Ash-Shu'ara

﴾Ta. Sin. Mim.﴿ Bu xüsusda bənzər bir açıqlama Bəqərə surəsinin əvvəlində zikir edilmişdir.

Bunlar haqqı batildən ayıran açıq-aydın Quranın ayələridir!

Ey Peyğəmbər! (Məkkə müşrikləri) iman gətirmələrinə həris olduğun üçün, onlar iman gətirmədikləri təqdirdə qəm-qüssədən özünü həlakmı edə­cəksən?!

Əgər biz onların üzərinə göydən bir möcüzə endirmək istəsəydik, onu endirərdik. Beləcə, boyunları bu möcüzə qarşısında zəlil bir halda əyilərək qalardı. Lakin Biz onları imtahan etmək üçün elə etmək istəmədik. Görək onlar qeybə iman edəcəklərmi?

O müşriklərə Rəhman olan Allahdan Onun vəhdaniyyətinin və Peyğəmbərinin doğruluğunu təsdiqləyən dəlillərdən yeni bir öyüd-nəsihət gəldikdə, onlar bu öyüd-nəsihətə qulaq asıb, təsdiq etməkdən üz çevirərlər.

Onlar Rəsulların özlərinə gətirdikləri dini yalanladılar. Məs­xərəyə qoyduqla­rı­ xə­bərin həqiqəti yaxında onlara ye­tişəcək və əzab başlarının üstünü alacaqdır.

Yoxsa, o kafirlər inadkarlıq edərək hələ də küfr əməllərində qalıb, yer üzündə cürbəcür gözəl mənzərəli və müxtəlif növ faydalı bitkilər yetişdirdiyimizi gör­mür­lərmi?!

Həqiqətən, yer üzündə növbənöv bitkilərin yetişdirilməsində, onların yetişdirənin ölüləri diriltməyə qadir olduğuna dair aşıq-aydın bir dəlil var. Lakin buna rəğmən onların ək­sə­riy­yəti iman gətirmədi.

Ey Peyğəmbər! Şübhəsiz ki, Rəbbin yenilməz qüdrət sahibidir. Kimsə Onu məğlub edə bilməz. Eyni zaman da qullarına qarşı çox mərhəmətlidir.

Ey Peyğəmbər! Rəbbin Musaya: "Allaha küfür edən və Musanın qövmünü İsrail övladlarını özlərinə kölə edən zalim qövmün yanına get" deyərək əmr etdiyini yadına sal.

Onlar Firon qövmüdür. Onlara mülayim bir şəkildə Allahın əmrlərini yerinə yetirib, qadağalarından çəkinərək Allahdan qorxmağı əmr et!

Musa - aleyhissəlam - dedi: "Sənin barədə onlara təbliğ edərkən məni ya­lançı he­sab etmələrindən qorxuram!

Belə olduğu təqdirdə ürəyim sı­xı­lar, dilim də söz tutmaz. Elə buna görə mənimlə bərabər olub, bu işdə mənə yardımçı olması üçün Cəbraili - aleyhissəlam - vəhy ilə qardaşım Haruna göndər.

Bir qibtini öldürdüyüm üçün onlara qarşı işlətdiyim bir günahım da var. Buna görə məni öl­dü­rə­cəklərindən qorxu­ram".

Uca Allah Musaya belə dedi: "Xeyr, onlar səni əsla öldürə bilməzlər. Sən və qardaşın Harun, hər ikinizin həqiqətən də Allah tərəfindən göndərilən bir peyğəmbər olduğunuza dəlalət edən möcü­zə­lə­ri­miz­lə Firon və onun qövmünün yanına ge­din! Şübhəsiz ki, Biz də Öz yardımımız və dəstəyimizlə sizlə birgəyik. Biz, sizin söylədiklərinizi və onların da sizə söylədiklərini eşi­dirik. Bundan heç bir şey Bizə gizli qalmaz.

Hər ikiniz Fironun yanına gedib ona belə de­yin: "Biz hər ikimiz bütün məxluqatın Rəbbi tərəfindən sənə göndərilən el­çi­lə­rik!

İsrail oğullarını bizimlə birgə (Şama) göndər!"

Firon isə Musaya - aleyhissəlam - belə dedi: "Biz səni kör­pə ikən himayəmizə alıb böyütmə­dik­mi?! Sən öm­rünün bəzi illərini bizim yanımızda keçirmədinmi?! Belə olduğu bir halda indi səni peyğəmbərlik iddiasına düşməyə vadar edən səbəb nədir?

Sən qövmündən bir adama yardım edib, qibtini vurub öldürməklə böyük bir günah işlətdin. Həqiqətən də, sən, mənim sənə etdiyim bütün bu yaxşılıqlara qarşı nan­kor­luq edənlərdənsən!"

Musa - aleyhissəlam - günahını etiraf edərək Firona belə dedi: "Mən onu cahillik vaxtımda və mənə vəhy nazil edilməzdən (peyğəmbərlik bəxş edilməmişdən) öncə öldürmüşəm.

Mən o qibtini öldürdükdən sonra onu öldürdüyümə görə məni cəzalandıraraq öldürmənizdən qorxduğum üçün Mədyən şəhərinə qaçıbım. Am­ma son­ra­dan Rəbbim mə­nə elm verdi və məni insanlara göndərdiyi el­çi­lər­dən et­di.

İsrail oğullarını kölə etdiyin bir halda, məni öz yanında saxlayıb, tərbiyə edib, böyüdərək mənə etdiyin yaxşılıq danılmaz bir həqiqətdir. Amma bu, heç də, mənim səni aləmlərin Rəbbi olan Allaha iman gətirməyə dəvət etməyə mane ola bilməz".

Firon Musaya - aleyhissəlam - dedi: "Elçisi olduğunu iddia etdiyin bütün yaradılmışların Rəbbi nə­dir?"

Musa - aleyhissəlam - Firona cavab verərək belə dedi: "Bütün yaradılmışların Rəbbi, göylərin, yerin və on­ların ara­sında olan­ların Rəbbi olan Uca Allahdır. Əgər siz Onun bütün yaradılmışların Rəbbi olduğuna yəqinliklə inanacaqsınızsa, o zaman tək Ona ibadət edin!"

Firon, ətrafında qövmünün zadəgan təbəqəsindən olanlara üz tutaraq belə dedi: "Məğər siz Musanın nə danışdığını və iddia etdiyi yalanı eşit­mir­si­niz­mi?" (Musanın cavabı mənim sualıma uyğun gəlmir. Mən ondan aləmlərin Rəbbinin mahiyyəti, keyfiyyəti və cinsi barəsində soruşuram, o isə mənə Onun sifətləri, əməlləri haqqında cavab verir)

Musa belə dedi: "Allah həm sizin Rəbbinizdir, həm də ki, keçmiş ata-babalarınızın Rəbbidir!"

Firon belə dedi: "Sizə elçi olaraq göndərildiyini iddia edən bu adam doğurdan da dəli­dir. Çünki ondan bir söz soruşduqda necə cavab verdiyini dətk etmir və ağlına nə gəlirsə onu da danışır!"

Musa dedi: "Əgər ağlınızı işlədib düşünə bilirsinizsə, bilin ki, Sizi ibadətinə dəvət etdiyim Allah, məşriqin, məğribin və onlar arasında olan bütün məxluqatın Rəbbidir!"

Firon Musa ilə etdiyi mücadiləsində aciz qaldıqda və Musaya belə dedi: "Əgər mən­dən baş­qa­ bir ilaha ibadət etsən, mən sə­ni mütləq zindana atılanlardan edəcəm!"

Musa - aleyhissalam - Firona dedi: "Bəs mənim doğruluğuma və sənə gətirdiyimin uca Allah tərəfindən olduğuna dəlalət edən açıq-aşkar birmöcüzə gətirmiş olsam yenədəmi məni zindana atacaqsan?

Firon dedi: "Əgər iddia etdiyində doğru danı­şan­lardansansa, elə isə doğruluğuna dəlalət şeyləri haydı gətir baxaq!"

Firon bunu deyən kimi Musa əsasını yerə atdı və o, dərhal insanların gözü qarşısında açıq-aşkar görünən bir ilana çevrildi.

Musa əlini qoltuğuna saldıqda əli ağ deyildi. Amma əlini qoltuğundan çıxardıqda əlini insanların gözü qarşısında nurlu, heç bir lə­kə­siz, ağappaq bir halda çıxardı və insanlarda buna şahid oldular.

Firon, ətrafında qövmünün zadəgan təbəqəsindən olanlara üz tutaraq dedi: "Bu adam,sehri yaxış bilən bir sehr­bazdır!

O, etdiyi bu sehrlə sizi Misirdən çıxartmaq istəyir! Elə isə onun barədə qərarınız nədir?"

Onlar belə dedilər: "Musaya və qardaşı Haruna bir az möhlət ver. Hələ ki, onları cəzalandırmağa tələsmə və Misirdə olan sehribazları toplamaq üçün adamlar göndər ki,

Misirdə nə qədər bilikli sehrbaz varsa, onların hamısını toplayıb sənin yanına gətirsinlər!"

Beləliklə də, Firon, sehrbazlarını Musa ilə qarşılaşmaları üçün bəlli bir gündə əvəllcədən təyin edilmiş bir bir məkana topladı.

İnsanlara belə deyildi: "Siz, Musanın yoxsa sehrbazların qalib gələcəyini görmək üçün toplanacaqsınızmı?

Əgər Musaya qalib gələn sehrbazlar olarsa, ümüd edirik ki, biz də onla­rın dininə ta­be olarıq!"

Sehrbazlar Musa ilə mübarizə aparmağa gəldikləri zaman Fi­rona belə de­di­lər: "Əgər Musaya qalib gəl­sək, bi­zə maddi və mənəvi mükafat varmı?"

Firon onlara belə cavab verdi: "Bəli, sizin üçün mükafat vardır. Musaya qalib gələcəyiniz təqdirdə sizə yüksək məqamlar da veriləcək və siz mənə ən yaxın adamlardan olacaqsınız!"

Musa Allahın yardımına yəqin olduqdan və sehribazlara, onda olanın sehr olmadığını bəyan etdikdən sonra onlara belə dedi: "Haydı, əsalarınızdan və kəndirlərinizdən nə atmaq istəyirsinizsə yerə atın!"

Onlar, Musanın bu sözündən sonra əllərindəki iplərini və əsa­ları­nı ye­rə ataraq belə dedilər: "Fironun qüdrə­ti­nə and ol­sun ki, bu gün biz qalib gə­lə­cəyik və Musada məğlub olacaqdır!"

Bunun ardından Musa əlindəki əsasını yerdə, əsada dərhal bir ilan döndüb, onların sehrlə insanları aldatdıqları şeyləri dərhal udmağa başladı.

Sehribazlar Musanın əsasının onların bütün atdıqları sehrləri udduğunu görüncə, hamısı birlikdə səcdəyə qapandılar.

Onlar dedillər: "Biz bütün yaradılmışların Rəbbinə iman gətirdik."

Musanın və Harunun - aleyhiməsəlam- Rəbbinə!"

Firon sehribazların iman etmələrinə inkar edərək belə dedi: "Mən sizə izin vermədən öncə siz Musaya iman­mı gə­tir­di­niz?! Şübhəsiz ki, Musa sizə sehr öyrədən böyü­yü­nüz­dür. Siz, Misir əhalisini Misirdən çıxarmaq üçün gizlincə qərara gəlmisiniz. Amma siz, sizə verəcəyim əzabı tezliklə görüb, biləcəksi­niz! Hər birinizin sağ ayağı ilə sol əlini və ya əkis bir şəkildə çarpazvari kəs­dirib ha­mınızı xurma ağaclarının gövdələrindən asdıracağam və sizdən heç kimsəni sağ buraxmayacağam!"

Sehribazlar Firona dedilər: "Bizi dünyada ikən asıb-kəsməklə hədə-qorxu gəlməyin bizə zərər verməz. Sənin verəcəyin əzab, keçici bir əzabdır. Biz on­suz da öz Rəbbi­mizə qa­yı­da­cağıq. O, bizi daimi olan rəhmətinə daxil edəcəkdir!"

Biz Musaya ilk iman edən və onu ilk təsdiqlənlərdən olduğumuzdan dolayı uca Allahdan keçmişdə etdiyimiz günahların bağışlanmasını ümid edirik!"

Biz Musaya gecə ikən İsrail oğulları ilə birgə yola çıxmağı əmr etdik və Ona, Firon və onunla bərabər olanlar döndərmək üçün sizi təqib edəcəklərini vəhy etdik.

Firon, İsrail oğullarının Misiri tərk etdiklərini öyrənincə, öz qoşunundan bəzi əskərlərini, onları Misirə geri döndərmək üçün şəhərlərə əsgər top­layanlar göndərdi.

Firon, İsrail oğullarını aşağılayaraq belə dedi: "Bunlar kiçik bir toplumdur.

Artıq onlar qəzəbimizə səbəb olan hərəkətlər etmişlər.

Biz isə onlara qarşı hazırlıqlı və ayıq-sayıq bir toplumuq!"

Nəhayət, Biz Fironu və onun qövmünü zənğin bağ-bağçaları və şırıl-şırıl axan bulaqları olan Misir torpaqlarından çıxartdıq.

Axır ki, Biz, Firon və onun qövmünü xəzinələrdən və gözəl (bərəkət dolu) məskənlərdən çıxartdıq.

Biz, Fironu və onun qövmünü bu nemətlərdən məhrum etdikdən sonra, onlara verdiyimiz nemətlərin eynisini, Şam torpaqlarında olan İsrail oğullarına bəxş etdik.

Firon və onun qövmü günəş döğduğu vaxta İsrail oğullarının ardınca düşdüb, on­ları təqib et­mə­yə başladı­lar.

Firon və onun qövmü Musa və onun qövmü ilə qarşı-qarşıya gəlib bir-birilərini gö­rün­cə Musa­nın səhabələri: "Firon və onun adamları bizə catacaqlar. Bizim isə onlara müqavimət göstərməyə gücümüz yoxdur!" – de­dilər.

Musa qövmünə dedi: "Xeyr, bu iş heç də sizin təsəvvür etdiyiniz kimi deyildir. Şübhəsiz ki, Rəb­bim, Öz yardımı və dəstəyi ilə mə­nim­lə bərabərdir. O, mütləq mənə xilas yolunu gös­tərə­cəkdir­!"

Biz Musaya əlindəki, əsası ilə də­nizə vurmağı vəhy edərək əmr etdik. Musa əsası ilə dənizə yurunca də­niz dər­hal iki yerə ya­rılıb, İsrail oğullarının qəbilələrinin sayı qədər dənizdə on iki yol açıl­dı və dənizin bölünmüş hər parçası böyüklüyündə və yerində sabit qalmasında hər biri nəhəng bir dağ ki­mi olmuşdu və aralarından bir damcı da olsa su axmırdı.

Biz, İsrail oğullarının ardından Firon və onun qövmünü ora yaxınlaşdırdıq və onlarda yolu açıq görüb, oradan keçə biləcəklərini zənn edərək, yolu keçmək üçün dənizə daxil oldular.

Biz, Musa və İsrail oğullarından onunla bərabər olan­la­rın hamısını xilas etdik. Onlardan heç kəs dənizdə həlak olmadı.

Firon və onun qövmünü isə dənizdə boğaraq məhv etdik.

Şübhəsiz ki, dənizin Musa üçün iki yerə ayrılmasında, onun və qövmünün oranı salamat keçməsində, Firon və qövmünün isə dənizdə həlak olmasında, Musanın doğruluğuna dəlalət edən bir əlamət vardır. Lakin Fironla birğə onların əksəriyyəti iman gətirmədi.

Ey Peyğəmbər! Həqiqətən də, sənin Rəbbin, Öz düşmənlərindən intiqam alan, yenilməz qüvvət sahibidir. O, tövbə edən qullarına qarşı da çox mərhəmətlidir.

Ey Peyğəmbər! Onlara İbrahimin hekayətini söylə!

Bir zaman o, öz atası Azərə və qöv­münə belə demişdi: "Siz Allahdan başqa nəyə ibadət edir­si­­niz?"

Qövmü ona: "Biz büt­lə­rə iba­dət edir və bundan sonra da onlara ibadət etməyə davam edəcəyik"- dedilər.

İbrahim onlara belə dedi: "Bu bütlərə dua etdiyin zaman onlar sizin dualarınızı eşidirlərmi?

Yaxud onlara itaət etdiyiniz zaman sizə hər hansı bir fayda verə bilirlərmi və ya onlara qarşı üsyan etdiyinizdə onlar sizə zərər toxundura bilirlərmi?"

Onlar İbrahimə: "Xeyr, onlara dua etdiyimizdə dualarımızı eşitməzlər, itaət etdikdə bizə heç bir fayda verməzlər və həmçinin onlara qarşı üsyan etdikdə də bizə hər hansı bir zərər toxundura bilməzlər. Lakin biz, ata-babalarımızın belə etdiyini gördük və biz bu işdə onlara təqlid edirik"- deyə cavab verdilər.

İbrahim dedi: "Siz Allahı qoyub hansı bütlərə tapındığınız bir düşünürsünüzmü?-

Siz və ölüb getmiş ata-babalarınızın nəyə ibadət etdiklərini?

Sizin ibadət etdiyiniz bütlərin hamısı mənim düşmənimdir. Çünki bütün məxluqatın yaradıcısı olan Uca Allahdan başqa ibadət edilənlərin hamısı batildir.

Məni yaradan, məni dünya və axirət xeyirlərinə yönəldən Odur.

Acıdıqda məni yedirdən, susuzladıqda da məni içirdən tək varlıq olan Odur.

Xəstələndi­yim zaman mənə şəfanı yalnız O verir. Ondan başqa mənə şəfa verən yoxdur.

Əcəlim gəldikdə məni öldürən və öldükdən sonra məni yenidən dirildən də yalnız Odur.

Haqq-hesab günü günahlarımın bağışlanmasını ümüd etdiyin tək varlıq da Odur.

İbrahim Rəbbinə dua edib dedi: "Ey Rəbbim! Mənə dini hökmləri dərindən bilməyi bəxş et və məni, məndən öncə gələn saleh peyğəmbərlərlə bərabər Cənnətə daxil olmam üçün onlarla birğə et!

Məndən sonra gələcək nəsillər arasında məni, hörmətlə yad edilənlərdən və xoş bir şəkildə təriflənənlərdən et!

Məni, Cənnətdə yüksən məqamlara varis olub, oradakı nemətlərdən bəhrələnən və orada sakin olan mömin qullarından et!

Atamı da bağışla! Çünki o, şirk səbəbi ilə azğınlıq içində olanlardandır. İbrahimin atası üçün dua etməsi, onun Cəhənnəm əhlindən olduğunu bilməsindən öncə idi. Atasının müşriklərdən olduğu ona bəyan olduqdan sonra ondan uzaq durdu və onun üçün bir daha Allaha dua etmədi.

İnsanların hesab üçün yenidən dirildiləcəyi gün məni əzabla rüsvay etmə!

O gün, insanın dünyada ikən topladığı nə var-dövlət, nə də ki, onlara yardım etdikləri oğul-uşaqları özlərinə bir fayda ver­ər!

Ancaq: şirkdən, nifaqdan, riyadan və kibirdən uzaq olan, sağlam bir qəlblə Allahın hüzuruna gələnlərdən baş­qa. Məhz Qiyamət günü belə kimsələr Allah yolunda xərclədiyi var-dövlətin və onun üçün dua etdiyi oğul-uşağın faydasını görəcəkdir.

O gün Cənnət, Allahın əmrlərini yerinə yetirib və Onun qadağalarından çəkinən müttəqillər üçün yaxınlaşdırılacaqdır.

Haqq dindən azan ağınlara Cəhənnəm elə məhşərdə ikən açıq-aydın göstəri­lər.

Sonra da onlara məzəmmət edilərək belə deyilə­cəkdir: "Allahdan başqa ibadət etdikləriniz bütlər haradadır–

Allahdan başqa ibadət etdikləriniz? Onlar sizi Allahın əzabından qoruyaraq sizə bir kö­mək edə bilərlər­mi ya­xud öz­lərinə köməkləri dəyə bilər­mi?"

Onlar (müşriklər) və onları azdıranlarla hamısı bir yerdə, üst-üstə Cəhən­nə­mə atılarlar.

İblisin şeytanlardan olan bütün yardımçıları da heç bir istisna olmadan hamısı Cəhənnəmə atılarlar.

Allahdan başqasına ibadət edib, bütləri özlərinə ilahlar qərar verən müşriklər, Allahdan başqa ibadət etdikləri bütlərlə Cəhənnəmdə höcətləşə­rək onlara belə deyər­lər:

"Allaha and olsun ki, biz haqq yoldan açıq-ay­dın azğınlıq içində idik –

Çünki o vaxt biz sizi bütün yaradılmışların Rəb­binə tay tutmuşduq. Ona ibadət etdiyimiz kimi sizə də ibadət edirdik.

Bizi haqq yoldan ancaq, Allahı buraxıb onlara ibadət etməyə çağıran günahkarlar azdırdı.