Al-Mukhtasar · Tafsir · in Kyrgyz
At-Tawbah 9:44–92
9:44Page 194
لَا يَسۡتَـٔۡذِنُكَ ٱلَّذِينَ يُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ أَن يُجَٰهِدُواْ بِأَمۡوَٰلِهِمۡ وَأَنفُسِهِمۡۗ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِٱلۡمُتَّقِينَ ٤٤
Those who believe in Allāh and the Last Day would not ask permission of you to be excused from striving [i.e., fighting] with their wealth and their lives. And Allāh is Knowing of those who fear Him.
Оо, пайгамбар! Аллахка жана кыямат күнүнө чындап ыйман келтиргендер үчүн мал-жандары менен Аллах жолунда согушка барбай коюуга уруксат суроо алардын кылар иши эмес. Тескерисинче аларды согушка чакырган кезде алар мал-жандары менен чыгып согушуулары керек. Аллах такыба пенделерин жакшы билет. Алар сени менен согушка барууга тоскоол болгон кечиримдүү себептер болгондо гана сенден уруксат сурап келишет.
9:45Page 194
إِنَّمَا يَسۡتَـٔۡذِنُكَ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَٱرۡتَابَتۡ قُلُوبُهُمۡ فَهُمۡ فِي رَيۡبِهِمۡ يَتَرَدَّدُونَ ٤٥
Only those would ask permission of you who do not believe in Allāh and the Last Day and whose hearts have doubted, and they, in their doubt, are hesitating.
Оо, пайгамбар! Сенден согушка барбай коюуга уруксат сурагандар – Аллахка жана кыямат күнүнө ыйман келтирбеген эки жүздүүлөр. Алардын жүрөктөрүндө Аллахтын дини тууралуу шек бар. Алар өз шектеринде акыйкат жолго түшүшпөй темселеп адашып жүрүшөт.
9:46Page 194
۞ وَلَوۡ أَرَادُواْ ٱلۡخُرُوجَ لَأَعَدُّواْ لَهُۥ عُدَّةٗ وَلَٰكِن كَرِهَ ٱللَّهُ ٱنۢبِعَاثَهُمۡ فَثَبَّطَهُمۡ وَقِيلَ ٱقۡعُدُواْ مَعَ ٱلۡقَٰعِدِينَ ٤٦
And if they had intended to go forth, they would have prepared for it [some] preparation. But Allāh disliked their being sent, so He kept them back, and they were told, "Remain [behind] with those who remain."1
Эгерде алар силер менен Аллах жолунда согушка чыгууну каалайбыз деген сөздөрүндө чынчыл болушканда, анда алар сөзсүз согушка даярдык көрүшмөк. Бирок Аллах алардын сени менен баруусун жек көрдү. Ошондуктан алар үчүн согушка баруу оор болуп, үйлөрүндө калууну ыраа көрүштү.
9:47Page 194
لَوۡ خَرَجُواْ فِيكُم مَّا زَادُوكُمۡ إِلَّا خَبَالٗا وَلَأَوۡضَعُواْ خِلَٰلَكُمۡ يَبۡغُونَكُمُ ٱلۡفِتۡنَةَ وَفِيكُمۡ سَمَّٰعُونَ لَهُمۡۗ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِٱلظَّٰلِمِينَ ٤٧
Had they gone forth with you, they would not have increased you except in confusion, and they would have been active among you, seeking [to cause] you fitnah [i.e., chaos and dissension]. And among you are avid listeners to them. And Allāh is Knowing of the wrongdoers.
Ошол эки жүздүүлөрдүн силер менен барышпаганы да жакшы. Эгер силер менен барышса, анда силерди бузуп, жардамсыз ташташат, шек салышат жана силерди бөлүп жарыш үчүн араңарга кирип ушак-айыңдарды таркатууга аракет жасашат. Эй, ыймандуулар! Араңарда алар таркаткан жалгандарга кулак салгандар бар. Алар аны туура кабыл алып, башкаларга айтышса, араңарда талаш-тартыштар жаралат. Аллах ыймандуулардын арасына шектерди, арам ойлорду таштаган эки жүздүүлөрдөн болгон залымдарды билет.
9:48Page 195
لَقَدِ ٱبۡتَغَوُاْ ٱلۡفِتۡنَةَ مِن قَبۡلُ وَقَلَّبُواْ لَكَ ٱلۡأُمُورَ حَتَّىٰ جَآءَ ٱلۡحَقُّ وَظَهَرَ أَمۡرُ ٱللَّهِ وَهُمۡ كَٰرِهُونَ ٤٨
They had already desired dissension before and had upset matters for you1 until the truth came and the ordinance [i.e., victory] of Allāh appeared, while they were averse.
Мына ошол эки жүздүүлөр Табук согушунан алдын мусулмандардын сөзүн бөлүп, биримдигин ыдыратып аларды бузууга аракет кылышты. Эй, пайгамбар! Алар айла-амалдарды колдонуу менен сага иштерди ар кандай кылып көрсөтүшүп, алардын айла-амалдары сенин согушууга болгон чечимиңе таасир этет деп ойлошту. Акыры Аллахтын жеңиши жана колдоосу келди. Алар жаман көрүшсө дагы Аллах Өз динин кубаттуу жана душмандарына үстөм кылды. Анткени алар акыйкаттын үстүнөн жалгандын жеңишин каалашкан эле.
9:49Page 195
وَمِنۡهُم مَّن يَقُولُ ٱئۡذَن لِّي وَلَا تَفۡتِنِّيٓۚ أَلَا فِي ٱلۡفِتۡنَةِ سَقَطُواْۗ وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةُۢ بِٱلۡكَٰفِرِينَ ٤٩
And among them is he who says, "Permit me [to remain at home] and do not put me to trial." Unquestionably, into trial they have fallen.1 And indeed, Hell will encompass the disbelievers.
Эки жүздүүлөрдүн арасында жалган шылтоолорду таап: «Оо, Аллахтын элчиси! Мага уруксат бер, согушка барбай эле коёюн. Сени менен барууга мажбур кылба. Анткени мен душмандын (Римдин) аялдарын көргөн кезде аларга азгырылып күнөөгө батып калышым мүмкүн» – дегендер бар. Алар өздөрү ойлогондон да чоң азгырыкка кабылышты. Ал – эки жүздүүлүк жана согушка барбаштын азгырыгы. Кыямат күнүндө тозок каапырларды чулгап алат. Андан эч ким качып кутулбайт жана андан качып чыгуу мүмкүн эмес.
9:50Page 195
إِن تُصِبۡكَ حَسَنَةٞ تَسُؤۡهُمۡۖ وَإِن تُصِبۡكَ مُصِيبَةٞ يَقُولُواْ قَدۡ أَخَذۡنَآ أَمۡرَنَا مِن قَبۡلُ وَيَتَوَلَّواْ وَّهُمۡ فَرِحُونَ ٥٠
If good befalls you, it distresses them; but if disaster strikes you, they say, "We took our matter [in hand] before,"1 and turn away while they are rejoicing.
Оо, пайгамбар! Эгерде сага Аллах тараптан сени кубандырган жеңиш же олжо сыяктуу жакшылыктар жетсе, анда алар жаман көрүшүп, көңүлдөрү чөгөт. А эгер сенин башыңа катаалдык же душмандан жеңилүү сыяктуу кыйынчылыктар түшсө, эки жүздүүлөр айтышат: «Биз өз жаныбызды сактап калдык. Биз мусулмандарга кошулуп согушка барбайбыз деп чечкиндүүлүк кылдык. Эми алар болсо туткунга түшүштү, өлүмгө дуушар болушту». Андан соң ал эки жүздүүлөр аман калдык деп сүйүнгөн бойдон үйлөрүнө кайтып кетишти.
9:51Page 195
قُل لَّن يُصِيبَنَآ إِلَّا مَا كَتَبَ ٱللَّهُ لَنَا هُوَ مَوۡلَىٰنَاۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ٥١
Say, "Never will we be struck except by what Allāh has decreed for us; He is our protector." And upon Allāh let the believers rely.
Оо, пайгамбар! Ошол эки жүздүүлөргө айт: «Аллах бизге тагдыр кылган нерсе гана болот. Ал биздин башчыбыз, биздин баш калкалоочубуз, биз бардык ишибизде Ага гана таянабыз. Ыймандуулар бардык ишин жалгыз Ага гана тапшырышат. Ал аларга жетиштүү жана эң жакшы камкорчу».
9:52Page 195
قُلۡ هَلۡ تَرَبَّصُونَ بِنَآ إِلَّآ إِحۡدَى ٱلۡحُسۡنَيَيۡنِۖ وَنَحۡنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمۡ أَن يُصِيبَكُمُ ٱللَّهُ بِعَذَابٖ مِّنۡ عِندِهِۦٓ أَوۡ بِأَيۡدِينَاۖ فَتَرَبَّصُوٓاْ إِنَّا مَعَكُم مُّتَرَبِّصُونَ ٥٢
Say, "Do you await for us except one of the two best things [i.e., martyrdom or victory] while we await for you that Allāh will afflict you with punishment from Himself or at our hands? So wait; indeed we, along with you, are waiting."
Оо, пайгамбар! Аларга айткын: «Силер биздин жеңишке жетишибизди же шейит болушубузду күтүп атасыңарбы? Биз болсо Аллах силерге Өз тарабынан азаптын түшүрүшүн күтүп жатабыз. Ал бизге силер менен согушууга уруксат бергенде силерди биздин колубуз менен азаптатып жана кыйроого учуратып тутканга түшүрөт же өлүмгө дуушар кылат. Биз кандай натыйжага жетерибизди күткүлө, биз да силердикин күтөбүз».
9:53Page 195
قُلۡ أَنفِقُواْ طَوۡعًا أَوۡ كَرۡهٗا لَّن يُتَقَبَّلَ مِنكُمۡ إِنَّكُمۡ كُنتُمۡ قَوۡمٗا فَٰسِقِينَ ٥٣
Say, "Spend willingly or unwillingly; never will it be accepted from you. Indeed, you have been a defiantly disobedient people."
Оо, пайгамбар! Аларга айткыт: «Мал-дүнүйөңдү мажбур же ыктыярдуу садака кылгыла. Бирок каапырлыгыңар же Аллахка баш ийбегениңер үчүн силердин садакаңар эч качан кабыл кылынбайт».
9:54Page 195
وَمَا مَنَعَهُمۡ أَن تُقۡبَلَ مِنۡهُمۡ نَفَقَٰتُهُمۡ إِلَّآ أَنَّهُمۡ كَفَرُواْ بِٱللَّهِ وَبِرَسُولِهِۦ وَلَا يَأۡتُونَ ٱلصَّلَوٰةَ إِلَّا وَهُمۡ كُسَالَىٰ وَلَا يُنفِقُونَ إِلَّا وَهُمۡ كَٰرِهُونَ ٥٤
And what prevents their expenditures from being accepted from them but that they have disbelieved in Allāh and in His Messenger and that they come not to prayer except while they are lazy and that they do not spend except while they are unwilling.
Садакаларынын кабыл болушуна үч нерсе гана тоскоол болду: Аллах жана Анын элчисине каапырлык кылышты; намаз окуганда жалкоолук жана кош көңүлдүк кылышты; алар мал-дүнүйөсүн өздөрү каалап эмес, мажбур түрдө садака кылышты. Анткени алар окуган намаздарында жана садака берүүдө сооп үмүт кылышпайт.
9:55Page 196
فَلَا تُعۡجِبۡكَ أَمۡوَٰلُهُمۡ وَلَآ أَوۡلَٰدُهُمۡۚ إِنَّمَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيُعَذِّبَهُم بِهَا فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَتَزۡهَقَ أَنفُسُهُمۡ وَهُمۡ كَٰفِرُونَ ٥٥
So let not their wealth or their children impress you. Allāh only intends to punish them through them in worldly life and that their souls should depart [at death] while they are disbelievers.
Оо, пайгамбар! Эки жүздүүлөрдүн мал-мүлктөрүнө жана бала-чакаларына суктанба, жакшы деп да ойлобо. Алардын мал-мүлктөрүнүн жана бала-чакаларынын акыбети жаман. Аллах булар менен аларды азапка салат. Аларга кыйналып, чарчап жетишет жана кайгы-балээлерге туш кылат. Бул нерсе Аллах аларды каапыр абалда жандарын алганга чейин уланып, алар тозоктун түбүндө түбөлүк азапталышат.
9:56Page 196
وَيَحۡلِفُونَ بِٱللَّهِ إِنَّهُمۡ لَمِنكُمۡ وَمَا هُم مِّنكُمۡ وَلَٰكِنَّهُمۡ قَوۡمٞ يَفۡرَقُونَ ٥٦
And they swear by Allāh that they are from among you while they are not from among you; but they are a people who are afraid.
Оо, ыймандуулар! Эки жүздүүлөр силерге касам ичишип: «Биз силерденбиз» – деп жалган айтышат. Бирок алар өздөрүн сыртынан силерденбиз деп көрсөтүшсө да ичтеринде силерден эмес. Бирок алар мушриктер кабылган өлүмгө, туткунга түшүү сыяктуу нерселерге кабылбайлы деп коркушат. Ошондуктан корккону үчүн өздөрүн мусулманбыз деп көрсөтүшөт.
9:57Page 196
لَوۡ يَجِدُونَ مَلۡجَـًٔا أَوۡ مَغَٰرَٰتٍ أَوۡ مُدَّخَلٗا لَّوَلَّوۡاْ إِلَيۡهِ وَهُمۡ يَجۡمَحُونَ ٥٧
If they could find a refuge or some caves or any place to enter [and hide], they would turn to it while they run heedlessly.
Эгерде ошол эки жүздүүлөр өздөрү коргоно турган сепил табышса, же тоолордо жашырына турган үнкүрлөрдү табышса, же кирип сактана турган жер астындагы жолдорду табышса, анда алар ал жакка далбастап киришмек.
9:58Page 196
وَمِنۡهُم مَّن يَلۡمِزُكَ فِي ٱلصَّدَقَٰتِ فَإِنۡ أُعۡطُواْ مِنۡهَا رَضُواْ وَإِن لَّمۡ يُعۡطَوۡاْ مِنۡهَآ إِذَا هُمۡ يَسۡخَطُونَ ٥٨
And among them are some who criticize you concerning the [distribution of] charities. If they are given from them, they approve; but if they are not given from them, at once they become angry.
Оо, пайгамбар! Сен садакаларды бөлүштүргөндө өз каалагандарына жетпей калган эки жүздүүлөр сени айыптай башташат. Эгерде алардын сураганын берсең, анда ыраазы болушат. А эгер алардын сураганын бербесең, анда нааразы болуп күңкүлдөй башташат.
9:59Page 196
وَلَوۡ أَنَّهُمۡ رَضُواْ مَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ وَقَالُواْ حَسۡبُنَا ٱللَّهُ سَيُؤۡتِينَا ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦ وَرَسُولُهُۥٓ إِنَّآ إِلَى ٱللَّهِ رَٰغِبُونَ ٥٩
If only they had been satisfied with what Allāh and His Messenger gave them and said, "Sufficient for us is Allāh; Allāh will give us of His bounty, and [so will] His Messenger; indeed, we are desirous toward Allāh,"1 [it would have been better for them].
Сени садакаларды туура эмес бөлүштүрдүң деп айыптаган ошол эки жүздүүлөр, Аллах аларга парз кылган нерсеге жана пайгамбар берген нерсеге ыраазы болушуп: «Бизге Аллах жетиштүү. Аллах бизге Өз жакшылыгынан каалаганын берет жана Анын элчиси да Аллах ага берген нерседен бизге берет. Чындыгында Аллах Өзү бизге жакшылыктарын берет деп үмүт кылабыз» – дешип ушундай кылышса, анда бул нерсе сени айыптагандарына караганда алар үчүн жакшыраак болмок.
9:60Page 196
۞ إِنَّمَا ٱلصَّدَقَٰتُ لِلۡفُقَرَآءِ وَٱلۡمَسَٰكِينِ وَٱلۡعَٰمِلِينَ عَلَيۡهَا وَٱلۡمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمۡ وَفِي ٱلرِّقَابِ وَٱلۡغَٰرِمِينَ وَفِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱبۡنِ ٱلسَّبِيلِۖ فَرِيضَةٗ مِّنَ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ ٦٠
Zakāh expenditures are only for the poor and for the needy and for those employed for it1 and for bringing hearts together [for Islām] and for freeing captives [or slaves] and for those in debt and for the cause of Allāh and for the [stranded] traveler - an obligation [imposed] by Allāh. And Allāh is Knowing and Wise.
Чындыгында парз зекеттер муктаж кедейлерге берилиши керек. Алардын иштеген иши же кесиби менен тапкан акчасы бар болсо да аларга жетпейт, алардын ал-акыбалдарын адамдар жакшы билишпейт. Ошондой эле колунда жок жана айткан сөзүнөн же шартынан эле адамдарга белгилүү болгон жакырларга берилет. Ошондой эле башчы зекет чогулткула деп жиберген жумушчуларга берилет. Ошондой эле каапырларды Ислам динине тартыш үчүн же ыйманы алсыздардын ыйманын көтөрүш үчүн же зыянынан коргош үчүн берилет. Ошондой эле кулдарды азат кылыш үчүн, ысырапсыз жана күнөөсүз жолдо карыз болуп карызынан кутулууга каражат таппагандарга берилет. Жоокерлерди Аллах жолундагы согушка даярдоого жана акчасы түгөнүп калган мусапырга берилет. Зекеттерди мына ушуларга берүү Аллах тараптан парз болду. Аллах пенделерине эмне пайдалуу экенин Билүүчү, шариятында жана башкаруусунда Даанышман.
9:61Page 196
وَمِنۡهُمُ ٱلَّذِينَ يُؤۡذُونَ ٱلنَّبِيَّ وَيَقُولُونَ هُوَ أُذُنٞۚ قُلۡ أُذُنُ خَيۡرٖ لَّكُمۡ يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَيُؤۡمِنُ لِلۡمُؤۡمِنِينَ وَرَحۡمَةٞ لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنكُمۡۚ وَٱلَّذِينَ يُؤۡذُونَ رَسُولَ ٱللَّهِ لَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ٦١
And among them are those who abuse the Prophet and say, "He is an ear."1 Say, "[It is] an ear of goodness for you that believes in Allāh and believes the believers and [is] a mercy to those who believe among you." And those who abuse the Messenger of Allāh - for them is a painful punishment.
Эки жүздүүлөрдүн арасында сөзү менен пайгамбарга зыян бергендер бар. Алар анын токтоолугун көрүп: «Ал ар бир адамдан укканына эле ишене берет. Акыйкат менен жалганды айырмалай албайт» – дешет. Эй, пайгамбар! Аларга айткын: «Чындыгында пайгамбар жакшылыкты гана угат, Аллахка ишенет жана чынчыл момундардын айткандарына ишенет, аларга ырайым кылат. Чындыгында анын пайгамбар болуп жиберилиши ага ыйман келтиргендер үчүн ырайым. Ал эми ага ар кандай түрдө зыян бергендер үчүн жан ооруткан азап бар».
9:62Page 197
يَحۡلِفُونَ بِٱللَّهِ لَكُمۡ لِيُرۡضُوكُمۡ وَٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥٓ أَحَقُّ أَن يُرۡضُوهُ إِن كَانُواْ مُؤۡمِنِينَ ٦٢
They swear by Allāh to you [Muslims] to satisfy you. But Allāh and His Messenger are more worthy for them to satisfy,1 if they were to be believers.
Оо, ыймандуулар! Силерге эки жүздүүлөр Аллахка касам ичишип пайгамбарга зыян бере тургандай эч нерсе айткан жокпуз дешет. Алар муну силерди ыраазы кылыш үчүн айтышат. Бирок Аллах жана Анын элчисин ыраазы кылуу татыктуураак, эгер ыйман келтирип жана жакшылык иштерди кылып чыныгы ыймандуу болушса.
9:63Page 197
أَلَمۡ يَعۡلَمُوٓاْ أَنَّهُۥ مَن يُحَادِدِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَأَنَّ لَهُۥ نَارَ جَهَنَّمَ خَٰلِدٗا فِيهَاۚ ذَٰلِكَ ٱلۡخِزۡيُ ٱلۡعَظِيمُ ٦٣
Do they not know that whoever opposes Allāh and His Messenger - that for him is the fire of Hell, wherein he will abide eternally? That is the great disgrace.
Эки жүздүүлөр бул кылган иши менен Аллах жана Анын элчисине душмандык кылып жатышканын жана ал экөөсүнө душмандык кылгандар кыямат күнү тозок отуна кирип ал жайда түбөлүк калышарын билишпейби?! Бул жеткен кордук жана кемсинтүү.
9:64Page 197
يَحۡذَرُ ٱلۡمُنَٰفِقُونَ أَن تُنَزَّلَ عَلَيۡهِمۡ سُورَةٞ تُنَبِّئُهُم بِمَا فِي قُلُوبِهِمۡۚ قُلِ ٱسۡتَهۡزِءُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ مُخۡرِجٞ مَّا تَحۡذَرُونَ ٦٤
The hypocrites are apprehensive lest a sūrah be revealed about them, informing them of1 what is in their hearts. Say, "Mock [as you wish]; indeed, Allāh will expose that which you fear."
Эки жүздүүлөр жүрөктөрүндө жашырган каапырлыкты Аллах Өз элчисине сүрөө түшүрүү менен ыймандууларга билдирип коёбу деп коркушат. Оо, пайгамбар! Аларга айткын: «Эй, эки жүздүүлөр! Динди шылдыңдап кемсинткениңерди уланта бергиле! Аллах сүрөө түшүрүп же пайгамбарына ал тууралуу кабар берип силер корккон нерсени ачыкка чыгарат».
9:65Page 197
وَلَئِن سَأَلۡتَهُمۡ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلۡعَبُۚ قُلۡ أَبِٱللَّهِ وَءَايَٰتِهِۦ وَرَسُولِهِۦ كُنتُمۡ تَسۡتَهۡزِءُونَ ٦٥
And if you ask them, they will surely say, "We were only conversing and playing." Say, "Is it Allāh and His verses and His Messenger that you were mocking?"
Оо, пайгамбар! Эки жүздүүлөр ыймандууларды сөгүп кемсинткендери тууралуу Аллах сага кабар бергенден кийин алардан бул тууралуу сурасаң: «Биз аны чын айткан эмеспиз, жөн эле тамашап айтып койгонбуз» – дешет. Эй, пайгамбар! Аларга айткын: «Силер Аллахты, Анын аяттарын жана элчисин шылдың кылдыңарбы?!».
9:66Page 197
لَا تَعۡتَذِرُواْ قَدۡ كَفَرۡتُم بَعۡدَ إِيمَٰنِكُمۡۚ إِن نَّعۡفُ عَن طَآئِفَةٖ مِّنكُمۡ نُعَذِّبۡ طَآئِفَةَۢ بِأَنَّهُمۡ كَانُواْ مُجۡرِمِينَ ٦٦
Make no excuse; you have disbelieved [i.e., rejected faith] after your belief. If We pardon one faction of you - We will punish another faction because they were criminals.
Жалган актанууңарды айтып кечирим сурабай эле койгула! Силер каапырлыкты жашырып жүрүп бул шылдыңыңардан кийин ачыкка чыгардыңар. Биз силердин кээ бириңерди эки жүздүүлүктү таштап, тообо кылып, Аллахка ыкластуулук кылышканы үчүн кечиребиз. Кээ бириңерди эки жүздүүлүктөн кайтпаганы, ага тообо кылбаганы үчүн азаптайбыз.
9:67Page 197
ٱلۡمُنَٰفِقُونَ وَٱلۡمُنَٰفِقَٰتُ بَعۡضُهُم مِّنۢ بَعۡضٖۚ يَأۡمُرُونَ بِٱلۡمُنكَرِ وَيَنۡهَوۡنَ عَنِ ٱلۡمَعۡرُوفِ وَيَقۡبِضُونَ أَيۡدِيَهُمۡۚ نَسُواْ ٱللَّهَ فَنَسِيَهُمۡۚ إِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ هُمُ ٱلۡفَٰسِقُونَ ٦٧
The hypocrite men and hypocrite women are of one another. They enjoin what is wrong and forbid what is right and close their hands.1 They have forgotten Allāh, so He has forgotten them [accordingly]. Indeed, the hypocrites - it is they who are the defiantly disobedient.
Эки жүздүүлөр – булар эки жүздүүлүктө бириккен эркектер жана аялдар. Алар ыймандууларга каршы болушкан адамдар. Алар жамандыкка чакырып, жакшылыктан тыйышат, мал-мүлктөрүнө сараңдык кылып Аллах жолуна сарпташпайт. Алар Аллахка моюн сунуудан баш тартышты, Аллах да аларга ийгилик берүүдөн баш тартты. Чындыгында эки жүздүүлөр – Аллахка баш ийбегендер, акыйкат жолду таштап, адашуу жолуна түшкөндөр.
9:68Page 197
وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَٱلۡمُنَٰفِقَٰتِ وَٱلۡكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ هِيَ حَسۡبُهُمۡۚ وَلَعَنَهُمُ ٱللَّهُۖ وَلَهُمۡ عَذَابٞ مُّقِيمٞ ٦٨
Allāh has promised the hypocrite men and hypocrite women and the disbelievers the fire of Hell, wherein they will abide eternally. It is sufficient for them. And Allāh has cursed them, and for them is an enduring punishment.
Аллах тообо кылбаган эки жүздүүлөр менен каапырларды түбөлүк кала турган тозок отуна киргизет. Ал аларды жазалоого жетиштүү. Аллах аларды Өз ырайымынан алыстатты жана алар үчүн түгөнбөгөн азаптар бар.
9:69Page 198
كَٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ كَانُوٓاْ أَشَدَّ مِنكُمۡ قُوَّةٗ وَأَكۡثَرَ أَمۡوَٰلٗا وَأَوۡلَٰدٗا فَٱسۡتَمۡتَعُواْ بِخَلَٰقِهِمۡ فَٱسۡتَمۡتَعۡتُم بِخَلَٰقِكُمۡ كَمَا ٱسۡتَمۡتَعَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُم بِخَلَٰقِهِمۡ وَخُضۡتُمۡ كَٱلَّذِي خَاضُوٓاْۚ أُوْلَٰٓئِكَ حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ ٦٩
[You disbelievers are] like those before you; they were stronger than you in power and more abundant in wealth and children. They enjoyed their portion [of worldly enjoyment], and you have enjoyed your portion as those before you enjoyed their portion, and you have engaged [in vanities] like that in which they engaged. [It is] those whose deeds have become worthless in this world and in the Hereafter, and it is they who are the losers.
Эй, эки жүздүүлөр жамааты! Силер каапырлыкта жана шылдың кылууда силерден мурун келген жалганчы коомдорго окшошсуңар. Алар силерден да күчтүү, бай жана бала-чакалуу эле. Алар бул дүйнө жыргалчылыктарынан аларга жазылган өз насиптерин пайдаланышты. Эй, эки жүздүүлөр! Силерден мурунку жалганчы коомдор өз насиптерин пайдаланышкан сыяктуу силер дагы тагдырыңардагы өз насибиңерди пайдаландыңар. Алар акыйкатты жалганга чыгарып, өз пайгамбарларын жаманатты кылышкандай силер дагы аларга окшоп акыйкатты жалганга чыгарып, пайгамбарды жаманатты кылууга кирип кеттиңер. Ошондой терс сыпаттагы адамдар – Аллахтын алдында каапырлык кылып иш-аракеттери бузулган адамдар. Ошолор өздөрүн кыйроого учураткандар.
9:70Page 198
أَلَمۡ يَأۡتِهِمۡ نَبَأُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ قَوۡمِ نُوحٖ وَعَادٖ وَثَمُودَ وَقَوۡمِ إِبۡرَٰهِيمَ وَأَصۡحَٰبِ مَدۡيَنَ وَٱلۡمُؤۡتَفِكَٰتِۚ أَتَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِۖ فَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيَظۡلِمَهُمۡ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ٧٠
Has there not reached them the news of those before them - the people of Noah and [the tribes of] ʿAad and Thamūd and the people of Abraham and the companions [i.e., dwellers] of Madyan and the towns overturned?1 Their messengers came to them with clear proofs. And Allāh would never have wronged them, but they were wronging themselves.
Ал эки жүздүүлөргө жалганчы коомдордун жана аларга кандай жаза берилгендиги тууралуу кабар жеткен жокпу?! Алар Нухтун коому, Худдун коому, Салихтин коому, Ибрахимдин коому, Мадиян ээлери жана Луттун коому. Аларга пайгамбарлары ачык-айкын далилдер менен келишти. Аллах аларга зулумдук кылган жок. Аларга пайгамбарлары эскертишти. Бирок алар Аллахка каапырлык кылышып, пайгамбарларды жалганга чыгарышканы себептүү өздөрүнө зыян кылышты.
9:71Page 198
وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتُ بَعۡضُهُمۡ أَوۡلِيَآءُ بَعۡضٖۚ يَأۡمُرُونَ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَيَنۡهَوۡنَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَيُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَيُطِيعُونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥٓۚ أُوْلَٰٓئِكَ سَيَرۡحَمُهُمُ ٱللَّهُۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٞ ٧١
The believing men and believing women are allies of one another. They enjoin what is right and forbid what is wrong and establish prayer and give zakāh and obey Allāh and His Messenger. Those - Allāh will have mercy upon them. Indeed, Allāh is Exalted in Might and Wise.
Ыймандуу эркектер менен аялдардын ортосун ыйман бириктиргени үчүн алар бири-бирин колдошот жана жардамдашат. Алар жакшылыкка чакырышат жана ага Аллахты жалгыздоо, намаз окуу сыяктуу Аллах таала сүйгөн бардык ибадаттар кирет. Алар жамандыктан тыйышат жана ага каапырлык, сүткорлук кылуу сыяктуу Аллах таала жаман көргөн күнөөлөр кирет. Ошондой эле алар намазды толук аткарышат, Аллахка жана Анын элчисине моюн сунушат. Ошондой жакшы сыпаттарга ээ адамдарды Аллах Өз ырайымына жеткирет. Чындыгында Аллах кудуреттүү. Аны эч ким жеңе албайт. Ал Өз жаратуусунда, башкаруусунда жана шариятында Даанышман.
9:72Page 198
وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا وَمَسَٰكِنَ طَيِّبَةٗ فِي جَنَّٰتِ عَدۡنٖۚ وَرِضۡوَٰنٞ مِّنَ ٱللَّهِ أَكۡبَرُۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ ٧٢
Allāh has promised the believing men and believing women gardens beneath which rivers flow, wherein they abide eternally, and pleasant dwellings in gardens of perpetual residence; but approval from Allāh is greater. It is that which is the great attainment.
Аллах таала ыйман келтирген эркектер менен аялдарды кыямат күнү бейиштерге киргизүүнү убада кылды. Андагы кан сарайлардын алдыларынан дарыялар агып турат. Алар ал жайда түбөлүк калышат, эч качан өлүшпөйт жана алардын жыргалчылыктары бүтпөйт. Ошондой эле аларды бейиштеги эң сонун турак жайларга киргизүүнү убада кылды жана Аллахтын аларга болгон ыраазылыгы булардын баарысынан улук. Бул айтылган сыйлык – эч бир жеңиш тең келбегендей улуу жеңиш.
9:73Page 199
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ جَٰهِدِ ٱلۡكُفَّارَ وَٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَٱغۡلُظۡ عَلَيۡهِمۡۚ وَمَأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمَصِيرُ ٧٣
O Prophet, fight against the disbelievers and the hypocrites and be harsh upon them. And their refuge is Hell, and wretched is the destination.
Оо, пайгамбар! Каапырларга каршы кылыч менен согуш! Эки жүздүүлөргө каршы тилиң менен жана далил менен согуш! Бул эки топко катаал бол! Алар ошого татыктуу. Кыямат күнү алардын барар жайы тозок болот. Алардын барар жайы кандай жаман!
9:74Page 199
يَحۡلِفُونَ بِٱللَّهِ مَا قَالُواْ وَلَقَدۡ قَالُواْ كَلِمَةَ ٱلۡكُفۡرِ وَكَفَرُواْ بَعۡدَ إِسۡلَٰمِهِمۡ وَهَمُّواْ بِمَا لَمۡ يَنَالُواْۚ وَمَا نَقَمُوٓاْ إِلَّآ أَنۡ أَغۡنَىٰهُمُ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ مِن فَضۡلِهِۦۚ فَإِن يَتُوبُواْ يَكُ خَيۡرٗا لَّهُمۡۖ وَإِن يَتَوَلَّوۡاْ يُعَذِّبۡهُمُ ٱللَّهُ عَذَابًا أَلِيمٗا فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۚ وَمَا لَهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن وَلِيّٖ وَلَا نَصِيرٖ ٧٤
They swear by Allāh that they did not say [anything against the Prophet (ﷺ)] while they had said the word of disbelief and disbelieved after their [pretense of] Islām and planned that which they were not to attain.1 And they were not resentful except [for the fact] that Allāh and His Messenger had enriched them of His bounty.2 So if they repent, it is better for them; but if they turn away, Allāh will punish them with a painful punishment in this world and the Hereafter. And there will not be for them on earth any protector or helper.
Эки жүздүүлөр жалган касам ичишип, алардын сени сөккөндүгү жана диниңди кемсинткендиги тууралуу сага жеткен сөздөрдү айткан жокпуз деп чыгышат. Сен уккан сөздөрдү алар айтышканы анык. Бул аларды каапыр кылды жана алар ыйман келтиргенден кийин каапыр болушту. Алар пайгамбарды жок кылабыз деп ийгиликсиз ишке аракет жасашты. Ишке ашпай турганды ишке ашырабыз дешти. Ал эми Аллах болсо аларды Өзүнүн пайгамбарына берген олжолор менен байытып аларга жакшылык кылды. Эгерде алар Аллахка тообо кылышып эки жүздүүлүктөн кайтышса, анда алардын тообосу алардын ошол нерседе болгондугунан жакшыраак. А эгер алар Аллахка тообо кылуудан баш тартышса, анда Ал аларды бул дүйнөдө өлтүрүү жана туткундоо менен жан ооруткан азапка салат. Ал эми акыретте тозок оту менен кыйнап азатпайт. Аларды азаптан куткарган эч бир дос болбойт жана аларды азаптан алыстаткан эч бир жардамды да болбойт.
9:75Page 199
۞ وَمِنۡهُم مَّنۡ عَٰهَدَ ٱللَّهَ لَئِنۡ ءَاتَىٰنَا مِن فَضۡلِهِۦ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ ٧٥
And among them are those who made a covenant with Allāh, [saying], "If He should give us from His bounty, we will surely spend in charity, and we will surely be among the righteous."
Эки жүздүүлөрдүн кээ бирлери Аллахка убада берип: «Эгерде Аллах бизге Өз жакшылыктарын бергенде, анда биз муктаждарга сөзсүз жардам бермекпиз жана жакшы иштерди кылган жакшы адамдардан болмокпуз» – дешет.
9:76Page 199
فَلَمَّآ ءَاتَىٰهُم مِّن فَضۡلِهِۦ بَخِلُواْ بِهِۦ وَتَوَلَّواْ وَّهُم مُّعۡرِضُونَ ٧٦
But when He gave them from His bounty, they were stingy with it and turned away while they refused.
Качан Аллах аларга Өз жакшылыктарын бергенде, алар Аллахка берген убадаларын аткарышпады. Тескерисинче, малк-мүлктөрүн беришпей эч садака кылышпады жана ыймандан жүз буруп кетишти.
9:77Page 199
فَأَعۡقَبَهُمۡ نِفَاقٗا فِي قُلُوبِهِمۡ إِلَىٰ يَوۡمِ يَلۡقَوۡنَهُۥ بِمَآ أَخۡلَفُواْ ٱللَّهَ مَا وَعَدُوهُ وَبِمَا كَانُواْ يَكۡذِبُونَ ٧٧
So He penalized them with hypocrisy in their hearts until the Day they will meet Him - because they failed Allāh in what they promised Him and because they [habitually] used to lie.
Аллах алардын акыбетин кыяматка чейин жүрөктөрүндө өзгөрбөй турган эки жүздүүлүк кылып койду. Бул жаза алар Аллахка берген убаданы бузуп жалган айтышкандары себептүү болду.
9:78Page 199
أَلَمۡ يَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ سِرَّهُمۡ وَنَجۡوَىٰهُمۡ وَأَنَّ ٱللَّهَ عَلَّٰمُ ٱلۡغُيُوبِ ٧٨
Did they not know that Allāh knows their secrets and their private conversations and that Allāh is the Knower of the unseen?
Эки жүздүүлөр Аллах алардын чогулуштарында жашыруун кылган айла-амалдарын билбейт деп ойлошобу? Чындыгында Аллах кайыптарды Билүүчү. Алардын ар бир кылган иши Ага белгилүү. Ал үчүн аларды жакында жазалайт.
9:79Page 199
ٱلَّذِينَ يَلۡمِزُونَ ٱلۡمُطَّوِّعِينَ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ فِي ٱلصَّدَقَٰتِ وَٱلَّذِينَ لَا يَجِدُونَ إِلَّا جُهۡدَهُمۡ فَيَسۡخَرُونَ مِنۡهُمۡ سَخِرَ ٱللَّهُ مِنۡهُمۡ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ ٧٩
Those who criticize the contributors among the believers concerning [their] charities and [criticize] the ones who find nothing [to spend] except their effort, so they ridicule them - Allāh will ridicule them, and they will have a painful punishment.
Ыймандуулардын арасында тапканы аз болсо дагы өз ыктыяры менен садака кылгандарын айыптап: «Булардын садакасы эмне пайда бермек эле?» – деп шылдың кылгандарды Аллах да жаза катары аларды шылдыңдады жана алар үчүн жан ооруткан азап бар.
9:80Page 200
ٱسۡتَغۡفِرۡ لَهُمۡ أَوۡ لَا تَسۡتَغۡفِرۡ لَهُمۡ إِن تَسۡتَغۡفِرۡ لَهُمۡ سَبۡعِينَ مَرَّةٗ فَلَن يَغۡفِرَ ٱللَّهُ لَهُمۡۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ كَفَرُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦۗ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡفَٰسِقِينَ ٨٠
Ask forgiveness for them, [O Muḥammad], or do not ask forgiveness for them. If you should ask forgiveness for them seventy times - never will Allāh forgive them. That is because they disbelieved in Allāh and His Messenger, and Allāh does not guide the defiantly disobedient people.
Оо, пайгамбар! Алар үчүн кечирим сура же сураба, сен жетимиш ирет сурасаң да, алардын көптүгү аларды эч качан Аллахтын кечиримине жеткирбейт. Анткени алар Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылышты. Аллахтын шариятынан атайлап чыгып кеткендерге акыйкатка жетүүгө ийгилик бербейт.
9:81Page 200
فَرِحَ ٱلۡمُخَلَّفُونَ بِمَقۡعَدِهِمۡ خِلَٰفَ رَسُولِ ٱللَّهِ وَكَرِهُوٓاْ أَن يُجَٰهِدُواْ بِأَمۡوَٰلِهِمۡ وَأَنفُسِهِمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَقَالُواْ لَا تَنفِرُواْ فِي ٱلۡحَرِّۗ قُلۡ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرّٗاۚ لَّوۡ كَانُواْ يَفۡقَهُونَ ٨١
Those who remained behind1 rejoiced in their staying [at home] after [the departure of] the Messenger of Allāh and disliked to strive with their wealth and their lives in the cause of Allāh and said, "Do not go forth in the heat." Say, "The fire of Hell is more intense in heat" - if they would but understand.
Кээ бир эки жүздүүлөр пайгамбарга каршы чыгып Аллах жолундагы Табук согушуна барбай коюшкандары үчүн сүйүнүштү. Алар ыймандуулар сыяктуу Аллах жолунда өз жандарын жана мал-мүлктөрүн аябастан согушууну жактырышпады. Алар өздөрүнүн эки жүздүү туугандарынын жолун тосуп: «Мындай ысыкта барбай эле койгула» – дешти. Табук согушу күн ысык учурда болгон. Эй, пайгамбар! Аларга айткын: «Эгер алар билишсе, эки жүздүүлөрдү күтүп жаткан тозок оту алар качып жаткан бул ысыктан да катуу».
9:82Page 200
فَلۡيَضۡحَكُواْ قَلِيلٗا وَلۡيَبۡكُواْ كَثِيرٗا جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ٨٢
So let them laugh a little and [then] weep much as recompense for what they used to earn.
Согушка барбаган ошол эки жүздүүлөр бул убактылуу дүйнө жашоосунда аз күлүп, түбөлүк акырет жашоосунда көп ыйлашсын. Бул алардын кылган каапырлыгы, күнөөлөрү жана жамандык иштеринин жазасы болот.
9:83Page 200
فَإِن رَّجَعَكَ ٱللَّهُ إِلَىٰ طَآئِفَةٖ مِّنۡهُمۡ فَٱسۡتَـٔۡذَنُوكَ لِلۡخُرُوجِ فَقُل لَّن تَخۡرُجُواْ مَعِيَ أَبَدٗا وَلَن تُقَٰتِلُواْ مَعِيَ عَدُوًّاۖ إِنَّكُمۡ رَضِيتُم بِٱلۡقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٖ فَٱقۡعُدُواْ مَعَ ٱلۡخَٰلِفِينَ ٨٣
If Allāh should return you to a faction of them [after the expedition] and then they ask your permission to go out [to battle], say, "You will not go out with me, ever, and you will never fight with me an enemy. Indeed, you were satisfied with sitting [at home] the first time, so sit [now] with those who stay behind."
Оо, пайгамбар! Эгер Аллах сени ошол эки жүздүүлүктөн кайтпаган эки жүздүүлөрдүн тобуна кайра кайтарса жана алар сени менен эмки согуштарга баралы деп уруксат сурашса, аларга айт: «Эй, эки жүздүүлөр! Силер мени менен эч качан Аллах жолундагы согушка барбайсыңар. Бул силердин жазаңар жана силер менен болгонумдагы зыяндардан болгон сактык. Ошондо силер Табук согушуна барбаганды жактырдыңар. Эми согушка барбаган оорукчандар, аялдар жана жаш балдар менен калгыла».
9:84Page 200
وَلَا تُصَلِّ عَلَىٰٓ أَحَدٖ مِّنۡهُم مَّاتَ أَبَدٗا وَلَا تَقُمۡ عَلَىٰ قَبۡرِهِۦٓۖ إِنَّهُمۡ كَفَرُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَمَاتُواْ وَهُمۡ فَٰسِقُونَ ٨٤
And do not pray [the funeral prayer, O Muḥammad], over any of them who has died - ever - or stand at his grave. Indeed, they disbelieved in Allāh and His Messenger and died while they were defiantly disobedient.
Оо, пайгамбар! Эки жүздүүлөрдүн өлгөндөрүнө эч качан жаназа окуба, ал үчүн кечирим сурап мүрзөсүндө дуба кылып турба. Анткени алар Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылышты жана Аллахка баш ийбей өлүштү. Ким ушундай болсо, анда ага жаназа да окулбайт, дуба да кылынбайт.
9:85Page 200
وَلَا تُعۡجِبۡكَ أَمۡوَٰلُهُمۡ وَأَوۡلَٰدُهُمۡۚ إِنَّمَا يُرِيدُ ٱللَّهُ أَن يُعَذِّبَهُم بِهَا فِي ٱلدُّنۡيَا وَتَزۡهَقَ أَنفُسُهُمۡ وَهُمۡ كَٰفِرُونَ ٨٥
And let not their wealth and their children impress you. Allāh only intends to punish them through them in this world and that their souls should depart [at death] while they are disbelievers.
Оо, пайгамбар! Сени ал эки жүздүүлөрдүн байлыктары жана бала-чакалары суктандырбасын. Чындыгында Аллах аларды бул дүйнө жашоосунда ушул нерселер менен азаптоону каалайт. Аларга жетүү үчүн оор машакаттарды тартышат жана алар себептүү кыйынчылыктарга кабылышат. Ошондой эле аларды каапыр болгон абалда жандары чыгуусун каалайт.
9:86Page 200
وَإِذَآ أُنزِلَتۡ سُورَةٌ أَنۡ ءَامِنُواْ بِٱللَّهِ وَجَٰهِدُواْ مَعَ رَسُولِهِ ٱسۡتَـٔۡذَنَكَ أُوْلُواْ ٱلطَّوۡلِ مِنۡهُمۡ وَقَالُواْ ذَرۡنَا نَكُن مَّعَ ٱلۡقَٰعِدِينَ ٨٦
And when a sūrah was revealed [enjoining them] to believe in Allāh and to fight with His Messenger, those of wealth among them asked your permission [to stay back] and said, "Leave us to be with them who sit [at home]."
Эгерде Аллах Өзүнүн пайгамбары Мухаммадга “Аллахка ыйман келтиргиле жана Аллах жолунда согушка баргыла” деген буйругун камтыган сүрөө түшүрсө, анда алардын арасындагы байлары сени менен согушка барбай эле коёлу деп уруксат сурап: «Бизди жөн эле койчу. Биз алсыздар жана оорукчандар сыяктуу үзүрлүү адамдар менен чогу калалы» – дешет.
9:87Page 201
رَضُواْ بِأَن يَكُونُواْ مَعَ ٱلۡخَوَالِفِ وَطُبِعَ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ فَهُمۡ لَا يَفۡقَهُونَ ٨٧
They were satisfied to be with those who stay behind, and their hearts were sealed over, so they do not understand.
Ал эки жүздүүлөр кечиримдүү себептерден улам согушка барбагандар менен согуштан калууну каалашкан кезде өздөрүнө кордукду жана төмөндүктү ыраа көрүштү. Аллах алардын каапырлыгы жана эки жүздүүлүгү үчүн жүрөктөрүнө мөөр басты. Эми алар кайсы нерсе аларга пайдалуу экенин билишпейт.
9:88Page 201
لَٰكِنِ ٱلرَّسُولُ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَهُۥ جَٰهَدُواْ بِأَمۡوَٰلِهِمۡ وَأَنفُسِهِمۡۚ وَأُوْلَٰٓئِكَ لَهُمُ ٱلۡخَيۡرَٰتُۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ٨٨
But the Messenger and those who believed with him fought with their wealth and their lives. Those will have [all that is] good and it is those who are the successful.
Ал эми пайгамбар жана аны менен бирге болгон ыймандуулар аларга окшоп Аллах жолундагы согушка барбай коюшкан жок. Алар өз жандарын жана мал-мүлктөрүн аябастан Аллах жолунда согушушту. Алардын Аллахтын алдындагы сыйлыктары – жеңишке жетүү, олжо алуу сыяктуу дүйнөлүк пайдаларга жетүү болду жана ошондой эле акыреттик пайдаларга жетүү болду, мисалы бейишке кирүү, көздөгөн максатка жетүү жана корккон нерседен кутулуу.
9:89Page 201
أَعَدَّ ٱللَّهُ لَهُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ ذَٰلِكَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ ٨٩
Allāh has prepared for them gardens beneath which rivers flow, wherein they will abide eternally. That is the great attainment.
Аллах аларга кан сарайларынын алдыларынан дарыялар аккан бейиштерди даярдап койду. Алар ал жайда түбөлүк калышат. Эч качан жок болушпайт. Бул сыйлык – бир дагы ийгилик тең келбегендей чоң ийгилик.
9:90Page 201
وَجَآءَ ٱلۡمُعَذِّرُونَ مِنَ ٱلۡأَعۡرَابِ لِيُؤۡذَنَ لَهُمۡ وَقَعَدَ ٱلَّذِينَ كَذَبُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥۚ سَيُصِيبُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنۡهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ٩٠
And those with excuses among the bedouins came to be permitted [to remain], and they who had lied1 to Allāh and His Messenger sat [at home]. There will strike those who disbelieved among them a painful punishment.
Мединалык жана анын айланасындагы арабдардын бир тобу Аллахтын элчисине шылтоолорун айтып Аллах жолундагы согуштан калууга уруксат сурап келишти. Ал эми башка бир тобу уруксат сурабастан эле калып калышты. Анткени алар пайгамбарга ишенишпейт жана Аллахтын убадасына ыйман келтиришпейт. Алар жакында бул каапырлыктары себептүү жан чыдагыс азапка туш болушат.
9:91Page 201
لَّيۡسَ عَلَى ٱلضُّعَفَآءِ وَلَا عَلَى ٱلۡمَرۡضَىٰ وَلَا عَلَى ٱلَّذِينَ لَا يَجِدُونَ مَا يُنفِقُونَ حَرَجٌ إِذَا نَصَحُواْ لِلَّهِ وَرَسُولِهِۦۚ مَا عَلَى ٱلۡمُحۡسِنِينَ مِن سَبِيلٖۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ٩١
There is not upon the weak or upon the ill or upon those who do not find anything to spend any discomfort [i.e., guilt] when they are sincere to Allāh and His Messenger. There is not upon the doers of good any cause [for blame]. And Allāh is Forgiving and Merciful.
Ал эми аялдар, жаш балдар, оорукчандар, алсыздар, сокурлар жана согушка даярдык көрүүгө эч кандай каражат таппаган кедейлер сыяктуу адамдар согушка бара албай калышса күнөөкөр болушпайт. Анткени алардын үзүрлүү себептери бар. Эгерде алар Аллахка жана Анын элчисине чын ыкластуу болушса, Анын шариятын аткарышса, анда жакшылыктарды кылышкан мындай кечиримдүү себептери бар адамдардын жазаланышына эч кандай жол берилбейт. Аллах жакшылык кылуучулардын күнөөлөрүн Кечирүүчү, аларга Мээримдүү.
9:92Page 201
وَلَا عَلَى ٱلَّذِينَ إِذَا مَآ أَتَوۡكَ لِتَحۡمِلَهُمۡ قُلۡتَ لَآ أَجِدُ مَآ أَحۡمِلُكُمۡ عَلَيۡهِ تَوَلَّواْ وَّأَعۡيُنُهُمۡ تَفِيضُ مِنَ ٱلدَّمۡعِ حَزَنًا أَلَّا يَجِدُواْ مَا يُنفِقُونَ ٩٢
Nor [is there blame] upon those who, when they came to you for you to take them along, you said, "I can find nothing upon which to carry you."1 They turned back while their eyes overflowed with tears out of grief that they could not find something to spend [for the cause of Allāh].
Оо, пайгамбар! Ошондой эле сенден улоо таап беришиңди сурап келишкенде сен аларга: «Силер минип барганга эч кандай улоо таппай койдум» – деп айтканыңда алар артка бурулуп, сен тараптан же өздөрүнүн жанынан сарптаганга эч нерсе таппай калганына өкүнүп, ыйлаган бойдон артка кайтып согушка сени менен бара албай калгандар да күнөөкөр болушпайт.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences