Al-Mukhtasar · Tafsir · in Kyrgyz
الزخرف
Az-Zukhruf
The Ornaments of Gold · Meccan · 89 ayahs
Бул тууралуу Бакара сүрөсүнүн башталышында сөз болгон.
Аллах акыйкатка карай багыттоо жолун ачык көргөзгөн Куран менен ант берди.
43:3Page 489
إِنَّا جَعَلۡنَٰهُ قُرۡءَٰنًا عَرَبِيّٗا لَّعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ ٣
Indeed, We have made it an Arabic Qur’ān that you might understand.
Эй, силердин тилиңерде Куран түшкөн коом! Силер аны башка коомдорго жеткириш үчүн анын маанилерине акыл жүгүртүп түшүнөт деген үмүттө Биз Куранды араб тилинде кылдык.
43:4Page 489
وَإِنَّهُۥ فِيٓ أُمِّ ٱلۡكِتَٰبِ لَدَيۡنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ ٤
And indeed it is, in the Mother of the Book1 with Us, exalted and full of wisdom.2
Чындыгында бул Куран бийиктикке, улуктукка жана даанышмандыкка ээ болгон Сакталган Тактада (Лаухул Махфузда). Анын буйруктары жана тыюулары тууралуу аяттары бекемделген.
43:5Page 489
أَفَنَضۡرِبُ عَنكُمُ ٱلذِّكۡرَ صَفۡحًا أَن كُنتُمۡ قَوۡمٗا مُّسۡرِفِينَ ٥
Then should We turn the message away, disregarding you, because you are a transgressing people?
Силер ширк менен күнөөлөрдү көп кылганыңар үчүн эле Биз силерден баш тартып Куранды түшүрбөй коймок белек? Биз андай кылбайбыз. Тескерисинче силерге болгон мээримдүүлүгүбүз мунун карама-каршысын талап кылат.
43:6Page 489
وَكَمۡ أَرۡسَلۡنَا مِن نَّبِيّٖ فِي ٱلۡأَوَّلِينَ ٦
And how many a prophet We sent among the former peoples,
Биз мурунку коомдорго канчалаган пайгамбарларды жибердик.
43:7Page 489
وَمَا يَأۡتِيهِم مِّن نَّبِيٍّ إِلَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ٧
But there would not come to them a prophet except that they used to ridicule him.
Ал коомдорго Аллах тарабынан кандай пайгамбар келсе да, аны шылдыңдашкан.
43:8Page 489
فَأَهۡلَكۡنَآ أَشَدَّ مِنۡهُم بَطۡشٗا وَمَضَىٰ مَثَلُ ٱلۡأَوَّلِينَ ٨
And We destroyed greater than them1 in [striking] power, and the example of the former peoples has preceded.
Анан Биз ал коомдордон да күч-кубаттуу болгондорду жок кылдык. Биз алардан да алсыз коомду жок кылып коюуга күчсүз эмеспиз. Куранда Аад, Самуд, Лут коому жана Мадиян ээлери сыяктуу мурунку коомдор кандай сыпатта жок кылынганы тууралуу өткөн.
43:9Page 489
وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ خَلَقَهُنَّ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡعَلِيمُ ٩
And if you should ask them, "Who has created the heavens and the earth?" they would surely say, "They were created by the Exalted in Might, the Knowing,"
Оо, пайгамбар! Жалганчы мушриктерден: «Асмандарды ким жараткан? Жерди ким жараткан?» – деп сурасаң, алар сурооңо жооп кылып: «Аларды эч кимге жеңилбес Кудуреттүү, бүткүл нерсени Билүүчү жараткан» – деп гана айтышат.
43:10Page 489
ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ مَهۡدٗا وَجَعَلَ لَكُمۡ فِيهَا سُبُلٗا لَّعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ ١٠
[The one] who has made for you the earth a bed and made for you upon it roads that you might be guided
Аллах силерге Жерди жайык кылып, аны бутуңар менен басууга ылайыктуу төшөк кылды. Жана силер жол жүргөндө туура багыт алсын деп андагы тоолор менен өрөөндөрдө жолдорду кылып койду.
43:11Page 490
وَٱلَّذِي نَزَّلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءَۢ بِقَدَرٖ فَأَنشَرۡنَا بِهِۦ بَلۡدَةٗ مَّيۡتٗاۚ كَذَٰلِكَ تُخۡرَجُونَ ١١
And who sends down rain from the sky in measured amounts, and We revive thereby a dead land - thus will you be brought forth -
Ал силерге, малдарыңарга жана эгинзарларыңарга жетиштүү өлчөмдө асмандан суу түшүрдү. Анан Биз аны менен өсүмдүк өспөгөн кургак жерди тирилттик. Аллах өсүмдүк өспөгөн ал кургак жерди тирилткен сыяктуу силерди да кайрадан тирилтет.
43:12Page 490
وَٱلَّذِي خَلَقَ ٱلۡأَزۡوَٰجَ كُلَّهَا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلۡفُلۡكِ وَٱلۡأَنۡعَٰمِ مَا تَرۡكَبُونَ ١٢
And who created the species, all of them, and has made for you of ships and animals those which you mount
Ал түн менен күн, эркек жана ургаачы сыяктуу бардык түрлөрдү жаратты. Ошондой эле силерге сапарларда минген улоолорду жана кемелерди жаратты. Силер деңизде кемелерге, кургактыкта улоолорго олтурасыңар.
43:13Page 490
لِتَسۡتَوُۥاْ عَلَىٰ ظُهُورِهِۦ ثُمَّ تَذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ رَبِّكُمۡ إِذَا ٱسۡتَوَيۡتُمۡ عَلَيۡهِ وَتَقُولُواْ سُبۡحَٰنَ ٱلَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُۥ مُقۡرِنِينَ ١٣
That you may settle yourselves upon their backs and then remember the favor of your Lord when you have settled upon them and say, "Exalted is He who has subjected this to us, and we could not have [otherwise] subdued it.1
Силер сапарларда үстүнө минип жүрөсүңөр деген үмүттө ушунун баарын силер үчүн жаратты. Андан соң Раббиңер силерди алардын үстүнө мингизип, моюн сундуруу менен кылган жакшылыгын эстегиле жана тилиңер менен мындай деп айткыла: «Бизге бул улоону даярдаган жана моюн сундурган Аллах аруу жана ыйык! Эми биз аларды башкара алабыз. Эгерде Аллах аларды бизге моюн сундурбаганда аларды башкара алмак эмеспиз».
43:14Page 490
وَإِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا لَمُنقَلِبُونَ ١٤
And indeed we, to our Lord, will [surely] return."
Жана биз өлгөндөн кийин сурак бериш үчүн жана сыйлык-жаза алыш үчүн Раббибизге гана кайтабыз.
43:15Page 490
وَجَعَلُواْ لَهُۥ مِنۡ عِبَادِهِۦ جُزۡءًاۚ إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لَكَفُورٞ مُّبِينٌ ١٥
But they have attributed to Him from His servants a portion.1 Indeed, man is clearly ungrateful.
Мушриктер кээ бир макулуктардын Жаратуучудан төрөлгөн деген ойдо: «Периштелер Аллахтын кыздары» – деп айтышты. Чындыгында ушундай сөздү айтып жаткан инсан – ал анык эле четке каккан жана адашкан шүгүрсүз адам.
43:16Page 490
أَمِ ٱتَّخَذَ مِمَّا يَخۡلُقُ بَنَاتٖ وَأَصۡفَىٰكُم بِٱلۡبَنِينَ ١٦
Or has He taken, out of what He has created, daughters and chosen you for [having] sons?
Эй, мушриктер! Аллах жараткандардын арасынан Өзүнө кыздарды энчилеп, ал эми силерге уул балдарды ыйгарды деп жатасыңарбы? Силер ойлоп жаткан мындай бөлүштүрүү эмне деген бөлүштүрүү?
43:17Page 490
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِمَا ضَرَبَ لِلرَّحۡمَٰنِ مَثَلٗا ظَلَّ وَجۡهُهُۥ مُسۡوَدّٗا وَهُوَ كَظِيمٌ ١٧
And when one of them is given good tidings of that which he attributes to the Most Merciful in comparison [i.e., a daughter], his face becomes dark, and he suppresses grief.
Эгерде алардын бирине Аллахка таандык деп жаткан сыяктуу кыздуу болгону жөнүндө сүйүнчүлөнсө, катуу кайгырып капаланганынан жүзү карарып, ачуусу ичине батпай кетет. Анда эмнеге сүйүнчү айтылса өзү кайгырып жаткан нерсени Раббисине таандык кылып жатат?
43:18Page 490
أَوَمَن يُنَشَّؤُاْ فِي ٱلۡحِلۡيَةِ وَهُوَ فِي ٱلۡخِصَامِ غَيۡرُ مُبِينٖ ١٨
So is one brought up in ornaments while being during conflict unevident1 [attributed to Allāh]?
Алар аялзаты болгону үчүн аны жасантып тарбиялаган жана талаш-талкууда сөзүн ачык айталбаган кыз баланы Раббисине таандык кылып жатышабы?
43:19Page 490
وَجَعَلُواْ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ ٱلَّذِينَ هُمۡ عِبَٰدُ ٱلرَّحۡمَٰنِ إِنَٰثًاۚ أَشَهِدُواْ خَلۡقَهُمۡۚ سَتُكۡتَبُ شَهَٰدَتُهُمۡ وَيُسۡـَٔلُونَ ١٩
And they described the angels, who are servants of the Most Merciful, as females. Did they witness their creation? Their testimony will be recorded, and they will be questioned.
Алар Ырайымдуунун кулдары болгон периштелерди кыздар деп аташты. Алар кыздар экенин билгидей Аллах аларды жаратып жатканда көрүшүптүрбү? Алардын бул күбөлүктөрүн периштелер жазып коюшат. Ал эми кыямат күнү ал тууралуу суралышат жана жалгандары себептүү азапталышат.
43:20Page 490
وَقَالُواْ لَوۡ شَآءَ ٱلرَّحۡمَٰنُ مَا عَبَدۡنَٰهُمۗ مَّا لَهُم بِذَٰلِكَ مِنۡ عِلۡمٍۖ إِنۡ هُمۡ إِلَّا يَخۡرُصُونَ ٢٠
And they said, "If the Most Merciful had willed, we would not have worshipped them." They have of that no knowledge. They are not but misjudging.
Тагдырды шылтоо кылгандар: «Эгерде Аллах бизди аларга сыйынуубузду каалабаганда, анда биз аларга сыйынбайт элек. Анын бизден ушуну каалоосу – Анын ыраазы экенин билдирет» – деп айтышат. Алардын бул айткан сөзү илимге жатпайт, алар жалганды гана сүйлөп жатышат.
43:21Page 490
أَمۡ ءَاتَيۡنَٰهُمۡ كِتَٰبٗا مِّن قَبۡلِهِۦ فَهُم بِهِۦ مُسۡتَمۡسِكُونَ ٢١
Or have We given them a book before it [i.e., the Qur’ān] to which they are adhering?
Же Биз Куранга чейин ал мушриктерге Аллахтан башкага сыйынганга уруксат деп айтылган китеп берген бекенбиз? Алар ошол китепти карманып, далил кылып жатышабы.
43:22Page 490
بَلۡ قَالُوٓاْ إِنَّا وَجَدۡنَآ ءَابَآءَنَا عَلَىٰٓ أُمَّةٖ وَإِنَّا عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِم مُّهۡتَدُونَ ٢٢
Rather, they say, "Indeed, we found our fathers upon a religion, and we are in their footsteps [rightly] guided."
Жок! Андай болгон жок! Тескерисинче алар ээрчигендерин далил кылып: «Биз мурунку ата-бабаларыбызды ушул динде таптык. Алар айкелдерге сыйынышкан. Эми биз дагы алардын жолун жолдоп, аларга сыйынабыз» – дешет.
43:23Page 491
وَكَذَٰلِكَ مَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ فِي قَرۡيَةٖ مِّن نَّذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتۡرَفُوهَآ إِنَّا وَجَدۡنَآ ءَابَآءَنَا عَلَىٰٓ أُمَّةٖ وَإِنَّا عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِم مُّقۡتَدُونَ ٢٣
And similarly, We did not send before you any warner into a city except that its affluent said, "Indeed, we found our fathers upon a religion, and we are, in their footsteps, following."
Оо, пайгамбар! Булар жалганга чыгарып, ата-бабаларын ээрчүүнү бетке кармашканы сыяктуу Биз сенден мурун кайсы гана шаарга болбосун, элин эскертсин деп пайгамбар жибербейли, алардын бай башчылары жана чоңдору: «Биз ата-бабаларыбызды ушул динде тапканбыз жана биз алардын жолун жолдойбуз» – деп айтышкан. Бул нерседе сенин коомуң биринчи болуп жаткан жок.
43:24Page 491
۞ قَٰلَ أَوَلَوۡ جِئۡتُكُم بِأَهۡدَىٰ مِمَّا وَجَدتُّمۡ عَلَيۡهِ ءَابَآءَكُمۡۖ قَالُوٓاْ إِنَّا بِمَآ أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ ٢٤
[Each warner] said, "Even if I brought you better guidance than that [religion] upon which you found your fathers?" They said, "Indeed we, in that with which you were sent, are disbelievers."
Аларга пайгамбары: «Мен силерге ата-бабаларыңардын дининен да жакшысын алып келсем да аларды ээрчийсиңерби?» – деп айтканда алар айтышты: «Чындыгында биз сен алып келген жана сенден мурунку пайгамбарлар алып келишкен нерсеге каапырлык кылдык».
43:25Page 491
فَٱنتَقَمۡنَا مِنۡهُمۡۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُكَذِّبِينَ ٢٥
So We took retribution from them; then see how was the end of the deniers.
Биз сенден мурунку пайгамбарларды жалганга чыгарган коомдордон өч алып, аларды жок кылдык. Пайгамбарларын жалганга чыгаргандардын акыбети кандай болгонун ойлонуп көрчү. Алардын акыбети өкүнүчтүү болду.
43:26Page 491
وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِيمُ لِأَبِيهِ وَقَوۡمِهِۦٓ إِنَّنِي بَرَآءٞ مِّمَّا تَعۡبُدُونَ ٢٦
And [mention, O Muḥammad], when Abraham said to his father and his people, "Indeed, I am disassociated from that which you worship
Оо, пайгамбар! Эстечи, бир кезде Ибрахим атасына жана элине мындай деп айтты: «Мен силер Аллахтан башка сыйынып жаткан кудайларыңарга эч катышым жок.
43:27Page 491
إِلَّا ٱلَّذِي فَطَرَنِي فَإِنَّهُۥ سَيَهۡدِينِ ٢٧
Except for He who created me; and indeed, He will guide me."
Мени жараткан Аллахка гана сыйынам. Ал мени Өзүнүн туура динине ээрчитип, пайдалуу нерсеге багыттайт».
43:28Page 491
وَجَعَلَهَا كَلِمَةَۢ بَاقِيَةٗ فِي عَقِبِهِۦ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ ٢٨
And he made it1 a word remaining among his descendants that they might return [to it].
Ибрахим алар ширкти жана күнөөлөрдү таштап, Аллахка тообо кылып кайтышат деген үмүттө «Лаа илааха иллаллах» деген Аллахты жалгыздоо келмесин өзүнөн кийинки урпактарына калтырып кетти. Алардын арасында Аллахка ширк кылбай, жалгыз Ага сыйынгандар дагы деле бар.
43:29Page 491
بَلۡ مَتَّعۡتُ هَٰٓؤُلَآءِ وَءَابَآءَهُمۡ حَتَّىٰ جَآءَهُمُ ٱلۡحَقُّ وَرَسُولٞ مُّبِينٞ ٢٩
However, I gave enjoyment to these [people of Makkah] and their fathers1 until there came to them the truth and a clear Messenger.2
Мен ал жалганчы мушриктерди жок кылууга шашкан жокмун. Тескерисинче аларга Куран жана баяндоочу пайгамбар Мухаммад келгенге чейин Мен аларды бул дүйнөдө жашатып жыргаттым жана алардан мурунку ата-бабаларын да жыргаттым.
43:30Page 491
وَلَمَّا جَآءَهُمُ ٱلۡحَقُّ قَالُواْ هَٰذَا سِحۡرٞ وَإِنَّا بِهِۦ كَٰفِرُونَ ٣٠
But when the truth came to them, they said, "This is magic, and indeed we are, concerning it, disbelievers."
Качан аларга эч кандай шек-күмөнү жок бул Куран келгенде алар айтышты: «Бул сыйкыр! Мухаммад аны менен бизди сыйкырлап койду. Биз ага каапырлык кылдык жана эч качан ишенбейбиз».
43:31Page 491
وَقَالُواْ لَوۡلَا نُزِّلَ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانُ عَلَىٰ رَجُلٖ مِّنَ ٱلۡقَرۡيَتَيۡنِ عَظِيمٍ ٣١
And they said, "Why was this Qur’ān not sent down upon a great man from [one of] the two cities?"1
Жалганчы мушриктер айтты: «Аллах бул Куранды жакыр жана жетим Мухаммадга түшүргөндүн ордуна Мекке же Таифтен болгон эки улуу адамдын бирине түшүрсө болбойт беле?!».
43:32Page 491
أَهُمۡ يَقۡسِمُونَ رَحۡمَتَ رَبِّكَۚ نَحۡنُ قَسَمۡنَا بَيۡنَهُم مَّعِيشَتَهُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۚ وَرَفَعۡنَا بَعۡضَهُمۡ فَوۡقَ بَعۡضٖ دَرَجَٰتٖ لِّيَتَّخِذَ بَعۡضُهُم بَعۡضٗا سُخۡرِيّٗاۗ وَرَحۡمَتُ رَبِّكَ خَيۡرٞ مِّمَّا يَجۡمَعُونَ ٣٢
Do they distribute the mercy of your Lord? It is We who have apportioned among them their livelihood in the life of this world and have raised some of them above others in degrees [of rank] that they may make use of one another for service. But the mercy of your Lord is better than whatever they accumulate.
Оо, пайгамбар! Алар Раббиңдин ырайымын өздөрү каалаганга берип, өздөрү каалагандан тыйып койгудай Анын ырайымын алар бөлүштүрөбү же Аллахпы? Биз дүйнөдө алардын ырыскыларын бөлүштүрүп, алар бири-бирине моюн сунсун деп аларды бай-кедей кылдык. Акыретте Раббиңдин пенделерине болгон ырайымы алардын убактылуу дүйнөдө топтогон нерселеринен жакшыраак.
43:33Page 491
وَلَوۡلَآ أَن يَكُونَ ٱلنَّاسُ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ لَّجَعَلۡنَا لِمَن يَكۡفُرُ بِٱلرَّحۡمَٰنِ لِبُيُوتِهِمۡ سُقُفٗا مِّن فِضَّةٖ وَمَعَارِجَ عَلَيۡهَا يَظۡهَرُونَ ٣٣
And if it were not that the people would become one community [of disbelievers],1 We would have made for those who disbelieve in the Most Merciful - for their houses - ceilings and stairways of silver upon which to mount.
Эгерде адамдардын баарысы каапырлыкта бир коом болбогондо, анда Биз Аллахка каапырлык кылгандардын үйлөрүнүн чатырларын күмүштөн кылып, алар ага чыга тургандай тепкичтерди кылмакпыз.
43:34Page 492
وَلِبُيُوتِهِمۡ أَبۡوَٰبٗا وَسُرُرًا عَلَيۡهَا يَتَّكِـُٔونَ ٣٤
And for their houses - doors and couches [of silver] upon which to recline
Биз аларды акырындык менен жазалап жана сынаш үчүн алардын үйлөрүндө эшиктерди жана жөлөнүп отурган сөрүлөрдү кылдык.
43:35Page 492
وَزُخۡرُفٗاۚ وَإِن كُلُّ ذَٰلِكَ لَمَّا مَتَٰعُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۚ وَٱلۡأٓخِرَةُ عِندَ رَبِّكَ لِلۡمُتَّقِينَ ٣٥
And gold ornament. But all that is not but the enjoyment of worldly life. And the Hereafter with your Lord is for the righteous.
Жана Биз аларга алтындарды кылдык. Мына ушулардын баарысы дүйнө жашоосундагы гана ырахаттар. Алар убактылуу болгону үчүн пайдасы аз. Оо, пайгамбар! Ал эми Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштаган такыбалар үчүн Раббиңдин алдындагы акыреттеги жыргалчылыктар жакшыраак.
43:36Page 492
وَمَن يَعۡشُ عَن ذِكۡرِ ٱلرَّحۡمَٰنِ نُقَيِّضۡ لَهُۥ شَيۡطَٰنٗا فَهُوَ لَهُۥ قَرِينٞ ٣٦
And whoever is blinded from remembrance of the Most Merciful - We appoint for him a devil, and he is to him a companion.
Кимде-ким Куранга чын көңүлдөн назар салбай, аны жүз бурган абалга жеткирсе, анда ага жаза катары аны шайтанга башкартып коёбуз, ал анын жанынан калбай адашканын күчөтөт.
43:37Page 492
وَإِنَّهُمۡ لَيَصُدُّونَهُمۡ عَنِ ٱلسَّبِيلِ وَيَحۡسَبُونَ أَنَّهُم مُّهۡتَدُونَ ٣٧
And indeed, they [i.e., the devils] avert them from the way [of guidance] while they think that they are [rightly] guided
Курандан жүз бургандардын үстүнөн башкартып коюлган жандооч шайтандар аларды Аллахтын дининен тосушат. Алар Анын буйруктарын аткарышпайт, тыйгандарын ташташпайт жана өздөрүн акыйкат жолдобуз деп ойлошот. Ошол себептен алар адашкандарына тообо кылышпайт.
43:38Page 492
حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَنَا قَالَ يَٰلَيۡتَ بَيۡنِي وَبَيۡنَكَ بُعۡدَ ٱلۡمَشۡرِقَيۡنِ فَبِئۡسَ ٱلۡقَرِينُ ٣٨
Until, when he comes to Us [at Judgement], he says [to his companion], "How I wish there was between me and you the distance between the east and west; and what a wretched companion."
Аллахты эстөөдөн жүз бурган адам кыяматта акыры Бизге келген кезде үмүттөнө: «Эй, жандоочу! Аттиң, сен экөөбүздүн ортобуздагы аралык чыгыш менен батыштай болгондо кана! Сен эң жаман жандоочусуң!» – деп айтат.
43:39Page 492
وَلَن يَنفَعَكُمُ ٱلۡيَوۡمَ إِذ ظَّلَمۡتُمۡ أَنَّكُمۡ فِي ٱلۡعَذَابِ مُشۡتَرِكُونَ ٣٩
And never will it benefit you that Day, when you have wronged, that you are [all] sharing in the punishment.
Кыямат күнү Аллах каапырларга айтат: «Силер ширк жана күнөөлөрдү кылып өзүңөргө зулумдук кылдыңар. Бүгүн силерге азапта шериктеш болгонуңар эч пайда бербейт. Ал шериктериңер силердин ордуңарга азабыңарды эч качан көтөрбөйт».
43:40Page 492
أَفَأَنتَ تُسۡمِعُ ٱلصُّمَّ أَوۡ تَهۡدِي ٱلۡعُمۡيَ وَمَن كَانَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ ٤٠
Then will you make the deaf hear, [O Muḥammad], or guide the blind or he who is in clear error?
Чындыгында алар акыйкатты угаарга келгенде дүлөй, аны көрөөргө келгенде сокур. Оо, пайгамбар! Сен дүлөйгө угуза аласыңбы же сокурду тууралыкка багыттай аласыңбы же акыйкат жолдон ачык эле адашып кеткенди туура жолго сала аласыңбы?
43:41Page 492
فَإِمَّا نَذۡهَبَنَّ بِكَ فَإِنَّا مِنۡهُم مُّنتَقِمُونَ ٤١
And whether [or not] We take you away [in death], indeed, We will take retribution upon them.
Эгерде Биз аларды азаптаганга чейин жаныңды алуу менен сени алып кетсек, анда Биз аларды дүйнөдө жана акыретте азаптап өч алабыз.
43:42Page 492
أَوۡ نُرِيَنَّكَ ٱلَّذِي وَعَدۡنَٰهُمۡ فَإِنَّا عَلَيۡهِم مُّقۡتَدِرُونَ ٤٢
Or whether [or not] We show you that which We have promised them, indeed, We are Perfect in Ability.
Же Биз аларга убада кылган кээ бир азаптарды сага көргөзөбүз. Аларга Биздин күчүбүз жетет. Алар Бизге эч бир нерседе үстөмдүк кыла алышпайт.
43:43Page 492
فَٱسۡتَمۡسِكۡ بِٱلَّذِيٓ أُوحِيَ إِلَيۡكَۖ إِنَّكَ عَلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ٤٣
So adhere to that which is revealed to you. Indeed, you are on a straight path.
Оо, пайгамбар! Раббиң сага вахий кылган нерсени бекем карма! Сен эч кандай адашуусу жок акыйкат жолдосуң.
43:44Page 492
وَإِنَّهُۥ لَذِكۡرٞ لَّكَ وَلِقَوۡمِكَۖ وَسَوۡفَ تُسۡـَٔلُونَ ٤٤
And indeed, it is a remembrance1 for you and your people, and you [all] are going to be questioned.
Чындыгында бул Куран сен үчүн жана сенин коомуң үчүн кадыр-барк. Жакында кыямат күнү силер ага ыйман келтиргениңер, анын жол-жобосун ээрчигениңер жана ага даават кылганыңар тууралуу сураласыңар.
43:45Page 492
وَسۡـَٔلۡ مَنۡ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ مِن رُّسُلِنَآ أَجَعَلۡنَا مِن دُونِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ءَالِهَةٗ يُعۡبَدُونَ ٤٥
And ask those We sent before you of Our messengers; have We made besides the Most Merciful deities to be worshipped?
Оо, пайгамбар! Биз сенден мурун жиберген пайгамбарлардан сурачы, Биз Ырайымдуудан башка сыйынуу үчүн кудайларды кылган бекенбиз?
43:46Page 492
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مُوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ فَقَالَ إِنِّي رَسُولُ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٤٦
And certainly did We send Moses with Our signs to Pharaoh and his establishment, and he said, "Indeed, I am the messenger of the Lord of the worlds."
Биз Мусаны аят-белгилерибиз менен Фараонго жана анын элиндеги башчыларга жибердик. Ал аларга: «Чындыгында мен бүткүл макулуктардын Раббисинин элчисимин» – деп айтты.
43:47Page 492
فَلَمَّا جَآءَهُم بِـَٔايَٰتِنَآ إِذَا هُم مِّنۡهَا يَضۡحَكُونَ ٤٧
But when he brought them Our signs, at once they laughed at them.
Качан аларга Биздин аят-белгилерибиз келгенде алардын үстүнөн маскаралап жана шылдыңап күлүштү.
43:48Page 493
وَمَا نُرِيهِم مِّنۡ ءَايَةٍ إِلَّا هِيَ أَكۡبَرُ مِنۡ أُخۡتِهَاۖ وَأَخَذۡنَٰهُم بِٱلۡعَذَابِ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ ٤٨
And We showed them not a sign except that it was greater than its sister, and We seized them with affliction that perhaps they might return [to faith].
Биз Фараон менен анын элиндеги башчыларга Муса алып келген нерсе акыйкат экендигине кандай далилдерди көргөзбөйлү, андан кийинки келген далил андан дагы күчтүү болчу. Биз аларды дүйнөдө азап менен алдык. Балким алар каапырлыктан кайтышар деп үмүт кылдык, бирок эч кандай пайда чыккан жок.
43:49Page 493
وَقَالُواْ يَٰٓأَيُّهَ ٱلسَّاحِرُ ٱدۡعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِندَكَ إِنَّنَا لَمُهۡتَدُونَ ٤٩
And they said [to Moses], "O magician, invoke for us your Lord by what He has promised you. Indeed, we will be guided."
Аларга кээ бир азаптар келгенде Мусага айтышты: «Эй, сыйкырчы! Раббиңдин ыйман келтирсеңер азаптан куткарабыз деп сага айтканы боюнча биз үчүн Ага дуба кылчы. Эгер Ал бизди куткарса, Биз Ага карай туура жолго түшөбүз».
43:50Page 493
فَلَمَّا كَشَفۡنَا عَنۡهُمُ ٱلۡعَذَابَ إِذَا هُمۡ يَنكُثُونَ ٥٠
But when We removed from them the affliction, at once they broke their word.
Качан Биз аларды азаптан куткарсак, ошол замат убадаларын бузушту, аны аткарышкан жок.
43:51Page 493
وَنَادَىٰ فِرۡعَوۡنُ فِي قَوۡمِهِۦ قَالَ يَٰقَوۡمِ أَلَيۡسَ لِي مُلۡكُ مِصۡرَ وَهَٰذِهِ ٱلۡأَنۡهَٰرُ تَجۡرِي مِن تَحۡتِيٓۚ أَفَلَا تُبۡصِرُونَ ٥١
And Pharaoh called out among his people; he said, "O my people, does not the kingdom of Egypt belong to me, and these rivers flowing beneath me; then do you not see?
Фараон бийлигине чиренип элине жар салды: «Эй, элим! Мисирдин бийлиги жана хан сарайларымдын астынан аккан Нил сыяктуу дарыялар мага таандык эмеспи?! Силер бийлигимди көрбөй жатасыңарбы жана улуктугумду тааныбай жатасыңарбы?!
43:52Page 493
أَمۡ أَنَا۠ خَيۡرٞ مِّنۡ هَٰذَا ٱلَّذِي هُوَ مَهِينٞ وَلَا يَكَادُ يُبِينُ ٥٢
Or am I [not] better than this one [i.e., Moses] who is insignificant and hardly makes himself clear?1
Мен куулган жана алсыз Мусага караганда артыкмын. Ал сөздү да тыңдап сүйлөй албайт.
43:53Page 493
فَلَوۡلَآ أُلۡقِيَ عَلَيۡهِ أَسۡوِرَةٞ مِّن ذَهَبٍ أَوۡ جَآءَ مَعَهُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ مُقۡتَرِنِينَ ٥٣
Then why have there not been placed upon him bracelets of gold or come with him the angels in conjunction?"
Аны жиберген Аллах анын элчи экенин көргөзүү үчүн ага алтындан билериктерди такса болбойт беле же бири-бирин ээрчиген периштелерди аны менен жиберсе болбойт беле?!».
43:54Page 493
فَٱسۡتَخَفَّ قَوۡمَهُۥ فَأَطَاعُوهُۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمٗا فَٰسِقِينَ ٥٤
So he bluffed his people, and they obeyed him. Indeed, they were [themselves] a people defiantly disobedient [of Allāh].
Фараон өз элин азгырып алдады. Ошондо алар анын адашуусуна моюн сунушту. Чындыгында алар Аллахка баш ийбеген коом эле.
43:55Page 493
فَلَمَّآ ءَاسَفُونَا ٱنتَقَمۡنَا مِنۡهُمۡ فَأَغۡرَقۡنَٰهُمۡ أَجۡمَعِينَ ٥٥
And when they angered Us, We took retribution from them and drowned them all.
Качан алар каапырлыктан такыр баш тартпай ачуубузду келтиргенде Биз алардан өч алып, алардын баарысын сууга чөктүрдүк.
43:56Page 493
فَجَعَلۡنَٰهُمۡ سَلَفٗا وَمَثَلٗا لِّلۡأٓخِرِينَ ٥٦
And We made them a precedent and an example for the later peoples.
Биз Фараон менен анын жан жөкөрлөрүн адамдардан алдын кылдык, ал эми анын каапыр коомун алардан кийин кылдык жана адамдар алардын кылгандарын кылып, алардын башына түшкөн нерсеге кабылбаш үчүн аларды ибарат алгандарга сабак кылдык.
43:57Page 493
۞ وَلَمَّا ضُرِبَ ٱبۡنُ مَرۡيَمَ مَثَلًا إِذَا قَوۡمُكَ مِنۡهُ يَصِدُّونَ ٥٧
And when the son of Mary was presented as an example,1 immediately your people laughed aloud.
О, пайгамбар! Мушриктер Аллах Тааланын: «Силер жана силер сыйынган Аллахтан башка нерселер силер кире турган тозоктун отуну» деген сөзүнө христиандар сыйынган Иса дагы кирип калат деп ойлошкон. Бирок, Аллах Таала айкелдерге сыйынуудан тыйган сыяктуу Исага да сыйынуудан тыйган эле. Ошондо сенин коомуң кыйкырып чуу чыгарып: «Биздин кудайларыбыз да Исадай болуусуна ыраазыбыз» дешкенде, Аллах аларга жооп кылып: «Ал эми Биз кимге алдын ала жакшылык жазсак, мына ошолор андан алыс болот» – деп айтты.
43:58Page 493
وَقَالُوٓاْ ءَأَٰلِهَتُنَا خَيۡرٌ أَمۡ هُوَۚ مَا ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلَۢاۚ بَلۡ هُمۡ قَوۡمٌ خَصِمُونَ ٥٨
And they said, "Are our gods better, or is he?"1 They did not present it [i.e., the comparison] except for [mere] argument. But, [in fact], they are a people prone to dispute.
Алар: «Биздин кудайларыбыз жакшыбы же Исабы?» – деп айтышты. Ибн Аль-Зибаара жана ага окшогондор сага бул мисалды акыйкатка жетүүнү жакшы көрүшкөнү үчүн эмес, талаш-тартышты жакшы көрүшкөнү үчүн келтирди. Алар табиятынан талашып-тартышкан адамдар.
43:59Page 493
إِنۡ هُوَ إِلَّا عَبۡدٌ أَنۡعَمۡنَا عَلَيۡهِ وَجَعَلۡنَٰهُ مَثَلٗا لِّبَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ٥٩
He [i.e., Jesus] was not but a servant upon whom We bestowed favor, and We made him an example for the Children of Israel.
Мариямдын уулу Иса – Аллахтын пенделеринин бири. Биз ага жакшылык кылып пайгамбарчылык менен элчиликти бердик. Биз аны Исраил урпактарына Аллахтын кудуреттүлүгүн далил кылуулары үчүн мисал кылдык. Анткени Аллах Адамды ата-энесиз жараткан сыяктуу аны атасыз жаратты.
43:60Page 493
وَلَوۡ نَشَآءُ لَجَعَلۡنَا مِنكُم مَّلَٰٓئِكَةٗ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَخۡلُفُونَ ٦٠
And if We willed, We could have made [instead] of you angels succeeding [one another]1 on the earth.
Эй, Адам балдары! Эгер Биз силерди жок кылууну каалаганда, силерди жок кылып коймокпуз жана силердин ордуңарга периштелерди жер бетинде орун басар кылып коймокпуз. Алар Аллахка эч нерсени шерик кылбастан сыйынышмак.
43:61Page 494
وَإِنَّهُۥ لَعِلۡمٞ لِّلسَّاعَةِ فَلَا تَمۡتَرُنَّ بِهَا وَٱتَّبِعُونِۚ هَٰذَا صِرَٰطٞ مُّسۡتَقِيمٞ ٦١
And indeed, he [i.e., Jesus] will be [a sign for] knowledge of the Hour, so be not in doubt of it, and follow Me.1 This is a straight path.
Чындыгынды Иса улуу кыяматтын белгилеринен. Ал акыр заман келгенде түшөт. Силер кыямат кайымдын болорунан шек санабагыла. Мен силерге Аллах тараптан алып келген нерседе мени ээрчигиле. Мен силерге алып келген бул нерсе эч кандай бурмалануусу жок туура жол.
43:62Page 494
وَلَا يَصُدَّنَّكُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُۖ إِنَّهُۥ لَكُمۡ عَدُوّٞ مُّبِينٞ ٦٢
And never let Satan avert you. Indeed, he is to you a clear enemy.
Шайтан силерди азрыгуу жана адаштыруу менен туура жолдон чыгарып жибербесиң. Чындыгында ал силерге анык душман.
43:63Page 494
وَلَمَّا جَآءَ عِيسَىٰ بِٱلۡبَيِّنَٰتِ قَالَ قَدۡ جِئۡتُكُم بِٱلۡحِكۡمَةِ وَلِأُبَيِّنَ لَكُم بَعۡضَ ٱلَّذِي تَخۡتَلِفُونَ فِيهِۖ فَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ ٦٣
And when Jesus brought clear proofs, he said, "I have come to you with wisdom [i.e., prophethood] and to make clear to you some of that over which you differ, so fear Allāh and obey me.
Иса өз элине анын пайгамбар экендигин билдирген ачык-айкын далилдер менен келгенде аларга айтты: «Мен силерге Аллах тараптан даанышмандык менен жана ошондой эле силер диниңерде талашып-тартышкан кээ бир нерселерди баяндаш үчүн келдим. Эми силер Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккула жана мен силерге буйруган жана тыйган нерселерде мага моюн сунгула!
43:64Page 494
إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ رَبِّي وَرَبُّكُمۡ فَٱعۡبُدُوهُۚ هَٰذَا صِرَٰطٞ مُّسۡتَقِيمٞ ٦٤
Indeed, Allāh is my Lord and your Lord, so worship Him. This is a straight path."
Чындыгында Аллах менин жана силердин Раббиңер. Биз үчүн Андан башка Рабби жок. Андыктан Ага гана чын ыкластан сыйынгыла. Бул жалгыз кудайга сыйынуу – эч кандай бурмалануусу жок туура жол.
43:65Page 494
فَٱخۡتَلَفَ ٱلۡأَحۡزَابُ مِنۢ بَيۡنِهِمۡۖ فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡ عَذَابِ يَوۡمٍ أَلِيمٍ ٦٥
But the denominations from among them differed [and separated], so woe to those who have wronged from the punishment of a painful Day.
Христиан жамааттар Иса тууралуу талашып-тартышты. Кээ бирлери «ал – кудай» дешсе, кээ бирлери «ал кудайдын баласы» дешти, кээ бирлери болсо «ал энеси экөөсү кудай» дешти. Исаны кудай же анын баласы же ыйык үчилтик деп сыпаттоо менен өздөрүнө зыян келтиргендерге кыяматта аларды күткөн кыйноочу азап-тозок болсун!
43:66Page 494
هَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّا ٱلسَّاعَةَ أَن تَأۡتِيَهُم بَغۡتَةٗ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ ٦٦
Are they waiting except for the Hour to come upon them suddenly while they perceive not?
Иса тууралуу талашып-тартышкан ал жамааттар кыяматтын келгенин сезбей калган абалда аларга капыстан келүүсүн күтүп жатышабы? Эгерде ал алардын каапырлык абалында келсе, анда алардын барар жайы кыйноочу азап болот.
43:67Page 494
ٱلۡأَخِلَّآءُ يَوۡمَئِذِۭ بَعۡضُهُمۡ لِبَعۡضٍ عَدُوٌّ إِلَّا ٱلۡمُتَّقِينَ ٦٧
Close friends, that Day, will be enemies to each other, except for the righteous
Каапырлыкта жана адашууда дос болгондор кыямат күнү бири-бирине душман болушат. Бирок Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштаган такыбалар гана андай болушпайт. Алардын достугу түбөлүк.
43:68Page 494
يَٰعِبَادِ لَا خَوۡفٌ عَلَيۡكُمُ ٱلۡيَوۡمَ وَلَآ أَنتُمۡ تَحۡزَنُونَ ٦٨
[To whom Allāh will say], "O My servants, no fear will there be concerning you this Day, nor will you grieve,
Аллах аларга айтат: «Оо, пенделерим! Бүгүн силерге мындан ары эч кандай коркунуч болбойт жана силер өткөрүп жиберген дүйнө ырахаттары үчүн кайгырбайсыңар.
43:69Page 494
ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَكَانُواْ مُسۡلِمِينَ ٦٩
[You] who believed in Our verses and were Muslims.
Алар пайгамбарына түшкөн Куранга ыйман келтиришти жана Куранга ээрчип, анын буйруктарын аткарышты жана тыйгандарын ташташты.
43:70Page 494
ٱدۡخُلُواْ ٱلۡجَنَّةَ أَنتُمۡ وَأَزۡوَٰجُكُمۡ تُحۡبَرُونَ ٧٠
Enter Paradise, you and your kinds,1 delighted."
Силер жана силерге окшогон ыймандуулар бейишке киргиле! Силер эч качан бүтпөгөн жана түгөнбөгөн түбөлүктүү жыргалчылыктарды көрүп кубанасыңар.
43:71Page 494
يُطَافُ عَلَيۡهِم بِصِحَافٖ مِّن ذَهَبٖ وَأَكۡوَابٖۖ وَفِيهَا مَا تَشۡتَهِيهِ ٱلۡأَنفُسُ وَتَلَذُّ ٱلۡأَعۡيُنُۖ وَأَنتُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ٧١
Circulated among them will be plates and vessels of gold. And therein is whatever the souls desire and [what] delights the eyes, and you will abide therein eternally.
Аларды кызматчылары алтын идиштер жана кармоочсуз чөйчөктөр менен айланып турушат. Бейиште көңүлдөр самаган, көздөр караганда ырахаттанган нерселер бар. Силер ал жакта түбөлүк жашайсыңар, ал жактан эч качан чыкпайсыңар.
43:72Page 494
وَتِلۡكَ ٱلۡجَنَّةُ ٱلَّتِيٓ أُورِثۡتُمُوهَا بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ٧٢
And that is Paradise which you are made to inherit for what you used to do.
Силерге сыпатталган мына ошол бейиш – Аллах Өз жакшылыгы менен силерге кылган иш-аракеттериңер үчүн мурас кылды.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences