُ ٱثۡنَيۡ عَشَرَ نَقِيبٗاۖ وَقَالَ ٱللَّهُ إِنِّي مَعَكُمۡۖ لَئِنۡ أَقَمۡتُمُ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَيۡتُمُ ٱلزَّكَوٰةَ وَءَامَنتُم بِرُسُلِي وَعَزَّرۡتُمُوهُمۡ وَأَقۡرَضۡتُمُ ٱللَّهَ قَرۡضًا حَسَنٗا لَّأُكَفِّرَنَّ عَنكُمۡ سَيِّـَٔاتِكُمۡ وَلَأُدۡخِلَنَّكُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ فَمَن كَفَرَ بَعۡدَ ذَٰلِكَ مِنكُمۡ فَقَدۡ ضَلَّ سَوَآءَ ٱلسَّبِيلِ ١٢
And Allāh had already taken a covenant from the Children of Israel, and We delegated from among them twelve leaders. And Allāh said, "I am with you. If you establish prayer and give zakāh and believe in My messengers and support them and loan Allāh a goodly loan,1 I will surely remove from you your misdeeds and admit you to gardens beneath which rivers flow. But whoever of you disbelieves after that has certainly strayed from the soundness of the way."
Аллах Таала Исраил урпактарынан бекем ант-убада алган, бул кандай убада экени төмөндө айтылат. Аларга он эки башчыны дайындадык, ар бир башчы кол адындагыларды көзөмөлдөөчу болду. Анан Аллах Таала аларга айтты: силер намазды толук аткарсаңар, малыңардын зекетин берсеңер, элчилеримди бири-биринен ажыратпай баарына ишенсеңер, аларды урматтап, жардам берсеңер, жакшылык кылып садага берсеңер, мен силерди колдоп, жардам берип силер менен бирге болом. Ошондой эле, жогоруда айтылгандарды бүт аткарсаңар, жасаган күнөөңөрдү кечирем, кыямат күнү ак сарайларынын алдынан дарыялары агып турган бейишке киризем. Ал эми ушундай бекем-ант келишимден кийин дагы каапырлык кылгандар, атайын, билип туруп түз жолдон тайыптыр
5:13Page 109
فَبِمَا نَقۡضِهِم مِّيثَٰقَهُمۡ لَعَنَّٰهُمۡ وَجَعَلۡنَا قُلُوبَهُمۡ قَٰسِيَةٗۖ يُحَرِّفُونَ ٱلۡكَلِمَ عَن مَّوَاضِعِهِۦ وَنَسُواْ حَظّٗا مِّمَّا ذُكِّرُواْ بِهِۦۚ وَلَا تَزَالُ تَطَّلِعُ عَلَىٰ خَآئِنَةٖ مِّنۡهُمۡ إِلَّا قَلِيلٗا مِّنۡهُمۡۖ فَٱعۡفُ عَنۡهُمۡ وَٱصۡفَحۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ١٣
So for their breaking of the covenant We cursed them and made their hearts hardened. They distort words from their [proper] places [i.e., usages] and have forgotten a portion of that of which they were reminded.1 And you will still observe deceit among them, except a few of them. But pardon them and overlook [their misdeeds]. Indeed, Allāh loves the doers of good.
Ант-убаданы бузган себептүү аларды ырайымыбыздан алыстаттык, жүрөктөрүн катырып, жакшылык жетпей турган, эскертүү пайда бербей турган кылып койдук. Алар китептеги сөздү бурмалап маанисин өздөрүнүн каалоосуна ылайыктап өзгөртүштү жана анда эскеритилгендерди иш жүзүндө аткарууну унутушту. Эй, элчи, алардын ушул тапта да Аллахка жана ыймандуу пенделерге кыянат кылып жатканын көрөсүң. Бирок алардын азы гана моюнуна алган ант-абадасынын өтөөсүнө чыкты, сен алардын күнөөсүн кечирип кой, мына ушул жакшылык болуп эсептелет, Аллах Таала жакшылык кылуучуларды жактырат
5:14Page 110
وَمِنَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓاْ إِنَّا نَصَٰرَىٰٓ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَهُمۡ فَنَسُواْ حَظّٗا مِّمَّا ذُكِّرُواْ بِهِۦ فَأَغۡرَيۡنَا بَيۡنَهُمُ ٱلۡعَدَاوَةَ وَٱلۡبَغۡضَآءَ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ وَسَوۡفَ يُنَبِّئُهُمُ ٱللَّهُ بِمَا كَانُواْ يَصۡنَعُونَ ١٤
And from those who say, "We are Christians" We took their covenant; but they forgot a portion of that of which they were reminded.1 So We caused among them2 animosity and hatred until the Day of Resurrection. And Allāh is going to inform them about what they used to do.
Яхудилерден бекем ант-убада алган сыяктуу, өздөрүн Иса пайгамбарды ээрчигендербиз деп эсептегендерден (христиан) да ант убада алганбыз. Алар да мурдагы яхудилер сыяктуу китепбинде айтылган өкүмдөрдүн кээсин аткарбай коюшту. Алардын ортосуна тээ кыяматка чейин уланчу талаш-тартыш, жек көрүү салып койдук. Ошентип бири-бири менен согушуп, жоолашып, бири-бирин каапыр эсептеп калышты. Жакында Аллах Таала аларга жасаган иштери тууралуу кабар берет жана ошого жараша жазалайт.
5:15Page 110
يَٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ قَدۡ جَآءَكُمۡ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمۡ كَثِيرٗا مِّمَّا كُنتُمۡ تُخۡفُونَ مِنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَيَعۡفُواْ عَن كَثِيرٖۚ قَدۡ جَآءَكُم مِّنَ ٱللَّهِ نُورٞ وَكِتَٰبٞ مُّبِينٞ ١٥
O People of the Scripture, there has come to you Our Messenger making clear to you much of what you used to conceal of the Scripture and overlooking much.1 There has come to you from Allāh a light and a clear Book [i.e., the Qur’ān]
Эй, Тоороттун ээси яхудилер жана Инжилдин ээси христиандар, силерге түшкөн китебиңерде айтылып, бирок силер жашырып койгон көп нерсени ачык баяндап, кээ бир силерге айтуунун зарылдыгы болбогон нерселерди сыр кылып элчибиз Мухаммад (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) пайгамбар болуп келди. Аллах Тааладан Куран китеби келди, ал жарык чачуучу нур жана адамдар дүйнө, акырет иштеринде муктаж болчу нерсенин баарын баяндаган китеп.
5:16Page 110
يَهۡدِي بِهِ ٱللَّهُ مَنِ ٱتَّبَعَ رِضۡوَٰنَهُۥ سُبُلَ ٱلسَّلَٰمِ وَيُخۡرِجُهُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ بِإِذۡنِهِۦ وَيَهۡدِيهِمۡ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ١٦
By which Allāh guides those who pursue His pleasure to the ways of peace1 and brings them out from darknesses into the light, by His permission, and guides them to a straight path.
Бул китеп менен Аллах Таала, Ага ишенип, жакшы иштерди кылып ыраазылыгын самаган адамдарды азабынан куткаруучу жолго багыттайт. Бул бейишке алып барчу жол, Өзүнүн уруксаты менен каапырлык жана күнөөкөрдүктүн туңгуюгунан ыймандын жана баш ийүүнүн жарык нуруна чыгарат, исламдын жолу болгон түз, бекем жолго салат
5:17Page 110
لَّقَدۡ كَفَرَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡمَسِيحُ ٱبۡنُ مَرۡيَمَۚ قُلۡ فَمَن يَمۡلِكُ مِنَ ٱللَّهِ شَيۡـًٔا إِنۡ أَرَادَ أَن يُهۡلِكَ ٱلۡمَسِيحَ ٱبۡنَ مَرۡيَمَ وَأُمَّهُۥ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗاۗ وَلِلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَاۚ يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ١٧
They have certainly disbelieved who say that Allāh is Christ, the son of Mary. Say, "Then who could prevent Allāh at all if He had intended to destroy Christ, the son of Mary, or his mother or everyone on the earth?" And to Allāh belongs the dominion of the heavens and the earth and whatever is between them. He creates what He wills, and Allāh is over all things competent.
Христиандардын арасындагы "Мариямдын уулу Иса Кудай "дегендер каапыр болду. Эй, элчи, аларга айт: Мариямдын уулу Исаны жок кылуудан, анын энесин жок кылуудан, жер бетиндегинин баарын жок кылуудан Аллахты ким тыя алат, эгер Ал ушуну кааласа?! Эч ким Аны мындан тыя албаганы, демек Ал Андан башка ибадат кылууга ылайыктуу эч бир кудай болбогон Жалгыз Аллах экенине далил. Ал эми Мариямдын уулу Иса, анын энеси, жана ал экөөнөн башканын баары Аллах жараткан нерселер. Асман-жердеги жана алардын ортосундагы мүлк, падышалыктын баары Аллахка таандык. Ал эмне кааласа жаратат, мына ошол жараткандарынын бири Мариямдын уулу Иса; ал Аллахтын пендеси жана элчиси, Аллах бардык нерсеге күчү жетүүчү Кудуреттүү.
5:18Page 111
وَقَالَتِ ٱلۡيَهُودُ وَٱلنَّصَٰرَىٰ نَحۡنُ أَبۡنَٰٓؤُاْ ٱللَّهِ وَأَحِبَّٰٓؤُهُۥۚ قُلۡ فَلِمَ يُعَذِّبُكُم بِذُنُوبِكُمۖ بَلۡ أَنتُم بَشَرٞ مِّمَّنۡ خَلَقَۚ يَغۡفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُۚ وَلِلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَاۖ وَإِلَيۡهِ ٱلۡمَصِيرُ ١٨
But the Jews and the Christians say, "We are the children of Allāh and His beloved." Say, "Then why does He punish you for your sins?" Rather, you are human beings from among those He has created. He forgives whom He wills, and He punishes whom He wills. And to Allāh belongs the dominion of the heavens and the earth and whatever is between them, and to Him is the [final] destination.
Бардык яхудилер жана христиандар өздөрүн Аллахтын баласыбыз, Аллахтын жакшы көргөн сүйүктүүлөрүбүз дешет. Эй, элчи, алардын айтканын жокко чыгарып аларга айт: Анда эмнеге силерди Аллах Таала кылган күнөөңөр үчүн азаптайт?! Эгер чындап эле өзүңөр айткандай, Аллахтын сүйүктүүлөрү болсоңор, эмнеге силерди бул дүйнөдө өлтүрүү, бузуу менен, а акыретте тозокко салуу менен азаптайт; себеби Аллах Таала жакшы көргөндөрүн азаптабайт. А силер болсо, башка адамдар сыяктуу эле адамсыңар, булардан ким жакшы болсо, бейиш менен сыйлайт, ким жаман болсо, тозок менен жазалайт. Артыкчылыгы менен кимди кааласа кечирет, адилдиги менен кимди кааласа азаптайт. Асман жердеги жана алардын ортосундагы мүлк падышалык Аллахка таандык, кайра кайтуу Жалгыз Аллахка.
5:19Page 111
يَٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ قَدۡ جَآءَكُمۡ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمۡ عَلَىٰ فَتۡرَةٖ مِّنَ ٱلرُّسُلِ أَن تَقُولُواْ مَا جَآءَنَا مِنۢ بَشِيرٖ وَلَا نَذِيرٖۖ فَقَدۡ جَآءَكُم بَشِيرٞ وَنَذِيرٞۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ١٩
O People of the Scripture, there has come to you Our Messenger to make clear to you [the religion] after a period [of suspension] of messengers, lest you say, "There came not to us any bringer of good tidings or a warner." But there has come to you a bringer of good tidings and a warner. And Allāh is over all things competent.
Эй, яхуд жана христиандар, көпкө чейин элчилер келбей, аларга муктаждык күчөгөн кезде пайгамбарыбыз Мухаммад (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) келди. Силер: бизге Аллахтын сооп-сыйын сүйүнчүлөгөн, азап-тозогунан коркуткан элчи келген эмес деп шылтоо кылбооңор үчүн. Мухаммад пайгамбар (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) чынында силерге Аллахтын сооп-сыйын сүйүнчүлөө, азап-тозогун эскерткен элчи болуп келди. Аллах Таала бардык нерсеге Кудуреттүү, эч нерсеге күчү жетпей калбайт. Элчилерди жибергени жана аларды Мухаммад пайгамбарды жиберүү менен жыйынтыктаганы Анын Кудуреттүүлүгүнөн
5:20Page 111
وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦ يَٰقَوۡمِ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ إِذۡ جَعَلَ فِيكُمۡ أَنۢبِيَآءَ وَجَعَلَكُم مُّلُوكٗا وَءَاتَىٰكُم مَّا لَمۡ يُؤۡتِ أَحَدٗا مِّنَ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٢٠
And [mention, O Muḥammad], when Moses said to his people, "O my people, remember the favor of Allāh upon you when He appointed among you prophets and made you possessors1 and gave you that which He had not given anyone among the worlds.
Оо, элчи, эстегени, Муса пайгамбар Исираил урпактарынан болгон коомуна: эй, коомум, Аллах Тааланын силерге кылган жакшылыктарын тилиңер менен да, жүрөгүңөр менен да эстегиле, Ал силерди туура жолго баштаган пайгамбарларды жиберди, силер башкаларга кул болуп, көз каранды болуп турганыңарда өзүңөдөн падышаларды чыгарды. Ошондой эле, силерге заманыңарда ааламда эч кимге бербеген жакшылыктарды берди.
5:21Page 111
يَٰقَوۡمِ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡأَرۡضَ ٱلۡمُقَدَّسَةَ ٱلَّتِي كَتَبَ ٱللَّهُ لَكُمۡ وَلَا تَرۡتَدُّواْ عَلَىٰٓ أَدۡبَارِكُمۡ فَتَنقَلِبُواْ خَٰسِرِينَ ٢١
O my people, enter the blessed land [i.e., Palestine] which Allāh has assigned to you and do not turn back [from fighting in Allāh's cause] and [thus] become losers."
Муса пайгамбар айтты: эй, коомум, кирүүгө жана андагы каапырларды өлтүрүүгө Аллахка убада кылган таза жерге (Кудус жана анын айланасына) киргиле, алардын алдында коркоктук кылбагыла, андай кылсаңар, дүйнө-акыретиңер өкүнүч болот
5:22Page 111
قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِنَّ فِيهَا قَوۡمٗا جَبَّارِينَ وَإِنَّا لَن نَّدۡخُلَهَا حَتَّىٰ يَخۡرُجُواْ مِنۡهَا فَإِن يَخۡرُجُواْ مِنۡهَا فَإِنَّا دَٰخِلُونَ ٢٢
They said, "O Moses, indeed within it is a people of tyrannical strength, and indeed, we will never enter it until they leave it; but if they leave it, then we will enter."
Коому ага мындай деди: эй, Муса, бул ыйык жерде күч-кубаты артык эл бар экен, мына ушул бизди ал жерге кирүүдөн тыйып турат, алар анда турганда биз кире албайбыз; анткени алар менен согушууга биздин күчүбүз да, кубатыбыз да жетпейт. Алар андан чыгып кетсе, анан биз киребиз
5:23Page 111
قَالَ رَجُلَانِ مِنَ ٱلَّذِينَ يَخَافُونَ أَنۡعَمَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمَا ٱدۡخُلُواْ عَلَيۡهِمُ ٱلۡبَابَ فَإِذَا دَخَلۡتُمُوهُ فَإِنَّكُمۡ غَٰلِبُونَۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَتَوَكَّلُوٓاْ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ٢٣
Said two men from those who feared [to disobey] upon whom Allāh had bestowed favor, "Enter upon them through the gate, for when you have entered it, you will be predominant.1 And upon Allāh rely, if you should be believers."
Мусанын шериктеринен Аллахтан коркуп, Анын азабынан чочулаган, Аллах Өзүнө баш ийдирип койгон эки киши коомун Мусанын буйругун аткарууга кызыктырып мындай деди: Бул күнөөкөрлөргө шаардын эшигинен киргиле, эгер эшиктен атырылып кирип барсаңар, болду, Аллахтын уруксаты менен аларга үстөмдүк кыласыңар. Аллахка ишенүү менен бирге материалдык даярдык көргөндөргө жеңиш берүү Аллахтын жолу экенине ишенгиле. эгер чындап ыймандуу болсоңор, Жалгыз Аллахка таянгыла жана Ага тобокел кылгыла, ыйман Ага тобокел кылууну талап кылат
5:24Page 112
قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِنَّا لَن نَّدۡخُلَهَآ أَبَدٗا مَّا دَامُواْ فِيهَا فَٱذۡهَبۡ أَنتَ وَرَبُّكَ فَقَٰتِلَآ إِنَّا هَٰهُنَا قَٰعِدُونَ ٢٤
They said, "O Moses, indeed we will not enter it, ever, as long as they are within it; so go, you and your Lord, and fight. Indeed, we are remaining right here."
Мусанын коому ага каршы чыгуусун улантып: Шаарда күч-кубаттуу адамдар турганда биз ага кирбейбиз, эй, Муса, бар, Жаратуучуң экөөң алар менен согуша бергиле, биз ушул ордубузда силердин согушуңардан ыраак туралы дешти
5:25Page 112
قَالَ رَبِّ إِنِّي لَآ أَمۡلِكُ إِلَّا نَفۡسِي وَأَخِيۖ فَٱفۡرُقۡ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡفَٰسِقِينَ ٢٥
[Moses] said, "My Lord, indeed I do not possess [i.e., control] except myself and my brother, so part us1 from the defiantly disobedient people."
Муса Жаратуучусуна айтты: Оо, Жараткан, мен бир тууганым Харун менен өзүмдөн башка эч кимге тилим өтпөй калыптыр, Сага жана Сенин элчиңе баш ийбеген бул коом менен биздин арабызды ажырат
5:26Page 112
قَالَ فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيۡهِمۡۛ أَرۡبَعِينَ سَنَةٗۛ يَتِيهُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِۚ فَلَا تَأۡسَ عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡفَٰسِقِينَ ٢٦
[Allāh] said, "Then indeed, it is forbidden to them for forty years [in which] they will wander throughout the land. So do not grieve over the defiantly disobedient people."
Аллах Таала пайгамбары Мусага айтты: Аллах Таала Исраил урпактарына бул ыйык жерге кирүүгө кырк жылга тыюу салды. бул жылдары алар чөлдө акылы айран болуп жол таппай адашып жүрүшөт. Эй, Муса Аллахтын буйругуна баш ийбеген коомдун абалына сен кыжалат болбо, алардын башына түшкөн балээ күнөө-каталары себептүү болууда
5:27Page 112
۞ وَٱتۡلُ عَلَيۡهِمۡ نَبَأَ ٱبۡنَيۡ ءَادَمَ بِٱلۡحَقِّ إِذۡ قَرَّبَا قُرۡبَانٗا فَتُقُبِّلَ مِنۡ أَحَدِهِمَا وَلَمۡ يُتَقَبَّلۡ مِنَ ٱلۡأٓخَرِ قَالَ لَأَقۡتُلَنَّكَۖ قَالَ إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ ٱللَّهُ مِنَ ٱلۡمُتَّقِينَ ٢٧
And recite to them the story of Adam's two sons, in truth, when they both made an offering [to Allāh], and it was accepted from one of them but was not accepted from the other. Said [the latter], "I will surely kill you." Said [the former], "Indeed, Allāh only accepts from the righteous [who fear Him].
Оо, элчи, тиги көралбас, залым яхудилерге Адам атанын эки баласы Кабыл менен Хабылдын эч жалган аралашпаган чын окуясын аңгемелеп бер. Алар Аллах Таалага курбандык кылышканда, Аллах Таала Хабылдын курбандыгын кабыл кылды, анткени ал такыба болчу. А Кабылдын курбандыгын кабыл кылбады, анткени ал такыба эмес эле. Кабыл Хабылдын курбандыгы кабыл болгонун көрө албай, аны четке кагып: Эй, Хабыл мен сени өлтүрөм деди. Хабыл: Аллах Таала ким Анын буйругун аткарып, тыюусунан тыйылып, такыба болсо, ошонун курбандыгын кабыл кылат деди.
5:28Page 112
لَئِنۢ بَسَطتَ إِلَيَّ يَدَكَ لِتَقۡتُلَنِي مَآ أَنَا۠ بِبَاسِطٖ يَدِيَ إِلَيۡكَ لِأَقۡتُلَكَۖ إِنِّيٓ أَخَافُ ٱللَّهَ رَبَّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٢٨
If you should raise your hand toward me to kill me - I shall not raise my hand toward you to kill you. Indeed, I fear Allāh, Lord of the worlds.
Эгер өлтүрүүнү максат кылып мага кол салсаң да, мен сен кылган ишти кылбайм, бул менин коркоктугумдан эмес, мен бардык жаратылыштын Жаратуучусу Аллахтан корком
5:29Page 112
إِنِّيٓ أُرِيدُ أَن تَبُوٓأَ بِإِثۡمِي وَإِثۡمِكَ فَتَكُونَ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلنَّارِۚ وَذَٰلِكَ جَزَٰٓؤُاْ ٱلظَّٰلِمِينَ ٢٩
Indeed, I want you to obtain [thereby] my sin and your sin so you will be among the companions of the Fire. And that is the recompense of wrongdoers."
Аны коркутуп мындай деди: өзүңдүн мурдагы күнөөлөрүңө, залымдык, душмандык менен мени өлтүргөн күнөөң кошулуп кайтып, кыямат күнү тозокко кирүүчүлөрдөн болууңду каалайм. Бул жаза күнөөкөрлөрдүн жазасы, мен болсо, сени өлтүрүү себептүү аларга кошулуп калууну каалабайм.
5:30Page 112
فَطَوَّعَتۡ لَهُۥ نَفۡسُهُۥ قَتۡلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُۥ فَأَصۡبَحَ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٣٠
And his soul permitted to him1 the murder of his brother, so he killed him and became among the losers.
Бузуку напсиси Кабылды агасы Хабылды залымдык менен өлтүрүүгө түрттү жана ал аны өлтүрдү, ошол себептүү өзүнүн дүйнө-акыреттеги үлүшүн кемитип алуучулардын катарында болуп калды
5:31Page 112
فَبَعَثَ ٱللَّهُ غُرَابٗا يَبۡحَثُ فِي ٱلۡأَرۡضِ لِيُرِيَهُۥ كَيۡفَ يُوَٰرِي سَوۡءَةَ أَخِيهِۚ قَالَ يَٰوَيۡلَتَىٰٓ أَعَجَزۡتُ أَنۡ أَكُونَ مِثۡلَ هَٰذَا ٱلۡغُرَابِ فَأُوَٰرِيَ سَوۡءَةَ أَخِيۖ فَأَصۡبَحَ مِنَ ٱلنَّٰدِمِينَ ٣١
Then Allāh sent a crow searching [i.e., scratching] in the ground to show him how to hide the disgrace1 of his brother. He said, "O woe to me! Have I failed to be like this crow and hide the disgrace [i.e., body] of my brother?" And he became of the regretful.
Аллах ага бир тууганынын денесин кантип жашырууну үйрөтүү үчүн жер тыткан бир карганы жиберди. Ошондо өлтүрүүчү (Кабыл) айтты: «Оо, шорум курусун!» Мен бир тууганымдын сөөгүн экинчи өлүк карганы көмгөн ушул каргачалык көмө албадымбы?” – деп, аны жерге көмдү да кайгыруучулардан болду.
5:32Page 113
مِنۡ أَجۡلِ ذَٰلِكَ كَتَبۡنَا عَلَىٰ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ أَنَّهُۥ مَن قَتَلَ نَفۡسَۢا بِغَيۡرِ نَفۡسٍ أَوۡ فَسَادٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ ٱلنَّاسَ جَمِيعٗا وَمَنۡ أَحۡيَاهَا فَكَأَنَّمَآ أَحۡيَا ٱلنَّاسَ جَمِيعٗاۚ وَلَقَدۡ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُنَا بِٱلۡبَيِّنَٰتِ ثُمَّ إِنَّ كَثِيرٗا مِّنۡهُم بَعۡدَ ذَٰلِكَ فِي ٱلۡأَرۡضِ لَمُسۡرِفُونَ ٣٢
Because of that, We decreed upon the Children of Israel that whoever kills a soul unless for a soul1 or for corruption [done] in the land2 - it is as if he had slain mankind entirely. And whoever saves one3 - it is as if he had saved mankind entirely. And Our messengers had certainly come to them with clear proofs. Then indeed many of them, [even] after that, throughout the land, were transgressors.4
Кабыл агасын өлтүргөн окуя аркылуу кимде-ким бирөөнү өч алуу үчүн эмес, же болбосо, согушуп же каапырлыгы себептүү да эмес, жөндөн-жөн эле өлтүрсө, адамдардын баарын өлтүргөндөй болорун, Исраил урпактарына билдирдик. Анткени, мындай адам өлтүрүүчүгө таза киши менен кылмышкер кишинин айырмасы жок. Ал эми кимде-ким Аллах Таала өлтүрүүгө тыюу салган адамды ошол тыюу салынгандыгы үчүн өзүн тыйып өлтүрбөсө, бардык адамдарга жан бергендей болот. Анткени, ал баарына тынчтык алып келет. Чынында биздин элчилерибиз Исраил урпактарына ачык-айкын далилдерди алып келди. Ошентсе да, алардын көбү күнөөгө берилип жана элчилерге каршы чыгып Аллахтын чегининен чыгып кетишти
5:33Page 113
إِنَّمَا جَزَٰٓؤُاْ ٱلَّذِينَ يُحَارِبُونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَيَسۡعَوۡنَ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَسَادًا أَن يُقَتَّلُوٓاْ أَوۡ يُصَلَّبُوٓاْ أَوۡ تُقَطَّعَ أَيۡدِيهِمۡ وَأَرۡجُلُهُم مِّنۡ خِلَٰفٍ أَوۡ يُنفَوۡاْ مِنَ ٱلۡأَرۡضِۚ ذَٰلِكَ لَهُمۡ خِزۡيٞ فِي ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ ٣٣
Indeed, the penalty1 for those who wage war2 against Allāh and His Messenger and strive upon earth [to cause] corruption is none but that they be killed or crucified or that their hands and feet be cut off from opposite sides or that they be exiled from the land. That is for them a disgrace in this world; and for them in the Hereafter is a great punishment,
Аллах жана Анын элчилерине каршы согушуп, адамдарды өлтүрүү, мал-мүлкүн тартып алуу, жол тосуп каракчылык кылуу менен жерде душмандыкты күчөтүп, бүлгүн салгандардын акыбет жазасы - аларды асып же башка жол менен өлтүрүү же оң кол сол бутун кесүү, кийин кылмышын дагы кайталаса, сол кол оң бутун кесүү же жашаган жеринен сүргүн кылуу; алардын бул дүйнөдөгү жазасы ушундай, а акыретте аларга катуу азап бар.
5:34Page 113
إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُواْ مِن قَبۡلِ أَن تَقۡدِرُواْ عَلَيۡهِمۡۖ فَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ٣٤
Except for those who return [repenting] before you overcome [i.e., apprehend] them. And know that Allāh is Forgiving and Merciful.
Оо, жол башчылар, эгер тиги кылмышкерлер силер аларды кармаганга чейин тообо кылышса, Аллах Таала аларды Кечирүүчү жана Ырайымдуу экенин билип алгыла. Аллах Таала ырайымы менен аларды жазадан куткарат.
5:35Page 113
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱبۡتَغُوٓاْ إِلَيۡهِ ٱلۡوَسِيلَةَ وَجَٰهِدُواْ فِي سَبِيلِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ ٣٥
O you who have believed, fear Allāh and seek the means [of nearness] to Him and strive in His cause that you may succeed.
Оо, ыймандуулар, буйругун аткарып, күнөөдөн тыйылып Аллахка такыба болгула. Анын буйругун аткаруу аркылуу Ага жакындоонун жолун издегиле жана тыюуларынан сактангыла. Аллахтын ыраазылыгын талап кылып, каапырларга каршы жихад кылгыла; ошондо издегениңерге жетип, тыюулардан сак болушуңар мүмкүн
5:36Page 113
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوۡ أَنَّ لَهُم مَّا فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا وَمِثۡلَهُۥ مَعَهُۥ لِيَفۡتَدُواْ بِهِۦ مِنۡ عَذَابِ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ مَا تُقُبِّلَ مِنۡهُمۡۖ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ٣٦
Indeed, those who disbelieve - if they should have all that is in the earth and the like of it with it by which to ransom themselves from the punishment of the Day of Resurrection, it will not be accepted from them, and for them is a painful punishment.
Аллахка жана Анын элчисине каапыр болгондор, эгер алардын ар биринде жер бетиндеги мүлктөн эки эсе болсо жана ошол мүлктөрүн кыямат күндөгү азаптан кутулуу үчүн жумшаса, баары бир кабыл кылынбайт, аларга жан чыдагыс катуу азап болот.
5:37Page 114
يُرِيدُونَ أَن يَخۡرُجُواْ مِنَ ٱلنَّارِ وَمَا هُم بِخَٰرِجِينَ مِنۡهَاۖ وَلَهُمۡ عَذَابٞ مُّقِيمٞ ٣٧
They will wish to get out of the Fire, but never are they to emerge therefrom, and for them is an enduring punishment.
Тозокко түшкөндөн кийин андан чыгууга аракет кылышат, бирок кайдан чыга алмак эле?! Андан эч чыга алышпайт, анда түбөлүк азапталышат.
5:38Page 114
وَٱلسَّارِقُ وَٱلسَّارِقَةُ فَٱقۡطَعُوٓاْ أَيۡدِيَهُمَا جَزَآءَۢ بِمَا كَسَبَا نَكَٰلٗا مِّنَ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٞ ٣٨
[As for] the thief, the male and the female, amputate their hands in recompense for what they earned [i.e., committed] as a deterrent [punishment] from Allāh. And Allāh is Exalted in Might and Wise.
Оо, өкүмдарлар, уурулук кылган эркек жана аялдын оң колун кескиле. Бул, элдин мал-мүлкүн акысыз уурдап күнөөгө батканы үчүн жана аларга да, башкаларга да эскертүү болуусу үчүн Аллах Тааланын берген жазасы. Аллах Таала Ызаттуу, Ага эч ким үстөмдүк кыла албайт, тагдыр кылууда, шарият кылууда Даанышман.
5:39Page 114
فَمَن تَابَ مِنۢ بَعۡدِ ظُلۡمِهِۦ وَأَصۡلَحَ فَإِنَّ ٱللَّهَ يَتُوبُ عَلَيۡهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٌ ٣٩
But whoever repents after his wrongdoing and reforms, indeed, Allāh will turn to him in forgiveness. Indeed, Allāh is Forgiving and Merciful.
Ал эми ким тообо кылып, уурулугун токтототуп, ишин жакшыртса, Аллах Таала анын тообосун кабыл кылат; анткени, Аллах Таала пенделеринен ким тообо кылса, ага ырайым кылып, анын күнөөсүн кечирет. Бирок, иш өкүмдарга өткөндөн кийин тообо кылса да баары бир дүйнөдөгү жазасын алат.
5:40Page 114
أَلَمۡ تَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ يُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ وَيَغۡفِرُ لِمَن يَشَآءُۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ٤٠
Do you not know that to Allāh belongs the dominion of the heavens and the earth? He punishes whom He wills and forgives whom He wills, and Allāh is over all things competent.
Оо, элчи, асман-жердеги мүлк, падышалык Аллахка таандык экенин, Аллах аны каалагандай башкарарын билесиң. Ал каалаганын адилдиги менен азаптайт, каалаганын артыкчылыгы менен кечирет, чынында Аллах Таала бардык нерсеге кадыр, эч нерсеге күчү жетпей калбайт
5:41Page 114
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلرَّسُولُ لَا يَحۡزُنكَ ٱلَّذِينَ يُسَٰرِعُونَ فِي ٱلۡكُفۡرِ مِنَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِأَفۡوَٰهِهِمۡ وَلَمۡ تُؤۡمِن قُلُوبُهُمۡۛ وَمِنَ ٱلَّذِينَ هَادُواْۛ سَمَّٰعُونَ لِلۡكَذِبِ سَمَّٰعُونَ لِقَوۡمٍ ءَاخَرِينَ لَمۡ يَأۡتُوكَۖ يُحَرِّفُونَ ٱلۡكَلِمَ مِنۢ بَعۡدِ مَوَاضِعِهِۦۖ يَقُولُونَ إِنۡ أُوتِيتُمۡ هَٰذَا فَخُذُوهُ وَإِن لَّمۡ تُؤۡتَوۡهُ فَٱحۡذَرُواْۚ وَمَن يُرِدِ ٱللَّهُ فِتۡنَتَهُۥ فَلَن تَمۡلِكَ لَهُۥ مِنَ ٱللَّهِ شَيۡـًٔاۚ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ لَمۡ يُرِدِ ٱللَّهُ أَن يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمۡۚ لَهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا خِزۡيٞۖ وَلَهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٞ ٤١
O Messenger, let them not grieve you who hasten into disbelief – of those who say, "We believe" with their mouths, but their hearts believe not, and from among the Jews. [They are] avid listeners to falsehood, listening to another people who have not come to you.1 They distort words beyond their [proper] places [i.e., usages], saying, "If you are given this,2 take it; but if you are not given it, then beware." But he for whom Allāh intends fitnah3 - never will you possess [power to do] for him a thing against Allāh. Those are the ones for whom Allāh does not intend to purify their hearts. For them in this world is disgrace, and for them in the Hereafter is a great punishment.
Оо, элчи, сени ачуулантуу үчүн, сыртынан ыймандуу көрүнүп, ичине каапырлыгын жашырган эки жүздүүлөрдүн каапырлык иш-аракеттерине карай шашылгандарга кайгырба. Ошондой эле улууларынын жалганына муюп, кабыл кылган, сенден баш таркан жана Тоороттогу Аллахтын сөзүн каалоолоруна ылайыктап өзгөрткөн башчыларын ээрчиген яхудилерге да кайгырба. Алар артындагы ээрчигендерге: Эгер Мухаммаддын өкүмдөрү каалооңорго туура келсе, аны ээрчигиле, эгер туура келбесе, андан баш тарткыла деп айтышат. Аллах Таала адамдардан кимди адаштырууну кааласа, эй, элчи, аны адашуудан куткара турган жана туура жолго багыттай турган эч кимди таба албайсың. Жогорудагы сыпаттар менен сыпатталган яхудилер менен эки жүздүүлөрдү Аллах Таала алардын жүрөгүн каапырлыктан тазалоону каалабайт. Аларга бул дүйнөдө кордук жана уят, ал эми акыретте катуу азап болот, бул тозок азабы.
5:42Page 115
سَمَّٰعُونَ لِلۡكَذِبِ أَكَّٰلُونَ لِلسُّحۡتِۚ فَإِن جَآءُوكَ فَٱحۡكُم بَيۡنَهُمۡ أَوۡ أَعۡرِضۡ عَنۡهُمۡۖ وَإِن تُعۡرِضۡ عَنۡهُمۡ فَلَن يَضُرُّوكَ شَيۡـٔٗاۖ وَإِنۡ حَكَمۡتَ فَٱحۡكُم بَيۡنَهُم بِٱلۡقِسۡطِۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُقۡسِطِينَ ٤٢
[They are] avid listeners to falsehood, devourers of [what is] unlawful. So if they come to you, [O Muḥammad], judge between them or turn away from them. And if you turn away from them - never will they harm you at all. And if you judge, judge between them with justice. Indeed, Allāh loves those who act justly.
Ал яхудилер жалганды көп угат, сүткордук сыяктуу арам тамакты көп жешет. Эй, элчи, эгер алар сенден өкүм сураса, каалсаң өкүм чыгар, кааласаң баш тарт, бул эки ишти кылууда ыктыярлуусуң. Аларга өкүм чыгарбай койсоң, алар сага зыян тийгизе албайт. А эгер өкүм чыгарсаң, алар заалым, душман болгонуна карабай анда адилдик менен өкүм чыгар. Өкүм кылынгандар өкүм кылуучунун душманы болсо да, аларга адаил өкүм чыгаргандарды Аллах Таала жакшы көрөт.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences