Al-Mukhtasar · Tafsir · in Kyrgyz
Al-Baqarah 2:54–101
2:54Page 8
وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦ يَٰقَوۡمِ إِنَّكُمۡ ظَلَمۡتُمۡ أَنفُسَكُم بِٱتِّخَاذِكُمُ ٱلۡعِجۡلَ فَتُوبُوٓاْ إِلَىٰ بَارِئِكُمۡ فَٱقۡتُلُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ عِندَ بَارِئِكُمۡ فَتَابَ عَلَيۡكُمۡۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ ٥٤
And [recall] when Moses said to his people, "O my people, indeed you have wronged yourselves by your taking of the calf [for worship]. So repent to your Creator and kill yourselves [i.e., the guilty among you]. That is best for [all of] you in the sight of your Creator." Then He accepted your repentance; indeed, He is the Accepting of Repentance, the Merciful.
Дагы бул жакшылыктардын ичинен Аллах силерге торпокко сыйынганыңардан кийин тообо кылууга мүмкүнчүлүк бергенин эстегиле. Анткени Муса силерге айткан: «Силер торпокту кудай тутуп сыйынып, өзүңөргө зулум кылдыңар. Эми Жаратуучуңарга тообо кылгыла жана Ага кайткыла. Анүчүн бири-бириңерди өлтүргүлө. Ушундай жол менен тообо кылуу – тозокто түбөлүк калууга алып баруучу каапырлыктан кайтпай жүргөндөн жакшыраак. Анан силер Аллахтын ийгилиги жана жардамы менен аны аткардыңар, Ал тообоңорду кабыл кылды. Анткени Ал тооболорду көп кабыл кылуучу, пенделерине ырайымдуу.
2:55Page 8
وَإِذۡ قُلۡتُمۡ يَٰمُوسَىٰ لَن نُّؤۡمِنَ لَكَ حَتَّىٰ نَرَى ٱللَّهَ جَهۡرَةٗ فَأَخَذَتۡكُمُ ٱلصَّٰعِقَةُ وَأَنتُمۡ تَنظُرُونَ ٥٥
And [recall] when you said, "O Moses, we will never believe you until we see Allāh outright"; so the thunderbolt took you while you were looking on.
Жана силердин ата-бабаларыңар Мусага тайманбастык менен кайрылып: «Биз Аллахты жашыруусуз өз көзүбүз менен көрмөйүнчө сага ишенбейбиз» – деп айткандарын эстегиле. Ошондо кээ бириңер башкаларды карап турганда силерди алоолонгон от жалмаган себептүү өлтүрүлдүңөр.
2:56Page 8
ثُمَّ بَعَثۡنَٰكُم مِّنۢ بَعۡدِ مَوۡتِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ٥٦
Then We revived you after your death that perhaps you would be grateful.
Кийин силерди Аллахтын берген бул жакшылыктарына шүгүр кылышат деп өлгөнүңөрдөн кийин тирилттик.
2:57Page 8
وَظَلَّلۡنَا عَلَيۡكُمُ ٱلۡغَمَامَ وَأَنزَلۡنَا عَلَيۡكُمُ ٱلۡمَنَّ وَٱلسَّلۡوَىٰۖ كُلُواْ مِن طَيِّبَٰتِ مَا رَزَقۡنَٰكُمۡۚ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ٥٧
And We shaded you with clouds and sent down to you manna and quails, [saying], "Eat from the good things with which We have provided you." And they wronged Us not - but they were [only] wronging themselves.
Дагы силерге кылган жакшылыктарыбыздан, жер бетинде адашып жүргөнүңөрдө күндүн ысыгынан көлөкө болсун деп булуттарды жибердик жана силерге жакшылык катары бал сыяктуу таттуу суусундукту, бөдөнө сыяктуу эти даамдуу кичинекей канаттууну түшүрдүк. Биз силерге ырыскы кылган адал нерселерден жегиле деп айттык. Алардын бул жакшылыктарды жокко чыгарып, четке кагуулары себептүү Биздин эч нерсебиз кемип кетпейт. Бирок алар энчиленген соопторду азайтып, жазага дуушар кылуу менен өздөрүнө зыян келтиришти.
2:58Page 9
وَإِذۡ قُلۡنَا ٱدۡخُلُواْ هَٰذِهِ ٱلۡقَرۡيَةَ فَكُلُواْ مِنۡهَا حَيۡثُ شِئۡتُمۡ رَغَدٗا وَٱدۡخُلُواْ ٱلۡبَابَ سُجَّدٗا وَقُولُواْ حِطَّةٞ نَّغۡفِرۡ لَكُمۡ خَطَٰيَٰكُمۡۚ وَسَنَزِيدُ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ٥٨
And [recall] when We said, "Enter this city [i.e., Jerusalem] and eat from it wherever you will in [ease and] abundance, and enter the gate bowing humbly1 and say, 'Relieve us of our burdens [i.e., sins].' We will [then] forgive your sins for you, and We will increase the doers of good [in goodness and reward]."
Аллахтын силерге берген жакшылыктарын эстегиле, бир кезде Биз силерге айттык: «Кудуска киргиле, анын каалаган жеринен адал нерселерден кенен жана ырахаттануу менен жегиле. Ага киргенде Аллахка моюн сунган, рүкү кылган абалда болгула жана Аллахтан суранып: «Раббибиз! Күнөөлөрүбүздү кечир (хиттатун)» – деп айткыла. Ошондо Биз силерге жооп беребиз жана жакшылык иштерди кылгандардын соопторун көбөйтөбүз.
2:59Page 9
فَبَدَّلَ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ قَوۡلًا غَيۡرَ ٱلَّذِي قِيلَ لَهُمۡ فَأَنزَلۡنَا عَلَى ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ رِجۡزٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ بِمَا كَانُواْ يَفۡسُقُونَ ٥٩
But those who wronged changed [those words] to a statement other than that which had been said to them, so We sent down upon those who wronged a punishment [i.e., plague] from the sky because they were defiantly disobeying.
Алардын арасындагы залымдары кыймыл-аракетти өзгөртүп, сөздү бурмалап: «Аллахтын буйругун шылдыңдаган абалда «арпанын даны» (хинтатун)» – деп артын салып киришти. Алар шарияттын чегинен чыгып, буйрукка каршы чыгышкандарынын жазасы катары Аллах алардын залымдарына асмандан азап түшүрдү.
2:60Page 9
۞ وَإِذِ ٱسۡتَسۡقَىٰ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦ فَقُلۡنَا ٱضۡرِب بِّعَصَاكَ ٱلۡحَجَرَۖ فَٱنفَجَرَتۡ مِنۡهُ ٱثۡنَتَا عَشۡرَةَ عَيۡنٗاۖ قَدۡ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٖ مَّشۡرَبَهُمۡۖ كُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ مِن رِّزۡقِ ٱللَّهِ وَلَا تَعۡثَوۡاْ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُفۡسِدِينَ ٦٠
And [recall] when Moses prayed for water for his people, so We said, "Strike with your staff the stone." And there gushed forth from it twelve springs, and every people [i.e., tribe] knew its watering place. "Eat and drink from the provision of Allāh, and do not commit abuse on the earth, spreading corruption."
Аллахтын силерге берген жакшылыктарын эстегиле, качан силер эрме чөлдө калып, катуу суусап турганыңарда, Муса Раббисине жалынып, силерге суу берүүсүн суранды. Ошондо Биз аны таягың менен ташты ур деп буйрудук. Аны урганда урууларыңардын санына ылайык андан он эки булак атылып, алардын ар биринен суу чыкты. Ортодо чыр-чатак болбошу үчүн ар бир урууга иче турган жеке жайын көрсөтүп бердик. Жана Биз силерге: «Силерге эч кандай мээнетсиз жана аракетсиз жеткирген Аллахтын ырыскысынан жеп-ичкиле жана жер бетинде бузукулук кылбагыла» – дедик.
2:61Page 9
وَإِذۡ قُلۡتُمۡ يَٰمُوسَىٰ لَن نَّصۡبِرَ عَلَىٰ طَعَامٖ وَٰحِدٖ فَٱدۡعُ لَنَا رَبَّكَ يُخۡرِجۡ لَنَا مِمَّا تُنۢبِتُ ٱلۡأَرۡضُ مِنۢ بَقۡلِهَا وَقِثَّآئِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَاۖ قَالَ أَتَسۡتَبۡدِلُونَ ٱلَّذِي هُوَ أَدۡنَىٰ بِٱلَّذِي هُوَ خَيۡرٌۚ ٱهۡبِطُواْ مِصۡرٗا فَإِنَّ لَكُم مَّا سَأَلۡتُمۡۗ وَضُرِبَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلذِّلَّةُ وَٱلۡمَسۡكَنَةُ وَبَآءُو بِغَضَبٖ مِّنَ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ كَانُواْ يَكۡفُرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَيَقۡتُلُونَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَواْ وَّكَانُواْ يَعۡتَدُونَ ٦١
And [recall] when you said, "O Moses, we can never endure one [kind of] food. So call upon your Lord to bring forth for us from the earth its green herbs and its cucumbers and its garlic and its lentils and its onions." [Moses] said, "Would you exchange what is better for what is less? Go into [any] settlement and indeed, you will have what you have asked." And they were covered with humiliation and poverty and returned with anger from Allāh [upon them]. That was because they [repeatedly] disbelieved in the signs of Allāh and killed the prophets without right. That was because they disobeyed and were [habitually] transgressing.
Эстегилечи, бир учурда силер Раббиңердин жакшылыгына ыраазы болбой, Аллах силерге түшүргөн манна шириндиги менен бөдөнөдөн тажаганыңарда: «Өзгөрбөгөн бир түрдүү тамакка чыдай албайбыз» деп, Мусадан бизге азык катары жерде өскөн жашылчалар, узун бадыраң, буурчак, жасмык дандары, пияз сыяктуу өсүмдүктөрдү чыгарып берүүсүн Аллахтан дуба кылып сура деп талап кылдыңар. Муса силерге эч кандай кыйынчылыксыз жана машакатсыз келген даамдуу жана берекелүү манна шириндиги менен бөдөнөнү болор-болбос нерселерге алмаштыр деген өтүнүчүңөрдү четке кагып: «Бул жердин каалаган айылына түшкүлө, анын талааларынан жана базарларынан сураганыңарды табасыңар» – деди. Алар напси каалоолоруна ээрчип, Аллах аларга тандаган нерселерден такай жүз бурушкандары себептүү аларды кордук, жакырчылык жана каатчылык басты. Жана алар Аллахтын дининен жүз буруп, Анын аят-белгилерине каапырлык кылып, зулумдук жана душмандык менен Анын пайгамбарларын өлтүрүшкөнү үчүн Аллахтын каарына калышты. Мунун баары алардын Аллахка баш ийбестик кылып, Анын чектеринен чыккандыгы себептен болду.
2:62Page 10
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱلَّذِينَ هَادُواْ وَٱلنَّصَٰرَىٰ وَٱلصَّٰبِـِٔينَ مَنۡ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا فَلَهُمۡ أَجۡرُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡ وَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ ٦٢
Indeed, those who believed and those who were Jews or Christians or Sabeans [before Prophet Muḥammad (ﷺ)] - those [among them] who believed in Allāh and the Last Day and did righteousness - will have their reward with their Lord, and no fear will there be concerning them, nor will they grieve1.
Чындыгында бул үммөттөн жана Мухаммадга чейинки мурунку коомдордон, жөөттөрдөн, христиандардан, сабийлерден (Аллахка жана акырет күнүнө ыйман келтирген кээ бир пайгамбарлардын тобу) ким ыйман келтирсе, алар үчүн Раббисинин алдында сыйлыктар бар, алар акыретте боло турган нерселерден коркушпайт жана дүйнөдө өткөрүп жиберген нерселери үчүн өкүнүшпөйт.
2:63Page 10
وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَكُمۡ وَرَفَعۡنَا فَوۡقَكُمُ ٱلطُّورَ خُذُواْ مَآ ءَاتَيۡنَٰكُم بِقُوَّةٖ وَٱذۡكُرُواْ مَا فِيهِ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ ٦٣
And [recall] when We took your covenant, [O Children of Israel, to abide by the Torah] and We raised over you the mount, [saying], "Take what We have given you with determination and remember what is in it that perhaps you may become righteous."
Биз силерден Аллахка жана Анын элчилерине ыйман келтирүү жөнүндө бекем убада алганыбызды эстегиле. Биз силерге түшүргөн Тооратты жалкоолонбостон жана кош көңүл карабастан, олуттуу жана тырышчаактык менен алууңарды буйруп, келишимди аткарууну таштабоо үчүн эскертүү жана коркутуу максатта үстүңөргө тоону көтөрүп койдук. Андагы айтылгандарды жаттагыла жана ал тууралуу ой жүгүрткүлө. Балким ушундай кылуу менен Аллахтын азабынан коркосуңар.
2:64Page 10
ثُمَّ تَوَلَّيۡتُم مِّنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَۖ فَلَوۡلَا فَضۡلُ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ وَرَحۡمَتُهُۥ لَكُنتُم مِّنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٦٤
Then you turned away after that. And if not for the favor of Allāh upon you and His mercy, you would have been among the losers.
Силерден бекем убада алындан кийин жүз буруп жана баш ийбестик кылып кеттиңер. Эгерде Аллах айкөлдүк кылып силерди кечирбегенде жана ырайым кылып тообоңорду кабыл кылбаганда, анда жүз буруу жана баш ийбестик себептүү анык эле жоготууга учурагандардан болмоксуңар.
2:65Page 10
وَلَقَدۡ عَلِمۡتُمُ ٱلَّذِينَ ٱعۡتَدَوۡاْ مِنكُمۡ فِي ٱلسَّبۡتِ فَقُلۡنَا لَهُمۡ كُونُواْ قِرَدَةً خَٰسِـِٔينَ ٦٥
And you had already known about those who transgressed among you concerning the sabbath, and We said to them, "Be apes, despised."
Силер мурунку ата-бабаларыңардын кабарын шек-күмөнсүз билдиңер. Анткени алар улоого тыюу салынган ишенби күнү чектен чыгышты. Алар мунун айласын таап, жума күнү торлорун сууга таштап, жекшенби күнү алышат эле. Ошондо Аллах аларды айла-амалдарынын жазасы катары таштанды маймылдарга айлантып койду.
2:66Page 10
فَجَعَلۡنَٰهَا نَكَٰلٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهَا وَمَا خَلۡفَهَا وَمَوۡعِظَةٗ لِّلۡمُتَّقِينَ ٦٦
And We made it a deterrent punishment for those who were present and those who succeeded [them] and a lesson for those who fear Allāh.
Ошентип чектен чыккан бул айылды тегерегиндеги айылдарга сабак кылдык жана алардын кылганын кылып жазага татыктуу болбосун деп алардан кийинки келгендерге да сабак кылдык. Ошондой эле аны Аллахтын жазасынан жана Анын чектеринен чыккандарга болгон өч алуусунан корккондор үчүн эскертүү кылдык.
2:67Page 10
وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦٓ إِنَّ ٱللَّهَ يَأۡمُرُكُمۡ أَن تَذۡبَحُواْ بَقَرَةٗۖ قَالُوٓاْ أَتَتَّخِذُنَا هُزُوٗاۖ قَالَ أَعُوذُ بِٱللَّهِ أَنۡ أَكُونَ مِنَ ٱلۡجَٰهِلِينَ ٦٧
And [recall] when Moses said to his people, "Indeed, Allāh commands you to slaughter a cow." They said, "Do you take us in ridicule?" He said, "I seek refuge in Allāh from being among the ignorant."
Ата-бабаларыңардын Муса менен болгон окуясын эстегиле. Ал аларга Аллах бир уй союуну буйруганын айтканда, алар аны тез аткаруунун ордуна кыйкымчылдык кылып: «Сен бизди шылдыңдап жатасыңбы?» – дешти. Муса: «Аллахка жалаа жаап, адамдарды шылдыңдоодон кудай сактасын» – деди.
2:68Page 10
قَالُواْ ٱدۡعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّن لَّنَا مَا هِيَۚ قَالَ إِنَّهُۥ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٞ لَّا فَارِضٞ وَلَا بِكۡرٌ عَوَانُۢ بَيۡنَ ذَٰلِكَۖ فَٱفۡعَلُواْ مَا تُؤۡمَرُونَ ٦٨
They said, "Call upon your Lord to make clear to us what it is." [Moses] said, "[Allāh] says, 'It is a cow which is neither old nor virgin, but median between that,' so do what you are commanded."
Алар Мусага: «Раббиңден бизге сурап бер, сойгула деп буйрулган уйдун сыпаттарын айтып берсин» – дешти. Ал аларга: «Аллах айтып жатат: «Ал уй картаң да эмес, жаш да эмес, орто жаштагы уй болсун. Раббиңердин буйругун тезинен аткаргыла» – деди.
2:69Page 10
قَالُواْ ٱدۡعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّن لَّنَا مَا لَوۡنُهَاۚ قَالَ إِنَّهُۥ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٞ صَفۡرَآءُ فَاقِعٞ لَّوۡنُهَا تَسُرُّ ٱلنَّٰظِرِينَ ٦٩
They said, "Call upon your Lord to show us what is her color." He said, "He says, 'It is a yellow cow, bright in color - pleasing to the observers.'"
Алар талаштарын, кежирликтерин токтотпой Мусага: «Бизге Раббиңден анын түсү кандай экенин сурап бер» – дешти. Муса аларга айтты: «Аллах айтып жатат: «Ал карагандардын баарысын суктандырган сапсары уй».
2:70Page 11
قَالُواْ ٱدۡعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّن لَّنَا مَا هِيَ إِنَّ ٱلۡبَقَرَ تَشَٰبَهَ عَلَيۡنَا وَإِنَّآ إِن شَآءَ ٱللَّهُ لَمُهۡتَدُونَ ٧٠
They said, "Call upon your Lord to make clear to us what it is. Indeed, [all] cows look alike to us. And indeed we, if Allāh wills, will be guided."
Анан алар кежирликтерин токтотпостон мындай дешти: «Раббиңден бизге сурап бер, уйдун сыпаттарын дагы кененирээк айтып берсин. Анткени жогоруда айтылган сыпаттагы уйлар көп болгондуктан, алардын арасынан тандай албай жатабыз. Алардан сойгула деп талап кылынган уйду (Аллах кааласа) табабыз деп баса белгилешти».
2:71Page 11
قَالَ إِنَّهُۥ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٞ لَّا ذَلُولٞ تُثِيرُ ٱلۡأَرۡضَ وَلَا تَسۡقِي ٱلۡحَرۡثَ مُسَلَّمَةٞ لَّا شِيَةَ فِيهَاۚ قَالُواْ ٱلۡـَٰٔنَ جِئۡتَ بِٱلۡحَقِّۚ فَذَبَحُوهَا وَمَا كَادُواْ يَفۡعَلُونَ ٧١
He said, "He says, 'It is a cow neither trained to plow the earth nor to irrigate the field, one free from fault with no spot upon her.'" They said, "Now you have come with the truth." So they slaughtered her, but they could hardly do it.
Муса аларга: «Аллах айтып жатат: «Ал уй жер айдоого, сугатчылыкка иштетилип кордук көрбөгөн, эч кандай айыбы жок жана сарыдан башка түстөгү белгилери болбогон сыпатта болуш керек» – деди. Ошондо алар: «Мына эми уйду толук аныктаган так сыпаттама бердиң» – дешти. Бирок алар талаш-тартыштан, кежирликтен улам андай уйду соё албай турган болуп, анан союшту.
2:72Page 11
وَإِذۡ قَتَلۡتُمۡ نَفۡسٗا فَٱدَّٰرَٰءۡتُمۡ فِيهَاۖ وَٱللَّهُ مُخۡرِجٞ مَّا كُنتُمۡ تَكۡتُمُونَ ٧٢
And [recall] when you slew a man and disputed1 over it, but Allāh was to bring out that which you were concealing.
Эстегилечи, бир кезде өзүңөрдөн бирөөнү өлтүрүп коюп, аны бири-бириңерге түрттүңөр. Ар бири адам өлтүрдү деген жалаадан өзүн коргош үчүн башкаларды айыптап жатып ортоңордо чыр чыгып кетти. Аллах ошол бейкүнөө адамды өлтүргөнгө байланыштуу жашырган нерсеңерди ачыкка чыгарат.
2:73Page 11
فَقُلۡنَا ٱضۡرِبُوهُ بِبَعۡضِهَاۚ كَذَٰلِكَ يُحۡيِ ٱللَّهُ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَيُرِيكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ ٧٣
So We said, "Strike him [i.e., the slain man] with part of it."1 Thus does Allāh bring the dead to life, and He shows you His signs that you might reason.
Анан Биз: «Силерге сойгула деп буйруган уйдун бир бөлүгү менен өлүктү ургула, ошондо өлтүргөн адам ким экенин айтуу үчүн Аллах аны тирилтет» – дедик. Алар ошондой кылышты, ал аны ким өлтүргөнүн айтып берди. Аллах ошол өлүктү тирилткен сыяктуу, кыямат күнү да өлүктөрдү тирилтет жана силерге Өз кудуреттүүлүгүнө ачык-айкын далилдерди көрсөтөт. Балким ал тууралуу акыл жүгүртүп, Аллахка чындап ыйман келтиресиңер.
2:74Page 11
ثُمَّ قَسَتۡ قُلُوبُكُم مِّنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ فَهِيَ كَٱلۡحِجَارَةِ أَوۡ أَشَدُّ قَسۡوَةٗۚ وَإِنَّ مِنَ ٱلۡحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنۡهُ ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ وَإِنَّ مِنۡهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخۡرُجُ مِنۡهُ ٱلۡمَآءُۚ وَإِنَّ مِنۡهَا لَمَا يَهۡبِطُ مِنۡ خَشۡيَةِ ٱللَّهِۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعۡمَلُونَ ٧٤
Then your hearts became hardened after that, being like stones or even harder. For indeed, there are stones from which rivers burst forth, and there are some of them that split open and water comes out, and there are some of them that fall down for fear of Allāh. And Allāh is not unaware of what you do.
Ошондо силердин жүрөгүңөр бул жеткиликтүү насааттардан жана айкын аят-белгилерден кийин таштай болуп катыды, андан дагы катуураак болуп калды. Ал бул абалынан эч качан өзгөрбөйт, ал эми таштар өзгөрөт. Анткени кээ бир таштардан дарыялар атылып чыгат, кээ бири жарылып, жер бетинде аккан булак суулары чыгат, алардан адамдар жана жаныбарлар пайдаланат. Кээ бири Аллахтан коркуп, сестенгенинен тоолордун чокусунан кулайт. А силердин жүрөгүңөр андай эмес. Аллах силердин кылганыңардан бейкапар эмес, Ал аны билет жана жакында силерге анын жазасын берет.
2:75Page 11
۞ أَفَتَطۡمَعُونَ أَن يُؤۡمِنُواْ لَكُمۡ وَقَدۡ كَانَ فَرِيقٞ مِّنۡهُمۡ يَسۡمَعُونَ كَلَٰمَ ٱللَّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُۥ مِنۢ بَعۡدِ مَا عَقَلُوهُ وَهُمۡ يَعۡلَمُونَ ٧٥
Do you covet [the hope, O believers], that they would believe for you while a party of them used to hear the words of Allāh and then distort it [i.e., the Torah] after they had understood it while they were knowing?
Оо, ыймандуулар! Жөөттөрдүн чыныгы абалын жана баш ийбестиктерин билгенден кийин, алар силерге ишенип, жооп беришет деп үмүт кылып жатасыңарбы?! Алардын аалымдарынын бир тобу аларга түшкөн Тоораттагы Аллахтын сөзүн угуп туруп, андагы сөздөрдү жана маанилерди түшүнүп билбегенден кийин өзгөртүп жиберишти. Алар өздөрүнүн күнөөсүнүн оордугун билишет.
2:76Page 11
وَإِذَا لَقُواْ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا وَإِذَا خَلَا بَعۡضُهُمۡ إِلَىٰ بَعۡضٖ قَالُوٓاْ أَتُحَدِّثُونَهُم بِمَا فَتَحَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمۡ لِيُحَآجُّوكُم بِهِۦ عِندَ رَبِّكُمۡۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ ٧٦
And when they meet those who believe, they say, "We have believed"; but when they are alone with one another, they say, "Do you talk to them about what Allāh has revealed to you so they can argue with you about it before your Lord?" Then will you not reason?
Жөөттөрдүн карама-каршылыктарынан жана айлакерлигинен, алардын кээ бирлери ыймандууларга жолукса, Мухаммад пайгамбардын чынчылдыгын, анын пайгамбарчылыгынын тууралыгын жана ага Тоорат дагы күбө экендигин моюнга алышат. Бирок жөөттөр бири-бири менен менен жалгыз калганда, минтип моюнга алгандары үчүн бири-бирин айыпташат. Анткени мусулмандар алардын пайгамбарчылыкты чындык экенин моюнга алгандарын өздөрүнө каршы далил кылышат.
2:77Page 12
أَوَلَا يَعۡلَمُونَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَ ٧٧
But do they not know that Allāh knows what they conceal and what they declare?
Жөөттөр ушундай маскара жолго түшүп жатышат, Аллах алардын сөздөрү менен иш-аракеттеринин кайсынысын жашырып, кайсынысын ачыкка чыгарып жаткандарын билерин элес алышпаган сыяктуу. Ал жакында аны ачык көрсөтүп, шерменделерин чыгарат.
2:78Page 12
وَمِنۡهُمۡ أُمِّيُّونَ لَا يَعۡلَمُونَ ٱلۡكِتَٰبَ إِلَّآ أَمَانِيَّ وَإِنۡ هُمۡ إِلَّا يَظُنُّونَ ٧٨
And among them are unlettered ones who do not know the Scripture except [indulgement in] wishful thinking, but they are only assuming.
Жөөттөрдүн арасында бир топ бар, алар Тооратты окуганды эле билишет, бирок анын маанисин түшүнүшпөйт. Аларда улууларынан калган жалган уламыштардан башка эч нерсе жок. Алар ошону Аллах түшүргөн Тоорат деп ойлошот.
2:79Page 12
فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ يَكۡتُبُونَ ٱلۡكِتَٰبَ بِأَيۡدِيهِمۡ ثُمَّ يَقُولُونَ هَٰذَا مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ لِيَشۡتَرُواْ بِهِۦ ثَمَنٗا قَلِيلٗاۖ فَوَيۡلٞ لَّهُم مِّمَّا كَتَبَتۡ أَيۡدِيهِمۡ وَوَيۡلٞ لَّهُم مِّمَّا يَكۡسِبُونَ ٧٩
So woe1 to those who write the "scripture" with their own hands, then say, "This is from Allāh," in order to exchange it for a small price. Woe to them for what their hands have written and woe to them for what they earn.
Туура жолго түшүүнү жана акыйкатты байлык же бийлик сыяктуу дүйнөдөгү арзыбаган баага алмаштыруу үчүн өз колдору менен китеп жазып алып: «Бул Аллахтан келген китеп» – деп жалган айткандарды катаал азап жана кыйроо күтүп турат. Аларга өз колдору менен Аллахка карата жазган жалган жалаалары үчүн азап жана кыйроо болсун. Жана мунун артынан тапкан байлык жана бийлик сыяктуу нерселери үчүн аларга катаал азап жана кыйроо болсун.
2:80Page 12
وَقَالُواْ لَن تَمَسَّنَا ٱلنَّارُ إِلَّآ أَيَّامٗا مَّعۡدُودَةٗۚ قُلۡ أَتَّخَذۡتُمۡ عِندَ ٱللَّهِ عَهۡدٗا فَلَن يُخۡلِفَ ٱللَّهُ عَهۡدَهُۥٓۖ أَمۡ تَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ ٨٠
And they say, "Never will the Fire touch us, except for [a few] numbered days." Say, "Have you taken a covenant with Allāh? For Allāh will never break His covenant. Or do you say about Allāh that which you do not know?"
Алар жалган жана текеберлик абалда: «Бизге тозок оту тийбейт, тозокко түшсөк да убактылуу гана болобуз» – дешти. Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Силер буга Аллахтан анык убада алдыңар беле? Эгер силер үчүн ошондой болсо, Аллах Өз убадасын бузбайт. Же силер билбей туруп эле жалган жана алдамчылык жолдо Аллахтын атынан сүйлөп жатасыңарбы?».
2:81Page 12
بَلَىٰۚ مَن كَسَبَ سَيِّئَةٗ وَأَحَٰطَتۡ بِهِۦ خَطِيٓـَٔتُهُۥ فَأُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ٨١
Yes, [on the contrary], whoever earns evil and his sin has encompassed him - those are the companions of the Fire; they will abide therein eternally.
Абал алар ойлогондой эмес. Чындыгында Аллах каапырлык күнөөсүн кылган ар бир адамды азаптайт, аны күнөөлөрү бүт тарабынан курчап алат жана аны тозокко киргизип, ал жакта түбөлүк калтыруу менен жазалайт.
2:82Page 12
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ٨٢
But they who believe and do righteous deeds - those are the companions of Paradise; they will abide therein eternally.
Ал эми Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандардын Аллах алдындагы сыйлыгы – бейишке кирүү жана ал жакта түбөлүк калуу.
2:83Page 12
وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ لَا تَعۡبُدُونَ إِلَّا ٱللَّهَ وَبِٱلۡوَٰلِدَيۡنِ إِحۡسَانٗا وَذِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينِ وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسۡنٗا وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ ثُمَّ تَوَلَّيۡتُمۡ إِلَّا قَلِيلٗا مِّنكُمۡ وَأَنتُم مُّعۡرِضُونَ ٨٣
And [recall] when We took the covenant from the Children of Israel, [enjoining upon them], "Do not worship except Allāh; and to parents do good and to relatives, orphans, and the needy. And speak to people good [words] and establish prayer and give zakāh." Then you turned away, except a few of you, and you were refusing.
Эй, Исраил урпактары! Эстегиле, Биз силерден Аллахты жалгыздап, Андан башка эч нерсеге сыйынбоого, ата-энеге, жакын туугандарга, жетимдерге, муктаж кембагалдарга жакшы сөз сүйлөөгө, орой жана катуу айтпастан жакшылыкка чакырып, жамандыктан тыюуга, намазды Биз буйругандай толук аткарууга жана зекетти чын көңүлүңөр менен татыктууларга берүүгө бекем убада албадык беле? Силердин араңардан кээ бир бирлериңерден башкаңар бул келишимден кийин силерден алынган убаданы аткаруудан баш тартып кеттиңер.
2:84Page 13
وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَكُمۡ لَا تَسۡفِكُونَ دِمَآءَكُمۡ وَلَا تُخۡرِجُونَ أَنفُسَكُم مِّن دِيَٰرِكُمۡ ثُمَّ أَقۡرَرۡتُمۡ وَأَنتُمۡ تَشۡهَدُونَ ٨٤
And [recall] when We took your covenant, [saying], "Do not shed your [i.e., each other's] blood or evict one another from your homes." Then you acknowledged [this] while you were witnessing.
Биз силерден Тооратта бири-бириңердин каныңарды төгүүнүн жана бири-бириңерди өз жеринен кууп чыгуунун арамдыгы тууралуу бекем убада алганыбызды эстегиле. Кийин силер Биз ал тууралуу силерден алган келишимдин тууралыгына күбөлүккө өтүп, аны мойнуңарга алдыңар.
2:85Page 13
ثُمَّ أَنتُمۡ هَٰٓؤُلَآءِ تَقۡتُلُونَ أَنفُسَكُمۡ وَتُخۡرِجُونَ فَرِيقٗا مِّنكُم مِّن دِيَٰرِهِمۡ تَظَٰهَرُونَ عَلَيۡهِم بِٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡعُدۡوَٰنِ وَإِن يَأۡتُوكُمۡ أُسَٰرَىٰ تُفَٰدُوهُمۡ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيۡكُمۡ إِخۡرَاجُهُمۡۚ أَفَتُؤۡمِنُونَ بِبَعۡضِ ٱلۡكِتَٰبِ وَتَكۡفُرُونَ بِبَعۡضٖۚ فَمَا جَزَآءُ مَن يَفۡعَلُ ذَٰلِكَ مِنكُمۡ إِلَّا خِزۡيٞ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يُرَدُّونَ إِلَىٰٓ أَشَدِّ ٱلۡعَذَابِۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعۡمَلُونَ ٨٥
Then, you are those [same ones who are] killing one another and evicting a party of your people from their homes, cooperating against them in sin and aggression. And if they come to you as captives, you ransom them, although their eviction was forbidden to you. So do you believe in part of the Scripture and disbelieve in part? Then what is the recompense for those who do that among you except disgrace in worldly life; and on the Day of Resurrection they will be sent back to the severest of punishment. And Allāh is not unaware of what you do.
Андан соң силер бул келишимди бузуп, бири-бириңерди өлтүрдүңөр, өзүңөрдөн болгон бир топко каршы душмандардан жардам сурап, аларды өз жеринен зулумдук жана душмандык менен кууп чыктыңар. Эгерде алар душмандардын колунда силерге туткун болуп келишсе, аларды өз жеринен кууп чыгуу силерге арам болгондугуна карабастан, аларды туткундан бошотуу үчүн кун төлөгөнгө шаштыңар. Силер Тооратта келген туткундарды кун төлөп бошотуунун милдеттиги тууралуу кээ бир нерселерге ыйман келтирип, ал эми андагы айтылган кан төкпөгүлө, бири-бириңерди кууп чыкпагыла деген сыяктуу кээ бир нерселерге кантип каапырлык кылып жатасыңар? Силердин араңарда ушундай кылган адам үчүн бул дүйнө жашоосунда кордук менен төмөндүктөн башка жаза жок. Ал эми акыретте болсо эң катаал азапка кайтарылат. Аллах силердин кылганыңардан бейкапар эмес, Ал аны билип турат жана жакында силерге анын жазасын берет.
2:86Page 13
أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ٱشۡتَرَوُاْ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا بِٱلۡأٓخِرَةِۖ فَلَا يُخَفَّفُ عَنۡهُمُ ٱلۡعَذَابُ وَلَا هُمۡ يُنصَرُونَ ٨٦
Those are the ones who have bought the life of this world [in exchange] for the Hereafter, so the punishment will not be lightened for them, nor will they be aided.
Алар убактылууну түбөлүктүүдөн артык көрүп, акыретти дүйнө жашоосуна алмаштыргандар. Ошондуктан аларга акыретте азап жеңилдетилбейт жана ал күндө аларга эч кандай жардамчы да болбойт.
2:87Page 13
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ وَقَفَّيۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِۦ بِٱلرُّسُلِۖ وَءَاتَيۡنَا عِيسَى ٱبۡنَ مَرۡيَمَ ٱلۡبَيِّنَٰتِ وَأَيَّدۡنَٰهُ بِرُوحِ ٱلۡقُدُسِۗ أَفَكُلَّمَا جَآءَكُمۡ رَسُولُۢ بِمَا لَا تَهۡوَىٰٓ أَنفُسُكُمُ ٱسۡتَكۡبَرۡتُمۡ فَفَرِيقٗا كَذَّبۡتُمۡ وَفَرِيقٗا تَقۡتُلُونَ ٨٧
And We did certainly give Moses the Scripture [i.e., the Torah] and followed up after him with messengers. And We gave Jesus, the son of Mary, clear proofs and supported him with the Pure Spirit [i.e., the angel Gabriel]. But is it [not] that every time a messenger came to you, [O Children of Israel], with what your souls did not desire, you were arrogant? And a party [of messengers] you denied and another party you killed.
Биз Мусага Тооратты бердик, анын артынан пайгамбарларды жибердик. Ал эми Мариямдын уулу Исага анын чынчылдыгын билдирген өлүктү тирилтүү, тубаса сокур, ала жана пес оорусу менен ооругандарды айыктыруу сыяктуу ачык айкын аят-белгилерди бердик жана аны Жебреил периште менен кубаттадык. Эй, Исраил урпактары! Силерге Аллах тараптан бир пайгамбар каалооңорго туура келбеген нерсени алып келген сайын силер акыйкатка текеберленип жана Аллахтын элчилерине бой көтөрүү менен алардын кээ бирлерин жалганга чыгарып, кээ бирлерин өлтүрө бересиңерби?!
2:88Page 13
وَقَالُواْ قُلُوبُنَا غُلۡفُۢۚ بَل لَّعَنَهُمُ ٱللَّهُ بِكُفۡرِهِمۡ فَقَلِيلٗا مَّا يُؤۡمِنُونَ ٨٨
And they said, "Our hearts are wrapped."1 But, [in fact], Allāh has cursed them for their disbelief, so little is it that they believe.
Жөөттөрдүн Мухаммадды ээрчибейбиз дегенге шылтоосу: «Биздин жүрөктөрүбүз кулпуланган, айткандарыңдын эч бири ага жетпейт жана аны түшүнбөйт» – дегени эле. Абал алар ойлогондой эмес! Тескерисинче, Аллах аларды каапырлыктары үчүн Өз ырайымынан алыстаткан. Ошондуктан алар Аллах түшүргөн нерселердин аз гана бөлүгүнө ыйман келтиришет.
2:89Page 14
وَلَمَّا جَآءَهُمۡ كِتَٰبٞ مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِ مُصَدِّقٞ لِّمَا مَعَهُمۡ وَكَانُواْ مِن قَبۡلُ يَسۡتَفۡتِحُونَ عَلَى ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فَلَمَّا جَآءَهُم مَّا عَرَفُواْ كَفَرُواْ بِهِۦۚ فَلَعۡنَةُ ٱللَّهِ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ ٨٩
And when there came to them a Book [i.e., the Qur’ān] from Allāh confirming that which was with them - although before they used to pray for victory against those who disbelieved - but [then] when there came to them that which they recognized, they disbelieved in it; so the curse of Allāh will be upon the disbelievers.
Качан аларга Аллах тараптан жалпы туура негиздерде Тоорат менен Инжилге шайкеш келген ыйык Куран келгенде, алар ал түшкөнгө чейин: «Биз жакында мушриктерди жеңебиз, пайгамбар келген кезде бизге жеңиш келет, биз ага ыйман келтирип, аны ээрчийбиз» – деп айтышчу. Ал эми аларга Куран жана Мухаммад, алар билген сыпатта жана алар билген акыйкатта келгенде, ага каапырлык кылышты. Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылгандарга Аллахтын каргышы болсун!
2:90Page 14
بِئۡسَمَا ٱشۡتَرَوۡاْ بِهِۦٓ أَنفُسَهُمۡ أَن يَكۡفُرُواْ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بَغۡيًا أَن يُنَزِّلَ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦۖ فَبَآءُو بِغَضَبٍ عَلَىٰ غَضَبٖۚ وَلِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٞ مُّهِينٞ ٩٠
How wretched is that for which they sold themselves - that they would disbelieve in what Allāh has revealed through [their] outrage that Allāh would send down His favor upon whom He wills from among His servants. So they returned having [earned] wrath upon wrath. And for the disbelievers is a humiliating punishment.
Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтирүүдө алар өз бактысын алмаштырып жиберген нерсе кандай жаман! Алар Мухаммадга Куран жана пайгамбарлык түшкөнү үчүн көрө албастык жана зулумдук кылып, Аллах түшүргөн нерсеге каапырлык кылышты жана пайгамбарларын жалганга чыгарышты. Алар Мухаммадга каапырлык кылышканы жана ага чейин Тооратты бурмалашканы себептүү Аллахтын эселеген каарына татыктуу болушту. Ал эми кыямат күнү Мухаммаддын пайгамбарчылыгына каапырлык кылгандарга кордоочу азап бар.
2:91Page 14
وَإِذَا قِيلَ لَهُمۡ ءَامِنُواْ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُواْ نُؤۡمِنُ بِمَآ أُنزِلَ عَلَيۡنَا وَيَكۡفُرُونَ بِمَا وَرَآءَهُۥ وَهُوَ ٱلۡحَقُّ مُصَدِّقٗا لِّمَا مَعَهُمۡۗ قُلۡ فَلِمَ تَقۡتُلُونَ أَنۢبِيَآءَ ٱللَّهِ مِن قَبۡلُ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ٩١
And when it is said to them, "Believe in what Allāh has revealed," they say, "We believe [only] in what was revealed to us." And they disbelieve in what came after it, while it is the truth confirming that which is with them. Say, "Then why did you kill the prophets of Allāh before, if you are [indeed] believers?"
Ал жөөттөргө: «Аллах Өз элчисине түшүргөн акыйкатка жана туура жолго ыйман келтиргиле» – деп айтылса, алар: «Биз өзүбүздүн пайгамбарларга түшкөн нерсеге ыйман келтиребиз» – деп, андан башка Мухаммадга түшкөн нерсеге каапырлык кылышат, болбосо бул Куран алардагы Аллахтан келген нерсеге шайкеш келет. Эгер алар өздөрүнө түшүрүлгөнгө чындап ишенишсе, анда Куранга да ыйман келтиришмек. Оо, пайгамбар! Аларга жооп катары айт: «Эгер силер Аллахтын пайгамбарлары алып келген акыйкатка чындап ыйман келтирген болсоңор, эмне үчүн аларды өлтүрдүңөр?».
2:92Page 14
۞ وَلَقَدۡ جَآءَكُم مُّوسَىٰ بِٱلۡبَيِّنَٰتِ ثُمَّ ٱتَّخَذۡتُمُ ٱلۡعِجۡلَ مِنۢ بَعۡدِهِۦ وَأَنتُمۡ ظَٰلِمُونَ ٩٢
And Moses had certainly brought you clear proofs. Then you took the calf [in worship] after that, while you were wrongdoers.
Силерге пайгамбарыңар Муса өзүнүн чынчылдыгын көрсөткөн ачык-айкын аят-белгилер менен келди. Андан соң Муса Раббиси менен убадалашкан жерге кеткенден кийин торпокту кудай кылып сыйынып алдыңар жана Аллахка ширк кылып залым болдуңар. Ал эми Аллах жалгыз Өзү гана сыйынууга татыктуу.
2:93Page 14
وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَكُمۡ وَرَفَعۡنَا فَوۡقَكُمُ ٱلطُّورَ خُذُواْ مَآ ءَاتَيۡنَٰكُم بِقُوَّةٖ وَٱسۡمَعُواْۖ قَالُواْ سَمِعۡنَا وَعَصَيۡنَا وَأُشۡرِبُواْ فِي قُلُوبِهِمُ ٱلۡعِجۡلَ بِكُفۡرِهِمۡۚ قُلۡ بِئۡسَمَا يَأۡمُرُكُم بِهِۦٓ إِيمَٰنُكُمۡ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ٩٣
And [recall] when We took your covenant and raised over you the mount, [saying], "Take what We have given you with determination and listen." They said [instead], "We hear and disobey." And their hearts absorbed [the worship of] the calf because of their disbelief. Say, "How wretched is that which your faith enjoins upon you, if you should be believers."
Биз силерден Мусаны ээрчүү жана ал Аллахтан алып келген нерсени кабыл алуу тууралуу бекем убада алганыбызды эстегиле. Биз силерди коркутуу үчүн үстүңөргө тоону көтөрүп койдук жана силерге: «Биз Тооратта келтирген нерселерди олуттуу жана тырышчаактык менен алгыла жана кабыл алуу жана моюн сунуу менен уккула, болбосо үстүңөргө тоону кулатабыз» – деп айтканда, силер: «Кулагыбыз менен уктук, бирок иш жүзүндө баш ийген жокпуз» – дедиңер жана каапырлыгыңар себептүү торпокко сыйынуу жүрөгүңөргө отурукташып калды. Оо, пайгамбар! Айткын: «Эгер ыймандуу болсоңор, силерди Аллахка каапырлык кылууга буйруп жаткан бул ыйманыңар кандай жаман! Анткени чыныгы ыйманда каапырлык болбойт». Оо, пайгамбар! Бул силердин ыйманыңар буйруп жаткан нерсе кандай жаман - деп айт. Анткени, чыныгы ыйман, ага эч бир каапырлык аралашпайт.
2:94Page 15
قُلۡ إِن كَانَتۡ لَكُمُ ٱلدَّارُ ٱلۡأٓخِرَةُ عِندَ ٱللَّهِ خَالِصَةٗ مِّن دُونِ ٱلنَّاسِ فَتَمَنَّوُاْ ٱلۡمَوۡتَ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ٩٤
Say, [O Muḥammad], "If the home of the Hereafter with Allāh is for you alone and not the [other] people, then wish for death, if you should be truthful."
Оо, пайгамбар! Айткын: «Эй, жөөттөр! Эгерде акыретте адамдардан бейишке силер гана киресиңер деген сөзүңөр чын болсо, анда бул даражага тезирээк жетиш үчүн жана дүйнө жашоосунун түйшүктөрүнөн жана кайгыларынан эс алыш үчүн өлүмдү тилеп, аны сурагылачы».
2:95Page 15
وَلَن يَتَمَنَّوۡهُ أَبَدَۢا بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡۚ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِٱلظَّٰلِمِينَ ٩٥
But never will they wish for it, ever, because of what their hands have put forth. And Allāh is Knowing of the wrongdoers.
Алар эч качан өлүмдү тилешпейт, анткени жашоосунда Аллахка каапырлык кылышты, Анын элчилерин жалганга чыгарышты жана Китептерин бурмалашты. Аллах алардан жана башкалардан болгон залымдарды Билүүчү. Жакында алардын ар бирине иш-аракеттерине жараша жазасын берет.
2:96Page 15
وَلَتَجِدَنَّهُمۡ أَحۡرَصَ ٱلنَّاسِ عَلَىٰ حَيَوٰةٖ وَمِنَ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْۚ يَوَدُّ أَحَدُهُمۡ لَوۡ يُعَمَّرُ أَلۡفَ سَنَةٖ وَمَا هُوَ بِمُزَحۡزِحِهِۦ مِنَ ٱلۡعَذَابِ أَن يُعَمَّرَۗ وَٱللَّهُ بَصِيرُۢ بِمَا يَعۡمَلُونَ ٩٦
And you will surely find them the most greedy of people for life - [even] more than those who associate others with Allāh. One of them wishes that he could be granted life a thousand years, but it would not remove him in the least from the [coming] punishment that he should be granted life. And Allāh is Seeing of what they do.
Оо, пайгамбар! Дүйнө жашоосу канчалык кор жана арзыбаган болсо да, сен адамдардын арасынан жөөттөрдүн жашоого айрыкча жанталашканын көрөсүң. Алар кайра тирилүүгө жана сурак берүүгө ишенген Китеп ээлери болушса да, кайра тирилүүгө жана сурак берүүгө ишенбеген мушриктерден өтүп жанталашышат. Эгер алардын бирөөсү миң жашка жетүүнү кааласа да, анын өмүрүнүнүн узактыгы аны Аллахтын азабынан алыстата албайт. Аллах алардын иш-аракеттерин Билүүчү, Көрүүчү. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында алардын сыйлыгын же жазасын берет.
2:97Page 15
قُلۡ مَن كَانَ عَدُوّٗا لِّـجِبۡرِيلَ فَإِنَّهُۥ نَزَّلَهُۥ عَلَىٰ قَلۡبِكَ بِإِذۡنِ ٱللَّهِ مُصَدِّقٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهِ وَهُدٗى وَبُشۡرَىٰ لِلۡمُؤۡمِنِينَ ٩٧
Say, "Whoever is an enemy to Gabriel - it is [none but] he who has brought it [i.e., the Qur’ān] down upon your heart, [O Muḥammad], by permission of Allāh, confirming that which was before it and as guidance and good tidings for the believers."
Оо, пайгамбар! Жөөттөрдөн: «Периштелердин арасынан Жебрейил –биздин душман» дегендерге айт: «Ким эгер жакшылыкка чакырган жана Аллах ыймандууларга даярдаган жыргалчылыкты сүйүнчүлүгөн, ошондой эле Тоорат жана Инжил сыяктуу Аллахтын мурунку китептерин тастыктаган Куранды Аллахтын уруксаты менен сенин жүрөгүңө алып түшкөн, мына ушундай сыпаттарга жана кызматка ээ болгон Жебрейилге душмандык кылса, анда ал адашуучулардан».
2:98Page 15
مَن كَانَ عَدُوّٗا لِّلَّهِ وَمَلَٰٓئِكَتِهِۦ وَرُسُلِهِۦ وَجِبۡرِيلَ وَمِيكَىٰلَ فَإِنَّ ٱللَّهَ عَدُوّٞ لِّلۡكَٰفِرِينَ ٩٨
Whoever is an enemy to Allāh and His angels and His messengers and Gabriel and Michael - then indeed, Allāh is an enemy to the disbelievers.
Кимде-ким Аллахка, периштелерине, элчилерине жана эки жакын периштеси Жебрейил менен Микаилге душмандык кылса, анда Аллах силерден жана башкалардан болгон каапырларга душман. Ал эми Аллах кимге душман болсо, анда ал анык жоготууга учурайт.
2:99Page 15
وَلَقَدۡ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ءَايَٰتِۭ بَيِّنَٰتٖۖ وَمَا يَكۡفُرُ بِهَآ إِلَّا ٱلۡفَٰسِقُونَ ٩٩
And We have certainly revealed to you verses [which are] clear proofs, and no one would deny them except the defiantly disobedient.
Оо, пайгамбар! Биз сага пайгамбарчылык жана вахий сыяктуу алып келген нерседе чынчылдыгыңды көрсөткөн ачык аят-белгилерди түшүрдүк. Бул нерселер ачык-айкын болуп турса дагы, ага Аллахтын дининен чыккандар гана каапырлык кылышат.
2:100Page 15
أَوَكُلَّمَا عَٰهَدُواْ عَهۡدٗا نَّبَذَهُۥ فَرِيقٞ مِّنۡهُمۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ ١٠٠
Is it not [true] that every time they took a covenant a party of them threw it away? But, [in fact], most of them do not believe.
Жөөттөрдүн жаман адаттарынан, качан алар өздөрү убада беришсе, (анын ичинде Тооратта Мухаммаддын пайгамбарлыгын билдирген нерселерге ыйман келтирүү да бар), алардын бир тобу аны бузушат. Жадагалса ал жөөттөрдүн көпчүлүгү Аллах түшүргөн нерселерге чындап ыйман келтиришпейт. Анткени ыйман убаданы аткарууга түрткү берет.
2:101Page 15
وَلَمَّا جَآءَهُمۡ رَسُولٞ مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِ مُصَدِّقٞ لِّمَا مَعَهُمۡ نَبَذَ فَرِيقٞ مِّنَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ كِتَٰبَ ٱللَّهِ وَرَآءَ ظُهُورِهِمۡ كَأَنَّهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ١٠١
And when a messenger from Allāh came to them confirming that which was with them, a party of those who had been given the Scripture threw the Scripture of Allāh [i.e., the Torah] behind their backs as if they did not know [what it contained].
Качан Мухаммад аларга Тооратта келген сыпаттарга ылайык Аллах тараптан элчи болуп келгенде, алардын бир тобу андагы айтылгандардан жүз бурушту, ошондой эле ага маани бербестен, андагы келген акыйкаттан жана туура жолдон пайда албаган нааданга окшоп артына таштап коюшту, ага көңүл да бурушпады.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences