Al-Mukhtasar · Tafsir · in Azerbaijani
لقمان
Luqman
Luqman · Meccan · 34 ayahs
(Əlif, Ləm, Mim!) Bəqərə surəsinin əvvəlində buna oxşar mövzu barədə danışılmışdır.
Ey Peyğəmbər! Sənə nazil edilən bu ayələr, hikmətlə danışan kitabın ayələridir.
Bu kitab, Rəbbinin və Onun qullarının haqqını ödəyən yaxşı əməl sahiblərinə doğru yol göstəricisi və rəhmətdir.
31:4Page 411
ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ يُوقِنُونَ ٤
Who establish prayer and give zakāh, and they, of the Hereafter, are certain [in faith].
O kəslər ki, namazlarını ən kamil şəkildə əda edir, mallarının zəkatını verir və axirətdə olacaq dirilməyə, haqq-hesaba çəkilməyə, savaba nail olmağa və ya cəzaya məruz qalmağa tam yəqinliklə iman edirlər.
31:5Page 411
أُوْلَٰٓئِكَ عَلَىٰ هُدٗى مِّن رَّبِّهِمۡۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ٥
Those are on [right] guidance from their Lord, and it is those who are the successful.
Bu xislətləri özlərində əks etdirən kimsələr öz Rəbbi tərəfindən göstərilmiş doğru yoldadırlar. İstədiklərinə nail olmaqla və qorxduqlarından uzaq olmaqla uğur qazananlar da məhz onlardır.
31:6Page 411
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَشۡتَرِي لَهۡوَ ٱلۡحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًاۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ ٦
And of the people is he who buys the amusement of speech1 to mislead [others] from the way of Allāh without knowledge and who takes it [i.e., His way] in ridicule. Those will have a humiliating punishment.
İnsanlar arasında - Nədr ibn əl-Haris kimi - elə adamlar var ki, heç bir biliyi olmadan insanları Allahın dinindən sapdırmaq və Allahın ayələrini lağa qoymaq üçün boş-boş sözlər danışır. Bu vəsfləri özündə əks etdirən kimsələri axirətdə alçaldıcı bir əzab gözləyir.
31:7Page 411
وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا وَلَّىٰ مُسۡتَكۡبِرٗا كَأَن لَّمۡ يَسۡمَعۡهَا كَأَنَّ فِيٓ أُذُنَيۡهِ وَقۡرٗاۖ فَبَشِّرۡهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ٧
And when Our verses are recited to him, he turns away arrogantly as if he had not heard them, as if there was in his ears deafness. So give him tidings of a painful punishment.
Ayələrimiz ona oxunduğu zaman sanki onu eşitmirmiş, qulaqlarında tıxac varmış kimi təkəbbürlə onlardan üz çevirər. Ey Peyğəmbər! Beləsinə onun üçün hazırlanmış ağrılı-acılı bir əzabla müjdə ver.
31:8Page 411
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُمۡ جَنَّٰتُ ٱلنَّعِيمِ ٨
Indeed, those who believe and do righteous deeds - for them are the Gardens of Pleasure,
Allaha iman gətirib saleh əməllər edənləri Nəim cənnətləri gözləyir. Onlar orada Allahın onlar üçün hazırladığı nemətlər içində olacaqlar.
31:9Page 411
خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٗاۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ٩
Wherein they abide eternally; [it is] the promise of Allāh [which is] truth. And He is the Exalted in Might, the Wise.
Onlar orada həmişəlik qalacaqlar. Allahın bu vədi haqdır, bunda heç bir şəkk yoxdur. Pak və müqəddəs Allah, yenilməz qüdrət sahibidir, üstəlik, həm yaratmaq, həm müqəddəratı müəyyən etmək, həm də hökm vermək xüsusunda Hikmətlidir.
31:10Page 411
خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيۡرِ عَمَدٖ تَرَوۡنَهَاۖ وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٖۚ وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوۡجٖ كَرِيمٍ ١٠
He created the heavens without pillars that you see and has cast into the earth firmly set mountains, lest it should shift with you, and dispersed therein from every creature. And We sent down rain from the sky and made grow therein [plants] of every noble kind.
Pak, müqəddəs və Uca Allah göyləri heç bir dirək olmadığı halda xəlq etmiş, yer sizi silkələməsin deyə, orada möhkəm dağlar yerləşdirmiş və yer üzünə cürbəcür heyvanlar yaymışdır. Biz göydən yağmur yağdırıb orada insanların və heyvanların faydalanacağı müxtəlif növ gözəl bitkilər yetişdirdik.
31:11Page 411
هَٰذَا خَلۡقُ ٱللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦۚ بَلِ ٱلظَّٰلِمُونَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ ١١
This is the creation of Allāh. So show Me what those other than Him have created. Rather, the wrongdoers are in clear error.
Bu zikr edilənlər Allahın yaratdıqlarıdır. İndi siz, ey müşriklər, mənə göstərin görüm, Allahdan başqa ibadət etdikləriniz nə yaradıblar? Xeyr! Zalımlar haqdan uzaq açıq-aydın azğınlıq içindədirlər. Onlar heç bir şey yaratmağa qadir olmayan, özləri yaradılmış olan şeyləri Rəbbinə şərik qoşurlar.
31:12Page 412
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا لُقۡمَٰنَ ٱلۡحِكۡمَةَ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِلَّهِۚ وَمَن يَشۡكُرۡ فَإِنَّمَا يَشۡكُرُ لِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٞ ١٢
And We had certainly given Luqmān wisdom [and said], "Be grateful to Allāh." And whoever is grateful is grateful for [the benefit of] himself. And whoever denies [His favor] - then indeed, Allāh is Free of need and Praiseworthy.
Biz Loğmana dini başa düşmək və işlərində doğru qərar vermək qabiliyyəti verdik və ona belə buyurduq: “Ey Loğman! Rəbbinin səni Ona itaət etməyə müvəffəq etdiyi üçün Ona şükür et! Kim Rəbbinə şükür edərsə, onun şükrünün xeyri özünə olar. Halbuki Allahın onun şükrünə ehtiyacı yoxdur. Kim də Allahın nemətinə qarşı nankor olar və tərifəlayiq Allaha küfr edərsə, onun küfrünün zərəri öz əleyhinə olar və o, Allaha heç bir zərər toxundura bilməz. Allah Öz yaratdıqlarından heç kəsə möhtac deyildir, hər bir halda Tərifəlayiqdir.”
31:13Page 412
وَإِذۡ قَالَ لُقۡمَٰنُ لِٱبۡنِهِۦ وَهُوَ يَعِظُهُۥ يَٰبُنَيَّ لَا تُشۡرِكۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّ ٱلشِّرۡكَ لَظُلۡمٌ عَظِيمٞ ١٣
And [mention, O Muḥammad], when Luqmān said to his son while he was instructing him, "O my son, do not associate [anything] with Allāh. Indeed, association [with Him] is great injustice."
Ey Peyğəmbər! Bir zaman Loğman öz oğlunu xeyirli işlərə təşviq edib, şər işlərdən çəkindirərkən söylədiklərini xatırla: “Oğlum! Allahla yanaşı başqasına ibadət etmə! Çünki Allaha yanaşı başqa məbuda ibadət etmək, nəfsə qarşı böyük zülmdür! Böyük zülmü etmək isə sahibini əbədi olaraq Cəhənnəm atəşinə düçar edir.”
31:14Page 412
وَوَصَّيۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيۡهِ حَمَلَتۡهُ أُمُّهُۥ وَهۡنًا عَلَىٰ وَهۡنٖ وَفِصَٰلُهُۥ فِي عَامَيۡنِ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيۡكَ إِلَيَّ ٱلۡمَصِيرُ ١٤
And We have enjoined upon man [care] for his parents. His mother carried him, [increasing her] in weakness upon weakness, and his weaning is in two years. Be grateful to Me and to your parents; to Me is the [final] destination.
Biz insana, Allaha qarşı edilən asilik istisna olmaqla, ata-anasına itaət etməyi və onların qayğısına qalmağı əmr etdik. Anası onu bətnində əziyyətlərə qatlanaraq daşımışdır. Onun süddən kəsilməsi isə iki il ərzində olur. Biz ona dedik: "Allahın sənə verdiyi nemətlərə görə Ona şükür et, sonra da valideynlərin sənə tərbiyə verdiyiklərinə və sənə himayədarlıq etdiklərinə görə onlara təşəkkür et! Axır dönüş yalnız Mənədir və Mən hər kəsə layiq olanı (mükafat və ya cəza) verəcəm.
31:15Page 412
وَإِن جَٰهَدَاكَ عَلَىٰٓ أَن تُشۡرِكَ بِي مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٞ فَلَا تُطِعۡهُمَاۖ وَصَاحِبۡهُمَا فِي ٱلدُّنۡيَا مَعۡرُوفٗاۖ وَٱتَّبِعۡ سَبِيلَ مَنۡ أَنَابَ إِلَيَّۚ ثُمَّ إِلَيَّ مَرۡجِعُكُمۡ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ١٥
But if they endeavor to make you associate with Me that of which you have no knowledge,1 do not obey them but accompany them in [this] world with appropriate kindness and follow the way of those who turn back to Me [in repentance]. Then to Me will be your return, and I will inform you about what you used to do.
Əgər valideynlərin Allahdan başqasını Allaha şərik qoşmağın üçün səni məcbur etməyə cəhd göstərsələr, bu işdə onlara itaəət etmə! Belə ki, Xaliqə asi olaraq məxluqa itaət etmək olmaz. Dünyada onların qayğısına qal, onlarla daim əlaqə saxla və onlara yaxşılıq et. Yalnız Mənə ibadət və itaət edərək Mənə üz tutanların yolu ilə get! Sonra Qiyamət günü hamınızın dönüşü Mənim hüzuruma olacaq, Mən də sizə dünyada ikən nə əməllər etdiyiniz barədə xəbər verəcəm və bu əməllərin əvəzini (mükafatını və ya cəzasını) verəcəm.
31:16Page 412
يَٰبُنَيَّ إِنَّهَآ إِن تَكُ مِثۡقَالَ حَبَّةٖ مِّنۡ خَرۡدَلٖ فَتَكُن فِي صَخۡرَةٍ أَوۡ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ أَوۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَأۡتِ بِهَا ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٞ ١٦
[And Luqmān said], "O my son, indeed if it [i.e., a wrong] should be the weight of a mustard seed and should be within a rock or [anywhere] in the heavens or in the earth, Allāh will bring it forth. Indeed, Allāh is Subtle1 and Aware.
Oğlum! Gördüyün yaxşı və ya pis iş bir xardal dənəsi ağırlığında olsa da, əlçatmaz bir qayanın içində, yaxud göylərdə və ya yer üzünün istənilən yerində olsa da, Allah Qiyamət günü onu üzə çıxardar və qulun etdiyi əməlin əvəzini verər. Həqiqətən, Allah Lətifdir - ən incə məsələlər belə Ondan gizli qalmaz, üstəlik, bunların nə olduğundan və harada yerləşdiyindən Xəbərdardır.
31:17Page 412
يَٰبُنَيَّ أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ وَأۡمُرۡ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَٱنۡهَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَآ أَصَابَكَۖ إِنَّ ذَٰلِكَ مِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ ١٧
O my son, establish prayer, enjoin what is right, forbid what is wrong, and be patient over what befalls you. Indeed, [all] that is of the matters [requiring] resolve.1
Oğlum! Namazı ən kamil şəkildə yerinə yetir, yaxşı işlər görməyi əmr et, pis işləri qadağan elə. Bu yolda başına gələn çətinliklərə səbir et. Həqiqətən, Allahın sənə əzmlə əmr etdiyi işlərdə sənin seçimin ola bilməz.
31:18Page 412
وَلَا تُصَعِّرۡ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمۡشِ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَرَحًاۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخۡتَالٖ فَخُورٖ ١٨
And do not turn your cheek [in contempt] toward people1 and do not walk through the earth exultantly. Indeed, Allāh does not like everyone self-deluded and boastful.
İnsanlardan təkəbbürlə üz çevirmə, yer üzündə lovğa-lovğa, özündən razı gəzib dolanma. Həqiqətən, Allah, yerişində özündən razı olanı, əlində olan nemətlərlə insanlar yanında təkəbbürlük edən və bu nemətlərə görə Allaha şükür etməyəni sevməz.
31:19Page 412
وَٱقۡصِدۡ فِي مَشۡيِكَ وَٱغۡضُضۡ مِن صَوۡتِكَۚ إِنَّ أَنكَرَ ٱلۡأَصۡوَٰتِ لَصَوۡتُ ٱلۡحَمِيرِ ١٩
And be moderate in your pace and lower your voice; indeed, the most disagreeable of sounds is the voice of donkeys."
Yerişində həddi gözlə - nə tələsərək, nə də lap asta yeri - vüqarlı olduğunu göstər, səsini qaldırma, yüksək səslə danışıb kimsəyə əziyyət vermə. Çünki ən çirkin səs, yüksək səsi olan uzunqulaq səsidir.”
31:20Page 413
أَلَمۡ تَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَأَسۡبَغَ عَلَيۡكُمۡ نِعَمَهُۥ ظَٰهِرَةٗ وَبَاطِنَةٗۗ وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَلَا هُدٗى وَلَا كِتَٰبٖ مُّنِيرٖ ٢٠
Do you not see that Allāh has made subject to you whatever is in the heavens and whatever is in the earth and amply bestowed upon you His favors, [both] apparent and unapparent? But of the people is he who disputes about Allāh without knowledge or guidance or an enlightening Book [from Him].
Ey insanlar! Məgər Allahın göylərdə olanları - Günəşi Ayı və ulduzları, habelə, yerdə olanları - heyvanları, ağacları və bitkiləri sizə ram etdiyini, üstəlik, gözəl sima və gözəl görünüş kimi aşkar nemətlərindən, ağıl və elm kimi də gizli nemətlərindən sizə verdiyini görmürsünüzmü, bunları müşahidə etmirsinizmi?! İnsanlara bu qədər nemətlər verildiyi halda onlardan bəzisi, Allah tərəfindən heç bir biliyi, doğru yol göstərən ağlı və nazil olan bir kitabı olmadan Allah barəsində mübahisə edir.
31:21Page 413
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱتَّبِعُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُواْ بَلۡ نَتَّبِعُ مَا وَجَدۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَآۚ أَوَلَوۡ كَانَ ٱلشَّيۡطَٰنُ يَدۡعُوهُمۡ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ ٢١
And when it is said to them, "Follow what Allāh has revealed," they say, "Rather, we will follow that upon which we found our fathers." Even if Satan was inviting them to the punishment of the Blaze?
Allahın tək ilah olması barədə mübahisə edən o kəslərə: “Allahın Öz rəsuluna nazil etdiyi vəhyə tabe olun!”– deyildikdə, onlar: “Tabe olmuruq! Biz ilahlarımıza ibadət etməklə əcdadımızın getdiyi yolu tutub gedəcəyik!”– deyərlər. Əgər şeytan onları - bütlərə ibadət etmək xüsusunda azdırmaqla, Qiyamət günü Cəhənnəm odunun əzabına dəvət edirsə, yenə də əcdadlarının yolu tutub gedəcəklər?!
31:22Page 413
۞ وَمَن يُسۡلِمۡ وَجۡهَهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ وَهُوَ مُحۡسِنٞ فَقَدِ ٱسۡتَمۡسَكَ بِٱلۡعُرۡوَةِ ٱلۡوُثۡقَىٰۗ وَإِلَى ٱللَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلۡأُمُورِ ٢٢
And whoever submits his face [i.e., self] to Allāh while he is a doer of good - then he has grasped the most trustworthy handhold. And to Allāh will be the outcome of [all] matters.
Kim öz ibadətini ixlasla Allaha yönəldər və yaxşı işləri də Onun rizası üçün edərsə, nicat tapmaq üçün ən möhkəm ipdən yapışmış olar və tutduğu ipin qırılacağından qorxmaz. Bütün işlərin sonu tək Allaha qayıdar və O, hər kəsə layiq olanı (mükafatını və ya cəzasını) verər.
31:23Page 413
وَمَن كَفَرَ فَلَا يَحۡزُنكَ كُفۡرُهُۥٓۚ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ فَنُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ٢٣
And whoever has disbelieved - let not his disbelief grieve you. To Us is their return, and We will inform them of what they did. Indeed, Allāh is Knowing of that within the breasts.
Ey Peyğəmbər! Kiminsə Allaha küfr etməsi səni kədərləndirməsin. Qiyamət günü onların dönüşü yalnız Bizə olacaq. Biz onlara dünyada ikən etdikləri günahlar barədə xəbər verəcək və buna görə onları cəzalandıracağıq. Həqiqətən, Allah qəlblərdə olanları bilir, qəlblərdə olanlardan heç bir şey Ondan gizli qalmaz.
31:24Page 413
نُمَتِّعُهُمۡ قَلِيلٗا ثُمَّ نَضۡطَرُّهُمۡ إِلَىٰ عَذَابٍ غَلِيظٖ ٢٤
We grant them enjoyment for a little; then We will force them to a massive punishment.
Biz onlara dünyada verdiyimiz nemətlərdən az bir müddət istifadə etməyə imkan verəcək, sonra da Qiyamət günü onları şiddətli əzaba - Cəhənnəm əzabına düçar edəcəyik.
31:25Page 413
وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ قُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ٢٥
And if you asked them, "Who created the heavens and earth?" they would surely say, "Allāh." Say, "[All] praise is [due] to Allāh"; but most of them do not know.
Ey Peyğəmbər! Əgər sən o müşriklərdən: “Göyləri və yeri kim yaradıb?”– deyə soruşsan, onlar mütləq: “Onları Allah yaradıb!”– deyəcəklər. Onlara de: “Həmd, sizə dəlil-sübut göstərən Allaha məxsusdur!” Lakin onların əksəriyyəti, cahil olduğu üçün həmdin kimə məxsus olduğunu bilmir.
31:26Page 413
لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ ٢٦
To Allāh belongs whatever is in the heavens and earth. Indeed, Allāh is the Free of need, the Praiseworthy.
Göylərdə və yerdə olan məxluqatın, mülkün və işlərin hamısı yalnız Allahındır. Allah yaratdıqlarından heç kəsə möhtac deyildir. O, dünyada da, axirətdə də tərif olunmağa layiqdir.
31:27Page 413
وَلَوۡ أَنَّمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن شَجَرَةٍ أَقۡلَٰمٞ وَٱلۡبَحۡرُ يَمُدُّهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦ سَبۡعَةُ أَبۡحُرٖ مَّا نَفِدَتۡ كَلِمَٰتُ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٞ ٢٧
And if whatever trees upon the earth were pens and the sea [was ink], replenished thereafter by seven [more] seas, the words1 of Allāh would not be exhausted. Indeed, Allāh is Exalted in Might and Wise.
Əgər yer üzündəki bütün ağaclar doğranıb qələm edilsəydi, dəniz də mürəkkəb olsaydı və ardından da ona yeddi dəniz qatılsaydı, bu mürəkkəb bitsədə, Allahın kəlmələri bitməzdi. Həqiqətən, Allah yenilməz qüdrət sahibidir, habelə, yaratmaq və idarə etmək xüsusunda Hikmət sahibidir.
31:28Page 413
مَّا خَلۡقُكُمۡ وَلَا بَعۡثُكُمۡ إِلَّا كَنَفۡسٖ وَٰحِدَةٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٌ ٢٨
Your creation and your resurrection will not be but as that of a single soul.1 Indeed, Allāh is Hearing and Seeing.
Ey insanlar! Sizi yaratmaq, habelə, Qiyamət günü haqq-hesaba çəkmək və əməllərinizin əvəzini vermək, sadəcə bir adamı yaratmaq və diriltmək kimi asandır. Həqiqətən, Allah Eşidəndir və bir səsi eşitmək, Ona digər səsi eşitməyə mane ola bilməz. Habelə, Görəndir və bir şeyi görmək, Ona digər bir şeyi görməyə mane ola bilməz. Eləcə də bir canlını yaratmaq və diriltmək, Ona digər birini yaratmağa və diriltməyə mane ola bilməz.
31:29Page 414
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِيٓ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى وَأَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ ٢٩
Do you not see [i.e., know] that Allāh causes the night to enter the day and causes the day to enter the night and has subjected the sun and the moon, each running [its course] for a specified term, and that Allāh, of whatever you do, is Aware?
Məgər Allahın gecəni qısaldıb gündüzü uzatdığını, gündüzü də qısaldıb gecəni uzatdığını, müəyyən olunmuş vaxtadək öz yolu ilə hərəkət edən günəşi və ayı qoyduğu qanunlarına tabe etdiyini, üstəlik, Allahın nə etdiklərinizdən xəbərdar olduğunu görmürsənmi?! Sizin əməllərinizdən heç biri Ondan gizli qalmayacaq və O, sizə əməllərinizin əvəzini verəcəkdir.
31:30Page 414
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِ ٱلۡبَٰطِلُ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡكَبِيرُ ٣٠
That is because Allāh is the True Reality, and that what they call upon1 other than Him is falsehood, and because Allāh is the Most High, the Grand.
Uca Allahın təqdir etdiyi bu əzəmətli işlər, Onun haqq ilah olduğuna dəlalət edər. O, həm zatında, həm vəsflərində, həm də işləlrində haqq olandır. Müşriklərin Ondan başqa ibadət etdikləri isə heç bir əsası olmayan batildir. Həqiqətən Allah, həm zatı, həm də hökmü və qüdrətilə yaratdıqlarından ucadır, belə ki, Ondan uca heç bir şey yoxdur. Və O, hər şeydən böyükdür.
31:31Page 414
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ لِيُرِيَكُم مِّنۡ ءَايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ ٣١
Do you not see that ships sail through the sea by the favor of Allāh that He may show you of His signs? Indeed in that are signs for everyone patient and grateful.
Ey insanlar! Onun qüdrətinə və lütfünə dəlalət edən möcüzələrdən bəzisini sizə göstərmək üçün dənizdə gəmilərin Allahın lütfü və qüdrəti sayəsində üzdüyünü görmürsünüzmü?! Şübhəsiz ki, bunda hər bir müsibətə səbir edən və nail olduğu hər bir nemətə şükür edən kimsələr üçün Allahın qüdrətli olduğuna dair dəlillər vardır.
31:32Page 414
وَإِذَا غَشِيَهُم مَّوۡجٞ كَٱلظُّلَلِ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ فَمِنۡهُم مُّقۡتَصِدٞۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا كُلُّ خَتَّارٖ كَفُورٖ ٣٢
And when waves come over them like canopies, they supplicate Allāh, sincere to Him in religion [i.e., faith]. But when He delivers them to the land, there are [some] of them who are moderate [in faith]. And none rejects Our signs except everyone treacherous and ungrateful.
Dağlar və buludlar kimi dalğalar onları hər tərəfdən əhatəyə aldığı zaman onlar duanı və ibadəti məhz Allaha məxsus edərək yalnız Ona yalvararlar. Allah onların duasını qəbul edib, onları quruya çıxartdıqda və suda boğulmaqdan xilas etdikdə isə aralarından bəziləri bu nemətə kamil şəkildə şükür etməz, bəziləri də Allahın nemətinə küfür edər. Bizim ayələrimizi, dənizdəki təhlükədən xilas olacağı təqdirdə Allaha şükür edəcəyinə söz verib sonra əhdini pozan xainlər, Allahın nemətlərinə qarşı nankor olan, Rəbbinin verdiyi nemətə şükür etməyən kimsələr inkar edərlər.
31:33Page 414
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡ وَٱخۡشَوۡاْ يَوۡمٗا لَّا يَجۡزِي وَالِدٌ عَن وَلَدِهِۦ وَلَا مَوۡلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِۦ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِٱللَّهِ ٱلۡغَرُورُ ٣٣
O mankind, fear your Lord and fear a Day when no father will avail his son, nor will a son avail his father at all. Indeed, the promise of Allāh is truth, so let not the worldly life delude you and be not deceived about Allāh by the Deceiver [i.e., Satan].
Ey insanlar! Rəbbinizin əmrlərini yerinə yetirib, qadağan etdiklərindən çəkinməklə Ondan qorxun. Valideynin övlada, övladın da valideynə heç bir şeylə fayda verə bilməyəcəyi günün əzabından həzər edin. Həqiqətən, Allahın Qiyamət günü əməllərin əvəzini verəcəyinə dair vədi haqdır və şübhə yoxdur ki, bu,baş verəcək. Qoy bu fani dünya, içindəki zövqü-səfası və əyələncəsi ilə sizi aldatmasın, hiyləgər şeytan da sizi Allahın həlim olması və əzabını sizdən sovuşdurması ilə tovlamasın.
31:34Page 414
إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡأَرۡحَامِۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسٞ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدٗاۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسُۢ بِأَيِّ أَرۡضٖ تَمُوتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرُۢ ٣٤
Indeed, Allāh [alone] has knowledge of the Hour and sends down the rain and knows what is in the wombs.1 And no soul perceives what it will earn tomorrow, and no soul perceives in what land it will die. Indeed, Allāh is Knowing and Aware.
Həqiqətən, qiyamət saatı haqqında elm yalnız Allahdadır. O, qiyamətin nə zaman qopacağını bilir. Yağışı istədiyi vaxt yağdırır və bətnlərdə olanın oğlan yoxsa qız, habelə, bədbəxt yoxsa xoşbəxt olduğunu bilir. Heç kəs sabah xeyir yoxsa şər qazanacağını bilmir. Heç kəs harada öləcəyini də bilmir. Əksinə, bunların hamısını bilən yalnız Allahdır. Şübhəsiz ki, Allah bunların hamısını bilən və hamısından xəbərdardır. Heç bir şey Ondan gizli qalmır.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences