Al-Mukhtasar · Tafsir · in Kyrgyz
An-Nisa 4:40–88
4:40Page 85
إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَظۡلِمُ مِثۡقَالَ ذَرَّةٖۖ وَإِن تَكُ حَسَنَةٗ يُضَٰعِفۡهَا وَيُؤۡتِ مِن لَّدُنۡهُ أَجۡرًا عَظِيمٗا ٤٠
Indeed, Allāh does not do injustice, [even] as much as an atom's weight; while if there is a good deed, He multiplies it and gives from Himself a great reward.
Аллах Таала чынында Адил, пенделерине залым кылбайт. Алардын жакшы иштеринен кичине кумурскачалык да кемитпейт, күнөөлөрүнө да эч нерсе кошпойт. Эгер пендеде чаңдын кыпынындай жакшылыгы болсо, артыкчылыгы менен аны бир канча эсе көбөйтөт, анан Өзүнөн өтө чоң сооп-сый берет
4:41Page 85
فَكَيۡفَ إِذَا جِئۡنَا مِن كُلِّ أُمَّةِۭ بِشَهِيدٖ وَجِئۡنَا بِكَ عَلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِ شَهِيدٗا ٤١
So how [will it be] when We bring from every nation a witness and We bring you, [O Muḥammad], against these [people] as a witness?
Оо, элчи, Кыямат күнү ар бир үммөткө алардын эмне кылганына күбө кылып пайгамбарларын алып келгенде, сени да үммөтүңө күбө кылып алып келсек абал кандай болот?!
4:42Page 85
يَوۡمَئِذٖ يَوَدُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَعَصَوُاْ ٱلرَّسُولَ لَوۡ تُسَوَّىٰ بِهِمُ ٱلۡأَرۡضُ وَلَا يَكۡتُمُونَ ٱللَّهَ حَدِيثٗا ٤٢
That Day, those who disbelieved and disobeyed the Messenger will wish they could be covered by the earth. And they will not conceal from Allāh a [single] statement.
Ошол азабы катуу күндө (Кыяматта) Аллахка каапыр болуп, Анын элчисине күнөөкөр болгондор топуракка айланып жер менен жексен болуп кетсек экен деп тилешет. Кылган иш-аракеттеринен эч нерсесин Аллахтан жашырып кала албайт; анткени, Аллах Таала алардын тилине мөөр басып, эмне кылганына күбө өтүүгө дене-мүчөлөрүнө уруксат берет
4:43Page 85
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَقۡرَبُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنتُمۡ سُكَٰرَىٰ حَتَّىٰ تَعۡلَمُواْ مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّىٰ تَغۡتَسِلُواْۚ وَإِن كُنتُم مَّرۡضَىٰٓ أَوۡ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوۡ جَآءَ أَحَدٞ مِّنكُم مِّنَ ٱلۡغَآئِطِ أَوۡ لَٰمَسۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَلَمۡ تَجِدُواْ مَآءٗ فَتَيَمَّمُواْ صَعِيدٗا طَيِّبٗا فَٱمۡسَحُواْ بِوُجُوهِكُمۡ وَأَيۡدِيكُمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا ٤٣
O you who have believed, do not approach prayer while you are intoxicated until you know what you are saying1 or in a state of janābah,2 except those passing through [a place of prayer], until you have washed [your whole body]. And if you are ill or on a journey or one of you comes from the place of relieving himself or you have contacted women [i.e., had sexual intercourse] and find no water, then seek clean earth and wipe over your faces and your hands [with it]. Indeed, Allāh is ever Pardoning3 and Forgiving.
Оо, Аллахка ишенип, пайгамбарды ээрчиген момундар, мас болуп калсаңар, качан соолугуп, эмнени сүйлөп жатканыңарды билмейинче намазга жакындабагыла (окубагыла). Бул өкүм аракты толук бойдон арамга чыгарган өкүмдөн мурда келген. (Кийин бул өкүм күчүн жоготкон). Ошондой эле жунуб болсоңор да, жуунуп тазаланмайынча намаз окубагыла жана мечитке кирбегиле. Бирок көпкө кармалбай кирип чыгып кеткендерге уруксат. Эгер суу менен жуунса күчөп кете турган оору менен оорусаңар, же сапарда болсоңор, же дааратсыз болуп калсаңар, же аялыңар менен кошулсаңар, анан жуунуга же даарат алууга суу таппасаңар, анда ниет кылып таза топуракка колуңарды уруп аны менен бети-колуңарды сүрткүлө. Аллах Таала чынында силердин кемчилигиңерди Өчүрүүчү жана сиерди Кечирүүчү
4:44Page 85
أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ أُوتُواْ نَصِيبٗا مِّنَ ٱلۡكِتَٰبِ يَشۡتَرُونَ ٱلضَّلَٰلَةَ وَيُرِيدُونَ أَن تَضِلُّواْ ٱلسَّبِيلَ ٤٤
Have you not seen those who were given a portion of the Scripture, purchasing error [in exchange for it] and wishing you would lose the way?
Оо, элчи, Аллах Таала Тоороттон илим берген яхудилер, туура жолду адашууга алмаштырганын билбейсиңби. Эй, момундар, алар өздөрүнүн ийри жолуна түшүрүү үчүн силерди да элчи-пайгамбар алып келген түз, туура жолдон адаштырууга кызыкдар.
4:45Page 86
وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِأَعۡدَآئِكُمۡۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَلِيّٗا وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ نَصِيرٗا ٤٥
And Allāh is most knowing of your enemies; and sufficient is Allāh as an ally, and sufficient is Allāh as a helper.
Оо, ыймандуулар, Аллах Таала душманыңарды силерге караганда жакшы билет, силерге алар тууралуу кабар берип, алардын душмандыгын баяндайт. Силерди алардын жамандыгынан сактоого Аллах Өзү жетиштүү Башчы. Алардын зыянынан, куулук-шумдугунан коргоп, силерге жардам берүүгө Аллах Өзү жетиштүү Жардамчы
4:46Page 86
مِّنَ ٱلَّذِينَ هَادُواْ يُحَرِّفُونَ ٱلۡكَلِمَ عَن مَّوَاضِعِهِۦ وَيَقُولُونَ سَمِعۡنَا وَعَصَيۡنَا وَٱسۡمَعۡ غَيۡرَ مُسۡمَعٖ وَرَٰعِنَا لَيَّۢا بِأَلۡسِنَتِهِمۡ وَطَعۡنٗا فِي ٱلدِّينِۚ وَلَوۡ أَنَّهُمۡ قَالُواْ سَمِعۡنَا وَأَطَعۡنَا وَٱسۡمَعۡ وَٱنظُرۡنَا لَكَانَ خَيۡرٗا لَّهُمۡ وَأَقۡوَمَ وَلَٰكِن لَّعَنَهُمُ ٱللَّهُ بِكُفۡرِهِمۡ فَلَا يُؤۡمِنُونَ إِلَّا قَلِيلٗا ٤٦
Among the Jews are those who distort words from their [proper] places [i.e., usages] and say, "We hear and disobey" and "Hear but be not heard" and "Rāʿinā,"1 twisting their tongues and defaming the religion. And if they had said [instead], "We hear and obey" and "Wait for us [to understand]," it would have been better for them and more suitable. But Allāh has cursed them for their disbelief, so they believe not, except for a few.2
Яхудилердин арасында Аллах Таала түшүргөн сөздөрдү өзгөрткөн жамандары бар. Сөздү Аллах Таала түшүргөн маани-маңызынан бурмалап, туура эмес, башка мааниде колдонушат. Аллахтын элчиси (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) аларга бир ишти буйруган кезде, алар: сенин сөзүңдү уктук, бирок сенин буйругуңа баш ийбедик дешет. Анан шылдыңдап: биздин айтканыбызды укпасаң да угасың; деп, анан "рааина" (бизге күтө тур) деген сөздү бурмалап, пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) сөз тийгизип, диндин баркын түшүрүүнү максат кылып (ушул сөзгө уңгулаш болгон) "наадан" деген сөздү колдонушту. Эгер алар сенин айтканыңды уктук, бирок сенин буйругуңа баш ийбедик дегендин ордуна, сенин айтканыңды уктук, сенин буйругуңа баш ийдик дешкенде, ошондой эле, бизди укпасаң да угасың дебей, бизди ук дешкенде жана "рааина" дебей "унзурнаа" сенин айтканыңды биз түшүнүшүбүз үчүн бизди күтө тур дешкенде алардын өздөрүнө жакшы жана туура болмок; анткени мында пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) ылайыктуу жакшы адеп бар эле. Бирок алар минтишкен жок, Аллах Таала аларды каапырлыгы себептүү ырайымынан кууп каргыштады. Алар пайдалуу ыйманга келишпейт.
4:47Page 86
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ ءَامِنُواْ بِمَا نَزَّلۡنَا مُصَدِّقٗا لِّمَا مَعَكُم مِّن قَبۡلِ أَن نَّطۡمِسَ وُجُوهٗا فَنَرُدَّهَا عَلَىٰٓ أَدۡبَارِهَآ أَوۡ نَلۡعَنَهُمۡ كَمَا لَعَنَّآ أَصۡحَٰبَ ٱلسَّبۡتِۚ وَكَانَ أَمۡرُ ٱللَّهِ مَفۡعُولًا ٤٧
O you who were given the Scripture, believe in what We have sent down [to Prophet Muḥammad (ﷺ)], confirming that which is with you, before We obliterate faces and turn them toward their backs or curse them as We cursed the sabbath-breakers.1 And ever is the matter [i.e., decree] of Allāh accomplished.
Оо, китеп берилген яхудилер жана христиандар, силердеги Тоорот жана Инжилде айтылгандарды тастыктаган, Биз Мухаммад пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) түшүргөн Куранга ишенгиле. Болбосо, жүзүңөрдү артыңарга каратып коёбуз же, ишемби күнү балук уулоого тыюу салынганда ага баш ийбеген "ишемби күн ээлерин" каргап, ырайымынан алыстатып, маймылга айландыргандай, силерди да каргайбыз. Аллахтын иши жана тагдыры сөзсүз болот.
4:48Page 86
إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَغۡفِرُ أَن يُشۡرَكَ بِهِۦ وَيَغۡفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَآءُۚ وَمَن يُشۡرِكۡ بِٱللَّهِ فَقَدِ ٱفۡتَرَىٰٓ إِثۡمًا عَظِيمًا ٤٨
Indeed, Allāh does not forgive association with Him, but He forgives what is less than that for whom He wills. And he who associates others with Allāh has certainly fabricated a tremendous sin.
Өзү жараткан нерселердин бирин Ага шерик кылып алууну Аллах Таала чынында кечирбейт. Ширк жана каапырлыктан башка күнөөлөрүн каалаган адамынан Өзүнүн артыкчылыгы менен кечирип жиберет. Же Өзүнүнү адилдиги менен каалаган пендесин күнөөсүнө жараша жазалап, азаптайт. Аллахка башка нерсени шерик кылган адам өтө чоң күнөөнү жаратыптыр, ошол боюнча өтүп кетсе, анысы кечирилбейт
4:49Page 86
أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنفُسَهُمۚ بَلِ ٱللَّهُ يُزَكِّي مَن يَشَآءُ وَلَا يُظۡلَمُونَ فَتِيلًا ٤٩
Have you not seen those who claim themselves to be pure? Rather, Allāh purifies whom He wills, and injustice is not done to them, [even] as much as a thread [inside a date seed].
Оо, элчи, тиги өзүн жана ишин мактап, аруулангандардын абалын билбейсиңби? Чыны, Жалгыз Аллах гана каалаган пендесин мактап, аруулайт; Анткени Ал жүрөктө жашырылгандарды билет, иш-аракеттериңердин сообу эч кемитилбейт, эгер ал курма данегинин чел кабыгындай болсо да
4:50Page 86
ٱنظُرۡ كَيۡفَ يَفۡتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَۖ وَكَفَىٰ بِهِۦٓ إِثۡمٗا مُّبِينًا ٥٠
Look how they invent about Allāh untruth, and sufficient is that as a manifest sin.
Оо, элчи, аларды карачы, өздөрүн мактоо менен Аллахка кандай жалган нерселерди жаратып жатышат! Мына ушунун өзү алардын адашуусуна анык, жетиштүү күнөө
4:51Page 86
أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ أُوتُواْ نَصِيبٗا مِّنَ ٱلۡكِتَٰبِ يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡجِبۡتِ وَٱلطَّٰغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُواْ هَٰٓؤُلَآءِ أَهۡدَىٰ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ سَبِيلًا ٥١
Have you not seen those who were given a portion of the Scripture, who believe in jibt [superstition] and ṭāghūt [false objects of worship] and say about the disbelievers, "These are better guided than the believers as to the way"?
Оо, элчи,Аллах Таала Тоороттон илим берген яхудилердин абалын билбейсиңби жана ага таң калбайсыңбы? Алар Аллахтан башка нерсени сыйынууга ылайыктуу деп, ага ишенип, анан бутпарастардын кылык-жолун мактап: "Мухаммаддын сахабаларынын жолуна караганда булар туура жолдо" дешет.
4:52Page 87
أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُۖ وَمَن يَلۡعَنِ ٱللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ نَصِيرًا ٥٢
Those are the ones whom Allāh has cursed; and he whom Allāh curses - never will you find for him a helper.
мына ушундай бузук ишенимдегилерди Аллах Таала ырайымынан алыстаткан. Аллах кимди ырайымынан четтетсе, ага жардам бер турган эч бир жардамчы табылбайт
4:53Page 87
أَمۡ لَهُمۡ نَصِيبٞ مِّنَ ٱلۡمُلۡكِ فَإِذٗا لَّا يُؤۡتُونَ ٱلنَّاسَ نَقِيرًا ٥٣
Or have they a share of dominion? Then [if that were so], they would not give the people [even as much as] the speck on a date seed.
Аларда мүлктөн үлүшү жок, эгер болсо деле андан эч кимге эч нерсени, курма данегинин үстүндөгү чеиттей кичине нерсени да бермек эмес
4:54Page 87
أَمۡ يَحۡسُدُونَ ٱلنَّاسَ عَلَىٰ مَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦۖ فَقَدۡ ءَاتَيۡنَآ ءَالَ إِبۡرَٰهِيمَ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَءَاتَيۡنَٰهُم مُّلۡكًا عَظِيمٗا ٥٤
Or do they envy people for what Allāh has given them of His bounty? But We had already given the family of Abraham the Scripture and wisdom1 and conferred upon them a great kingdom.
Мүмкүн алар Аллах Таала Мухаммад (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) жана анын сахабаларына берген пайгамбарлык, ыйман жана мекен сыяктууларга көралбастык кылышабы? Эмне үчүн көралбастык кылышат, мурда деле Ибрахим пайгамбардын урук-тукумуна китеп, түшүргөнбүз, китептен башка нерселерди да аян-кабар бергенбиз жана элдин үстүнө чоң бийликке ээ кылганбыз
4:55Page 87
فَمِنۡهُم مَّنۡ ءَامَنَ بِهِۦ وَمِنۡهُم مَّن صَدَّ عَنۡهُۚ وَكَفَىٰ بِجَهَنَّمَ سَعِيرًا ٥٥
And some among them believed in it,1 and some among them were averse to it. And sufficient is Hell as a blaze.
Китеп берилгендердин арасында Аллах Таала Ибрахим пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы болсун) жана анын урпагынан чыккан башка пайгамбарларга түшргөн нерсеге (динге) ыйман келтирип ишенгендери бар. Ошондой эле аларга ишенбей баш тарткандары да жок эмес. Мына ушундай эле абал Мухаммад пайгамбардын (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) пайгамбарлыгында да болду. Алардын арасындагы каапырларды жазалоочу азап, бул, тозок оту.
4:56Page 87
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِنَا سَوۡفَ نُصۡلِيهِمۡ نَارٗا كُلَّمَا نَضِجَتۡ جُلُودُهُم بَدَّلۡنَٰهُمۡ جُلُودًا غَيۡرَهَا لِيَذُوقُواْ ٱلۡعَذَابَۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمٗا ٥٦
Indeed, those who disbelieve in Our verses - We will drive them into a fire. Every time their skins are roasted through, We will replace them with other skins so they may taste the punishment. Indeed, Allāh is ever Exalted in Might and Wise.
Биздин аяттарыбызга каапыр болгондорду жакында, Кыямат күнү, аларды ороп ала турган тозокко таштайбыз. Түбөлүк азапталуусу үчүн терилери күйүп бүткөндө, кайра жаңы тери менен каптайбыз. Аллах Таала чынында Ага эч ким үстөмдүк кыла албай турган Ызаттуу, эзелтен чара көрүүдө жана аны ишке ашырууда Даанышман.
4:57Page 87
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ سَنُدۡخِلُهُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدٗاۖ لَّهُمۡ فِيهَآ أَزۡوَٰجٞ مُّطَهَّرَةٞۖ وَنُدۡخِلُهُمۡ ظِلّٗا ظَلِيلًا ٥٧
But those who believe and do righteous deeds - We will admit them to gardens beneath which rivers flow, wherein they abide forever. For them therein are purified spouses, and We will admit them to deepening shade.
Аллах Таалага ишенип, Анын элчисин ээрчип таат-ибаадат кылгандарды жакында, Кыямат күнү, ак сарайларынын алдынан дарыялары агып турган бейишке киргизебиз. Алар анда түбөлүк калышат. Анда аларга такыр кемчилиги жок аруу-таза колуктулар бар. Аларды ысык да, суук да болбогон, салкын көлөкөлүү жайга киргизебиз.
4:58Page 87
۞ إِنَّ ٱللَّهَ يَأۡمُرُكُمۡ أَن تُؤَدُّواْ ٱلۡأَمَٰنَٰتِ إِلَىٰٓ أَهۡلِهَا وَإِذَا حَكَمۡتُم بَيۡنَ ٱلنَّاسِ أَن تَحۡكُمُواْ بِٱلۡعَدۡلِۚ إِنَّ ٱللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُم بِهِۦٓۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ سَمِيعَۢا بَصِيرٗا ٥٨
Indeed, Allāh commands you to render trusts to whom they are due and when you judge between people to judge with justice. Excellent is that which Allāh instructs you. Indeed, Allāh is ever Hearing and Seeing.
Чынында, Аллах Таала силерди алган аманатыңарды ээсине кыянат кылбай тапшырууга буйруду. Ошондой эле адамдарга өкүм чыгаруучу болсоңор, жек көрүп же чындыктан четтебестен, адил өкүм чыгарууга буйруду. Аллах Таала силерге сонун эскертүүчү жана кандай абалда болбогула силерди туура жолго багыттайт. Аллах Таала силердин сөзүңөрдү Угуучу, иш-аракетиңерди Көрүүчү.
4:59Page 87
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَأَطِيعُواْ ٱلرَّسُولَ وَأُوْلِي ٱلۡأَمۡرِ مِنكُمۡۖ فَإِن تَنَٰزَعۡتُمۡ فِي شَيۡءٖ فَرُدُّوهُ إِلَى ٱللَّهِ وَٱلرَّسُولِ إِن كُنتُمۡ تُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۚ ذَٰلِكَ خَيۡرٞ وَأَحۡسَنُ تَأۡوِيلًا ٥٩
O you who have believed, obey Allāh and obey the Messenger and those in authority among you. And if you disagree over anything, refer it to Allāh and the Messenger, if you should believe in Allāh and the Last Day. That is the best [way] and best in result.
Оо, Аллахка ишенип, Анын пайгамбарына ээрчиген ыймандуулар, Аллахка жана Анын элчисине баш ийгиле, алардын буйруктарын аткаргыла, тыюуларынан тыйылгыла. Ошондой эле өзүңөрдүн башчыңарга, эгер ал силерди күнөөгө буйрубаса, баш ийгиле. Эгер силер Аллахка жана Кыямат күнүнө ишенген ыймандуу болсоңор жана кайсы бир нерседе ортоңордо талаш чыкса, анда дароо Аллахтын китебине (Куранга) жана пайгамбардын (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) сүннөтүнө кайткыла. Ушинтип Аллахтын китебине жана сүннөткө кайтуу, талашты күчөтүүдөн же акылга салып чечим чыгаруудан алда канча жакшы. Мунун акыбети да силерге жакшы болот.
4:60Page 88
أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ يَزۡعُمُونَ أَنَّهُمۡ ءَامَنُواْ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكَ وَمَآ أُنزِلَ مِن قَبۡلِكَ يُرِيدُونَ أَن يَتَحَاكَمُوٓاْ إِلَى ٱلطَّٰغُوتِ وَقَدۡ أُمِرُوٓاْ أَن يَكۡفُرُواْ بِهِۦۖ وَيُرِيدُ ٱلشَّيۡطَٰنُ أَن يُضِلَّهُمۡ ضَلَٰلَۢا بَعِيدٗا ٦٠
Have you not seen those who claim to have believed in what was revealed to you, [O Muḥammad], and what was revealed before you? They wish to refer legislation to ṭāghūt,1 while they were commanded to reject it; and Satan wishes to lead them far astray.
Оо, элчи, сага жана сенден мурдагы пайгамбарларга түшкөн нерсеге ишендик деп жалган айтышкан яхудилердин эки жүздүүлөрүн көрдүңбү? Алар иштеринде Аллахтын шарияты эмес, адамдар каалаган нерсе менен өкүм кылууну каалашат. А чыны, алар мындайдан баш тартууга буйрулган эле. Шайтан аларды эч туура эолго түшө албай тургандай кылып чындыктан алыстатууну каалайт.
4:61Page 88
وَإِذَا قِيلَ لَهُمۡ تَعَالَوۡاْ إِلَىٰ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ وَإِلَى ٱلرَّسُولِ رَأَيۡتَ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ يَصُدُّونَ عَنكَ صُدُودٗا ٦١
And when it is said to them, "Come to what Allāh has revealed and to the Messenger," you see the hypocrites turning away from you in aversion.
Бул эки жүздүүлөргө, келгиле, Аллах Таала китебинде түшүргөн өкүмдөргө жана Аллахтын элчисине кайталы, силердин талашыңарга туура өкүм чыгарып берсин деп айтылса, алардын сенден толук баш тартып, башка өкүм чыгаруучуга кеткенин көрөсүң
4:62Page 88
فَكَيۡفَ إِذَآ أَصَٰبَتۡهُم مُّصِيبَةُۢ بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡ ثُمَّ جَآءُوكَ يَحۡلِفُونَ بِٱللَّهِ إِنۡ أَرَدۡنَآ إِلَّآ إِحۡسَٰنٗا وَتَوۡفِيقًا ٦٢
So how [will it be] when disaster strikes them because of what their hands have put forth and then they come to you swearing by Allāh, "We intended nothing but good conduct and accommodation."
Жасаган күнөөлөрүнүн себебинен экү жүздүүлөрдүн башына балээ келсе, абалдары кандай болот? Эй, элчи, кийин алар сага келип, сенден башкадан өкүм суроо менен жакшылыкты жана талашуучуларды бириктирүүнү каалаганбыз деп, үзүр-себебин айтып ант ичишет (беришет) Алар ушунтип жалган айтышат, чыны, жакшылык Аллах Таала пенделерине шарият кылган өкүмдөрдө
4:63Page 88
أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ يَعۡلَمُ ٱللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمۡ فَأَعۡرِضۡ عَنۡهُمۡ وَعِظۡهُمۡ وَقُل لَّهُمۡ فِيٓ أَنفُسِهِمۡ قَوۡلَۢا بَلِيغٗا ٦٣
Those are the ones of whom Allāh knows what is in their hearts, so turn away from them1 but admonish them and speak to them a far-reaching [i.e., effective] word.
Аллах Таала алардын жүрөгүндөгү эки жүздүүлүгүн жана жаман ниеттерин билет. эй, элчи, аларды ташта, алардан жүз бур, аларга Аллахтын өкүмүн кызыктырып, эскертип, жан-дүйнөсүн сиңе тургандай жеткиликтүү кылып айт
4:64Page 88
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن رَّسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ وَلَوۡ أَنَّهُمۡ إِذ ظَّلَمُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ جَآءُوكَ فَٱسۡتَغۡفَرُواْ ٱللَّهَ وَٱسۡتَغۡفَرَ لَهُمُ ٱلرَّسُولُ لَوَجَدُواْ ٱللَّهَ تَوَّابٗا رَّحِيمٗا ٦٤
And We did not send any messenger except to be obeyed by permission of Allāh. And if, when they wronged themselves, they had come to you, [O Muḥammad], and asked forgiveness of Allāh and the Messenger had asked forgiveness for them, they would have found Allāh Accepting of Repentance and Merciful.
Ар бир жөнөтүлгөн пайгамбарды Аллахтын каалоосу жана тагдыры менен Аллахка баш ие турган кылып жөнөттүк. Эгер тиги эки жүздүүлөр күнөөлөрү менен жанына зыян келтиргенден кийин сага келип, кылгандарына өкүнүп, тообо кылышканда жана аларга кечирим тилөөнү суранышканда, анда алар Аллах Таала аларга ырайым кылып, тооболорун кабыл кылганын көрүшмөк.
4:65Page 88
فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤۡمِنُونَ حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيۡنَهُمۡ ثُمَّ لَا يَجِدُواْ فِيٓ أَنفُسِهِمۡ حَرَجٗا مِّمَّا قَضَيۡتَ وَيُسَلِّمُواْ تَسۡلِيمٗا ٦٥
But no, by your Lord, they will not [truly] believe until they make you, [O Muḥammad], judge concerning that over which they dispute among themselves and then find within themselves no discomfort from what you have judged and submit in [full, willing] submission.
Иштин жайы тиги эки жүздүүлөр ойлогондой эмес. Аллах Таала бул жерде Өзүнүн улуулугуна ант берип, алар бардык талаштуу иштеринде пайгамбардын көзү тирүүсүндө аны өкүм чыгаруучу кылмайынча, көзү өтүп кеткенден кийин анын шариятын өкүм чыгаруучу кылмайынча жана пайгамбардын өкүмүнө ыраазы болмоюнча, жүрөктөрүндө ага карата эч бир жек көрүү, шек-күмөн калтырбай, ичи-сырты менен толук ишенип өздөрүн тапшырмайынча, аларды чыныгы ыймандуу болушпайт.
4:66–67Page 89
وَلَوۡ أَنَّا كَتَبۡنَا عَلَيۡهِمۡ أَنِ ٱقۡتُلُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ أَوِ ٱخۡرُجُواْ مِن دِيَٰرِكُم مَّا فَعَلُوهُ إِلَّا قَلِيلٞ مِّنۡهُمۡۖ وَلَوۡ أَنَّهُمۡ فَعَلُواْ مَا يُوعَظُونَ بِهِۦ لَكَانَ خَيۡرٗا لَّهُمۡ وَأَشَدَّ تَثۡبِيتٗا ٦٦
And if We had decreed upon them, "Kill yourselves" or "Leave your homes," they would not have done it, except for a few of them. But if they had done what they were instructed, it would have been better for them and a firmer position [for them in faith].
وَإِذٗا لَّأٓتَيۡنَٰهُم مِّن لَّدُنَّآ أَجۡرًا عَظِيمٗا ٦٧
And then We would have given them from Us a great reward.
аяттарга түшүндүрмө) Биз аларга бири-бирин өлтүрүүнү же жашаган жеринен чыгып кетүүнү буйрусак; бйругубузду алардын азы гана аткарды, аларга машакат жараткан ишти жүктөбөгөнү үчүн Аллахка мактоо айтышсын. Эгер тигилер каршы чыгуунун ордуна Аллахка баш ийип Анын айтканын аткарышканда жакшы болмок, ыймандары да бекемделмек. Аларга чоң сооп-сый тартууламакпыз, Аллахка жана бейишке алып бара турган туура жолго салып коймокпуз
4:68Page 89
وَلَهَدَيۡنَٰهُمۡ صِرَٰطٗا مُّسۡتَقِيمٗا ٦٨
And We would have guided them to a straight path.
аяттарга түшүндүрмө) Биз аларга бири-бирин өлтүрүүнү же жашаган жеринен чыгып кетүүнү буйрусак; буйругубузду алардын азы гана аткарды, аларга машакат жараткан ишти жүктөбөгөнү үчүн Аллахка мактоо айтышсын. Эгер тигилер каршы чыгуунун ордуна Аллахка баш ийип Анын айтканын аткарышканда жакшы болмок, ыймандары да бекемделмек. Аларга чоң сооп-сый тартууламакпыз, Аллахка жана бейишке алып бара турган туура жолго салып коймокпуз.
4:69Page 89
وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَٱلرَّسُولَ فَأُوْلَٰٓئِكَ مَعَ ٱلَّذِينَ أَنۡعَمَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِم مِّنَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ وَٱلصِّدِّيقِينَ وَٱلشُّهَدَآءِ وَٱلصَّٰلِحِينَۚ وَحَسُنَ أُوْلَٰٓئِكَ رَفِيقٗا ٦٩
And whoever obeys Allāh and the Messenger - those will be with the ones upon whom Allāh has bestowed favor of the prophets, the steadfast affirmers of truth, the martyrs and the righteous. And excellent are those as companions.
Ким Аллахка жанан Анын элчисине баш ийсе, ал, Аллах Таала бейишке кирүү жакшылыгын ыроологон пайгамбарлар, пайгамбарлар алып келген нерсеге чын жүрөктөн ишенип, аны иш жүзүндө аткарган ыймандуулар, Аллах жолунда каза болгон шейиттер, ичи-тышы таза, ибадат-иштери так салих кишилер менен бирге болот. Булар бейиштеги эң жакшы жолдоштор.
4:70Page 89
ذَٰلِكَ ٱلۡفَضۡلُ مِنَ ٱللَّهِۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ عَلِيمٗا ٧٠
That is the bounty from Allāh, and sufficient is Allāh as Knower.
Жогоруда айтылган сооп-сый Аллах Тааланын пенделерине берген артыкчылыгынан, алардын абалдарын билүүгө Аллах жетиштүү, эми алардын ар бирин ишине жараша сыйлайт
4:71Page 89
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ خُذُواْ حِذۡرَكُمۡ فَٱنفِرُواْ ثُبَاتٍ أَوِ ٱنفِرُواْ جَمِيعٗا ٧١
O you who have believed, take your precaution and [either] go forth in companies or go forth all together.
Оо, Аллахка ишенген жана пайгамбарды ээрчиген ыймандуулар, согушка жардам берчү иш-аракетиңерди кылып сак тургула. Аларга каршы топ-топ болуп, бириңердин артыңардан бириңер чыккыла, же чогуу чыккыла. Мунун баары өзүңөрдү оңдоого жана душманыңардан өч алууга ылайык.
4:72Page 89
وَإِنَّ مِنكُمۡ لَمَن لَّيُبَطِّئَنَّ فَإِنۡ أَصَٰبَتۡكُم مُّصِيبَةٞ قَالَ قَدۡ أَنۡعَمَ ٱللَّهُ عَلَيَّ إِذۡ لَمۡ أَكُن مَّعَهُمۡ شَهِيدٗا ٧٢
And indeed, there is among you he who lingers behind; and if disaster strikes you, he says, "Allāh has favored me in that I was not present with them."
Оо, мусулмандар, силердин араңарда коркоктугунан улам душманга бетме-бет чыгуудан айбыгып, башкаларды да артка кайтаргандар бар. Булар эки жүздүү, ыйманы алсыз адамдар. Эгер силерден бирөөлөр шейит болсо, же жеңилүүгө учурасаңар, тигилердин бирөөсү тирүү калганына сүйүнүп: Аллах мени булар сыяктуу согушка катыштырбай, алардын башына түшкөн ишти менин башыма түшүрбөй, мени сыйлады деп мактанат
4:73Page 89
وَلَئِنۡ أَصَٰبَكُمۡ فَضۡلٞ مِّنَ ٱللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَن لَّمۡ تَكُنۢ بَيۡنَكُمۡ وَبَيۡنَهُۥ مَوَدَّةٞ يَٰلَيۡتَنِي كُنتُ مَعَهُمۡ فَأَفُوزَ فَوۡزًا عَظِيمٗا ٧٣
But if bounty comes to you from Allāh, he will surely say, as if [i.e., showing that] there had never been between you and him any affection, "Oh, I wish I had been with them so I could have attained a great attainment."1
Оо, мусулмандар, эгер Аллахтын артыкчылыгы менен силер жеңишке жетип олжого ээ болсоңор, баягы жихадга чыкпай койгондор, тим эле силер менен мурда эч байланыш, мамилеси болбогондой: аттиң, алар менен бирге жихадда болсок, алар алган олжого биз да марымакпыз дешет.
4:74Page 89
۞ فَلۡيُقَٰتِلۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ ٱلَّذِينَ يَشۡرُونَ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا بِٱلۡأٓخِرَةِۚ وَمَن يُقَٰتِلۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَيُقۡتَلۡ أَوۡ يَغۡلِبۡ فَسَوۡفَ نُؤۡتِيهِ أَجۡرًا عَظِيمٗا ٧٤
So let those fight in the cause of Allāh who sell the life of this world for the Hereafter. And he who fights in the cause of Allāh and is killed or achieves victory - We will bestow upon him a great reward.
Бул дүйнөнүн кызыгын кечип, акыреттин кызыгына берилүү менен дүйнөнүн ордуна акыретти сатып алган чыныгы ыймандуулар Аллахтын сөзү бийик болуусу үчүн Аллах жолунда согушсун. Аллахтын сөзү бийик болуусу үчүн согушуп, шейит болгондор, же душманын жеңгендер, аларга жакында улуу сооп-сый беребиз. Бул сооп-сый - Аллахтын ыраазылыгы жана бейиш.
4:75Page 90
وَمَا لَكُمۡ لَا تُقَٰتِلُونَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱلۡمُسۡتَضۡعَفِينَ مِنَ ٱلرِّجَالِ وَٱلنِّسَآءِ وَٱلۡوِلۡدَٰنِ ٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَآ أَخۡرِجۡنَا مِنۡ هَٰذِهِ ٱلۡقَرۡيَةِ ٱلظَّالِمِ أَهۡلُهَا وَٱجۡعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ وَلِيّٗا وَٱجۡعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ نَصِيرًا ٧٥
And what is [the matter] with you that you fight not in the cause of Allāh and [for] the oppressed among men, women and children who say, "Our Lord, take us out of this city of oppressive people and appoint for us from Yourself a protector and appoint for us from Yourself a helper"?
Оо, момундар, Аллахтын сөзү бийик болуусу үчүн жана Аллахка кайрылып: О, Жаратуучубуз, бизди тургундары Аллахка ширк кылуу жана пенделерге душмандык кылуу менен залым кылып жаткан Меккеден чыгар, бизге Өзүңдөн бизди сактап, жардам берип калакалап ала турган дос-жардамчы жибер деп дуба кылган алсыз аял-эркек, жаш балдардын азаттыгы үчүн казатка чыгуудан силерди эмне тыйып жатат?
4:76Page 90
ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يُقَٰتِلُونَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يُقَٰتِلُونَ فِي سَبِيلِ ٱلطَّٰغُوتِ فَقَٰتِلُوٓاْ أَوۡلِيَآءَ ٱلشَّيۡطَٰنِۖ إِنَّ كَيۡدَ ٱلشَّيۡطَٰنِ كَانَ ضَعِيفًا ٧٦
Those who believe fight in the cause of Allāh, and those who disbelieve fight in the cause of ṭāghūt.1 So fight against the allies of Satan. Indeed, the plot of Satan has ever been weak.
Чыныгы ыарймандуулар Аллахтын сөзү бийик болуусу үчүн согушат, каапырлар болсо, өздөрүнүн "кудайларынын" жолунда согушат. Шайтандын жардамчыларына каршы согушкула, эгер согушсаңар аларга үстөмдүк кыласыңар; анткени шайтандын айла-амалы алсыз, ал Аллахка тобокел кылгандарга зыянын тийгизе албайт
4:77Page 90
أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ قِيلَ لَهُمۡ كُفُّوٓاْ أَيۡدِيَكُمۡ وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقِتَالُ إِذَا فَرِيقٞ مِّنۡهُمۡ يَخۡشَوۡنَ ٱلنَّاسَ كَخَشۡيَةِ ٱللَّهِ أَوۡ أَشَدَّ خَشۡيَةٗۚ وَقَالُواْ رَبَّنَا لِمَ كَتَبۡتَ عَلَيۡنَا ٱلۡقِتَالَ لَوۡلَآ أَخَّرۡتَنَآ إِلَىٰٓ أَجَلٖ قَرِيبٖۗ قُلۡ مَتَٰعُ ٱلدُّنۡيَا قَلِيلٞ وَٱلۡأٓخِرَةُ خَيۡرٞ لِّمَنِ ٱتَّقَىٰ وَلَا تُظۡلَمُونَ فَتِيلًا ٧٧
Have you not seen those who were told, "Restrain your hands [from fighting]1 and establish prayer and give zakāh"? But then when battle was ordained for them, at once a party of them feared men as they fear Allāh or with [even] greater fear. They said, "Our Lord, why have You decreed upon us fighting? If only You had postponed [it for] us for a short time." Say, "The enjoyment of this world is little, and the Hereafter is better for he who fears Allāh. And injustice will not be done to you, [even] as much as a thread [inside a date seed]."
Оо, элчи, аларга жихад парз болсо деп сурап жүргөн кээ бир сахаба-жолдошторуңду билесиңби? Аларга: согушка кол сунбай тура тургула, намаз окуп, зекет берип жүрө бергиле деп айтылган болчу, (бул учурда жихад парз боло элек эле). Кийин алар Мадинага көчүп барып, Ислам күч алганда жихад парз кылынды. Бул алардын кээсине оор сезилди. Адамдардан Аллахтан корккондон да катуу коркуп: Оо, Жаратуучубуз, бизге эмне үчүн жихадды парз кылдың? Биз дүйнө ырахатын татып алганча бир аз кечиктирип турсаң жакшы болмок дешти. Эй, элчи, аларга: дүйнө ырахаты канчалык көп болбосун баары бир жок боло турган аз нерсе, ал эми акырет түгөнгүс жакшылыктарга ээ болуу үчүн Аллахка такыбалык кылган адамдарга жакшы жай, анда силердин жакшы иштериңерден курма данегинин чел кабыгындай да кемитилбейт.
4:78Page 90
أَيۡنَمَا تَكُونُواْ يُدۡرِككُّمُ ٱلۡمَوۡتُ وَلَوۡ كُنتُمۡ فِي بُرُوجٖ مُّشَيَّدَةٖۗ وَإِن تُصِبۡهُمۡ حَسَنَةٞ يَقُولُواْ هَٰذِهِۦ مِنۡ عِندِ ٱللَّهِۖ وَإِن تُصِبۡهُمۡ سَيِّئَةٞ يَقُولُواْ هَٰذِهِۦ مِنۡ عِندِكَۚ قُلۡ كُلّٞ مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِۖ فَمَالِ هَٰٓؤُلَآءِ ٱلۡقَوۡمِ لَا يَكَادُونَ يَفۡقَهُونَ حَدِيثٗا ٧٨
Wherever you may be, death will overtake you, even if you should be within towers of lofty construction. But if good comes to them, they say, "This is from Allāh"; and if evil befalls them, they say,1 "This is from you." Say, "All [things] are from Allāh." So what is [the matter] with those people that they can hardly understand any statement?
Эгер ажалыңар жетсе, кайсы жерде болсоңор да, согуш талаасынан алыстагы бекем курулган ак сарайыңардын ичинде болсо да өлүм келет. Тиги каапырлар бала-чакасы, ырыскысы мол болуп калса: бул Аллахтын бергени дешет. А эгер бала-чакасында же ырыскысында тарчылык болуп, кыйынчылыкка кабылса, муну дароо пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) шылтап ырымдап: бул жамандык сенин айыңдан болду дешет. Эй, элчи, алардын сөзүн кайтарып: бардык жакшылык жана жамандык Аллахтын өлчөм, тагдыры менен болот деп айт. Мына ушундай сөздөр айтылса да ага түшүнбөгөн бул адамдарга эмне болгон?!
4:79Page 90
مَّآ أَصَابَكَ مِنۡ حَسَنَةٖ فَمِنَ ٱللَّهِۖ وَمَآ أَصَابَكَ مِن سَيِّئَةٖ فَمِن نَّفۡسِكَۚ وَأَرۡسَلۡنَٰكَ لِلنَّاسِ رَسُولٗاۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدٗا ٧٩
What comes to you of good is from Allāh, but what comes to you of evil, [O man], is from yourself.1 And We have sent you, [O Muḥammad], to the people as a messenger, and sufficient is Allāh as Witness.2
Оо, Адам баласы, сени кубандыра турган бала-чака, ырыскы ж.б. көп болуусу бул Аллахтан, муну сага Аллах артыкча кылды. Ал эми сени кайгырта турган бала-чака, ырыскы ж.б. нерседеги жамандыктар сенин өзүңдөн, сенин күнөөгө кириптер болгондугуңдан. Эй, пайгамбар, биз сени бардык адам баласына Аллахтын элчиси кылып, Жаратуучуңдун динин жеткирүү үчүн жибергенбиз. Сага берген далилдер менен динди жеткиргениңеАллах Өзү жетиштүү күбө.
4:80Page 91
مَّن يُطِعِ ٱلرَّسُولَ فَقَدۡ أَطَاعَ ٱللَّهَۖ وَمَن تَوَلَّىٰ فَمَآ أَرۡسَلۡنَٰكَ عَلَيۡهِمۡ حَفِيظٗا ٨٠
He who obeys the Messenger has obeyed Allāh; but those who turn away - We have not sent you over them as a guardian.
Пайгамбардын буйругун аткарып, тыйганынан тыйылып ага баш ийсе; демек ал Аллахка баш ийген болот. Ал эми, эй, элчи, ким сага баш ийбесе, сен ага кайгырба, Биз сени анын ар бир ишин көзөмөлдөөчү кароол кылып жиберген эмеспиз, Биз анын ишин эсептеп, эсеп-кысап кылабыз.
4:81Page 91
وَيَقُولُونَ طَاعَةٞ فَإِذَا بَرَزُواْ مِنۡ عِندِكَ بَيَّتَ طَآئِفَةٞ مِّنۡهُمۡ غَيۡرَ ٱلَّذِي تَقُولُۖ وَٱللَّهُ يَكۡتُبُ مَا يُبَيِّتُونَۖ فَأَعۡرِضۡ عَنۡهُمۡ وَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱللَّهِۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلًا ٨١
And they say, "[We pledge] obedience." But when they leave you, a group of them spend the night determining to do other than what you say. But Allāh records what they plan by night. So leave them alone and rely upon Allāh. And sufficient is Allāh as Disposer of affairs.
Эки жүздүүлөр сага тили менен: сага баш ийебиз жана айтканыңды кылабыз дешет. Сенден чыккандан кийин алардын бир жамааты сага айтканынан жашыруун кайтып кетет. Аллах алардын өзгөргөнүн жакшы билет жана ушул куулуктары себептүү аларды жакында жазалайт. Сен аларга караба; алар сага эч зыянын тийгизе албайт. Ишиңде Аллахка гана тапшырып Ага таян, сага таяныч болууга Аллах Таала жетиштүү (Өкүл).
4:82Page 91
أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ ٱلۡقُرۡءَانَۚ وَلَوۡ كَانَ مِنۡ عِندِ غَيۡرِ ٱللَّهِ لَوَجَدُواْ فِيهِ ٱخۡتِلَٰفٗا كَثِيرٗا ٨٢
Then do they not reflect upon the Qur’ān?1 If it had been from [any] other than Allāh, they would have found within it much contradiction.
Алар эмне үчүн Куранда бир да карама-каршылык же талаш жок экенине ой жүгүртүшпөйт?! Ошондо сен алып келген нерсенин чындыгына ишенишмек. Эгер Куран Аллахтан башканын сөзү болсо, анын өкүмдөрүндө бир канча талаштарды, маанисинде карама-каршылыктарды табышмак.
4:83Page 91
وَإِذَا جَآءَهُمۡ أَمۡرٞ مِّنَ ٱلۡأَمۡنِ أَوِ ٱلۡخَوۡفِ أَذَاعُواْ بِهِۦۖ وَلَوۡ رَدُّوهُ إِلَى ٱلرَّسُولِ وَإِلَىٰٓ أُوْلِي ٱلۡأَمۡرِ مِنۡهُمۡ لَعَلِمَهُ ٱلَّذِينَ يَسۡتَنۢبِطُونَهُۥ مِنۡهُمۡۗ وَلَوۡلَا فَضۡلُ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ وَرَحۡمَتُهُۥ لَٱتَّبَعۡتُمُ ٱلشَّيۡطَٰنَ إِلَّا قَلِيلٗا ٨٣
And when there comes to them something [i.e., information] about [public] security or fear, they spread it around. But if they had referred it back to the Messenger or to those of authority among them, then the ones who [can] draw correct conclusions from it would have known about it. And if not for the favor of Allāh upon you and His mercy, you would have followed Satan, except for a few.
Ал эки жүздүүлөргө мусулмандардын амандыгы, кубанычы же тескерисинче, коркунучу, кайгысы тууралуу кабар угулса, аны дароо жайып, таратып жиберишет. Эгер антпестен, кабарды Аллахтын элчисине (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) же илимдүү, акылдуу, кеңеш берүүчү адамдарына айтып барышса, алар бул кабарды жаюу же жашырып коюу тууралуу жакшы билмек. Оо, ыймандуулар, эгер силерге Аллах пазилети менен Исламга киргизип, ырайым кылып Куран түшүрүп, эки жүздүүлөрдү сынаган сыяктуу сыноодон куткарбаганда, силердин да көбүңөр шайтандын азгырыгын ээрчип кетмексиңер.
4:84Page 91
فَقَٰتِلۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ لَا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفۡسَكَۚ وَحَرِّضِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۖ عَسَى ٱللَّهُ أَن يَكُفَّ بَأۡسَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۚ وَٱللَّهُ أَشَدُّ بَأۡسٗا وَأَشَدُّ تَنكِيلٗا ٨٤
So fight, [O Muḥammad], in the cause of Allāh; you are not held responsible except for yourself. And encourage the believers [to join you] that perhaps Allāh will restrain the [military] might of those who disbelieve. And Allāh is greater in might and stronger in [exemplary] punishment.1
Оо, элчи, Аллахтын сөзү бийик болуусу үчүн согуш, башкалардан суралбайсың жана бул зарыл эмес. Сен өзүңдү гана согушка буйру. Ыймандууларды ага шыктандыр жана кызыктыр. Силердин согушууңар себептүү, Аллах Таала каапырлардын күч-кубатын алып коюусу мүмкүн, Аллах Таала өтө кубаттуу жана Анын азыбы да катуу
4:85Page 91
مَّن يَشۡفَعۡ شَفَٰعَةً حَسَنَةٗ يَكُن لَّهُۥ نَصِيبٞ مِّنۡهَاۖ وَمَن يَشۡفَعۡ شَفَٰعَةٗ سَيِّئَةٗ يَكُن لَّهُۥ كِفۡلٞ مِّنۡهَاۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ مُّقِيتٗا ٨٥
Whoever intercedes for a good cause will have a share [i.e., reward] therefrom; and whoever intercedes for an evil cause will have a portion [i.e., burden] therefrom. And ever is Allāh, over all things, a Keeper.1
Ким башкаларга жакшылык алып келүүгө аракет кылса, ага ошол жакшылыгынан сооп берилет. Ким башкаларга жамандык алып келүүгө тырышса, ага ошол жамандыгынан кунөө берилет. Аллах Таала пенденин ар бир кылган ишине күбө, кийин ошол ишине жараша жазалайт же сыйлайт. Силердин кимиңер жакшылыкка себепкер болсо, ага ошондон үлүш берилет. Ал эми ким жамандыкка себепкер болсо, ага ошондон берилет
4:86Page 91
وَإِذَا حُيِّيتُم بِتَحِيَّةٖ فَحَيُّواْ بِأَحۡسَنَ مِنۡهَآ أَوۡ رُدُّوهَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٍ حَسِيبًا ٨٦
And when you are greeted with a greeting, greet [in return] with one better than it or [at least] return it [in a like manner]. Indeed Allāh is ever, over all things, an Accountant.
Эгер силерге бирөө салам айтса, анын саламынан ашыкчараак кылып, же саламынын өзүндөй жооп кайтарып алик алгыла. Анын саламынан ашыкча жооп берүү жакшы. Аллах Таала чынында силердин кылган ишиңерди сактоочу, кийин ар бириңди ошол ишиңерге жараша сыйлайт же жазалайт
4:87Page 92
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۚ لَيَجۡمَعَنَّكُمۡ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ لَا رَيۡبَ فِيهِۗ وَمَنۡ أَصۡدَقُ مِنَ ٱللَّهِ حَدِيثٗا ٨٧
Allāh - there is no deity except Him. He will surely assemble you for [account on] the Day of Resurrection, about which there is no doubt. And who is more truthful than Allāh in statement.
Аллах - Ал андан башка сыйынууга ылайыктуу эч нерсе жок (Жалгыз) Зат. Эч бир күмөнү жок кыямат күнү Ал силердин мурдыгыларыңарды да кийинкилериңерди да чогултат, иштериңерге жараша сыйлайт же жазалайт. Аллахтан туура, чын сүйлөгөн эч ким жок
4:88Page 92
۞ فَمَا لَكُمۡ فِي ٱلۡمُنَٰفِقِينَ فِئَتَيۡنِ وَٱللَّهُ أَرۡكَسَهُم بِمَا كَسَبُوٓاْۚ أَتُرِيدُونَ أَن تَهۡدُواْ مَنۡ أَضَلَّ ٱللَّهُۖ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ سَبِيلٗا ٨٨
What is [the matter] with you [that you are] two groups concerning the hypocrites,1 while Allāh has made them fall back [into error and disbelief] for what they earned.2 Do you wish to guide those whom Allāh has sent astray? And he whom Allāh sends astray - never will you find for him a way [of guidance].3
Оо, ыймандуулар, эки жүздүүлөр менен мамиле кылуу боюнча кайчы пикирде болуп экиге бөлүнүп кеткениңер эмне: бириңер алар каапыр болгону үчүн алар менен согушуу керек десе, экинчиңер: алар ыймандуу, алар менен согушууга болбойт дейсиңер?! Алар үчүн силердин бөлүнүүңөр туура эмес. Аларды кылган иштери үчүн Аллах Таала каапырлыкка жана адашуу жолуна салды го, Аллах туура жолду ыраа көрбөгөн адамдарды силер туура жолго салууну каалайсыңарбы?! Аллах кимди адаштырса, ага эч туура жол таба албайсың
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences