Al-Mukhtasar · Tafsir · in Kyrgyz
التوبة
At-Tawbah
The Repentance · Medinan · 129 ayahs
9:1Page 187
بَرَآءَةٞ مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦٓ إِلَى ٱلَّذِينَ عَٰهَدتُّم مِّنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ١
[This is a declaration of] disassociation, from Allāh and His Messenger, to those with whom you had made a treaty among the polytheists.1
Оо, мусулмандар! Бул Аллах тараптан жана Анын Элчиси тарабынан болгон баш тартуу жана Араб жарым аралындагы мушриктер менен түзгөн келишимдердин бүткөндүгү тууралуу жарыя.
9:2Page 187
فَسِيحُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ أَرۡبَعَةَ أَشۡهُرٖ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّكُمۡ غَيۡرُ مُعۡجِزِي ٱللَّهِ وَأَنَّ ٱللَّهَ مُخۡزِي ٱلۡكَٰفِرِينَ ٢
So travel freely, [O disbelievers], throughout the land [during] four months but know that you cannot cause failure to Allāh and that Allāh will disgrace the disbelievers.
Эй, мушриктер! Жер бетинде төрт ай бою тынч жүргүлө. Андан кийин силер үчүн келишим да жок, тынчтык да жок. Эгер силер Аллахка каапырлык кылып жүрө берсеңер, анда Анын азабынан жана жазасынан эч качан кутулбайсыңар. Мына ушуну билгиле! Аллах каапырларды бул дүйнөдө өлтүрүү жана туткундоо менен кордойт жана кыямат күнү тозокко киргизип кордойт. Бул нерсе келишимди бузгандарга жана чектелбеген мөөнөткө келишим кылынгандарга тиешелүү. Ал эми убактылуу келишим кылынгандарга, алардын келишими төрт айдан ашса дагы, анын келишими өз мөөнөтүнө чейин аткарылат.
9:3Page 187
وَأَذَٰنٞ مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦٓ إِلَى ٱلنَّاسِ يَوۡمَ ٱلۡحَجِّ ٱلۡأَكۡبَرِ أَنَّ ٱللَّهَ بَرِيٓءٞ مِّنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ وَرَسُولُهُۥۚ فَإِن تُبۡتُمۡ فَهُوَ خَيۡرٞ لَّكُمۡۖ وَإِن تَوَلَّيۡتُمۡ فَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّكُمۡ غَيۡرُ مُعۡجِزِي ٱللَّهِۗ وَبَشِّرِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ٣
And [it is] an announcement from Allāh and His Messenger to the people on the day of the greater pilgrimage1 that Allāh is disassociated from the disbelievers, and [so is] His Messenger. So if you repent, that is best for you; but if you turn away - then know that you will not cause failure to Allāh.2 And give tidings to those who disbelieve of a painful punishment.
Эй, мушриктер! Жер бетинде төрт ай бою тынчтыкта жүргүлө.Эскертүү: 186 копия болуп калыптыр!!!
9:4Page 187
إِلَّا ٱلَّذِينَ عَٰهَدتُّم مِّنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ثُمَّ لَمۡ يَنقُصُوكُمۡ شَيۡـٔٗا وَلَمۡ يُظَٰهِرُواْ عَلَيۡكُمۡ أَحَدٗا فَأَتِمُّوٓاْ إِلَيۡهِمۡ عَهۡدَهُمۡ إِلَىٰ مُدَّتِهِمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُتَّقِينَ ٤
Excepted are those with whom you made a treaty among the polytheists and then they have not been deficient toward you in anything or supported anyone against you; so complete for them their treaty until their term [has ended]. Indeed, Allāh loves the righteous [who fear Him].
Бирок силер менен түзгөн келишимди аткарган жана андан эч нерсени кемитпеген мушриктер жогорудагы өкүмгө киришпейт. Алар менен болгон келишимдин мөөнөтү бүткөнгө чейин келишимди толук аткаргыла. Чындыгында Аллах такыбаларды жакшы көрөт. Алар Анын буйруктарына баш ийип, келишимди аткарышат. Ошондой эле Анын тыйгандарынан алыстап, келишимге кыянаттык кылышпайт.
9:5Page 187
فَإِذَا ٱنسَلَخَ ٱلۡأَشۡهُرُ ٱلۡحُرُمُ فَٱقۡتُلُواْ ٱلۡمُشۡرِكِينَ حَيۡثُ وَجَدتُّمُوهُمۡ وَخُذُوهُمۡ وَٱحۡصُرُوهُمۡ وَٱقۡعُدُواْ لَهُمۡ كُلَّ مَرۡصَدٖۚ فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُاْ ٱلزَّكَوٰةَ فَخَلُّواْ سَبِيلَهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ٥
And when the inviolable months1 have passed, then kill the polytheists wherever you find them and capture them and besiege them and sit in wait for them at every place of ambush. But if they should repent, establish prayer, and give zakāh, let them [go] on their way. Indeed, Allāh is Forgiving and Merciful.
Душманыңарга коопсуз болгон ыйык арам айлары бүткөндө мушриктерди жолуккан жерде өлтүргүлө, чептеринде камоого алгыла, жолдорун тосуп аңдыгыла. Эгерде алар ширкти таштап Аллахка тобо кылса, намаз окуса, мал-мүлкүнөн зекет берсе, анда силердин Исламдагы бир туугандарыңар болушат жана мындай учурдаа алар менен согушпагыла. Чындыгында, Аллах тобо кылган пенделерине Кечиримдүү жана Ырайымдуу.
9:6Page 187
وَإِنۡ أَحَدٞ مِّنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ٱسۡتَجَارَكَ فَأَجِرۡهُ حَتَّىٰ يَسۡمَعَ كَلَٰمَ ٱللَّهِ ثُمَّ أَبۡلِغۡهُ مَأۡمَنَهُۥۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ قَوۡمٞ لَّا يَعۡلَمُونَ ٦
And if any one of the polytheists seeks your protection, then grant him protection so that he may hear the words of Allāh [i.e., the Qur’ān]. Then deliver him to his place of safety. That is because they are a people who do not know.
Оо, пайгамбар! Эгерде канын төккөнгө жана мал-мүлкүн тартып алганга уруксат берилген мушриктерден бирөө жарымы сага кирип коргоо сураса, ал Куранды угушу үчүн суранычын кабыл кыл. Андан соң аны коопсуз жайга жеткир. Мунун себеби каапырлар бул диндин баалуулуктарын билбеген коом. Эгер алар Куран окулганда кулак салып ошол нерселер тууралуу билишсе, балким туура жолго түшүшөр.
9:7Page 188
كَيۡفَ يَكُونُ لِلۡمُشۡرِكِينَ عَهۡدٌ عِندَ ٱللَّهِ وَعِندَ رَسُولِهِۦٓ إِلَّا ٱلَّذِينَ عَٰهَدتُّمۡ عِندَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِۖ فَمَا ٱسۡتَقَٰمُواْ لَكُمۡ فَٱسۡتَقِيمُواْ لَهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُتَّقِينَ ٧
How can there be for the polytheists a treaty in the sight of Allāh and with His Messenger, except for those with whom you made a treaty at al-Masjid al-Ḥarām? So as long as they are upright toward you,1 be upright toward them. Indeed, Allāh loves the righteous [who fear Him].
Аллах жана Анын элчисинин алдында мушриктер үчүн келишимге жана коргоо кепилдигине уруксат жок. Оо, мусулмандар! Бирок Аль-Харам мечитинин алдында силер менен Худайбия тынчтык келишимин түзгөн мушриктерге гана уруксат. Алар ортоңордо болгон келишимди бузган жок, силер дагы ага бекем болгула жана аны бузбагыла. Чындыгында Аллах пенделеринен такыбаларын жакшы көрөт. Алар Анын буйруктарына баш ийишет жана тыйгандарынан алысташат.
9:8Page 188
كَيۡفَ وَإِن يَظۡهَرُواْ عَلَيۡكُمۡ لَا يَرۡقُبُواْ فِيكُمۡ إِلّٗا وَلَا ذِمَّةٗۚ يُرۡضُونَكُم بِأَفۡوَٰهِهِمۡ وَتَأۡبَىٰ قُلُوبُهُمۡ وَأَكۡثَرُهُمۡ فَٰسِقُونَ ٨
How [can there be a treaty] while, if they gain dominance over you, they do not observe concerning you any pact of kinship or covenant of protection? They satisfy you with their mouths, but their hearts refuse [compliance], and most of them are defiantly disobedient.
Алар душманыңар болуп атса, анан кантип аларга келишим жана коргоо кепилдиги болсун?! Эгер алар жеңишке жетишсе, анда Аллахтын алдындагы акыңарга да, туугандыкка да, келишимге да карашпайт. Тескерисинче, силерди катуу азапка салышат. Бал тилге салып жакшы сөз менен силерди ыраазы кылабыз дешет, бирок алардын айткан сөздөрү менен жүрөктөгү ойлору башка. Алар айткандарын аткарышпайт жана келишимди бузушканы себептүү алардын көпчүлүгү Аллахка моюн сунушпайт.
9:9Page 188
ٱشۡتَرَوۡاْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ ثَمَنٗا قَلِيلٗا فَصَدُّواْ عَن سَبِيلِهِۦٓۚ إِنَّهُمۡ سَآءَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ٩
They have exchanged the signs of Allāh for a small price and averted [people] from His way. Indeed, it was evil that they were doing.
Убадага турууну өзүнө камтыган Аллахтын аяттарын ээрчүүнү бул дүйнөнүн арзыбаган баасына алмаштырып жиберишти жана алар бул дүйнө жыргалчылыктары аркылуу напсилери, шакыбаттары каалаган нерселерге жетүүгө арекет кылышат. Ошондуктан акыйкатты ээрчүүдөн баш тартышты жана башкаларды да акыйкаттан тосушту. Алардын кылган иш-аракеттери кандай жаман!
9:10Page 188
لَا يَرۡقُبُونَ فِي مُؤۡمِنٍ إِلّٗا وَلَا ذِمَّةٗۚ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُعۡتَدُونَ ١٠
They do not observe toward a believer any pact of kinship or covenant of protection. And it is they who are the transgressors.
Алар душмандык себептүү мусулмандын Аллах алдындагы акысына да, туугандыкка да, келишимге да карашпайт. Аларда душмандык жана зулумдук болгон үчүн Аллахтын чектеринен чыгып кетишти.
9:11Page 188
فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُاْ ٱلزَّكَوٰةَ فَإِخۡوَٰنُكُمۡ فِي ٱلدِّينِۗ وَنُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ ١١
But if they repent, establish prayer, and give zakāh, then they are your brothers in religion; and We detail the verses for a people who know.
Эгер алар каапырлыктан Аллахка кайтышса, күбөлүк келмени айтышса, намаз окушса, мал-мүлкүнөн зекет беришсе, анда алар мусулман болушат. Ошолор диндеги бир туугандарыңар. Силер кандай укукка ээ болсоңор, алар да ошондой укукка ээ. Силерге алар менен согушууга болбойт. Алар Исламды кабыл алышканы үчүн алардын каны, мал-мүлкү, ар намысы корголот. Билген адамдар үчүн аяттарды ачыктап баяндайбыз. Мына ошолор аяттардан пайда алышат, башкаларга да пайда беришет.
9:12Page 188
وَإِن نَّكَثُوٓاْ أَيۡمَٰنَهُم مِّنۢ بَعۡدِ عَهۡدِهِمۡ وَطَعَنُواْ فِي دِينِكُمۡ فَقَٰتِلُوٓاْ أَئِمَّةَ ٱلۡكُفۡرِ إِنَّهُمۡ لَآ أَيۡمَٰنَ لَهُمۡ لَعَلَّهُمۡ يَنتَهُونَ ١٢
And if they break their oaths after their treaty and defame your religion, then combat the leaders of disbelief, for indeed, there are no oaths [sacred] to them; [fight them that] they might cease.
Белгилүү бир мөөнөткө чейин согушпайбыз деп силер менен келишим түзгөн мушриктер келишимдерин жана убадаларын бузушса, диниңерди айыпташса жана кемсинтсе, анда алар менен согушкула. Алар каапырлыктын жол башчылары. Алардын канын төгүүнү тыйган эч кандай убада да, келишим да жок. Алардын каапырлыгын жок кылыш максатта, ошондой эле келишимдерди бузушуп, динди кемсинткендери үчүн алар менен согушкула.
9:13Page 188
أَلَا تُقَٰتِلُونَ قَوۡمٗا نَّكَثُوٓاْ أَيۡمَٰنَهُمۡ وَهَمُّواْ بِإِخۡرَاجِ ٱلرَّسُولِ وَهُم بَدَءُوكُمۡ أَوَّلَ مَرَّةٍۚ أَتَخۡشَوۡنَهُمۡۚ فَٱللَّهُ أَحَقُّ أَن تَخۡشَوۡهُ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ١٣
Would you not fight against a people who broke their oaths and determined to expel the Messenger, and they had begun [the attack upon] you the first time? Do you fear them? But Allāh has more right that you should fear Him, if you are [truly] believers.
Оо, ыймандуулар! Эмнеге силер келишим жана убадаларын аткарбаган адамдар менен согушпай жатасыңар? Алар пайгамбарды Меккеден чыгарыш үчүн “Даар ан-Надва (жыйын үйүндө)” чогулуш уюштурушту жана алар пайгамбардын өнөктөшү Хузаа уруусуна каршы Курайштын өнөктөшү Бакр уруусуна жардам берип силерге каршы согушту биринчи башташты. Алар менен согушууга эмнеге бет албадыңар, алардан корктуңарбы?! Эгерде чындап ыймандуу болсоңор, Аллах тааладан гана коркконуңар эң туура болот.
9:14Page 189
قَٰتِلُوهُمۡ يُعَذِّبۡهُمُ ٱللَّهُ بِأَيۡدِيكُمۡ وَيُخۡزِهِمۡ وَيَنصُرۡكُمۡ عَلَيۡهِمۡ وَيَشۡفِ صُدُورَ قَوۡمٖ مُّؤۡمِنِينَ ١٤
Fight them; Allāh will punish them by your hands and will disgrace them and give you victory over them and satisfy the breasts [i.e., desires] of a believing people
Оо, ыймандуулар! Мушриктер менен согушкула! Эгер алар менен согушсаңар, Аллах аларды силердин колуңар менен азаптайт, аларды жеңилүү жана туткундоо менен кордойт, аларга каршы жардам берип силерди үстөм кылат, ошондой эле согушка катышпай калган ыймандууларды алардын душмандары кабылган өлүм, туткундоо, жеңилүү жана Аллахтын ыймандууларды колдоосу менен көкүрөктөрүндөгү дарттарын айыктырат.
9:15Page 189
وَيُذۡهِبۡ غَيۡظَ قُلُوبِهِمۡۗ وَيَتُوبُ ٱللَّهُ عَلَىٰ مَن يَشَآءُۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ١٥
And remove the fury in their [i.e., the believers'] hearts. And Allāh turns in forgiveness to whom He wills; and Allāh is Knowing and Wise.
Ыймандуулар мушриктердин үстүнөн жеңишке жетишкендиги себептүү Аллах алардын жүрөктөрүнөн ачууланууну кетирет. Аллах ошол каршы чыккандардын каалаганынын тообосун кабыл кылат, эгер алар Меккени багынтканда анын элинин кээ бирлери тообо кылган сыяктуу тообо кылышкан болсо. Аллах алардын кимиси чындап тообо кылганын Билүүчү. Ал – жаратуусунда, башкаруусунда жана шариятты өкүм кылуусунда Даанышман.
9:16Page 189
أَمۡ حَسِبۡتُمۡ أَن تُتۡرَكُواْ وَلَمَّا يَعۡلَمِ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ جَٰهَدُواْ مِنكُمۡ وَلَمۡ يَتَّخِذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلَا رَسُولِهِۦ وَلَا ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَلِيجَةٗۚ وَٱللَّهُ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ ١٦
Do you think that you will be left [as you are] while Allāh has not yet made evident those among you who strive [for His cause] and do not take other than Allāh, His Messenger and the believers as intimates? And Allāh is [fully] Aware of what you do.
Оо, ыймандуулар! Аллах силерди сыноосуз таштап коёт деп ойлодуңарбы?! Сыноо – Аллахтын жолдорунун бир жолу. Араңардан Аллах үчүн гана согушкан пенделерин анык билгенге чейин сыналасыңар. Алар Аллахты, Анын Элчисин жана ыймандууларды таштап каапырлардан сырдаш дос тутушкан жок, алардан жакын дос күтүп жакшы көрүшкөн жок. Аллах силердин кылып жатканыңарды билет. Эч бир нерсе Ага жашыруун эмес жана Ал кылган иштериңерге жараша сыйлыгын же жазасын берет.
9:17Page 189
مَا كَانَ لِلۡمُشۡرِكِينَ أَن يَعۡمُرُواْ مَسَٰجِدَ ٱللَّهِ شَٰهِدِينَ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِم بِٱلۡكُفۡرِۚ أُوْلَٰٓئِكَ حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ وَفِي ٱلنَّارِ هُمۡ خَٰلِدُونَ ١٧
It is not for the polytheists to maintain the mosques of Allāh [while] witnessing against themselves with disbelief. [For] those, their deeds have become worthless, and in the Fire they will abide eternally.
Мушриктер үчүн Аллахтын мечиттерин ибадаттар менен жандантууга уруксат эмес! Алар каапырлыкта экендиктерин ачык эле өздөрү ырасташты. Алардын кылган иш-аракеттери жокко чыгарылды. Себеби анын кабыл кылынуу шарты болгон ыйман аткарылган жок. Эгер алар өлүм келгенге чейин ширкке тообо кылышпаса, анда алар кыямат күнү тозокко киришет, ал жайда түбөлүк калышат.
9:18Page 189
إِنَّمَا يَعۡمُرُ مَسَٰجِدَ ٱللَّهِ مَنۡ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَأَقَامَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَى ٱلزَّكَوٰةَ وَلَمۡ يَخۡشَ إِلَّا ٱللَّهَۖ فَعَسَىٰٓ أُوْلَٰٓئِكَ أَن يَكُونُواْ مِنَ ٱلۡمُهۡتَدِينَ ١٨
The mosques of Allāh are only to be maintained by those who believe in Allāh and the Last Day and establish prayer and give zakāh and do not fear except Allāh, for it is expected that those will be of the [rightly] guided.
Чындыгында мечиттерди жандантууга жана анын акысын аткарууга – жалгыз Аллахка ыйман келтирген, Ага эч кимди шерик кылбаган, кыямат күнүнө ишенген, намаз окуган, мал-мүлкүнөн зекет берген, Аллах тааладан гана корккон адамдар гана татыктуу. Балким мына ошолор туура жолго түшкөндөр. Ал эми мушриктер болсо бул нерседен ушунчалык алыс.
9:19Page 189
۞ أَجَعَلۡتُمۡ سِقَايَةَ ٱلۡحَآجِّ وَعِمَارَةَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ كَمَنۡ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَجَٰهَدَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۚ لَا يَسۡتَوُۥنَ عِندَ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّٰلِمِينَ ١٩
Have you made the providing of water for the pilgrim and the maintenance of al-Masjid al-Ḥarām equal to [the deeds of] one who believes in Allāh and the Last Day and strives in the cause of Allāh? They are not equal in the sight of Allāh. And Allāh does not guide the wrongdoing people.
Эй, мушриктер! Ажыларды суусундук менен камсыз кылган жана Аль-Харам мечитинин кызматындагы адамдарды — Аллахка ыйман келтирген, Ага эч кимди шерик кылбаган, кыямат күнүнө ишенген, Аллахтын сөзү улук болуш үчүн, каапырлардын сөзү төмөн болуш үчүн өз жанын жана байлыгын аябастан согушкан адамдарга теңеп жатасыңарбы? Аллахтын алдында аларды артыкчылык жактан бирдей кылып койдуңарбы?! Алар Аллахтын алдында эч убакта бирдей эмес! Ширк кылган залымдарга Аллах ийгилик бербейт, эгер алар ажыларды суусундук менен камсыз кылган сыяктуу жакшылык иштерди кылышса дагы.
9:20Page 189
ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَٰهَدُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ بِأَمۡوَٰلِهِمۡ وَأَنفُسِهِمۡ أَعۡظَمُ دَرَجَةً عِندَ ٱللَّهِۚ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡفَآئِزُونَ ٢٠
The ones who have believed, emigrated and striven in the cause of Allāh with their wealth and their lives are greater in rank in the sight of Allāh. And it is those who are the attainers [of success].
Аллахка ыйман келтирүүнү, каапыр өлкөдөн ислам өлкөсүнө көчүүнү, жаны жана байлыгы менен Аллах жолунда согушууну чогу аткарган адамдар — Аллахтын алдында башкаларга караганда эң бийик даражада болушат. Ушул сыпаттарга ээ болгон ошол адамдар бейишке жетишет.
9:21Page 190
يُبَشِّرُهُمۡ رَبُّهُم بِرَحۡمَةٖ مِّنۡهُ وَرِضۡوَٰنٖ وَجَنَّٰتٖ لَّهُمۡ فِيهَا نَعِيمٞ مُّقِيمٌ ٢١
Their Lord gives them good tidings of mercy from Him and approval and of gardens for them wherein is enduring pleasure.
Алардын Раббиси Аллах Өз ырайымынан жана аларга сөзсүз ыраазы болгондугунан аларды кубандырган нерселерди кабарлады. Ал аларга эч качан ачууланбайт. Алар бейиштерге киргенде алар үчүн түгөнбөгөн түбөлүк ырахаттар болот.
9:22Page 190
خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًاۚ إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥٓ أَجۡرٌ عَظِيمٞ ٢٢
[They will be] abiding therein forever. Indeed, Allāh has with Him a great reward.
Алар бул дүйнөдө кылышкан жакшылык иштеринин сыйлыгы катары мына ошол бейиштерде түбөлүк калышат. Чындыгында динди Аллах үчүн чын ыкластан тутунуп Аллахтын буйруктарына баш ийген жана тыйгандарынан тыйылган адамдар үчүн Аллахтын алдында улуу сооптор бар.
9:23Page 190
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّخِذُوٓاْ ءَابَآءَكُمۡ وَإِخۡوَٰنَكُمۡ أَوۡلِيَآءَ إِنِ ٱسۡتَحَبُّواْ ٱلۡكُفۡرَ عَلَى ٱلۡإِيمَٰنِۚ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمۡ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ ٢٣
O you who have believed, do not take your fathers or your brothers as allies if they have preferred disbelief over belief. And whoever does so among you - then it is those who are the wrongdoers.
Оо, Аллахка ыйман келтиргендер жана пайгамбар алып келген нерсеге ээрчигендер! Аталарыңарга, бир туугандарыңарга жана жакын туугандарыңарга ыймандуулардын сырларын ачып, алар менен кеңешип аларды жакын тутпагыла. Алар жалгыз Аллахка ыйман келтирүүдөн каапырлыкты артык көрүштү. Ким аларды каапырлыгына карабастан жакын тутса, аларды жакшы көрсө, анда ал Аллахка күнөөкөр болду жана күнөөсү себептүү өзүнө өзү зыян кылды.
9:24Page 190
قُلۡ إِن كَانَ ءَابَآؤُكُمۡ وَأَبۡنَآؤُكُمۡ وَإِخۡوَٰنُكُمۡ وَأَزۡوَٰجُكُمۡ وَعَشِيرَتُكُمۡ وَأَمۡوَٰلٌ ٱقۡتَرَفۡتُمُوهَا وَتِجَٰرَةٞ تَخۡشَوۡنَ كَسَادَهَا وَمَسَٰكِنُ تَرۡضَوۡنَهَآ أَحَبَّ إِلَيۡكُم مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَجِهَادٖ فِي سَبِيلِهِۦ فَتَرَبَّصُواْ حَتَّىٰ يَأۡتِيَ ٱللَّهُ بِأَمۡرِهِۦۗ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡفَٰسِقِينَ ٢٤
Say, [O Muḥammad], "If your fathers, your sons, your brothers, your wives, your relatives, wealth which you have obtained, commerce wherein you fear decline, and dwellings with which you are pleased are more beloved to you than Allāh and His Messenger and jihād [i.e., striving] in His cause, then wait until Allāh executes His command. And Allāh does not guide the defiantly disobedient people."
Оо, пайгамбар! Ыймандууларга айт: «Эгерде силердин аталарыңар, балдарыңар, бир туугандарыңар, аялдарыңар, туугандарыңар, иштеп тапкан байлыгыңар, кирешелүү болушун каалап, зыян тартуудан корккон соода-сатыгыңар, жашаган жагымдуу үйлөрүңөр, мына ушулардын баарысы силер үчүн Аллахтан, Анын элчисинен жана Аллах жолунда согушуудан да сүйүктүү болсо, анда Аллахтын силерге жибере турган жазасын күткүлө. Аллах Өзү ыраазы болгон иштерде Ага моюн сунбагандарга ийгилик бербейт.
9:25Page 190
لَقَدۡ نَصَرَكُمُ ٱللَّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٖ وَيَوۡمَ حُنَيۡنٍ إِذۡ أَعۡجَبَتۡكُمۡ كَثۡرَتُكُمۡ فَلَمۡ تُغۡنِ عَنكُمۡ شَيۡـٔٗا وَضَاقَتۡ عَلَيۡكُمُ ٱلۡأَرۡضُ بِمَا رَحُبَتۡ ثُمَّ وَلَّيۡتُم مُّدۡبِرِينَ ٢٥
Allāh has already given you victory in many regions and [even] on the day of Ḥunayn, when your great number pleased you, but it did not avail you at all, and the earth was confining for you with [i.e., in spite of] its vastness; then you turned back, fleeing.
О, ыймандуулар! Бутпарас душмандарыңарга каршы чыкканыңарда, саныңардын аздыгына, даярдыгыңардын начардыгына карабай Аллах Таала көп согушта силерге жардам берди. Ал кездерде Аллахка тобокел кылгансыңар жана себептерин аткаргансыңар, көптүгүңөргө манчыркаган эмессиңер. Мушриктерди жеңген жеңишиңер силердин көптүгүңөрдөн улам болгон жок. Ал эми Хунайн согушу болгон күнү, силер көптүгүңөргө манчыркап: “Бүгүн биз жеңилбейбиз, биз көппүз” дедиңер. Силер манчыркаган көптүгүңөр силерге пайда бербеди. Душманыңар силерге үстөмдүк кылды. Кенен жер силерге тар болуп, душманыңардан жеңилип артка качтыңар.
9:26Page 190
ثُمَّ أَنزَلَ ٱللَّهُ سَكِينَتَهُۥ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ وَعَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَأَنزَلَ جُنُودٗا لَّمۡ تَرَوۡهَا وَعَذَّبَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۚ وَذَٰلِكَ جَزَآءُ ٱلۡكَٰفِرِينَ ٢٦
Then Allāh sent down His tranquility upon His Messenger and upon the believers and sent down soldiers [i.e., angels] whom you did not see and punished those who disbelieved. And that is the recompense of the disbelievers.
Силер душмандан качкандан кийин Аллах Өз элчисинин жүрөгүнө бейпилдик түшүрдү жана ыймандуулардын жүрөгүнө да түшүрдү. Ошондо алар согушка кайраттуу турушту жана силер көрбөгөн периштелерди түшүрдү. Алар каапырлык кылгандарды өлтүрүү, туткунга түшүрүү, мал-мүлктү тартып алуу жана аял, бала-чакаңарды туткунга менен азапташты. Аларга берилген мына ушул жаза — Аллахтын элчисине түшкөн нерседен баш тарткан жана аны жалганга чыгарган каапырлардын жазасы.
9:27Page 191
ثُمَّ يَتُوبُ ٱللَّهُ مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ عَلَىٰ مَن يَشَآءُۗ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ٢٧
Then Allāh will accept repentance after that for whom He wills; and Allāh is Forgiving and Merciful.
Ошондой азаптоодон кийин ким каапырлыктан жана адашуудан тообо кылып кайтса, анда Аллах анын тообосун кабыл кылат. Аллах тообо кылган пенделерине Кечиримдүү. Каапырлыктан жана күнөө кылгандан кийин тообо кылып Аллахка кайткан пенделерине Мээримдүү.
9:28Page 191
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِنَّمَا ٱلۡمُشۡرِكُونَ نَجَسٞ فَلَا يَقۡرَبُواْ ٱلۡمَسۡجِدَ ٱلۡحَرَامَ بَعۡدَ عَامِهِمۡ هَٰذَاۚ وَإِنۡ خِفۡتُمۡ عَيۡلَةٗ فَسَوۡفَ يُغۡنِيكُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦٓ إِن شَآءَۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٞ ٢٨
O you who have believed, indeed the polytheists are unclean, so let them not approach al-Masjid al-Ḥarām after this, their [final] year. And if you fear privation, Allāh will enrich you from His bounty if He wills. Indeed, Allāh is Knowing and Wise.
Оо, Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтиргендер жана анын шариятын ээрчигендер! Чындыгында мушриктер ыпылас. Анткени аларда каапырлык, зулумдук, терс сыпаттар жана жаман адаттар бар. Мына ушул жылдан кийин (хижрийдин 9-жылы) алар ажылыкка же умрага келишсе да, алар ыйык Меккеге жана анын ичиндеги Аль-Харам мечитине киришпейт. Эй, ыймандуулар! Эгерде алар тараптан силерге келген азык-түлүк жана түрдүү соода-сатыктар токтоп калып жакырлыкка кабылабыз деп корксоңор, анда Аллах кааласа силерге Өз жакшылыгы менен жетиштүү болот. Чындыгында Аллах силердин абалыңарды Билүүчү жана силерге болгон башкаруусунда Даанышман.
9:29Page 191
قَٰتِلُواْ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَلَا بِٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ ٱلۡحَقِّ مِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ حَتَّىٰ يُعۡطُواْ ٱلۡجِزۡيَةَ عَن يَدٖ وَهُمۡ صَٰغِرُونَ ٢٩
Fight against those who do not believe in Allāh or in the Last Day and who do not consider unlawful what Allāh and His Messenger have made unlawful and who do not adopt the religion of truth [i.e., Islām] from those who were given the Scripture - [fight] until they give the jizyah1 willingly while they are humbled.
О, ыймандуулар! Эч шериги жок Аллахка жана кыямат күнүнө ыйман келтирбеген, ошондой эле өлүмтүк, чочконун эти, спирт ичимдиктери, сүткорлук сыяктуу Аллах жана Анын элчиси арам кылган нерселерден тыйылбаган, Аллах шарият кылган нерселерге баш ийбеген (жөөт жана христиандардан болгон) каапырлар менен алар кор болуп, өз колдору менен салык төлөгөнгө чейин согушкула!
9:30Page 191
وَقَالَتِ ٱلۡيَهُودُ عُزَيۡرٌ ٱبۡنُ ٱللَّهِ وَقَالَتِ ٱلنَّصَٰرَى ٱلۡمَسِيحُ ٱبۡنُ ٱللَّهِۖ ذَٰلِكَ قَوۡلُهُم بِأَفۡوَٰهِهِمۡۖ يُضَٰهِـُٔونَ قَوۡلَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قَبۡلُۚ قَٰتَلَهُمُ ٱللَّهُۖ أَنَّىٰ يُؤۡفَكُونَ ٣٠
The Jews say, "Ezra is the son of Allāh"; and the Christians say, "The Messiah is the son of Allāh." That is their statement from their mouths; they imitate the saying of those who disbelieved before [them]. May Allāh destroy them; how are they deluded?
Чындыгында жөөттөр да, христиандар да мушриктер. Жөөттөр Узейрди Аллахтын баласы дешип Ага шерик кылышты. Ал эми христиандар Мариямдын баласы Исаны Аллахтын баласы дешип Ага шерик кылышты. Алар өздөрү ойлоп тапкан мына ошол жалган сөздү алар эч кандай далили жок эле ооздору менен айтып коюшту. Алардын бул айткан сөзү аларга чейинки мушриктердин «чындыгында периштелер – Аллахтын кыздары» деп айткан сөзүнө окшош. Аллах бул нерседен бийик. Аллах аларды кыйратсын! Алар кантип ачык чындыкты таштап жалганга кетип жатышат?!
9:31Page 191
ٱتَّخَذُوٓاْ أَحۡبَارَهُمۡ وَرُهۡبَٰنَهُمۡ أَرۡبَابٗا مِّن دُونِ ٱللَّهِ وَٱلۡمَسِيحَ ٱبۡنَ مَرۡيَمَ وَمَآ أُمِرُوٓاْ إِلَّا لِيَعۡبُدُوٓاْ إِلَٰهٗا وَٰحِدٗاۖ لَّآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۚ سُبۡحَٰنَهُۥ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ٣١
They have taken their scholars and monks as lords besides Allāh,1 and [also] the Messiah, the son of Mary.2 And they were not commanded except to worship one God; there is no deity except Him. Exalted is He above whatever they associate with Him.
Жөөттөр менен христиандар Аллахты калтырып өздөрүнүн аалымдарын жана кечилдерин "кудай" кылып алышты. Ал "кудайлары" Аллах арам кылган нерселерди адал, Аллах адал кылган нерселерди арам кылып берди. Христиандар Мариямдын уулу Исаны Аллах менен бир катар "кудай" кылып алышты. Аллах жөөттөрдүн аалымдарына да, христиандардын кечилдерине да, ошондой эле Узайр менен Мариямдын уулу Исага да жалгыз Өзүнө гана ибадат кылгыла, Ага эч кимди шерик кылбагыла деп буйруган. Аллах Таала жалгыз Кудай, Андан башка ибадат кылууга татыктуу зат жок. Аллах Таала мушриктер (бутпарастар) жана башка ошол сыяктуулар айткан "шериги бар" деген айыптан Аруу, Таза.
9:32Page 192
يُرِيدُونَ أَن يُطۡفِـُٔواْ نُورَ ٱللَّهِ بِأَفۡوَٰهِهِمۡ وَيَأۡبَى ٱللَّهُ إِلَّآ أَن يُتِمَّ نُورَهُۥ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡكَٰفِرُونَ ٣٢
They want to extinguish the light of Allāh with their mouths, but Allāh refuses except to perfect His light, although the disbelievers dislike it.
Каапырлар жана каапырлык жолун жолдогондор ушундай жалган жалааларды жабуу менен жана Мухаммад алып келген нерсени жалганга чыгаруу менен Исламды жок кылууну жана аны жокко чыгарууну каалашат. Андагы келген Аллахтын жалгыздыгы жана пайгамбар алып келген нерселер акыйкат экендиги тууралуу ачык-айкын далилдерди жокко чыгарышат. Аллах таала сөзсүз Өз динин толуктайт, ачыкка чыгарат жана башкалардан үстөм кылат. Каапырлар Аллахтын динин толук болушун, ачыкка чыгышын жана үстөм болушун каалашпаса дагы Аллах аны толуктайт, ачыкка чыгарат жана үстөм кылат. Эгерде Аллах бир ишти кааласа, анда башкалардын каалоолору жокко чыгат.
9:33Page 192
هُوَ ٱلَّذِيٓ أَرۡسَلَ رَسُولَهُۥ بِٱلۡهُدَىٰ وَدِينِ ٱلۡحَقِّ لِيُظۡهِرَهُۥ عَلَى ٱلدِّينِ كُلِّهِۦ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡمُشۡرِكُونَ ٣٣
It is He who has sent His Messenger with guidance and the religion of truth to manifest it over all religion, although they who associate others with Allāh dislike it.
Аллах таала Өз элчиси Мухаммадды Куран менен жиберди. Ошондой эле каапырлар жаман көрүшсө да динде келген далилдер жана өкүмдөр аркылуу аны башка диндерден үстөм кылыш үчүн акыйкат дин болгон Ислам дини менен жиберди.
9:34Page 192
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِنَّ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلۡأَحۡبَارِ وَٱلرُّهۡبَانِ لَيَأۡكُلُونَ أَمۡوَٰلَ ٱلنَّاسِ بِٱلۡبَٰطِلِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۗ وَٱلَّذِينَ يَكۡنِزُونَ ٱلذَّهَبَ وَٱلۡفِضَّةَ وَلَا يُنفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَبَشِّرۡهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٖ ٣٤
O you who have believed, indeed many of the scholars and the monks devour the wealth of people unjustly1 and avert [them] from the way of Allāh. And those who hoard gold and silver and spend it not in the way of Allāh - give them tidings of a painful punishment.
Оо, ыйман келтиргендер жана Аллахтын шариятын аткаргандар! Чындыгында жөөттөрдүн көпчүлүк аалымдары жана христиандардын көпчүлүк кечилдери адамдардын мал-мүлктөрүн шарият уруксат бербеген жолдо алышат. Алар паракорлук жана башка жолдор менен алышат, ошондой эле адамдарды Аллахтын динине кирүүдөн тыйышат. Эй, пайгамбар! Алтын-күмүштү жыйнап алып, парз болгон зекетти беришпеген адамдарга кыямат күнүндө аларды өкүндүргөн жан ооруткан азапты кабарла!
9:35Page 192
يَوۡمَ يُحۡمَىٰ عَلَيۡهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكۡوَىٰ بِهَا جِبَاهُهُمۡ وَجُنُوبُهُمۡ وَظُهُورُهُمۡۖ هَٰذَا مَا كَنَزۡتُمۡ لِأَنفُسِكُمۡ فَذُوقُواْ مَا كُنتُمۡ تَكۡنِزُونَ ٣٥
The Day when it1 will be heated in the fire of Hell and seared therewith will be their foreheads, their flanks, and their backs, [it will be said], "This is what you hoarded for yourselves, so taste what you used to hoard."
Кыямат күнү алар чогулткан жана акысын бербеген нерселери тозок отуна кызытылат. Качан чоктой кызарганда алардын маңдайларына, капталдарына жана аркаларына басылат жана аларга эскертүү ирээтинде: «Мына бул силер жыйнаган жана милдет акыларын бербеген байлыктарыңар. Эми жыйнаган жана акысын бербеген нерсеңердин акыбетин көргүлө, азабын таткыла» – деп айтылат.
9:36Page 192
إِنَّ عِدَّةَ ٱلشُّهُورِ عِندَ ٱللَّهِ ٱثۡنَا عَشَرَ شَهۡرٗا فِي كِتَٰبِ ٱللَّهِ يَوۡمَ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ مِنۡهَآ أَرۡبَعَةٌ حُرُمٞۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلۡقَيِّمُۚ فَلَا تَظۡلِمُواْ فِيهِنَّ أَنفُسَكُمۡۚ وَقَٰتِلُواْ ٱلۡمُشۡرِكِينَ كَآفَّةٗ كَمَا يُقَٰتِلُونَكُمۡ كَآفَّةٗۚ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلۡمُتَّقِينَ ٣٦
Indeed, the number of months with Allāh is twelve [lunar] months in the register of Allāh [from] the day He created the heavens and the earth; of these, four are sacred.1 That is the correct religion [i.e., way], so do not wrong yourselves during them.2 And fight against the disbelievers collectively as they fight against you collectively. And know that Allāh is with the righteous [who fear Him].
Чындыгында жыл ичиндеги айлардын саны Аллахтын өкүмүндө жана тагдырында он эки ай. Аллах оболу асмандар менен жерди жаратканда муну тагдыр китебинде бекемдеген. Бул он эки айдын ичиндеги төрт айында Аллах согушууну тыйган. Алар катар келген зуль-каада, зуль-хижжа, мухаррам айлары жана өзүнчө келген ражаб айы. Жыл ичиндеги айлардын саны жана алардын төртөөсүндө согушуу тыйылган деп айтылган мына ушул нерселер – туура дин. Андыктан бул ыйык айларда согушуп, анын ыйыктыгына шек келтирип өзүңөргө өзүңөр зулумдук кылбагыла. Бардык мушриктердин силер менен согушкандай силер дагы алар менен баарыңар согушкула. Билгиле, Аллах Өз колдоосу жана бекем кылуусу менен Анын буйруктарын аткарган, тыйгандарын таштаган такыба адамдар менен бирге. Ким Аллах менен бирге болсо, аны эч ким жеңе албайт.
9:37Page 193
إِنَّمَا ٱلنَّسِيٓءُ زِيَادَةٞ فِي ٱلۡكُفۡرِۖ يُضَلُّ بِهِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يُحِلُّونَهُۥ عَامٗا وَيُحَرِّمُونَهُۥ عَامٗا لِّيُوَاطِـُٔواْ عِدَّةَ مَا حَرَّمَ ٱللَّهُ فَيُحِلُّواْ مَا حَرَّمَ ٱللَّهُۚ زُيِّنَ لَهُمۡ سُوٓءُ أَعۡمَٰلِهِمۡۗ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡكَٰفِرِينَ ٣٧
Indeed, the postponing [of restriction within sacred months] is an increase in disbelief by which those who have disbelieved are led [further] astray. They make it1 lawful one year and unlawful another year to correspond to the number made unlawful by Allāh2 and [thus] make lawful what Allāh has made unlawful. Made pleasing to them is the evil of their deeds; and Allāh does not guide the disbelieving people.
Караңгылык доорунда арабдар кылгандай ыйык айдын ыйыктык өкүмүн ыйык эмес айга жылдыруу жана анын ордуларын алмаштыруу алардын Аллахка кылган каапырлыгына каапырлык кошуп көбөйтөт. Анткени алар Анын ыйык айлар тууралуу өкүмүнө каапырлык кылышты. Шайтан аларга бул жаман жолду таап берип ушул аркылуу Аллахка каапырлык кылгандарды адаштырат. Алар бир жылы ыйык айды ыйык эмес айлардын бири менен орун алмаштырып, аны ыйык эмес кылышса, кийинки жылы ошол эле айды Аллах ыйык кылган айлардын санына туура келиш үчүн ыйык бойдон калтырышат. Кайсы айды ыйык эмес кылышса, анда анын ордуна сөзсүз башка айды ыйык кылышат. Муну менен алар Аллах ыйык кылган айларды ыйык эмес кылышып, Анын өкүмүнө каршы чыгышат. Шайтан аларга жаман иштерди жакшы кылып көрсөттү, алар аны аткарышты. Ошондой эле алар ойлоп тапкан айлардын ордун алмаштыруу да ушул нерселерден. Аллах каапырлыктан көшөрүп кайтпаган каапырларга ийгилик бербейт.
9:38Page 193
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَا لَكُمۡ إِذَا قِيلَ لَكُمُ ٱنفِرُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ ٱثَّاقَلۡتُمۡ إِلَى ٱلۡأَرۡضِۚ أَرَضِيتُم بِٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا مِنَ ٱلۡأٓخِرَةِۚ فَمَا مَتَٰعُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا فِي ٱلۡأٓخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ ٣٨
O you who have believed, what is [the matter] with you that, when you are told to go forth in the cause of Allāh, you adhere heavily to the earth?1 Are you satisfied with the life of this world rather than the Hereafter? But what is the enjoyment of worldly life compared to the Hereafter except a [very] little.
Оо, Аллахка жана Анын Элчисине ыйман келтиргендер жана Анын шариятын аткаргандар! Силерге эмне болду, Аллахтын жолунда душманыңарга каршы согушкула деп айтылса кыбырап калдыңар, үйүңөрдө эле болгуңар келип калды? Аллах жолунда согушкандарга даярдалган түбөлүк акырет жыргалчылыктарынан да бул убактылуу дүйнө жашоосунун жыргалчылыктарын ыраа көрдүңөрбү? Акырет жыргалчылыктарынын жанында бул дүйнөнүн жыргалчылыктары эч нерсеге арзыбайт. Акылы бар адам кантип убактылууну түбөлүккө, арзыбаган нерсени улуу нерсеге алмаштырсың?!
9:39Page 193
إِلَّا تَنفِرُواْ يُعَذِّبۡكُمۡ عَذَابًا أَلِيمٗا وَيَسۡتَبۡدِلۡ قَوۡمًا غَيۡرَكُمۡ وَلَا تَضُرُّوهُ شَيۡـٔٗاۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ ٣٩
If you do not go forth, He will punish you with a painful punishment and will replace you with another people, and you will not harm Him at all. And Allāh is over all things competent.
Оо, ыймандуулар! Эгерде силер душманыңарга каршы согушууга чыкпай турган болсоңор, анда Аллах силерди зордук-зомбулук, кордук жана башка жолдор менен жазалайт. Эгерде аларды согушка чакырса да алар качышса, анда Аллах алардын ордуна Өзүнө моюн сунган коомду алып келет. Силер Аллахка каршы чыгуу менен Ага эч зыян алып келбейсиңер. Ал силерге муктаж эмес. Силер Ага муктажсыңар. Аллах бардык нерсеге кудуреттүү. Аны эч бир нерсе алсыратпайт. Ал Өзүнүн динин жана пайгамбарын силерсиз эле жеңишке жеткирип коёт.
9:40Page 193
إِلَّا تَنصُرُوهُ فَقَدۡ نَصَرَهُ ٱللَّهُ إِذۡ أَخۡرَجَهُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ ثَانِيَ ٱثۡنَيۡنِ إِذۡ هُمَا فِي ٱلۡغَارِ إِذۡ يَقُولُ لِصَٰحِبِهِۦ لَا تَحۡزَنۡ إِنَّ ٱللَّهَ مَعَنَاۖ فَأَنزَلَ ٱللَّهُ سَكِينَتَهُۥ عَلَيۡهِ وَأَيَّدَهُۥ بِجُنُودٖ لَّمۡ تَرَوۡهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱلسُّفۡلَىٰۗ وَكَلِمَةُ ٱللَّهِ هِيَ ٱلۡعُلۡيَاۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ٤٠
If you do not aid him [i.e., the Prophet (ﷺ)] - Allāh has already aided him when those who disbelieved had driven him out [of Makkah] as one of two,1 when they were in the cave and he [i.e., Muḥammad (ﷺ)] said to his companion, "Do not grieve; indeed Allāh is with us." And Allāh sent down His tranquility upon him and supported him with soldiers [i.e., angels] you did not see and made the word2 of those who disbelieved the lowest,3 while the word of Allāh4 - that is the highest. And Allāh is Exalted in Might and Wise.
Оо, ыймандуулар! Эгерде Аллахтын элчисине жардам бербесеңер жана Аллах жолунда согушкула деген чакырыгына жооп бербесеңер, мушриктер пайгамбар менен Абу Бакрды кууп чыкканда Аллах ага силерсиз эле жардам берген. Ал экөөсү каапырлардан Хира үнкүрүнө жашынышканда аларды издешти. Абу Бакр Аллахтын Элчисин көрүп калат экен деп кабатыр болгондо ал досуна: «Капаланба! Чындыгында Аллах биз менен бирге. Ал колдойт жана жардам берет» – деп айтты. Аллах Өз элчисинин жүрөгүнө бейпилдик орнотту жана аларга көрүнбөгөн периштелерден болгон аскерлерди жиберди. Алар ага жардам беришти. Аллах Исламды көтөрүү менен Өзүнүн сөзүн бийик кылды, мушриктердин сөзүн төмөн кылды. Аллах Өз Затында, багынтуусунда жана бийлигинде кубаттуу. Аны эч ким жеңе албайт. Ошондой эле Ал башкаруусунда, шариятында жана тагдыр кылуусунда даанышман.
9:41Page 194
ٱنفِرُواْ خِفَافٗا وَثِقَالٗا وَجَٰهِدُواْ بِأَمۡوَٰلِكُمۡ وَأَنفُسِكُمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ٤١
Go forth, whether light or heavy,1 and strive with your wealth and your lives in the cause of Allāh. That is better for you, if you only knew.
Оо, ыймандуулар! Кыйынчылык жана бакубатчылыкта, жаштык жана карылыкта Аллах жолунда согушууга баргыла жана өз жаныңар жана мал-мүлкүңөр менен согушкула. Мына ошол силердин согушка барууңар жана мал-жаныңар менен согушканыңар бул дүйнөдө да, акыретте да силердин барбай койгонуңарга жана мал-жаныңардын амандыгын ойлогонуңарга караганда силерге көбүрөөк пайда алып келет. Эгерде муну билсеңер анда ага умтулгула.
9:42Page 194
لَوۡ كَانَ عَرَضٗا قَرِيبٗا وَسَفَرٗا قَاصِدٗا لَّٱتَّبَعُوكَ وَلَٰكِنۢ بَعُدَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلشُّقَّةُۚ وَسَيَحۡلِفُونَ بِٱللَّهِ لَوِ ٱسۡتَطَعۡنَا لَخَرَجۡنَا مَعَكُمۡ يُهۡلِكُونَ أَنفُسَهُمۡ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ إِنَّهُمۡ لَكَٰذِبُونَ ٤٢
Had it been a near [i.e., easy] gain and a moderate trip, they [i.e., the hypocrites] would have followed you, but distant to them was the journey. And they will swear by Allāh,1 "If we were able, we would have gone forth with you," destroying themselves [through false oaths], and Allāh knows that indeed they are liars.
Оо, пайгамбар! Сенден согушка барбай эле коёлу деп уруксат сураган эки жүздүүлөргө силер чакырган нерседе оңой олжолор жана машакатсыз жол жүрүү болгондо алар сени сөзсүз ээрчишмек. Бирок силер душманга карай басып өтө турган аралык аларга алыс көрүнгөнү үчүн согушка барбай коюшту. Согушка барбай эле коёлу деп уруксат сураган мына ошол эки жүздүүлөр сен кайтып келгенде касам ичишип: «Эгерде биз дагы силер менен согушка барууга чамабыз жеткенде сөзсүз бармакпыз» – деп айтышат. Алар согушка барышпаганы жана ушундай жалган анттары себептүү өздөрүн Аллахтын жазасына дуушар кылып кыйратышты. Аллах алар айткан сөздөрүндө жана ушул анттарында жалганчылар экенин билет.
9:43Page 194
عَفَا ٱللَّهُ عَنكَ لِمَ أَذِنتَ لَهُمۡ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكَ ٱلَّذِينَ صَدَقُواْ وَتَعۡلَمَ ٱلۡكَٰذِبِينَ ٤٣
Allāh has pardoned you, [O Muḥammad, but] why did you give them permission [to remain behind]? [You should not have] until it was evident to you who were truthful and you knew [who were] the liars.
Оо, пайгамбар! Аларга согушка барбай коюуга уруксат берүү тууралуу сенин кылган чечимиңди Аллах кечирди. Эмнеге сен аларга бул нерседе уруксат бердиң? Мындай кылганыңдын себеби алардын айткан шылтоолорунда кимиси чынчыл, кимиси жалганчы экенин ачык билип, анан ошого жараша алардын чынчылдарына уруксат берип, жалганчыларына уруксат бербейин дедиңби?
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences