Al-Mukhtasar · Tafsir · in Kyrgyz
Al-Ma'idah 5:43–88
5:43Page 115
وَكَيۡفَ يُحَكِّمُونَكَ وَعِندَهُمُ ٱلتَّوۡرَىٰةُ فِيهَا حُكۡمُ ٱللَّهِ ثُمَّ يَتَوَلَّوۡنَ مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَۚ وَمَآ أُوْلَٰٓئِكَ بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٤٣
But how is it that they come to you for judgement while they have the Torah, in which is the judgement of Allāh? Then they turn away, [even] after that; but those are not [in fact] believers.
Бул яхудилердин кылганы таң калыштуу, алар сага ишенишпейт, алар сенден өздөрүнүн каалоосуна ылайык өкүм чыгарып берүүңдү үмүт кылышат. Аларда өздөрү ишенимиш болгон Тоорот китеби бар, анда Аллахтын өкүмү бар. Кийин сен чыгарган өкүм алардын каалоосуна туура келбей калса, андан баш тартышат, китептериндеги өкүмдөргө каапырлык кылгандай кылышат. Сенин өкүмүңө каршы болуусу, алардын кылганы ыймандуулардын кылганы эмес, демек алар сага да, сен алып келген Куранга да ыйман келтиришпейт.
5:44Page 115
إِنَّآ أَنزَلۡنَا ٱلتَّوۡرَىٰةَ فِيهَا هُدٗى وَنُورٞۚ يَحۡكُمُ بِهَا ٱلنَّبِيُّونَ ٱلَّذِينَ أَسۡلَمُواْ لِلَّذِينَ هَادُواْ وَٱلرَّبَّٰنِيُّونَ وَٱلۡأَحۡبَارُ بِمَا ٱسۡتُحۡفِظُواْ مِن كِتَٰبِ ٱللَّهِ وَكَانُواْ عَلَيۡهِ شُهَدَآءَۚ فَلَا تَخۡشَوُاْ ٱلنَّاسَ وَٱخۡشَوۡنِ وَلَا تَشۡتَرُواْ بِـَٔايَٰتِي ثَمَنٗا قَلِيلٗاۚ وَمَن لَّمۡ يَحۡكُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ ٤٤
Indeed, We sent down the Torah, in which was guidance and light. The prophets who submitted [to Allāh] judged by it for the Jews, as did the rabbis and scholars by that with which they were entrusted of the Scripture of Allāh, and they were witnesses thereto. So do not fear the people but fear Me, and do not exchange My verses for a small price [i.e., worldly gain]. And whoever does not judge by what Allāh has revealed - then it is those who are the disbelievers.
Биз Мусага (ага Аллахтын саламы болсун) Тооротту түшүрдүк. Анда жакшылакка багыттаган далилдер, жарык чачкан нур бар. Аны менен Исраил урпагынан чыккан, Аллахка баш ийген пайгамбарлар өкүм кылат. Аллахтын китебинде сакталып калган нерсе менен адамдарды тарбиялоочу факых, аалымдар өкүм кылат. Аларга китепти өзгөртүү, алмаштыруудан сактоо аманат кылынган. Алар анын чындык китеп экенине күбө, аларга адамдар ар иштери менен кайрылат. Эй, яхудилер, элден коркпогула, Менден корккула, Менин аяттарымды арзыбаган билик, мансап, мал-мүлккө алмаштырбагыла. Ким Аллах Таала аян-кабар менен түшүргөн өкүм менен өкүм чыгарбай жана мунусун адал десе, же башканы андан артык же тең деп эсептесе, анда ал анык каапыр.
5:45Page 115
وَكَتَبۡنَا عَلَيۡهِمۡ فِيهَآ أَنَّ ٱلنَّفۡسَ بِٱلنَّفۡسِ وَٱلۡعَيۡنَ بِٱلۡعَيۡنِ وَٱلۡأَنفَ بِٱلۡأَنفِ وَٱلۡأُذُنَ بِٱلۡأُذُنِ وَٱلسِّنَّ بِٱلسِّنِّ وَٱلۡجُرُوحَ قِصَاصٞۚ فَمَن تَصَدَّقَ بِهِۦ فَهُوَ كَفَّارَةٞ لَّهُۥۚ وَمَن لَّمۡ يَحۡكُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ ٤٥
And We ordained for them therein a life for a life, an eye for an eye, a nose for a nose, an ear for an ear, a tooth for a tooth, and for wounds is legal retribution. But whoever gives [up his right as] charity, it is an expiation for him. And whoever does not judge by what Allāh has revealed - then it is those who are the wrongdoers [i.e., the unjust].
Тооротто яхудилерге, кимде-ким бирөөнү атайлап өлтүрсө, өлтүрүлөт, кимде-ким бирөөнүн көзүн атайлап оюп алса, көзү оюлат, кимде-ким бирөөнүн мурдун атайлап сындырса, мурду сындырылат, кимде-ким бирөөнүн кулагын атайы жулуп алса, кулагы жулунат, кимде-ким бирөөнүн тишин сындырса, тиш сындырылат, кыскасы, кандай жаракат берсе, ошонун өзүндөй жаракаттандырылат деп жазганбыз. Кимде-ким өч албай кечирип жиберсе, ага залым кылган адамга болгон анын кечирими күнөөсү кечирилүүгө себеп болот. Өч алууда жана башка иштерде Аллах түшүргөн нерсе менен өкүм чыгарбагандар Алахтын чегинен чыгыптыр.
5:46Page 116
وَقَفَّيۡنَا عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِم بِعِيسَى ٱبۡنِ مَرۡيَمَ مُصَدِّقٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهِ مِنَ ٱلتَّوۡرَىٰةِۖ وَءَاتَيۡنَٰهُ ٱلۡإِنجِيلَ فِيهِ هُدٗى وَنُورٞ وَمُصَدِّقٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهِ مِنَ ٱلتَّوۡرَىٰةِ وَهُدٗى وَمَوۡعِظَةٗ لِّلۡمُتَّقِينَ ٤٦
And We sent, following in their footsteps,1 Jesus, the son of Mary, confirming that which came before him in the Torah; and We gave him the Gospel, in which was guidance and light and confirming that which preceded it of the Torah as guidance and instruction for the righteous.
Исраил урпактарынын пайгамбарларынын артынан Тооротто айтылгандарга ишенген жана ошо менен өкүм жүргүзгөн Мариям уулу Исаны пайгамбар кылып жибердик. Ага чындыкка жол көрсөткөн, далилдердеги күмөндөрдү жокко чыгарган, өкүмдөрдөгү мүшкүлдөрдү чечкен, өзүнөн мурдагы Тоороттун кээ бир гана күчү жокко чыгарылган өкүмдөрүнөн башкасын бүтүндөй тастыктаган Инжилди бердик. Инжилди туура жолго багыттоочу жана аларга арам болуп тыюу салынган нерселерден тыйып токтотуучу кылдык.
5:47Page 116
وَلۡيَحۡكُمۡ أَهۡلُ ٱلۡإِنجِيلِ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فِيهِۚ وَمَن لَّمۡ يَحۡكُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡفَٰسِقُونَ ٤٧
And let the People of the Gospel judge by what Allāh has revealed therein. And whoever does not judge by what Allāh has revealed - then it is those who are the defiantly disobedient.
Христиандар эми Аллах Таала Инжилде түшүргөн нерселерге ишенишсин жана андагы чындык өкүмдөр менен өкүм кылышсын (Мухаммад пайгамбар жиберилгенге чейинки өкүмдөр менен). Кимде-ким Аллах түшүргөн өкүмдөр менен өкүм кылбаса, алар - Аллахтын жолунан чыгуучулар, чындыктан баш тартуучулар, жалганга бут коюучулар.
5:48Page 116
وَأَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّ مُصَدِّقٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهِ مِنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَمُهَيۡمِنًا عَلَيۡهِۖ فَٱحۡكُم بَيۡنَهُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُۖ وَلَا تَتَّبِعۡ أَهۡوَآءَهُمۡ عَمَّا جَآءَكَ مِنَ ٱلۡحَقِّۚ لِكُلّٖ جَعَلۡنَا مِنكُمۡ شِرۡعَةٗ وَمِنۡهَاجٗاۚ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَجَعَلَكُمۡ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ وَلَٰكِن لِّيَبۡلُوَكُمۡ فِي مَآ ءَاتَىٰكُمۡۖ فَٱسۡتَبِقُواْ ٱلۡخَيۡرَٰتِۚ إِلَى ٱللَّهِ مَرۡجِعُكُمۡ جَمِيعٗا فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ فِيهِ تَخۡتَلِفُونَ ٤٨
And We have revealed to you, [O Muḥammad], the Book [i.e., the Qur’ān] in truth, confirming that which preceded it of the Scripture and as a criterion over it. So judge between them by what Allāh has revealed and do not follow their inclinations away from what has come to you of the truth. To each of you We prescribed a law and a method.1 Had Allāh willed, He would have made you one nation [united in religion], but [He intended] to test you in what He has given you; so race to [all that is] good.2 To Allāh is your return all together, and He will [then] inform you concerning that over which you used to differ.
Оо, элчи, сага Аллахтан экенине эч шек-күмөн болбогон чындык Куранды түшүрдүк. Ал мурдагы китептерди тастыктап, алардагы артыкчылыктарыд өзүнө камтыйт, мурдагылардан ага (Куранга) дал келгени чындык, каршы келгени жалган. Адамдарга Аллах ошол Куранда түшүргөн өкүмдөр менен өкүм кыл. Аллах Таала түшүргөн эч шек-күмөнү жок чындыкты чанып, алардын каалоосуна ээрчип кетпе. Чынында ар бир үммөткө иш жүзүндө аткарылчу өкүмдөрдү шарият кылдык жана алар адашпай турган ачык-айкын жолду көрсөттүк. Аллах шарияттын бир болуусун кааласа, аны бирөө эле кылмак. Бирок, аларды сынап, күнөөкөрдү күнөөсүздөн ажыратуу үчүн ар бир үммөткө өзүнчө шарият кылды. Эми жакшы иштерди жасап, жаман иштерди таштоого шашылгыла. Кыямат күнү баарың Аллахка кайтып барасыңар. Ошондо эмнеден өзгөчөлөнгөнүңөрдү билдирет жана кылган иш-аракетиңерге жараша сый же жаза берет
5:49Page 116
وَأَنِ ٱحۡكُم بَيۡنَهُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ وَلَا تَتَّبِعۡ أَهۡوَآءَهُمۡ وَٱحۡذَرۡهُمۡ أَن يَفۡتِنُوكَ عَنۢ بَعۡضِ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ إِلَيۡكَۖ فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَٱعۡلَمۡ أَنَّمَا يُرِيدُ ٱللَّهُ أَن يُصِيبَهُم بِبَعۡضِ ذُنُوبِهِمۡۗ وَإِنَّ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلنَّاسِ لَفَٰسِقُونَ ٤٩
And judge, [O Muḥammad], between them by what Allāh has revealed and do not follow their inclinations and beware of them, lest they tempt you away from some of what Allāh has revealed to you. And if they turn away - then know that Allāh only intends to afflict them with some of their [own] sins. And indeed, many among the people are defiantly disobedient.
Оо, элчи, аларга сага Аллах түшүргөн нерсе менен өкүм кыл, алардын өздөрүнүн каалоосуна ылайыктап алган көз караштарына ээрчибе. Аллах сага түшүргөн нерсенин кээ биринде сени адаштырып коюусунан этиет бол, мындай кылуудан алар такыр кайра тартпайт. Эгер сага Аллах түшүргөн өкүмдү кабыл кылуудан алар баш тартса, анда билип кой, Аллах кээ бир күнөөлөрү үчүн аларды бул дүйнөдө эле азаптоону каалайт. Ошондой эле акыретте бардык күнөөлөрү үчүн азаптайт. Чынында, өтө көп адамдар Аллахка баш ийбей жүрүшөт.
5:50Page 116
أَفَحُكۡمَ ٱلۡجَٰهِلِيَّةِ يَبۡغُونَۚ وَمَنۡ أَحۡسَنُ مِنَ ٱللَّهِ حُكۡمٗا لِّقَوۡمٖ يُوقِنُونَ ٥٠
Then is it the judgement of [the time of] ignorance they desire? But who is better than Allāh in judgement for a people who are certain [in faith].
Сенин өкүмдөрүңдөн баш тартып, илгерки өздөрүнүн каалоолоруна ылайык өкүм кылышкан бут-айкелдерге сыйынган караңгы доордун өкүмүн каалашабы?! Аллах Таала элчисине түшүргөн нерсеге акыл жүгүрткөн бекем ишенимдеги адамдар үчүн Аллахтан жакшы өкүм кылуучу жок. Ал эми жалган болсо да өздөрүнүн каалоосуна ылайык өкүмдү гана кабыл кылган, каалоосун ээрчиген, караңгы адамдарга мындай эмес.
5:51Page 117
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّخِذُواْ ٱلۡيَهُودَ وَٱلنَّصَٰرَىٰٓ أَوۡلِيَآءَۘ بَعۡضُهُمۡ أَوۡلِيَآءُ بَعۡضٖۚ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمۡ فَإِنَّهُۥ مِنۡهُمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّٰلِمِينَ ٥١
O you who have believed, do not take the Jews and the Christians as allies. They are [in fact] allies of one another. And whoever is an ally to them among you - then indeed, he is [one] of them. Indeed, Allāh guides not the wrongdoing people.
Оо, Аллахка жана Анын элчисине ишенген ыймандуулар, яхуди жана христиандарды дос тутуп, башчы кылып албагыла. Яхудилер да, христиандар да өздөрүнүн жолундагыларга дос, эки тайпа тең өздөрүнүн катарындагыларды чогултат. Силерден кимдир-бирөө аларды дос тутса, ал да ошолордун катарында болот. Аллах Таала залым коомду каапырларды дос тутканы үчүн туура жолго баштабайт.
5:52Page 117
فَتَرَى ٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ يُسَٰرِعُونَ فِيهِمۡ يَقُولُونَ نَخۡشَىٰٓ أَن تُصِيبَنَا دَآئِرَةٞۚ فَعَسَى ٱللَّهُ أَن يَأۡتِيَ بِٱلۡفَتۡحِ أَوۡ أَمۡرٖ مِّنۡ عِندِهِۦ فَيُصۡبِحُواْ عَلَىٰ مَآ أَسَرُّواْ فِيٓ أَنفُسِهِمۡ نَٰدِمِينَ ٥٢
So you see those in whose hearts is disease [i.e., hypocrisy] hastening into [association with] them, saying, "We are afraid a misfortune may strike us." But perhaps Allāh will bring conquest or a decision from Him, and they will become, over what they have been concealing within themselves, regretful.
Оо, элчи, ыйманы алсыз эки жүздүүлөр, яхудилер менен христиандарды дос тутууга шашылып: эгер булар жеңишке жетип, бийликке ээ болуп калса, бизге жаман болот деп коркобуз дешет. Мүмкүн Аллах Таала жеңишти элчисине жана ыймандууларга берип коёр. Же болбосо, яхудилердин жана аларды дос туткандардын бийлигин жок кыла турган иш кылаар, ошондо аларды дос тутууга шашылган эки жүздүүлөр, ойлогон ойлору маанисиз болуп түккө жарабай калганы үчүн, жүрөктөрүнө бекиткен, эки жүздүү ойлоруна өкүнүп калышат.
5:53Page 117
وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَهَٰٓؤُلَآءِ ٱلَّذِينَ أَقۡسَمُواْ بِٱللَّهِ جَهۡدَ أَيۡمَٰنِهِمۡ إِنَّهُمۡ لَمَعَكُمۡۚ حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ فَأَصۡبَحُواْ خَٰسِرِينَ ٥٣
And those who believe will say,1 "Are these the ones who swore by Allāh their strongest oaths that indeed they were with you?" Their deeds have become worthless, and they have become losers.
Ыймандуулар эки жүздүүлөрдүн кылыгына таңданып: Ыймандуубуз деп катуу ант берип, эй, ыймандуулар, биз ыймандуулукта, жардам берүүдө, достукта силер менен биргебиз деген адамдар ушуларбы?! - дешет. Алардын кылган иш-аракеттери жокко чыгарылат. максаттарына жете албай жана акыретте катуу азапка дуушар болуп зыянга учурашты
5:54Page 117
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَن يَرۡتَدَّ مِنكُمۡ عَن دِينِهِۦ فَسَوۡفَ يَأۡتِي ٱللَّهُ بِقَوۡمٖ يُحِبُّهُمۡ وَيُحِبُّونَهُۥٓ أَذِلَّةٍ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ يُجَٰهِدُونَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوۡمَةَ لَآئِمٖۚ ذَٰلِكَ فَضۡلُ ٱللَّهِ يُؤۡتِيهِ مَن يَشَآءُۚ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٌ ٥٤
O you who have believed, whoever of you should revert from his religion - Allāh will bring forth [in place of them] a people He will love and who will love Him [who are] humble toward the believers, strong against the disbelievers; they strive in the cause of Allāh and do not fear the blame of a critic. That is the favor of Allāh; He bestows it upon whom He wills. And Allāh is all-Encompassing and Knowing.
Оо, ыймандуулар, силердин араңдан бирөөлөр дининен кайтып каапыр болсо, Аллах Таала алардын ордуна Өзүн жакшы көргөн Аллах да аларды динге бекем болгону үчүн жакшы көргөн, ыймандууларга мээримдүү, каапырларга катаал, Аллахтын сөзү жогору болуусу үчүн малы-жанын аябай казатка чыга турган, ушак-айың кылуучулардын ушагынан коркпогон, мунун баарын Аллахты ыраазы кылууну башкаларды ыраазы кылуудан өйдө койгону үчүн жасаган коомду алып келет. Бул Аллах Таала Өзу каалаган пенделерине бере турган артыкчылык. Аллахтын артыкчылыгы жана жакшылыгы кенен, артыкчылыгына ким ылайыктуу, ким ылайыксыз экенин билет жана ылайыктуусуна берет, ылайыксызын куру калтырат.
5:55Page 117
إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُمۡ رَٰكِعُونَ ٥٥
Your ally is none but Allāh and [therefore] His Messenger and those who have believed - those who establish prayer and give zakāh, and they bow [in worship].
Яхудилер, христиандар ж.б. каапырлар силердин досуңар эмес, силердин досуңар жана жардамчыңар - Аллах, Аллахтын элчиси жана намаздарын толук аткарган, малынын зекетин берген, Аллахка чын ыкласы менен берилген ыймандуулар
5:56Page 117
وَمَن يَتَوَلَّ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ فَإِنَّ حِزۡبَ ٱللَّهِ هُمُ ٱلۡغَٰلِبُونَ ٥٦
And whoever is an ally of Allāh and His Messenger and those who have believed - indeed, the party of Allāh - they will be the predominant.
Аллахты, Анын элчисин жана ыймандууларды жардамчы дос кылган адам Аллахтын жамаатынан. Аллахтын жамаатындагылар үстөмдүк кылуучу, анткени аларга Аллах Өзү жардам берет
5:57Page 117
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّخِذُواْ ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ دِينَكُمۡ هُزُوٗا وَلَعِبٗا مِّنَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِكُمۡ وَٱلۡكُفَّارَ أَوۡلِيَآءَۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ٥٧
O you who have believed, take not those who have taken your religion in ridicule and amusement among the ones who were given the Scripture before you nor the disbelievers as allies. And fear Allāh, if you should [truly] be believers.
Оо, ыймандуулар, диниңерди шылдыңдап, ойногон китеп берилген яхуди, христиандарды жана бутпарастарды өзүңөргө башчы кылып тандап албагыла. Эгер Аллахка жана Ал түшүргөн китепке чындап ишенсеңер, тигилерди дос тутуудан тыйган тыюсун аткарып Аллахка такыба болгула.
5:58Page 118
وَإِذَا نَادَيۡتُمۡ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ ٱتَّخَذُوهَا هُزُوٗا وَلَعِبٗاۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ قَوۡمٞ لَّا يَعۡقِلُونَ ٥٨
And when you call to prayer, they take it in ridicule and amusement. That is because they are a people who do not use reason.
Ошондой эле намазга азан чакырсаңар да (бул чоң курбандык) алар шылдың кылышат. анткени алар Аллахка жана Ага кылынган ибадаттын маанисине жана Аллахтын адамдарга түзгөн шариятына акылы жетпейт.
5:59Page 118
قُلۡ يَٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ هَلۡ تَنقِمُونَ مِنَّآ إِلَّآ أَنۡ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡنَا وَمَآ أُنزِلَ مِن قَبۡلُ وَأَنَّ أَكۡثَرَكُمۡ فَٰسِقُونَ ٥٩
Say, "O People of the Scripture, do you resent us except [for the fact] that we have believed in Allāh and what was revealed to us and what was revealed before and because most of you are defiantly disobedient?"
Оо, элчи, ыймандууларды шылдыңдаган яхуди жана христиандарга айт: биз Аллахка ишенгенибиз үчүн, Аллах бизге түшүргөн, бизден мурдагыларга түшүргөн китептерге ишенгенибиз үчүн, силердин көбүңөр Аллахка ишенбей, Анын буйруктарын аткарбаганыңар үчүн динден чыгып кеткенсиңер деп ишенгенибиз үчүн эле жек көрө бересиңерби?!
5:60Page 118
قُلۡ هَلۡ أُنَبِّئُكُم بِشَرّٖ مِّن ذَٰلِكَ مَثُوبَةً عِندَ ٱللَّهِۚ مَن لَّعَنَهُ ٱللَّهُ وَغَضِبَ عَلَيۡهِ وَجَعَلَ مِنۡهُمُ ٱلۡقِرَدَةَ وَٱلۡخَنَازِيرَ وَعَبَدَ ٱلطَّٰغُوتَۚ أُوْلَٰٓئِكَ شَرّٞ مَّكَانٗا وَأَضَلُّ عَن سَوَآءِ ٱلسَّبِيلِ ٦٠
Say, "Shall I inform you of [what is] worse than that1 as penalty from Allāh? [It is that of] those whom Allāh has cursed and with whom He became angry and made of them apes and pigs and slaves of ṭāghūt.2 Those are worse in position and further astray from the sound way."
Оо, элчи, тигилерден катуу азапталчу, жазага татыктуулар кимдер экенин кабарлайынбы? Булар тигилерден мурда жашап өткөн адамдар, аларды Аллах Таала ырайымынан алыстатып, каарын төккөн, аларды маймыл жанан чочкого айландырып койгон, кээсин таагутка сыйындырып койгон. Таагут - бул, адамдар өз ыктыяры менен сыйынып алышкан Аллахтан башка нерселер. Ушул аталгандар кыямат күнү эң жаман орунда болот, булар туура жолдон такыр адашып кетишкен.
5:61Page 118
وَإِذَا جَآءُوكُمۡ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا وَقَد دَّخَلُواْ بِٱلۡكُفۡرِ وَهُمۡ قَدۡ خَرَجُواْ بِهِۦۚ وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا كَانُواْ يَكۡتُمُونَ ٦١
And when they come to you, they say, "We believe." But they have entered with disbelief [in their hearts], and they have certainly left with it. And Allāh is most knowing of what they were concealing.
Оо, ыймандуулар, эки жүздүүлөр силерге келгенде эки жүздүүлүгүн жашырып, сыртынан ыймандуу болуп көрүнүшөт. А, чынында, алар силерге келгенде да, кеткенде да каапырлыкты жамынып сыр алдырышпайт. Силерге ыймандуу көрүнгөнү менен алардын жашыруун каапырлыгын Аллах жакшы билет. Кийин ошого жараша жазасын берет.
5:62Page 118
وَتَرَىٰ كَثِيرٗا مِّنۡهُمۡ يُسَٰرِعُونَ فِي ٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡعُدۡوَٰنِ وَأَكۡلِهِمُ ٱلسُّحۡتَۚ لَبِئۡسَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ٦٢
And you see many of them hastening into sin and aggression and the devouring of [what is] unlawful. How wretched is what they have been doing.
Оо, элчи, яхуди жана эки жүздүүлөрдүн көбүн жалганчылык, бирөөлөргө залым кылуу, адамдардын мал-мүлкүн арам жол менен алуу сыяктуу күнөөлөргө баш оту менен киргенин көрөсүң. Булардын кылганы өтө жаман.
5:63Page 118
لَوۡلَا يَنۡهَىٰهُمُ ٱلرَّبَّٰنِيُّونَ وَٱلۡأَحۡبَارُ عَن قَوۡلِهِمُ ٱلۡإِثۡمَ وَأَكۡلِهِمُ ٱلسُّحۡتَۚ لَبِئۡسَ مَا كَانُواْ يَصۡنَعُونَ ٦٣
Why do the rabbis and religious scholars not forbid them from saying what is sinful and devouring what is unlawful? How wretched is what they have been practicing.
Имамдары жана аалымдары аларды жалган сүйлөөдөн, жалган күбөлүк берүүдөң, элдин малын арам жол менен алуудан тыйып эскертишпейби. Имамдары менен аалымдары элди күнөө иштен тыйбай койгон өтө жаман иш.
5:64Page 118
وَقَالَتِ ٱلۡيَهُودُ يَدُ ٱللَّهِ مَغۡلُولَةٌۚ غُلَّتۡ أَيۡدِيهِمۡ وَلُعِنُواْ بِمَا قَالُواْۘ بَلۡ يَدَاهُ مَبۡسُوطَتَانِ يُنفِقُ كَيۡفَ يَشَآءُۚ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرٗا مِّنۡهُم مَّآ أُنزِلَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَ طُغۡيَٰنٗا وَكُفۡرٗاۚ وَأَلۡقَيۡنَا بَيۡنَهُمُ ٱلۡعَدَٰوَةَ وَٱلۡبَغۡضَآءَ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ كُلَّمَآ أَوۡقَدُواْ نَارٗا لِّلۡحَرۡبِ أَطۡفَأَهَا ٱللَّهُۚ وَيَسۡعَوۡنَ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَسَادٗاۚ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ٦٤
And the Jews say, "The hand of Allāh is chained."1 Chained are their hands, and cursed are they for what they say. Rather, both His hands are extended; He spends however He wills. And that which has been revealed to you from your Lord will surely increase many of them in transgression and disbelief. And We have cast among them animosity and hatred until the Day of Resurrection. Every time they kindled the fire of war [against you], Allāh extinguished it. And they strive throughout the land [causing] corruption, and Allāh does not like corrupters.
Яхудилердин башына оорчулук түшүп, кургакчылык болгондо: Аллахтын колу жабык, бизге Өзүндөгү жакшылык, белектерин бербей койду дешет. Жок, жакшылык кылуудан алардын өздөрүнүн колу жабылган. Мына ушул айткандары үчүн Аллахтын ырайымынан куулушту. Чындыгында, жакшылык кылууда Аллахтын колдору ачык, кандай кааласа, ошондой берет. Берет жана тыйып коёт, Ага тоскоолдук кылуучу да, мажбурлоочу да жок. Эй, элчи, сага түшүрүлгөн нерсе (Куран) алардын чектен чыгуусун жана тануусун күчөттү; анткени аларда көралбастык бар эле. Яхудилердин тайпаларына бири-бирине душмандык жана жек көрүү пайда кылдык. Алар согушка чогулуп, топтолгондо, же согуш отун тутантканда, Аллах алардын тобун чачыратат, күчүн кетирет. Алар Исламды бузуу үчүн куулук кылып, жер бетине бүлгүн салып жүрө беришет, Аллах Таала бузуку-бүлгүнчүлөрдү жакшы көрбөйт.
5:65Page 119
وَلَوۡ أَنَّ أَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ ءَامَنُواْ وَٱتَّقَوۡاْ لَكَفَّرۡنَا عَنۡهُمۡ سَيِّـَٔاتِهِمۡ وَلَأَدۡخَلۡنَٰهُمۡ جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ ٦٥
And if only the People of the Scripture had believed and feared Allāh, We would have removed from them their misdeeds and admitted them to Gardens of Pleasure.
Эгер яхудилер жана христиандар Мухаммад пайгамбар (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) алып келген нерсеге ишенишсе, күнөөлөрдөн тыйылып Аллахка такыба болсо, анда алардын мурдагы күнөөлөрүн чоң болсо да кечиребиз, кыямат күнү жакшылыгы тугөнгүс - Наим - бейишине киргизебиз, анда түгөнбөс жакшылыкка чөмүлүшөт.
5:66Page 119
وَلَوۡ أَنَّهُمۡ أَقَامُواْ ٱلتَّوۡرَىٰةَ وَٱلۡإِنجِيلَ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِم مِّن رَّبِّهِمۡ لَأَكَلُواْ مِن فَوۡقِهِمۡ وَمِن تَحۡتِ أَرۡجُلِهِمۚ مِّنۡهُمۡ أُمَّةٞ مُّقۡتَصِدَةٞۖ وَكَثِيرٞ مِّنۡهُمۡ سَآءَ مَا يَعۡمَلُونَ ٦٦
And if only they had upheld [the law of] the Torah, the Gospel, and what has been revealed to them from their Lord [i.e., the Qur’ān], they would have consumed [provision] from above them and from beneath their feet.1 Among them are a moderate [i.e., acceptable] community, but many of them - evil is that which they do.
Эгер яхудилер Тооротто жазылгандарды ишке ашырганда, христиандар Инжилде жазылганды ишке ашырганда, ошондой эле экөө тең Куранда түшүрүлгөн нерселерди ишке ашырганда, аларга жамгыр жаадырып, өсүмдүктөрдү өстүрүп ырыскынын себептерин жеңилдетмекмин. Китеп берилгендердин арасында орточо чындыкты карманып жашагандары да бар. Көбүнүн ыйманы жок болгону үчүн кылган иштери өтө жаман.
5:67Page 119
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلرَّسُولُ بَلِّغۡ مَآ أُنزِلَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَۖ وَإِن لَّمۡ تَفۡعَلۡ فَمَا بَلَّغۡتَ رِسَالَتَهُۥۚ وَٱللَّهُ يَعۡصِمُكَ مِنَ ٱلنَّاسِۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡكَٰفِرِينَ ٦٧
O Messenger, announce that which has been revealed to you from your Lord, and if you do not, then you have not conveyed His message. And Allāh will protect you from the people. Indeed, Allāh does not guide the disbelieving people.
Оо, элчи, Жаратуучуңдан сага түшүрүлгөн нерсени толук тарат, андан эч нерсени жашырып калба. Эгер андан жашырып калсаң, сен анда Жаратуучуңдун динин жеткирүүчү болбой каласың. (Пайгамбар, ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун, жеткирүүгө буйрулган нерсенин баарын жеткирди, ким мындан башкача күмөн кылса, ал Аллахка чон жалганчы болот) Бүгүндөн кийин адамдардан сени Аллах Өзү сактайт, алар сага жамандык кыла алышпайт, сенин милдетиң жеткирүү гана. Туура жолго түшүүнү каалабаган каапырларды Аллах Таала бул жолго багыттабайт
5:68Page 119
قُلۡ يَٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ لَسۡتُمۡ عَلَىٰ شَيۡءٍ حَتَّىٰ تُقِيمُواْ ٱلتَّوۡرَىٰةَ وَٱلۡإِنجِيلَ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكُم مِّن رَّبِّكُمۡۗ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرٗا مِّنۡهُم مَّآ أُنزِلَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَ طُغۡيَٰنٗا وَكُفۡرٗاۖ فَلَا تَأۡسَ عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ ٦٨
Say, "O People of the Scripture, you are [standing] on nothing until you uphold [the law of] the Torah, the Gospel, and what has been revealed to you from your Lord [i.e., the Qur’ān]." And that which has been revealed to you from your Lord will surely increase many of them in transgression and disbelief. So do not grieve over the disbelieving people.
Эй, элчи, айткын: "Эй, яхудилер жана христиандар, силер Тоорот жана Инжилдеги буйруктарды аткармайынча, силер ага ишенгенде гана ыйманыңар ачык боло турган Куранда айтылган буйруктарды аткармайынча, андагыларды ишке ашырмайынча, бул диндердин бирин да кармаган болуп эсептелбейсиңер. Жаратуучуң сага түшүргөн Куран, китеп берилгендердин көбүнүн каапырлыгынын үстүнө каапырлыгын, чектен чыгуусунун үстүнө чектен чыгуусун күчөтөт. Себеби алар көралбастык кылышат. Сен ал каапырларга капа болбо. сени ээрчиген ыймандуулар жетиштүү
5:69Page 119
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱلَّذِينَ هَادُواْ وَٱلصَّٰبِـُٔونَ وَٱلنَّصَٰرَىٰ مَنۡ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا فَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ ٦٩
Indeed, those who have believed [in Prophet Muḥammad (ﷺ)] and those [before him (ﷺ)] who were Jews or Sabeans or Christians - those [among them] who believed in Allāh and the Last Day and did righteousness - no fear will there be concerning them, nor will they grieve.1
Ыймандуулар, яхудилер, сааибиндер (кээ бир пайгамбарларга ишенген тайпа) жана христиандар, булардан кимиси болсо да Аллахка жана кыямат күнүнө ишенип, жакшы иштерди кылса, акыретте аларга коркунуч болбойт жана бул дүйнөдө кылгандарына да өкүбөйт.
5:70Page 119
لَقَدۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ وَأَرۡسَلۡنَآ إِلَيۡهِمۡ رُسُلٗاۖ كُلَّمَا جَآءَهُمۡ رَسُولُۢ بِمَا لَا تَهۡوَىٰٓ أَنفُسُهُمۡ فَرِيقٗا كَذَّبُواْ وَفَرِيقٗا يَقۡتُلُونَ ٧٠
We had already taken the covenant of the Children of Israel and had sent to them messengers. Whenever there came to them a messenger with what their souls did not desire, a party [of messengers] they denied, and another party they killed.
Исраил урпактарынан угууга жана баш ийүүгө ант-убада алып жана аларга Аллахтын шариятын жеткирүү үчүн элчилерди жибердик эле, бирок алар ал ант-убадасын бузушту. Алар пайгамбарлары алып келген нерседен жүз буруп, кээ бирин жалганга чыгарып, кээ бирин өлтүрүп, напси-каалоолорун ээрчип кетишти.
5:71Page 120
وَحَسِبُوٓاْ أَلَّا تَكُونَ فِتۡنَةٞ فَعَمُواْ وَصَمُّواْ ثُمَّ تَابَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمۡ ثُمَّ عَمُواْ وَصَمُّواْ كَثِيرٞ مِّنۡهُمۡۚ وَٱللَّهُ بَصِيرُۢ بِمَا يَعۡمَلُونَ ٧١
And they thought there would be no [resulting] punishment, so they became blind and deaf. Then Allāh turned to them in forgiveness; then [again] many of them became blind and deaf. And Allāh is Seeing of what they do.
Алар ант-убадаларды бузгандыгы, пайгамбарларды жалганга чыгарганы жана өлтүргөнү өздөрүнө зыянын тийгизбейт деп ойлошот. Бирок алар ойлогондой болбойт. Алар чындыкты көрбөдү жана ал жолго түшпөдү, сөздү кабыл кыла тургандай угуудан керең болушту. Кийин Аллах Таала аларга боор тартып, тооболорун кабыл кылды. Алар болсо, дагы чындыкты көрбөй, укпай коюшту. Алардын көбү ушундай кылышты. Аллах алардын кылгандарын Көрүүчү, Ага эч нерсе жашыруун калбайт, кийин аларды ошол иш-аракеттерине жараша жазалайт
5:72Page 120
لَقَدۡ كَفَرَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡمَسِيحُ ٱبۡنُ مَرۡيَمَۖ وَقَالَ ٱلۡمَسِيحُ يَٰبَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمۡۖ إِنَّهُۥ مَن يُشۡرِكۡ بِٱللَّهِ فَقَدۡ حَرَّمَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِ ٱلۡجَنَّةَ وَمَأۡوَىٰهُ ٱلنَّارُۖ وَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِنۡ أَنصَارٖ ٧٢
They have certainly disbelieved who say, "Allāh is the Messiah, the son of Mary" while the Messiah has said, "O Children of Israel, worship Allāh, my Lord and your Lord." Indeed, he who associates others with Allāh - Allāh has forbidden him Paradise, and his refuge is the Fire. And there are not for the wrongdoers any helpers.
Аллах бул Марямдын уулу Иса-Масих деген христиандар чынында каапыр, Аллахтан башкага кудайлык сыпатты ыйгарышканы үчүн. А, Маиямдын уулу Иса аларга: Эй, Исраил урпактары, Аллахтын жалгыз Өзүнө ибадат кылгыла, Ал менин жана силердин Жаратуучуңар, Ага ибадат кылууда баарыбыз бирдейбиз. Ким Аллахка башка нерсени шерик кылса, Аллах Таала ага бейишке кирүүгө тыюу салат, анын бара турган жери тозок оту. Аллахтын алдында ага жардамчы да колдоочу да жок жана аны күтүп турган азаптан сактап калуучу болбойт.
5:73Page 120
لَّقَدۡ كَفَرَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ ثَالِثُ ثَلَٰثَةٖۘ وَمَا مِنۡ إِلَٰهٍ إِلَّآ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۚ وَإِن لَّمۡ يَنتَهُواْ عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنۡهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ ٧٣
They have certainly disbelieved who say, "Allāh is the third of three."1 And there is no god except one God. And if they do not desist from what they are saying, there will surely afflict the disbelievers among them a painful punishment.
Аллах үч илтиктин (ата, бала жана ыйык рух) бири деген христиандар да каапыр. Аллах Таала алардын айтканынан өтө Бийик, Аллах бир канча эмес, Аллах Жалгыз, эч шериги жок. Эгер алар бул жийиркеничтүү сөздөрүнөн кайтпаса, жан кейиткен катуу азапка кириптер кылабыз.
5:74Page 120
أَفَلَا يَتُوبُونَ إِلَى ٱللَّهِ وَيَسۡتَغۡفِرُونَهُۥۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ٧٤
So will they not repent to Allāh and seek His forgiveness? And Allāh is Forgiving and Merciful.
Алар бул айткандарынан кайтып, Аллахка тообо кылып, ширк кылышканы үчүн кечирим тилебейби?! Аллах Таала ыймандууларга ырайым кылып, кайсы күнөө болсо да тообо кылгандарды кечирет, мейли ал күнөө каапырлык болсо дагы.
5:75Page 120
مَّا ٱلۡمَسِيحُ ٱبۡنُ مَرۡيَمَ إِلَّا رَسُولٞ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهِ ٱلرُّسُلُ وَأُمُّهُۥ صِدِّيقَةٞۖ كَانَا يَأۡكُلَانِ ٱلطَّعَامَۗ ٱنظُرۡ كَيۡفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ ٱلۡأٓيَٰتِ ثُمَّ ٱنظُرۡ أَنَّىٰ يُؤۡفَكُونَ ٧٥
The Messiah, son of Mary, was not but a messenger; [other] messengers have passed on before him. And his mother was a supporter of truth. They both used to eat food.1 Look how We make clear to them the signs; then look how they are deluded.
Марямдын уулу Иса башка элчилер сыяктуу эле элчи, алар сыяктуу эле ага да өлүм келет. Анын энеси Марям өтө чынчыл жана тастыктоочу аял болгон. Экөө тең эл катары муктаж болуп тамак жейт, тамакка муктаж болуп турса, анан кантип бул экөө кудай болмок эле?! Эй, элчи, ой жүгүртүү менен карачы: биз аларга Аллахтын жалгыздыгын далилдөөчү жана кудайлык сыпатты Аллахтан башкага ыйгаруулары катуу адашуу экенине түрдүү ачык-айкын далилдерди көрсөттүк. Ошого карабастан, алар бул далил-белгилерди четке кагышты. Анан, Аллахтын Жалгыздыгына ачык-айкын далилдер турганына карабай, алардын чындыктан ушунчалык тайып кетишкенин карабайсыңбы.
5:76Page 120
قُلۡ أَتَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَمۡلِكُ لَكُمۡ ضَرّٗا وَلَا نَفۡعٗاۚ وَٱللَّهُ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ ٧٦
Say, "Do you worship besides Allāh that which holds for you no [power of] harm or benefit while it is Allāh who is the Hearing, the Knowing?"
Оо, элчи, Аллахтан башкага ибадат кылып жатышканын далил кылып аларга айт: Силерге пайда алып келе албаган жана зыянын да тийгизе албаган нерсеге ибадат кыласыңарбы?! Ал алсыз. Аллах болсо алсыздыктан таза. Аллах Ал Жалгыз Өзү силердин сөзүңөрдү Угуучу, сөзүңөрдөн эч нерсе угулбай калбайт. Иш-аракетиңерди Билүүчү, ишиңерден эч нерсе жашыруун калбайт, кийин ошол сөзүңөр жана иш-аракетиңерге жараша жазалайт.
5:77Page 121
قُلۡ يَٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ لَا تَغۡلُواْ فِي دِينِكُمۡ غَيۡرَ ٱلۡحَقِّ وَلَا تَتَّبِعُوٓاْ أَهۡوَآءَ قَوۡمٖ قَدۡ ضَلُّواْ مِن قَبۡلُ وَأَضَلُّواْ كَثِيرٗا وَضَلُّواْ عَن سَوَآءِ ٱلسَّبِيلِ ٧٧
Say, "O People of the Scripture, do not exceed limits in your religion beyond the truth and do not follow the inclinations of a people who had gone astray before and misled many and have strayed from the soundness of the way."
Оо, элчи, христиандарга айт: өзүңөрдөн мурдагы адашкан, көп адамдарды да адаштырган, түз жолдон тайып кеткендерди ээрчип, силер да түз жүрүүгө буйрулган жолуңарда чектен чыкпагыла, пайгамбарлар сыяктуу сыйлагыла деп буйрулгандарды сыйлоодо Марямдын уулу Исага кудайдык сыпатты ыйгарып жибергендей аша чаппагыла.
5:78Page 121
لُعِنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنۢ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ عَلَىٰ لِسَانِ دَاوُۥدَ وَعِيسَى ٱبۡنِ مَرۡيَمَۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَواْ وَّكَانُواْ يَعۡتَدُونَ ٧٨
Cursed were those who disbelieved among the Children of Israel by the tongue of David and of Jesus, the son of Mary. That was because they disobeyed and [habitually] transgressed.
Аллах Таала, Исраил урпактарын ырайымынан кууп, каргыштаганын Дауд пайгамбарга түшүргөн китеби Забурда, Иса пайгамбарга түшүргөн китеби Инжилде да кабар берген. Минтип ырайымынан кууп, каргыштоосуна, алардын күнөөгө баткандыгы жана Аллах арам кылган иштерде чектен чыккандары себеп болду.
5:79Page 121
كَانُواْ لَا يَتَنَاهَوۡنَ عَن مُّنكَرٖ فَعَلُوهُۚ لَبِئۡسَ مَا كَانُواْ يَفۡعَلُونَ ٧٩
They used not to prevent one another from wrongdoing that they did. How wretched was that which they were doing.
Бири-бирин күнөөдөн кайтарышкан эмес, күнөөкөрлөрү күнөө жана тыюу салынган жаман иштерди ачык-айкын кылышкан. Анткени, аларды тыйган эч ким болгон эмес. Күнөө иштен кайтарууну таштап коюшканы кандай жаман иш.
5:80Page 121
تَرَىٰ كَثِيرٗا مِّنۡهُمۡ يَتَوَلَّوۡنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۚ لَبِئۡسَ مَا قَدَّمَتۡ لَهُمۡ أَنفُسُهُمۡ أَن سَخِطَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمۡ وَفِي ٱلۡعَذَابِ هُمۡ خَٰلِدُونَ ٨٠
You see many of them becoming allies of those who disbelieved [i.e., the polytheists]. How wretched is that which they have put forth for themselves in that Allāh has become angry with them, and in the punishment they will abide eternally.
Оо, элчи, байкап көр: яхуди каапырлардын көбү каапырларды жакшы көрөт, аларга жакындашат, бир кудайга сыйынуучуларга душман болушат. Каапырларды дос-башчы кылып алышканы акыретине топтогон эң жаман иштери. Анткени мунусу Аллахтын ачуусуна жана аларды анда түбөлүк калып, эч качан кайра чыкпай турган тозок отуна киргизүүсүнө себеп болот
5:81Page 121
وَلَوۡ كَانُواْ يُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلنَّبِيِّ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِ مَا ٱتَّخَذُوهُمۡ أَوۡلِيَآءَ وَلَٰكِنَّ كَثِيرٗا مِّنۡهُمۡ فَٰسِقُونَ ٨١
And if they had believed in Allāh and the Prophet and in what was revealed to him, they would not have taken them as allies; but many of them are defiantly disobedient.
Эгер ал яхудилер Аллахка, жана Анын пайгамбарына чындап ишенгенде, ыймандууларды таштап, бутпарастарды жакшы көрүп, аларга жагынып дос-башчы кылып албайт эле. Анткени алар каапырларды дос кылуудан тыйылган болчу. Бирок яхудилердин көбү Аллахка баш ийүүдөн, Аны жана ыймандууларды дос тутуудан баш тартты.
5:82Page 121
۞ لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ ٱلنَّاسِ عَدَٰوَةٗ لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱلۡيَهُودَ وَٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْۖ وَلَتَجِدَنَّ أَقۡرَبَهُم مَّوَدَّةٗ لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱلَّذِينَ قَالُوٓاْ إِنَّا نَصَٰرَىٰۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّ مِنۡهُمۡ قِسِّيسِينَ وَرُهۡبَانٗا وَأَنَّهُمۡ لَا يَسۡتَكۡبِرُونَ ٨٢
You will surely find the most intense of the people in animosity toward the believers [to be] the Jews and those who associate others with Allāh; and you will find the nearest of them in affection to the believers those who say, "We are Christians." That is because among them are priests and monks and because they are not arrogant.
Оо, элчи, сага жана сен алып келген динге ишенген ыймандууларга өтө катуу душман болгондор яхудилер, бут-айкелдерге сыйынгандар ж.б. Аллахка шерик кошкон бутпарастар экененин көрөсүң. Анткени, аларда жек көрүү, ичи тардык, текеберлик сыпаттары бар. Ал эми сага жана сен алып келген динге ишенген ыймандууларга жакын адамдар өздөрүн христиан деп атагандар экенин көрөсүң. Булардын ыймандууларга жакын болуусунун себеби, алардын арасында аалым, ибадаткөй адамдары бар, булар текебер эмес, кичи пейил адамдар. Текебер адамдардын жүрөгүнө жакшылык кирбейт.
5:83Page 122
وَإِذَا سَمِعُواْ مَآ أُنزِلَ إِلَى ٱلرَّسُولِ تَرَىٰٓ أَعۡيُنَهُمۡ تَفِيضُ مِنَ ٱلدَّمۡعِ مِمَّا عَرَفُواْ مِنَ ٱلۡحَقِّۖ يَقُولُونَ رَبَّنَآ ءَامَنَّا فَٱكۡتُبۡنَا مَعَ ٱلشَّٰهِدِينَ ٨٣
And when they hear what has been revealed to the Messenger, you see their eyes overflowing with tears because of what they have recognized of the truth. They say, "Our Lord, we have believed, so register us among the witnesses.
Булардын, мисалы Нажаши жана анын жан-жөкөрлөрү сыяктуулардын жүрөгү жумшак. Булар Куранды укканда, анын чындык экенин билип, катуу берилгендиктен ыйлап жиберишет, себеби алар Иса пайгамбар алып келген динди жакшы билишчү. Анан: Оо, Жараткан, Мухаммад (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) пайгамбарыңа түшүргөн диниңе ыйман келтирдик. Оо, Жараткан, бизди да кыямат күнү адамдарга далил болуучу үммөттүн катарына, тагыраагы, Мухаммаддын (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) үммөттүнүн катарына жаз.
5:84Page 122
وَمَا لَنَا لَا نُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَمَا جَآءَنَا مِنَ ٱلۡحَقِّ وَنَطۡمَعُ أَن يُدۡخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلصَّٰلِحِينَ ٨٤
And why should we not believe in Allāh and what has come to us of the truth? And we aspire that our Lord will admit us [to Paradise] with the righteous people."
Алар: Аллахка ишенүүгө, Мухаммад пайгамбар (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) алып келген чындыкка ишенүүгө бизге эмне тоскоол болду?! Биз пайгамбарлар жана Аллахтын азабынан коркуп аларды ээрчиген ыймандуулар менен бирге бейишке кирүүнү үмүт кылабыз го дешет.
5:85Page 122
فَأَثَٰبَهُمُ ٱللَّهُ بِمَا قَالُواْ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ وَذَٰلِكَ جَزَآءُ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ٨٥
So Allāh rewarded them for what they said1 with gardens [in Paradise] beneath which rivers flow, wherein they abide eternally. And that is the reward of doers of good.
Чындыкты моюндаганы жана ыйманы бекем болгону үчүн Аллах Таала аларга ак сарайларынын, бак-дарактарынын алдынан дарыялар агып турган бейишти даярдап койду. Анда түбөлүк калышат. Бул, жакшы иштерди кылуучуларга алар эч чектөө же шарт койбостон чындыкка дароо ишенип, аны ээрчигени үчүн берилген сый.
5:86Page 122
وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَآ أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَحِيمِ ٨٦
But those who disbelieved and denied Our signs - they are the companions of Hellfire.
Аллахка жана Анын элчисине каапыр болгондор, элчисине түшүргөн аяттарды жалганга чыгаргандар, булар күйгүзүүчү тозокто түбөлүк калып, андан эч качан чыгышпайт
5:87Page 122
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تُحَرِّمُواْ طَيِّبَٰتِ مَآ أَحَلَّ ٱللَّهُ لَكُمۡ وَلَا تَعۡتَدُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُعۡتَدِينَ ٨٧
O you who have believed, do not prohibit the good things which Allāh has made lawful to you and do not transgress. Indeed, Allāh does not like transgressors.
Оо, ыймандуулар, тамак-аштан, суусундуктардан жана никеленүүдөн адал болгон ырахаттуу нерселерди өзүңөргө-өзүңө арам кылып албагыла. Өтө ибадатчыл, дүйнөнү кечип коюучу болуп буларды арамга чыгарбагыла. Аллах Таала силерге арам кылган нерселердин чегинен ашып кетпегиле. Аллах Таала чектен чыккандарды жакшы көрбөйт, тескерисинче, аларга ачууланат.
5:88Page 122
وَكُلُواْ مِمَّا رَزَقَكُمُ ٱللَّهُ حَلَٰلٗا طَيِّبٗاۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ ٱلَّذِيٓ أَنتُم بِهِۦ مُؤۡمِنُونَ ٨٨
And eat of what Allāh has provided for you [which is] lawful and good. And fear Allāh, in whom you are believers.
Аллах Таала силерге ырыскы кылып берген табиятынан адал, таза болгон нерселерди жей бергиле. Тартып алуу сыяктуу арам жолдор менен арам болгон же өтө зыяндуулугу үчүн арам болгон нерселерди жебегиле. Буйругун аткарып, тыюусунан тыйылып Аллахка такыба болгула. Силер ага ыйман келтиргенсиңер, ыйманыңар Ага такыба болууну талап кылат
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences