Al-Mukhtasar · Tafsir · in Kyrgyz
الأنبياء
Al-Anbya
The Prophets · Meccan · 112 ayahs
21:1Page 322
ٱقۡتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسَابُهُمۡ وَهُمۡ فِي غَفۡلَةٖ مُّعۡرِضُونَ ١
[The time of] their account has approached for the people, while they are in heedlessness turning away.
Адамдар кылган иштери үчүн Кыямат күнү бере турган сурактары жакындап калды. Бирок алар дүйнө менен алек болушканы үчүн акыреттен жүз буруп бейкапар жүрүшөт.
21:2Page 322
مَا يَأۡتِيهِم مِّن ذِكۡرٖ مِّن رَّبِّهِم مُّحۡدَثٍ إِلَّا ٱسۡتَمَعُوهُ وَهُمۡ يَلۡعَبُونَ ٢
No mention [i.e., revelation] comes to them anew from their Lord except that they listen to it while they are at play
Раббиси тараптан аларга Курандан кандай гана сөз келбесин, алар андагы нерселерге көңүл бурушпай, пайда да алышпай оюнкарактык менен гана угушту.
21:3Page 322
لَاهِيَةٗ قُلُوبُهُمۡۗ وَأَسَرُّواْ ٱلنَّجۡوَى ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ هَلۡ هَٰذَآ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡۖ أَفَتَأۡتُونَ ٱلسِّحۡرَ وَأَنتُمۡ تُبۡصِرُونَ ٣
With their hearts distracted. And those who do wrong conceal their private conversation, [saying], "Is this [Prophet] except a human being like you? So would you approach magic while you are aware [of it]?"
Аны жүрөктөрү капилет болгон абалда угушту. Каапырлык кылган залимдер өз ара сырдашып: «Мына бу өзүн пайгамбармын деп жаткан адам силерден эч айырмасы жок силерге окшогон эле адам го?! Анын алып келгени сыйкыр. Эми силер анын өзүңөргө окшогон эле адам экенин жана анын алып келгени сыйкыр экенин билип туруп аны ээрчийсиңерби?!» – деп сүйлөшкөн сөздөрүн жашырышты.
21:4Page 322
قَالَ رَبِّي يَعۡلَمُ ٱلۡقَوۡلَ فِي ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ ٤
He [the Prophet (ﷺ)] said, "My Lord knows whatever is said throughout the heaven and earth, and He is the Hearing, the Knowing."
Пайгамбар айтты: «Раббим силер жашырган сөздү билет. Ал асмандар менен жердеги айтылган сөздөрдүн баарысын билет. Ал пенделеринин сөздөрүн Угуучу, алардын кылган иш-аракеттерин Билүүчү. Ал аларга кылган иштери үчүн сыйлыгын же жазасын берет».
21:5Page 322
بَلۡ قَالُوٓاْ أَضۡغَٰثُ أَحۡلَٰمِۭ بَلِ ٱفۡتَرَىٰهُ بَلۡ هُوَ شَاعِرٞ فَلۡيَأۡتِنَا بِـَٔايَةٖ كَمَآ أُرۡسِلَ ٱلۡأَوَّلُونَ ٥
But they say, "[The revelation is but] a mixture of false dreams; rather, he has invented it; rather, he is a poet. So let him bring us a sign just as the previous [messengers] were sent [with miracles]."
Тескерисинче, алар Мухаммад алып келген нерсеге шектенип аны бирде: «Чечмелениши жок башаламан түштөр» – десе, бирде: «Жок! Эч кандай негизи жок өзү эле ойлоп тапкан нерсе» – дешти. Ал эми кээде: «Ал акын. Эгер ал айтып жаткан сөзүндө чынчыл болсо, анда абалкы пайгамбарлар алып келгендей керемет алып келсинчи. Алар Мусанын аса таягы, Салихтин төөсү өңдүү кереметтерди алып келишкен» – дешти.
21:6Page 322
مَآ ءَامَنَتۡ قَبۡلَهُم مِّن قَرۡيَةٍ أَهۡلَكۡنَٰهَآۖ أَفَهُمۡ يُؤۡمِنُونَ ٦
Not a [single] city which We destroyed believed before them,1 so will they believe?
Бул сурап жаткандардан алдын өткөн бир дагы шаардын элдери ушундай аят-белгилерди алып келүүнү сурашканда аларга сураганындай алып келингенде да ыйман келтирген эмес. Алар тескерисинче аны жалганга чыгарышкан, ошондо Биз аларды кыйраттык. Эми ушулар ыйман келтиришмек беле?!
21:7Page 322
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا قَبۡلَكَ إِلَّا رِجَالٗا نُّوحِيٓ إِلَيۡهِمۡۖ فَسۡـَٔلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ٧
And We sent not before you, [O Muḥammad], except men to whom We revealed [the message], so ask the people of the message [i.e., former scriptures] if you do not know.
Оо, пайгамбар! Биз сага чейин адамзаттан эркектерди гана пайгамбар кылып жиберип, аларга вахий түшүргөнбүз. Биз аларга периштелерди жиберген эмеспиз. Эгерде муну билбесеңер, анда силерден мурунку Китеп ээлеринен сурагыла.
21:8Page 322
وَمَا جَعَلۡنَٰهُمۡ جَسَدٗا لَّا يَأۡكُلُونَ ٱلطَّعَامَ وَمَا كَانُواْ خَٰلِدِينَ ٨
And We did not make them [i.e., the prophets] forms not eating food,1 nor were they immortal [on earth].
Биз аларга жиберген пайгамбарларды тамак-аш жебеген денелүү адамдардан кылган жокпуз. Алар дагы башкалар сыяктуу тамак жешет. Жана алар бул дүйнөдө өлбөй түбөлүк калышпайт.
21:9Page 322
ثُمَّ صَدَقۡنَٰهُمُ ٱلۡوَعۡدَ فَأَنجَيۡنَٰهُمۡ وَمَن نَّشَآءُ وَأَهۡلَكۡنَا ٱلۡمُسۡرِفِينَ ٩
Then1 We fulfilled for them the promise, and We saved them and whom We willed and destroyed the transgressors.
Кийин Биз пайгамбарларга берген убадабызды аткарып, аларды жана ыймандуулардан Өзүбүз каалагандарды кыйроодон куткардык. Жана Аллахка каапырлык кылып чектен чыккандарды жана күнөө кылгандарды кыйратып жок кылдык.
21:10Page 322
لَقَدۡ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكُمۡ كِتَٰبٗا فِيهِ ذِكۡرُكُمۡۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ ١٠
We have certainly sent down to you a Book [i.e., the Qur’ān] in which is your mention.1 Then will you not reason?
Биз силерге Куранды түшүрдүк. Анын ичинде силердин кадырыңар, сыймыгыңар бар, эгер ага ишенген болсоңор жана андагы айтылгандарды аткарган болсоңор. Ага акыл жүгүртпөйсүңөрбү, ага ыйман келтирүүгө шашылып, андагы келгендерди аткарбайсыңарбы?!
21:11Page 323
وَكَمۡ قَصَمۡنَا مِن قَرۡيَةٖ كَانَتۡ ظَالِمَةٗ وَأَنشَأۡنَا بَعۡدَهَا قَوۡمًا ءَاخَرِينَ ١١
And how many a city which was unjust1 have We shattered and produced after it another people.
Каапырлык кылып зулумдук кылышканы үчүн Биз нечендеген шаарларды жок кылдык жана алардан кийин башка коомдорду жараттык.
21:12Page 323
فَلَمَّآ أَحَسُّواْ بَأۡسَنَآ إِذَا هُم مِّنۡهَا يَرۡكُضُونَ ١٢
And when they [i.e., its inhabitants] perceived Our punishment, at once they fled from it.
Кыйроого учураган адамдар түп-орду менен жок кылуучу азабыбызды көрөр замат шаардан далбастап качып жөнөштү.
21:13Page 323
لَا تَرۡكُضُواْ وَٱرۡجِعُوٓاْ إِلَىٰ مَآ أُتۡرِفۡتُمۡ فِيهِ وَمَسَٰكِنِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تُسۡـَٔلُونَ ١٣
[Some angels said], "Do not flee but return to where you were given luxury and to your homes - perhaps you will be questioned."1
«Качпагыла! Ырахаттанып көңүл ачкан абалыңарга жана үйүңөргө кайткыла! Балким бирөө жарым силердин дүнүйөңөрдөн бир нерсе сурайт чыгар» – деп какшыктап чакырышат.
21:14Page 323
قَالُواْ يَٰوَيۡلَنَآ إِنَّا كُنَّا ظَٰلِمِينَ ١٤
They said, "O woe to us! Indeed, we were wrongdoers."
Күнөөлөрүн моюнга алган ал залимдар айтышты: «Эми өлдүк! Эми кыйрадык! Чындыгында биз Аллахка каапырлык кылган залимдерден болуппуз».
21:15Page 323
فَمَا زَالَت تِّلۡكَ دَعۡوَىٰهُمۡ حَتَّىٰ جَعَلۡنَٰهُمۡ حَصِيدًا خَٰمِدِينَ ١٥
And that declaration of theirs did not cease until We made them [as] a harvest [mowed down], extinguished [like a fire].
Биз аларды орулган чөп сыяктуу кыймылсыз өлүктөргө айлантканга чейин алар кылган күнөөлөрүн моюнга алышып, кыйрадык деп кыйкырык салган чакырыктарын кайталай беришти.
21:16Page 323
وَمَا خَلَقۡنَا ٱلسَّمَآءَ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا لَٰعِبِينَ ١٦
And We did not create the heaven and earth and that between them in play.
Биз Асман менен Жерди жана ал экөөнүн оросундагы нерселерди жөн эле оюн үчүн жараткан жокпуз. Биз ал экөөсүн Өзүбүздүн кудуретибизди көрсөтүш үчүн жараттык.
21:17Page 323
لَوۡ أَرَدۡنَآ أَن نَّتَّخِذَ لَهۡوٗا لَّٱتَّخَذۡنَٰهُ مِن لَّدُنَّآ إِن كُنَّا فَٰعِلِينَ ١٧
Had We intended to take a diversion,1 We could have taken it from [what is] with Us - if [indeed] We were to do so.
Эгерде Биз бирөөнү аял кылууну же бала кылууну каалаганыбызда, анда Өзүбүздүн алдыбыздан эле кылып алмакпыз. Бирок Биз мындан аруу болгонубуз үчүн аны кылган жокпуз.
21:18Page 323
بَلۡ نَقۡذِفُ بِٱلۡحَقِّ عَلَى ٱلۡبَٰطِلِ فَيَدۡمَغُهُۥ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٞۚ وَلَكُمُ ٱلۡوَيۡلُ مِمَّا تَصِفُونَ ١٨
Rather, We dash the truth upon falsehood, and it destroys it,1 and thereupon it departs. And for you is destruction from that which you describe.2
Тескерисинче, Биз пайгамбарыбызга вахий кылган акыйкатты каапырлардын жалганынын үстүнө таштайбыз, ал аны жок кылат. Ошентип алардын жалганы жок болот. Эй, Аллахтын аялы жана баласы бар деп айткандар! Аллахка ылайык келбеген сыпаттарды Ага таңуулаганыңар үчүн силерге кыйроо болсун!
21:19Page 323
وَلَهُۥ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَمَنۡ عِندَهُۥ لَا يَسۡتَكۡبِرُونَ عَنۡ عِبَادَتِهِۦ وَلَا يَسۡتَحۡسِرُونَ ١٩
To Him belongs whoever is in the heavens and the earth. And those near Him [i.e., the angels] are not prevented by arrogance from His worship, nor do they tire.
Асмандар менен жердин мүлкү жалгыз Аллахка гана таандык. Анын алдындагы периштелер Ага сыйынуудан текеберленишпейт жана чарчашпайт.
21:20Page 323
يُسَبِّحُونَ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ لَا يَفۡتُرُونَ ٢٠
They exalt [Him] night and day [and] do not slacken.
Алар Аллахты ар дайым аруулашат жана андан тажашпайт.
21:21Page 323
أَمِ ٱتَّخَذُوٓاْ ءَالِهَةٗ مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ هُمۡ يُنشِرُونَ ٢١
Or have they [i.e., men] taken for themselves gods from the earth who resurrect [the dead]?
Бирок мушриктер Аллахтан башкаларды кудай кылып алышты. Алар өлүктөрдү да тирилте алышпайт. Анан алар ушуну да кыла албагандарга кантип сыйынып жатышат?!
21:22Page 323
لَوۡ كَانَ فِيهِمَآ ءَالِهَةٌ إِلَّا ٱللَّهُ لَفَسَدَتَاۚ فَسُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ رَبِّ ٱلۡعَرۡشِ عَمَّا يَصِفُونَ ٢٢
Had there been within them [i.e., the heavens and earth] gods besides Allāh, they both would have been ruined. So exalted is Allāh, Lord of the Throne, above what they describe.
Эгерде асмандар менен жерде башка кудайлар болгондо, анда "кудайлар" бийлик талашып, асмандар менен жер кыйрап калмак. Бирок, жагдай мындай эмес. Арштын Раббиси болгон Аллах мушриктердин Анын шериги бар деген (жалган) сыпаттоосунан таза, аруу.
21:23Page 323
لَا يُسۡـَٔلُ عَمَّا يَفۡعَلُ وَهُمۡ يُسۡـَٔلُونَ ٢٣
He is not questioned about what He does, but they will be questioned.
Аллах Өзү жалгыз бийлик кылат жана Өзү чечет. Ал тагдыр кылган жана чечим чыгарган нерселерде эч ким Андан сурабайт. Тескерисинче, ал пенделеринен иш-аракеттери үчүн сурак алат жана аларга сыйлыгын же жазасын берет.
21:24Page 323
أَمِ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ ءَالِهَةٗۖ قُلۡ هَاتُواْ بُرۡهَٰنَكُمۡۖ هَٰذَا ذِكۡرُ مَن مَّعِيَ وَذِكۡرُ مَن قَبۡلِيۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ٱلۡحَقَّۖ فَهُم مُّعۡرِضُونَ ٢٤
Or have they taken gods besides Him? Say, [O Muḥammad], "Produce your proof. This [Qur’ān] is the message for those with me and the message of those before me."1 But most of them do not know the truth, so they are turning away.
Бирок алар Аллахтан башкаларды кудай кылып алышты. Оо, пайгамбар! Мушриктерге айт: «Алар сыйынууга татыктуу экендигине далилиңерди алып келгилечи! Мына мага түшкөн китеп жана пайгамбарларга түшкөн китептер. Силер мындан эч кандай далил таппайсыңар». Тескерисинче, мушриктердин көпчүлүгү наадандыкка жана сокур ээрчүүгө таянат. Алар акыйкатты кабыл алуудан жүз бурушкан.
21:25Page 324
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِيٓ إِلَيۡهِ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱعۡبُدُونِ ٢٥
And We sent not before you any messenger except We revealed to him that, "There is no deity except Me, so worship Me."
Оо, пайгамбар! Биз сенден мурун жиберген ар бир пайгамбарга: «Менден башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Жалгыз Мага сыйынгыла жана эч нерсени шерик кылбагыла!» – деп вахий кылганбыз.
21:26Page 324
وَقَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱلرَّحۡمَٰنُ وَلَدٗاۗ سُبۡحَٰنَهُۥۚ بَلۡ عِبَادٞ مُّكۡرَمُونَ ٢٦
And they say, "The Most Merciful has taken a son." Exalted is He! Rather, they1 are [but] honored servants.
Мушриктер: «Аллах периштелерди Өзүнө кыз кылып алды» – дешти. Аллах алардын айткан жалгандарынан аруу жана ыйык. Тескерисинче, периштелер Аллахка жакын жана Анын урматтуу кулдары.
21:27Page 324
لَا يَسۡبِقُونَهُۥ بِٱلۡقَوۡلِ وَهُم بِأَمۡرِهِۦ يَعۡمَلُونَ ٢٧
They cannot precede Him in word, and they act by His command.
Алар Раббисинен мурун сүйлөшпөйт, аларга буйрук берилмейин унчугушпайт, Анын буйруктарын аткарышат жана Анын буйруктарына каршы чыгышпайт.
21:28Page 324
يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡ وَلَا يَشۡفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ٱرۡتَضَىٰ وَهُم مِّنۡ خَشۡيَتِهِۦ مُشۡفِقُونَ ٢٨
He knows what is [presently] before them and what will be after them,1 and they cannot intercede except on behalf of one whom He approves. And they, from fear of Him, are apprehensive.
Ал алардын өткөн жана келечек иштерин билет. Өзү ыраазы болуп уруксат бергендерге гана шапаат сурай алышат. Алар Аллахтан коркуп сактанышат жана Анын буйрук-тыюуларына каршы чыгышпайт.
21:29Page 324
۞ وَمَن يَقُلۡ مِنۡهُمۡ إِنِّيٓ إِلَٰهٞ مِّن دُونِهِۦ فَذَٰلِكَ نَجۡزِيهِ جَهَنَّمَۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلظَّٰلِمِينَ ٢٩
And whoever of them should say, "Indeed, I am a god besides Him" - that one We would recompense with Hell. Thus do We recompense the wrongdoers.
Мисал катары айтсак, эгерде периштелерден кимиси: «Мен Аллахтан башка кудаймын» – деп айткан болсо, Биз аны ушул сөзү үчүн кыямат күнү жаза катары түбөлүк тозок менен азаптайбыз.Жана ушундай жаза менен каапырлык жана ширк кылган залимдерди да жазалайбыз.
21:30Page 324
أَوَلَمۡ يَرَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَنَّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ كَانَتَا رَتۡقٗا فَفَتَقۡنَٰهُمَاۖ وَجَعَلۡنَا مِنَ ٱلۡمَآءِ كُلَّ شَيۡءٍ حَيٍّۚ أَفَلَا يُؤۡمِنُونَ ٣٠
Have those who disbelieved not considered that the heavens and the earth were a joined entity, and then We separated them and made from water every living thing? Then will they not believe?
Аллахка каапырлык кылышкандар билишпейби, мурда Асмандар менен Жер бири-бирине жабышып турат эле, ортосунда жамгыр жаай тургандай да боштук жок болчу. Кийин Биз ал экөөсүн бөлүп, Асмандан жерге түшкөн суудан бардык жандыктарды жана өсүмдүктөрдү жараттык. Алар мындан сабак алышпайбы жана жалгыз Аллахка ыйман келтиришпейби?!
21:31Page 324
وَجَعَلۡنَا فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِهِمۡ وَجَعَلۡنَا فِيهَا فِجَاجٗا سُبُلٗا لَّعَلَّهُمۡ يَهۡتَدُونَ ٣١
And We placed within the earth firmly set mountains, lest it should shift with them, and We made therein [mountain] passes [as] roads that they might be guided.
Жер өз бетиндегилерди силкибеш үчүн Биз анын үстүнө бекем тоолорду жараттык. Жана анын үстүндө кенен жолдорду кылдык. Балким алар сапарга чыгышканда ошолор аркылуу көздөгөн жерлерине жол таап барышат.
21:32Page 324
وَجَعَلۡنَا ٱلسَّمَآءَ سَقۡفٗا مَّحۡفُوظٗاۖ وَهُمۡ عَنۡ ءَايَٰتِهَا مُعۡرِضُونَ ٣٢
And We made the sky a protected ceiling, but they, from its signs,1 are turning away.
Биз асманды урап калбагыдай кылып, шып сыяктуу устунсуз жараттык. Ошондой эле сөздөрдү угуп уурдабай тургандай коргоп койдук. Ал эми мушриктер асмандагы Күн жана Ай сыяктуу аят-белгилерди көрүп сабак алышпастан жүз үйрүштү.
21:33Page 324
وَهُوَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ فِي فَلَكٖ يَسۡبَحُونَ ٣٣
And it is He who created the night and the day and the sun and the moon; all [heavenly bodies] in an orbit are swimming.
Аллах жалгыз Өзү түндү эс алуу үчүн, күндүздү тиричилик кылыш үчүн жаратты. Ал эми Күндү күндүздүн белгиси кылды, Айды түндүн белгиси кылды. Күн дагы, Ай дагы өзүнө тийиштүү орбитада жылып жүрөт. Алар андан бурулуп да, ооп да кетишпейт.
21:34Page 324
وَمَا جَعَلۡنَا لِبَشَرٖ مِّن قَبۡلِكَ ٱلۡخُلۡدَۖ أَفَإِيْن مِّتَّ فَهُمُ ٱلۡخَٰلِدُونَ ٣٤
And We did not grant to any man before you eternity [on earth]; so if you die - would they be eternal?
Оо, пайгамбар! Биз сенден мурун эч бир адамды бул жашоодо түбөлүк жашай турган кылбадык. Бул жашоодо ажалың жетип сен өлүп, ал эми алар сенден кийин да түбөлүк тирүү калышат бекен?! Андай болбойт!
21:35Page 324
كُلُّ نَفۡسٖ ذَآئِقَةُ ٱلۡمَوۡتِۗ وَنَبۡلُوكُم بِٱلشَّرِّ وَٱلۡخَيۡرِ فِتۡنَةٗۖ وَإِلَيۡنَا تُرۡجَعُونَ ٣٥
Every soul will taste death. And We test you with evil and with good as trial; and to Us you will be returned.
Ар бир жан, ал ыймандуу болобу же каапыр болобу, бул дүйнөдө өлүмдү татат. Оо, адамдар! Биз силерди бул дүйнө жашоосунда диний милдеттер, жакшылыктар, кыйынчылыктар менен сынайбыз, өлгөнүңөрдөн кийин Бизге гана кайтасыңар. Ошондо Биз силерди кылган иштериңерге жараша сыйлык же жазаңарды беребиз.
21:36Page 325
وَإِذَا رَءَاكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ إِن يَتَّخِذُونَكَ إِلَّا هُزُوًا أَهَٰذَا ٱلَّذِي يَذۡكُرُ ءَالِهَتَكُمۡ وَهُم بِذِكۡرِ ٱلرَّحۡمَٰنِ هُمۡ كَٰفِرُونَ ٣٦
And when those who disbelieve see you, [O Muḥammad], they take you not except in ridicule, [saying], "Is this the one who mentions [i.e., insults] your gods?" And they are, at the mention of the Most Merciful, disbelievers.
Оо, пайгамбар! Мушриктер сени көрүшкөндө какшыктап шылдыңдашып, жактоочуларына сени жаман көргөзүп: «Силер сыйынган кудайларыңарды сөгүп жаткан адам ушулбу?» – деп айтышат. Алар сени шылдыңдоо менен Аллах аларга түшүргөн Куранды жокко чыгарууда жана аларга берген жакшылыктарга шүгүрсүз кесир болууда. Алар бардык жамандыктарды өзүдөрүнө жыйнагандыгы үчүн айыптоого татыктуу!
21:37Page 325
خُلِقَ ٱلۡإِنسَٰنُ مِنۡ عَجَلٖۚ سَأُوْرِيكُمۡ ءَايَٰتِي فَلَا تَسۡتَعۡجِلُونِ ٣٧
Man was created of haste [i.e., impatience]. I will show you My signs [i.e., vengeance], so do not impatiently urge Me.
Адам табиятынан шашкалак. Ал убагы келе электе эле эртерээк болсо экен деп шаштырат. Мушриктердин да азапты шаштыруусу да ушуга кирет. Эй, Менин азабымды шаштыргандар! Силер шаштырган нерсени жакында көргөзөм. Силер аны эртелет деп шаштырбагыла!
21:38Page 325
وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلۡوَعۡدُ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ٣٨
And they say, "When is this promise, if you should be truthful?"
Кайра тирилүүнү жокко чыгарган каапырлар шаштырышып: «Эй, мусулмандар! Эгер силер анык болот деп айтып жаткан нерсеңерде чынчыл болсоңор, жанагы бизге убада кылып жаткан кайра тирилүү качан болот?» – деп айтышат.
21:39Page 325
لَوۡ يَعۡلَمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ حِينَ لَا يَكُفُّونَ عَن وُجُوهِهِمُ ٱلنَّارَ وَلَا عَن ظُهُورِهِمۡ وَلَا هُمۡ يُنصَرُونَ ٣٩
If those who disbelieved but knew the time when they will not avert the Fire from their faces or from their backs and they will not be aided...1
Кайра тирилүүнү четке каккан каапырлар жүздөрүнөн жана жондорунан тозок отун тосо албай калганда, аларды азаптан коргой турган колдоочу жок экенин анык билишкенде, азапты анчалык шаштырышмак эмес.
21:40Page 325
بَلۡ تَأۡتِيهِم بَغۡتَةٗ فَتَبۡهَتُهُمۡ فَلَا يَسۡتَطِيعُونَ رَدَّهَا وَلَا هُمۡ يُنظَرُونَ ٤٠
Rather, it will come to them unexpectedly and bewilder them, and they will not be able to repel it, nor will they be reprieved.
Алар азаптала турган бул тозок оту аларга убакыты анык айтылып келбейт. Тескерисинче, капысынан келет. Ошондо алар аны артка кайтара алышпайт жана алар тооба кылып, ырайымга жетип алышсын деп артка кечиктирилип да коюлбайт.
21:41Page 325
وَلَقَدِ ٱسۡتُهۡزِئَ بِرُسُلٖ مِّن قَبۡلِكَ فَحَاقَ بِٱلَّذِينَ سَخِرُواْ مِنۡهُم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ٤١
And already were messengers ridiculed before you, but those who mocked them were enveloped by what they used to ridicule.
Оо, пайгамбар! Элиңдин сени шылдыңдаганы жаңылык эмес. Сенден мурунку пайгамбарлар да шылдыңга кабылышкан. Ошондо аларды шылдыңдаган каапырларды азап курчады. Анткени пайгамбарлары аларды бул дүйнөдө азап менен коркутуп-эскертишкенде аны шылдыңга алышкан эле.
21:42Page 325
قُلۡ مَن يَكۡلَؤُكُم بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ مِنَ ٱلرَّحۡمَٰنِۚ بَلۡ هُمۡ عَن ذِكۡرِ رَبِّهِم مُّعۡرِضُونَ ٤٢
Say, "Who can protect you at night or by day from the Most Merciful?" But they are, from the remembrance of their Lord, turning away.
Оо, пайгамбар! Мына ошол азапты шаштырып жаткандарга: «Ырайымдуу Аллах тарабынан күндүзү же түнүбү силерге азап түшүрүп, жок кылууну кааласа, андан силерди ким куткара алат?» – деп айткын. Тескерисинче, алар Раббисинин айткан насааттарын же далилдерин эске алуудан жүз бурушту жана наадандыктан улам аларга ой жүгүртүшпөдү.
21:43Page 325
أَمۡ لَهُمۡ ءَالِهَةٞ تَمۡنَعُهُم مِّن دُونِنَاۚ لَا يَسۡتَطِيعُونَ نَصۡرَ أَنفُسِهِمۡ وَلَا هُم مِّنَّا يُصۡحَبُونَ ٤٣
Or do they have gods to defend them other than Us? They are unable [even] to help themselves, nor can they be protected from Us.
Же аларды Биздин азабыбыздан коргой турган кудайлары барбы? Алар өздөрүнө да жардам бере алышпайт, пайда да, зыян да келтире алышпайт. Өзүнө жардам бере албаган кантип башкаларга жардам берсин?! Ошондой эле алар Биздин азабыбыздан да коргой алышпайт.
21:44Page 325
بَلۡ مَتَّعۡنَا هَٰٓؤُلَآءِ وَءَابَآءَهُمۡ حَتَّىٰ طَالَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡعُمُرُۗ أَفَلَا يَرَوۡنَ أَنَّا نَأۡتِي ٱلۡأَرۡضَ نَنقُصُهَا مِنۡ أَطۡرَافِهَآۚ أَفَهُمُ ٱلۡغَٰلِبُونَ ٤٤
But, [on the contrary], We have provided good things for these [disbelievers] and their fathers until life was prolonged for them. Then do they not see that We set upon the land, reducing it from its borders?1 Is it they who will overcome?
Биз ал каапырларга жана алардын ата-бабаларына аларды акырындык менен жазалаш үчүн Өз жакшылыктарыбызды кенен кылып бердик. Ошентип алардын заманы созулуп, азгырылып кетишти жана каапырлыктан кайтыштады. Биздин (сыноо үчүн берген) жакшылыктарыбызга азгырылгандар, азабыбызды шаштыргандар Биз элдерди баш ийдирип, үстөмдүк кылып алардын жерин ар тараптан кыскартып жатканыбызды көрбөй жатабы?! Башкаларга түшкөн азап алардын да башына түшө электе мындан сабак алышпайбы?! Алар жеңишке жеткендер эмес, алар жеңилгендер.
21:45Page 326
قُلۡ إِنَّمَآ أُنذِرُكُم بِٱلۡوَحۡيِۚ وَلَا يَسۡمَعُ ٱلصُّمُّ ٱلدُّعَآءَ إِذَا مَا يُنذَرُونَ ٤٥
Say, "I only warn you by revelation." But the deaf do not hear the call when they are warned.
Оо, пайгамбар! Айткын: «Эй, адамдар! Мага Раббим түшүргөн вахий менен силерди Аллахтын азабынан коркутам. Бирок акыйкатка дүлөй болгон адамдарды Аллахтын азабынан коркутуп акыйкатка чакырса да алар аны кабыл алуу менен угушпайт».
21:46Page 326
وَلَئِن مَّسَّتۡهُمۡ نَفۡحَةٞ مِّنۡ عَذَابِ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ يَٰوَيۡلَنَآ إِنَّا كُنَّا ظَٰلِمِينَ ٤٦
And if [as much as] a whiff of the punishment of your Lord should touch them, they would surely say, "O woe to us! Indeed, we have been wrongdoers."
Оо, пайгамбар! Эгерде азапты шаштырып жаткандарга Раббиңдин бир аз эле азабы жеткен болсо, алар ошол кезде: «Курудук ай! Эми өлдүк! Чындыгында биз Аллахка ширк кылып жана Мухаммад (ага Аллахтын саламаттыгы, тынчтыгы жана мактоо дубасы болсун) алып келгенди жалганга чыгарып залимдерден болдук» — дешмек.
21:47Page 326
وَنَضَعُ ٱلۡمَوَٰزِينَ ٱلۡقِسۡطَ لِيَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ فَلَا تُظۡلَمُ نَفۡسٞ شَيۡـٔٗاۖ وَإِن كَانَ مِثۡقَالَ حَبَّةٖ مِّنۡ خَرۡدَلٍ أَتَيۡنَا بِهَاۗ وَكَفَىٰ بِنَا حَٰسِبِينَ ٤٧
And We place the scales of justice for the Day of Resurrection, so no soul will be treated unjustly at all. And if there is [even] the weight of a mustard seed,1 We will bring it forth. And sufficient are We as accountant.
Биз кыямат күнү адамдардын иш-аракеттерин өлчөгөнгө адилеттүү таразаларды орнотобуз. Ал күндө эч бир адамга сооптору кемитилип же күнөөлөрү көбөйтүлүп зулумдук кылынбайт. Эгер тартылган нерсе сары кычынын данынчалык кичине болсо дагы аны алып келебиз. Биз пенделерибиздин иш-аракеттерин эсептөөгө жетиштүүбүз.
21:48Page 326
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ ٱلۡفُرۡقَانَ وَضِيَآءٗ وَذِكۡرٗا لِّلۡمُتَّقِينَ ٤٨
And We had already given Moses and Aaron the criterion and a light and a reminder1 for the righteous
Биз Муса менен Харунга Тооратты бердик. Ал акыйкат менен жалганды, адал менен арамды ажыратуучу, ага ыйман келтиргендерге туура жол жана Раббисинен корккондорго эскертме.
21:49Page 326
ٱلَّذِينَ يَخۡشَوۡنَ رَبَّهُم بِٱلۡغَيۡبِ وَهُم مِّنَ ٱلسَّاعَةِ مُشۡفِقُونَ ٤٩
Who fear their Lord unseen,1 while they are of the Hour apprehensive.
Алар Раббисинин жазасынан корккондор, Аны көрүшпөсө дагы ыйман келтиргендер жана кыямат кайымдан корккондор.
21:50Page 326
وَهَٰذَا ذِكۡرٞ مُّبَارَكٌ أَنزَلۡنَٰهُۚ أَفَأَنتُمۡ لَهُۥ مُنكِرُونَ ٥٠
And this [Qur’ān] is a blessed message which We have sent down. Then are you with it unacquainted?1
Мухаммадга (ага Аллахтын саламаттыгы, тынчтыгы жана мактоо дубасы болсун) түшкөн бул Куран үлгү-насаат алам дегендер үчүн эскертме жана көп-пайдалуу, берекелүү китеп. Силер буга карабастан четке кагасыңарбы?! Андагы келгендерди моюнга албай жана иш жүзүндө аткарбай коёсуңарбы?!
21:51Page 326
۞ وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَآ إِبۡرَٰهِيمَ رُشۡدَهُۥ مِن قَبۡلُ وَكُنَّا بِهِۦ عَٰلِمِينَ ٥١
And We had certainly given Abraham his sound judgement before,1 and We were of him well-Knowing
Биз Ибрахимге кичинесинде коомуна каршы далилдерди бергенбиз жана Биз аны билгенбиз. Ошондой эле ал коомуна каршы колдонгон далилдердин Биз татыктуу деп эсептегендерди гана бердик.
21:52Page 326
إِذۡ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوۡمِهِۦ مَا هَٰذِهِ ٱلتَّمَاثِيلُ ٱلَّتِيٓ أَنتُمۡ لَهَا عَٰكِفُونَ ٥٢
When he said to his father and his people, "What are these statues to which you are devoted?"
Бир кезде ал атасы Азарга жана коомуна айтты: «Силер өз колуңар менен жасап алып сыйынып жаткан бул айкелдер эмне?».
21:53Page 326
قَالُواْ وَجَدۡنَآ ءَابَآءَنَا لَهَا عَٰبِدِينَ ٥٣
They said, "We found our fathers worshippers of them."
Ага коому айтты: «Ата-бабаларыбыз аларга сыйынышкан. Биз дагы аларга ээрчип сыйынып жатабыз».
21:54Page 326
قَالَ لَقَدۡ كُنتُمۡ أَنتُمۡ وَءَابَآؤُكُمۡ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ ٥٤
He said, "You were certainly, you and your fathers, in manifest error."
Ибрахим аларга айтты: «Эй, сокур ээрчүүчүлөр! Силер да, ата-бабаларыңар да акыйкат жолдон анык адашуудасыңар".
21:55Page 326
قَالُوٓاْ أَجِئۡتَنَا بِٱلۡحَقِّ أَمۡ أَنتَ مِنَ ٱللَّٰعِبِينَ ٥٥
They said, "Have you come to us with truth, or are you of those who jest?"
Коому ага айтты: «Сен бул сөзүңдү чындап айтып жатасыңбы же тамашалаппы?».
21:56Page 326
قَالَ بَل رَّبُّكُمۡ رَبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ ٱلَّذِي فَطَرَهُنَّ وَأَنَا۠ عَلَىٰ ذَٰلِكُم مِّنَ ٱلشَّٰهِدِينَ ٥٦
He said, "[No], rather, your Lord is the Lord of the heavens and the earth who created them, and I, to that, am of those who testify.
Ибрахим айтты: «Тамашасы жок чындап айтып жатам. Силердин Раббиңер — Ал Асмандар менен Жерди мурун болбогондой көрүнүштө жараткан Раббиси. Ал силердин жана Асмандар менен Жердин Раббиси экенине күбөгө өткөндөрдөнмүн. Силердин айкел-буттарыңардын мында эч кандай тиешеси жок».
21:57Page 326
وَتَٱللَّهِ لَأَكِيدَنَّ أَصۡنَٰمَكُم بَعۡدَ أَن تُوَلُّواْ مُدۡبِرِينَ ٥٧
And [I swear] by Allāh, I will surely plan against your idols after you have turned and gone away."
Ибрахим коомуна угузбай өзүнчө: «Аллахка ант! Силер майрамга кеткенде айкелдериңерди силерге жакпагандай бир нерсе кыламын» – деди.
21:58Page 327
فَجَعَلَهُمۡ جُذَٰذًا إِلَّا كَبِيرٗا لَّهُمۡ لَعَلَّهُمۡ إِلَيۡهِ يَرۡجِعُونَ ٥٨
So he made them into fragments, except a large one among them, that they might return to it [and question].
Анан Ибрахим алардын айкел-буттарын майдалап талкалап салды. Бирок алар кайтып келишкенде, аларды ким талкалаганын сурашсын деген ниетте чоңуна тийген жок.
21:59Page 327
قَالُواْ مَن فَعَلَ هَٰذَا بِـَٔالِهَتِنَآ إِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلظَّٰلِمِينَ ٥٩
They said, "Who has done this to our gods? Indeed, he is of the wrongdoers."
Качан алар кайтып келип, айкел-буттары талкаланганын көргөндө бири-биринен сурашты: «Биздин кудайларыбызды ким талкалады? Чындыгында аларды талкалаган адам анык зулум экен. Анткени ал улуктап ыйык тутууга татыктуу болгон нерсеге шек келтирди».
21:60Page 327
قَالُواْ سَمِعۡنَا فَتٗى يَذۡكُرُهُمۡ يُقَالُ لَهُۥٓ إِبۡرَٰهِيمُ ٦٠
They said, "We heard a young man mention them who is called Abraham."
Кээ бирлери айтышты: «Ибрахим деген жаш жигит аларды жамандап,айыптап жүргөнүн укканбыз. Балким ошол талкалаган болуш керек».
21:61Page 327
قَالُواْ فَأۡتُواْ بِهِۦ عَلَىٰٓ أَعۡيُنِ ٱلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَشۡهَدُونَ ٦١
They said, "Then bring him before the eyes of the people that they may testify."1
Алардын башчысы айтты: «Ибрахимди адамдар күбө болуп көрө турган жерге алып келгиле. Алар анын кылганын мойнуна алганына күбө болушсун. Ал кылганын мойнуна алса, аны өзүнө каршы далил кыласыңар».
21:62Page 327
قَالُوٓاْ ءَأَنتَ فَعَلۡتَ هَٰذَا بِـَٔالِهَتِنَا يَٰٓإِبۡرَٰهِيمُ ٦٢
They said, "Have you done this to our gods, O Abraham?"
Алар Ибрахимди алып келип андан сурашты: «Эй, Ибрахим! Биздин айкел-буттарыбызга мындай маскара ишти сен кылдыңбы?».
21:63Page 327
قَالَ بَلۡ فَعَلَهُۥ كَبِيرُهُمۡ هَٰذَا فَسۡـَٔلُوهُمۡ إِن كَانُواْ يَنطِقُونَ ٦٣
He said, "Rather, this - the largest of them - did it, so ask them, if they should [be able to] speak."
Ибрахим адамдардын көз алдында айкел-буттарын алсыздыгын билдириш үчүн жана аларды шылдың болуусу үчүн мындай деп айтты: «Муну мен кылган жокмун. Муну айкел-буттарыңардын чоңу кылды. Эгер айкел-буттарыңар сүйлөй алса, анда ошолордон сурагыла».
21:64Page 327
فَرَجَعُوٓاْ إِلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ فَقَالُوٓاْ إِنَّكُمۡ أَنتُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ ٦٤
So they returned to [blaming] themselves and said [to each other], "Indeed, you are the wrongdoers."
Ошондо алар өздөрүнчө ойлонуп калышты. Аларга айкел-буттары пайда да, зыян да бербестиги жана алар Аллахтан башка айкел-буттарынага сыйынып зулумдук кылып жатышкандыгы анык болду.
21:65Page 327
ثُمَّ نُكِسُواْ عَلَىٰ رُءُوسِهِمۡ لَقَدۡ عَلِمۡتَ مَا هَٰٓؤُلَآءِ يَنطِقُونَ ٦٥
Then they reversed themselves,1 [saying], "You have already known that these do not speak!"
Кийин кайра көктүккө, баш ийбестикке өтүп: «Эй, Ибрахим! Сен булардын сүйлөбөй турганын өзүң деле билесиң. Анан кантип бизди сура деп жатасың?» – дешти. Алар муну өздөрүн жактап далил кылышкан, бирок өздөрүнө каршы далил болуп калды.
21:66Page 327
قَالَ أَفَتَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُكُمۡ شَيۡـٔٗا وَلَا يَضُرُّكُمۡ ٦٦
He said, "Then do you worship instead of Allāh that which does not benefit you at all or harm you?
Ибрахим алардын сөзүн четке кагып айтты: «Аллахтан башка айкел-буттарга сыйынып жатасыңарбы? Алар силерге пайда да зыян да бере албайт. Өздөрүнө пайда берүүгө же бир зыянды тосуудан алсыз».
21:67Page 327
أُفّٖ لَّكُمۡ وَلِمَا تَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ ٦٧
Uff1 to you and to what you worship instead of Allāh. Then will you not use reason?"
Аллахтан башка сыйынып жаткан айкелдериңер менен кошо куруп кеткиле! Алар пайда да, зыян да бере алышпайт. Ушуга да акылыңар жетпейби?! Сыйынганыңарды токтотпойсуңарбы?!
21:68Page 327
قَالُواْ حَرِّقُوهُ وَٱنصُرُوٓاْ ءَالِهَتَكُمۡ إِن كُنتُمۡ فَٰعِلِينَ ٦٨
They said, "Burn him and support your gods - if you are to act."
Качан алар далил менен беттеше албасын билишкенде күч колдонууга киришип: «Ибрахимди отко өрттөгүлө! Ал сындырып талкалаган айкел-буттарыңарга жардам бергиле! Эгерде ага катуу, жолунан кайтаруучу кылып жазалагыңар келсе, ушундай кылгыла!» — деп айтышты.
21:69Page 327
قُلۡنَا يَٰنَارُ كُونِي بَرۡدٗا وَسَلَٰمًا عَلَىٰٓ إِبۡرَٰهِيمَ ٦٩
We [i.e., Allāh] said, "O fire, be coolness and safety upon Abraham."
Анан алар от жагып, аны отко ыргытышты. Ошондо Биз айттык: «Эй, от! Ибрахимге муздак жана зыянсыз бол! – дедик. Ал ошондой болду жана Ибрахим эч кандай зыян тарткан жок».
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences